[0:00:00.199] Sadece kelimeleri bir araya getirerek bu zeka işini çözemeyiz zannediliyordu.

[0:00:05.960] Dünyada 10 tane bilim insanına böyle bir grant verdiler. Ben de onlardan

[0:00:10.120] biriydim. Bilime uygulanması, sağlıkta uygulanması.

[0:00:13.360] Biliyorum ki yapılan o ne vitaminlerle, iyi uyumakla, hani yapacağımız sporla

[0:00:18.520] filan hiçbir şekilde bizim hayatımız uzamayacak. Evet. Belki daha sağlıklı

[0:00:22.119] olarak devam edecek. Tabii çok güzel sorular. Tam bu sorunun

[0:00:25.800] cevabını ya da öngörüsünü 20 yıl önce vermiştim. tarih de vermiştim. O

[0:00:30.679] tarihler de böyle biraz nokta atış olmuş. 20 yıl önce şunu söyledim. Bunu

[0:00:34.960] biz gerçekleştireceğiz. [müzik] Verdiğim tarih de hala değişmedi. 2040-45

[0:00:39.800] yıllarında biz yaşlanmayı tamamen geri çevireceğiz. Ben Esra Çavuşoğlu. 19

[0:00:47.160] yıldır ayık bir hayat yaşıyorum. [müzik] Bağımlılık hastalığı ile mücadelem beni

[0:00:51.120] beden ve performansımı iyileştirmek, hayat kalitemi arttırmak, daha sağlıklı

[0:00:54.960] ve uzun yaşamak için yeni yöntemler, cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya

[0:00:59.000] yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı, bayacking ve longevity alanlarındaki

[0:01:03.559] kendi deneyimlerimden dünyadaki son gelişmelere, [müzik] çığır açan

[0:01:07.000] girişimcilerden uzman akademisyenlere, yıllardır yaptığım sohbetler artık her

[0:01:11.960] hafta ayık kafa podcastı. Loneviity'i artık sadece daha uzun

[0:01:16.759] yaşamak değil. Doğru zamanda doğru müdahaleyi yapabilmek diyerek geçen

[0:01:21.799] haftaki bölümün devamına başlıyoruz. Peki bunu insan zekası tek başına

[0:01:26.200] yapabilir mi? Bu bölümde yapay zekanın bağışıklık sistemi, yaşlanma biyolojisi

[0:01:31.680] ve kişiselleştirilmiş tıp üzerindeki etkisini dünyanın önde gelen

[0:01:35.560] immünologlarından Profesör Doktor Derya Unutmaz ile konuşmaya devam ediyoruz.

[0:01:40.360] Milyonlarca hücresel veriyi insan aklının asla analiz edemeyeceği hızda

[0:01:45.200] işleyebilen yapay zeka hastalığı ortaya çıkarmadan öngrebilir mi? Yaşlanmayı

[0:01:50.520] sadece yavaşlatmak değil, yeniden programlamak mümkün mü? Ve yapay zeka

[0:01:55.799] doktorların yerini mi alacak yoksa onları daha iyi doktorlar mı yapacak? Bu

[0:02:00.479] bölümde yapay zekanın hype'ını değil, bilimsel olarak nerede işe yaradığını,

[0:02:06.039] longevity alanında hangi eşiklerin gerçekten değiştiğini ve önümüzdeki 10

[0:02:10.959] yılın tıbbını konuşuyoruz. Ayık kafa bu bölümü Gedik Eğitim Vakfı katkısıyla

[0:02:16.239] sizlere ulaşıyor. 30 yılı aşkın süredir gençler, çocuklar ve kadınların

[0:02:21.239] eğitimine destek veren burslar, projeler ve sosyal çalışmalarla onların

[0:02:26.000] hayallerine ulaşmalarına imkan sağlayan Gedik Vakfı ile bu yolculukta birlikte

[0:02:30.400] olduğumuz için gurur duyuyoruz. Eğitime yatırım geleceğe yatırımdır. Siz de ayık

[0:02:35.840] kafaya konuk olan alanında dünya çapında başarılı uzmanlara isterseniz orijinal

[0:02:41.200] İngilizce kayıtlarıyla, isterseniz Türkçe çeviriyile ve tamamen ücretsiz

[0:02:45.959] şekilde ulaşmaya devam etmek için kanala abone olun, bölümlere yorum yazın,

[0:02:51.319] beğenin ve paylaşın. En güncel bilimsel verilere dayanan içeriklerimize ulaşmaya

[0:02:56.400] devam edebilmek için siz de böylece destek verin. Kadın bedeni yıllarca

[0:03:01.920] erkek verileriyle anlatıldı. Beslenme de öyle, fitness de öyle, beyin [müzik]

[0:03:06.280] sağlığı da. İşte Loncev Women Summit tam olarak bu yüzden var. [müzik]

[0:03:11.480] Esra Çavuşoğlu'nun ev sahipliğinde dünyanın önde gelen uzmanları kadın

[0:03:16.000] biyolojisini merkeze alan son bilimsel gelişmeleri [müzik]

[0:03:19.080] İstanbul'a getiriyor. Bu bir konferans değil. Artık netlik

[0:03:22.560] isteyen kadınlar için yaratılmış güvenli bir alan.

[0:03:25.640] 11 Nisan 2026 The Grand Tarabi Otel'de gerçekleşecek Türkiye'nin ilk ve tek

[0:03:31.200] kadın Lonceviti [müzik] zirvesi için avantajlı biletler ön satışta.

[0:03:35.040] Bedenimde olanları bilmek ve [müzik] buna uygun yaşamak istiyorum diyorsan

[0:03:39.040] Lonevil Women's Summit'te bize katıl. Sevgili Profesör Doktor Derya Unutmaz

[0:03:44.879] hoş geldiniz podcast'ıme. Çok büyük onur. Teşekkür ediyorum. Kırmadınız

[0:03:49.000] geldiniz. O zaman şimdi ben sizin anlattığınız sistemde gelelim sizin şu

[0:03:53.200] AI'a. Çünkü siz AI ile ilgili herkes her konuk alan AI anlattırıyor. Fakat bence

[0:03:58.159] bu bağışıklık sistemi de o kadar önemli ki eee geçemedim. Çünkü hem ben öğrenmek

[0:04:02.879] istedim hem dinleyenler eee ufu açılsın diye. Şimdi siz çok uzun zamandır bir

[0:04:08.560] eee bu AI ile ilgili zaten e kendi merak varken galiba eee chat GPT size eee

[0:04:15.439] grant etmiş değil mi? En baştan itibaren mi? Eee

[0:04:18.959] Evet. E ne için yani al sen bunu kullan. Hani benim yaptığım gibi e ne bileyim

[0:04:24.880] işte bana soru hazırla gibi mi yoksa bir şeyde laboratuvarınızda kullanmak üzere

[0:04:29.560] mi? Şöyle biraz geçmişimden bahsedeyim mi?

[0:04:32.160] Benim eee E'ya olan, yapay zekaya olan ilgim 90'lı yılların başında başladı

[0:04:36.960] aslında. Eee o zamanlar hem bilgisayarlara çok

[0:04:40.759] tıptan mezun oldum ama bilgisayarları hep liseden beri zaten merakım vardı

[0:04:45.440] kodlamaya vesaireye. E'ya olan ilgim de şundan dolayı oldu. Bir kere biyolojinin

[0:04:50.320] ne kadar kompleks olduğunu gördüm. Hı hı.

[0:04:52.600] Ve bizim bu biyolojik sistemleri eee sadece insan zekasıyla çözemeyeceğimizi

[0:04:58.960] düşündüm o zamanlar. Ve işte bu konuda okumaya başlayınca insanların e yapay

[0:05:04.360] zekayla çok fazla bilgiyi işleyebilecekleri o zamanlar işte buna

[0:05:08.880] makine eee dili de diyorduk, bir makine zekası da diyorduk. Eee oramanlardan bir

[0:05:14.360] eee ilgim oldu. Tabii eee AI çok uzun süre işte biraz gelişti, biraz düştü.

[0:05:20.759] Eee 90'lı yıllarda hatta AI ile ilgili kodlama falan bile yapıyordum. yaklaşık

[0:05:25.720] bir 10-15 sene önce deep learning dediğimiz derin e öğrenme metotları

[0:05:31.560] çıktı. Aslında bunlar eee beyine çok benziyor. Neural networklar gibi sinir

[0:05:36.600] ağları oluşturuluyor. Dijital sinir ağları oluşturuluyor. Bu sinir ağları

[0:05:41.319] eee 60'lı yıllardan beri bilinen bir olay. Fakat eee işte bir türlü bir şey

[0:05:46.720] çıkmıyor buradan. Eee çünkü bilgisayarların kapasitesi yeterli değil

[0:05:51.000] vesaire vesaire. eee işte bu GPU dediğimiz prosesörler ortaya çıkıyor.

[0:05:57.000] Eee bu yüzden Nvidia işte dünyanın en değerli şirketi oldu zaten. Eee bu derin

[0:06:02.720] ağlarını çok daha fazla hale getirebiliyorsunuz. Yani yüksek miktara.

[0:06:07.360] O say bu derin öğrenme bir anda ortaya çıktı ve 2020 yılında eee özellikle

[0:06:15.599] biyolojiye bence devrim düzeyinde etki eden Alfa Fold dediğimiz bir model

[0:06:21.319] geliştirildi. Eee bunu da Deep Mind şu anda Google'ın

[0:06:25.240] bir parçası denen bir eee hatta Demir Hasabes bunu geliştiren Nobel ödülü aldı

[0:06:30.120] geçen yıl. Yapay zeka üzerinde dünyadaki ilk üç kişiden biri diyebilirim. Bu

[0:06:35.960] Alpha Fold e şu sorunu çözdü. Biyolojinin en önemli sorunlarından bir

[0:06:40.720] tanesiydi. Şimdi bütün her şeyimiz proteinlerden oluşuyor ama bu

[0:06:44.919] proteinlerin üç boyutlu bir şekli var. O üç boyutlu şekli bizim her bir protein

[0:06:50.440] için öğrenmemiz yıllar sürüyordu. Bir tek proteine 3 yıl 5 yıl çalışıyorsunuz.

[0:06:55.039] Ancak o nasıl bir şekilde oluyor bunu bilmek çok önemli. Çünkü

[0:07:00.599] bu protein katlanmalarından bahsediyorsun. Aynen. Eee, çünkü o

[0:07:04.240] proteinin o üç boyutlu kısmını göremezsiniz, bilemezsiniz. Ne ona karşı

[0:07:09.479] eee, rasyonel bir şekilde tedavi geliştirebilirsiniz. Çünkü oraya

[0:07:12.800] bağlanacak molekülü bilmeniz için o üç boyutu bilmeniz lazım. Veyahut da

[0:07:17.599] mekanizmayı anlayamazsınız. Çünkü proteinler legolar gibi birleşiyor,

[0:07:21.400] geliyorlar vesaire. İşte bu Alfa Fold bir gece içerisinde bütün insan

[0:07:25.840] proteinlerinin üç boyutlu halini çözdü. 25.000 proteini. O zamandan bu zamana

[0:07:31.000] kadar 200 milyon proteinin üç boyutlu hali çözüldü. Tabii bu çok heyecan

[0:07:35.520] verici bir şeydi. Sonra eee benim zaten tıpla alakalı da çok ilgim vardı. Eee

[0:07:42.720] yani peki nasıl anlıyor? Bir dakika.

[0:07:44.120] Vücudumuzda yani digital twinning gibi bir şey mi

[0:07:48.479] yapıyorsunuz da anlıyor bizim vücudumuzda ne olduğunu yoksa Petri

[0:07:52.000] Drich'in içindeki hücreye bakarak mı anlıyor? Öyle y şöyle anlıyor. Eee şimdi

[0:07:57.520] ya insanın anlaması çok zor biliyor musunuz? Yani şey

[0:08:00.919] şöyle açıklayayım. Her her proteinin bir kodu var. Bu amino asitlerden oluşuyor.

[0:08:05.759] Diyelim ki herhangi bir protein 1000 tane amino asit yan yana koyuyorsunuz.

[0:08:10.360] Onun dizilimini biliyoruz. Hepsini çözdük zaten. Ama o 1000 tane protein

[0:08:15.759] nasıl bir üç boyutlu şekil haline getirecek? Bunu öngöremiyorsunuz yani.

[0:08:20.840] Çünkü çok fazla olasılık var. Trilyonlarca olasılık var. Anladığım

[0:08:24.759] kadarıyla yaptığımız her hareketi yap. Ağzımızdan çıkan her kelime yani insan

[0:08:29.440] vücudunun çalışması için o protein folding denilen şeyin olması lazımmış.

[0:08:34.000] Tabii tabii. Yani hücrelerin oluşumu o şekilde oluyor. Eee tabii başka

[0:08:37.640] moleküller de var lipitler falan ama esas bizim eee building blocks dediğimiz

[0:08:42.159] yani yapı taşlarımız proteinler. Onların dizilimini biliyorsunuz. Bu alfa foldda

[0:08:47.440] diyorsunuz ki işte şöyle bir protein var. 1000 tane yan yana dizilmiş amino

[0:08:52.360] asitler. 20 çeşit amino asitin değişik eee kombinasyonları o amino asitlere

[0:08:57.800] bakarak üç boyutlu şeklini tahmin edebiliyor.

[0:09:02.120] Bunu da bir eee o neural networklarla gerçekten hem bir computation hem de

[0:09:07.800] onun algoritmasını bir şekilde çözmüş. Eee o sayede çok çok

[0:09:12.200] hızlandırabiliyorsunuz. Şimdi tabii öyle bir noktaya geldik ki artık oraya

[0:09:16.440] bağlanan molekülleri de tarayabiliyorsunuz. Yani bu sayede

[0:09:20.720] milyonlarca ilacı bir anda bulabilirsiniz veyahut da

[0:09:24.600] o akıllı vizelerden bahsettim. Onlardan hangisi nereye bağlanacak veya hangisi

[0:09:29.640] hangi virüsü nötralize edecek? Bunları bilebilirsiniz. Neyse yani benim ilgi

[0:09:33.480] alanım o zamanlara dayanıyor. Eee chat GPT'yi de ilk çıktığı neredeyse ilk

[0:09:39.760] günden beri kullanıyorum. Eee o sırada Türkiye'de de biraz bir girişimimiz

[0:09:44.040] vardı bu konuyla ilgili. 3.5 çıktı. eee 2022'nin eee Kasım sonlarında ben Aralık

[0:09:50.360] başından itibaren kullanmaya başladım. Bu aslında çok büyük bir sürpriz oldu

[0:09:54.760] yapay zeka dünyasında. Çünkü insanlar hep şunu düşünüyorlardı. Yani böyle

[0:10:00.320] kelimelerle çünkü buna biz large language model diyoruz. Sadece

[0:10:04.480] kelimeleri bir araya getirerek bu zeka işini çözemeyiz. Yani bir şekilde başka

[0:10:09.920] yollar bulmamız lazım zannediliyordu. Ama chatçi piti şunu gösterdi. Sadece

[0:10:15.920] yapay zekayı var olan insan eee diliyle eee yapılmış işte internetteki bütün

[0:10:23.680] kelimelerle eee eğittiğiniz zaman bir şekilde bir emergent dediğimiz bir yapay

[0:10:29.680] zeka oluşuyor. Ben çok yani inanılmaz derecede heyecanlanmıştım. E o zamanlar

[0:10:35.480] tabii daha ilkel düzeydeydi. 3 bu5 kullanmaya başladı.

[0:10:39.000] Çok halüsinasyonlar vardı. Tam olarak bilemiyordu ama oradan yolu

[0:10:43.399] görüyorsunuz. Yani bu devamlı gelişecek. İşte 4.0 çıktı vesaire. O sıralarda

[0:10:49.360] tabii ben Twitter'da, X'te de çok devamlı heyecanla herkese bunu

[0:10:54.079] anlatıyorum. Eee bu dünyayı değiştirecek vesaire. Tabii çoğu insan, eee, eee, bu

[0:10:59.320] kafayı yedi şeklinde bakıyordu bana. eee, Open A'ydı herhalde oradaki bazı

[0:11:04.760] kişiler bunu görmüşler. E, ilk defa, eee, O1 modeli diye bir model

[0:11:10.120] çıkardılar. Bu, bunun özelliği de düşünen modeller yani reasoning, bir

[0:11:15.880] mantık yürütebilen modeller oldu. Bu aslında e bir başka devrim yarattı.

[0:11:22.120] Bu dörtten sonraydı değil mi? O birden önce sanki.

[0:11:25.000] Evet. 4'ten sonra çıktı. eee geçen sene Eylül ayında bana erken girişim

[0:11:30.200] verdiler. Bunu bir test eder misin? Bilimsel konularda eee zaten eee onu

[0:11:34.920] test edince ben yine bir şok oldum. Çünkü orada sadece bilgiye dayalı değil

[0:11:40.680] o bilgiyi düşünüp yeni bilgi üretebilen bir modele doğru eee geliştiğini gördüm.

[0:11:48.639] Eee, ondan sonra işte dünyada 10 tane bilim insanına böyle bir grant verdiler.

[0:11:54.320] Ben de onlardan biriydim. Tabii bir gurur duydum ondan. Onur duydum.

[0:11:58.120] İlişkimiz devam etti. Eee, işte GPT, en son GPT 5 modelini erken eee, denemesini

[0:12:04.560] yaptım. Hatta Open AI eee eee yaptığı bir videolardan biri eee bizi gösterdi.

[0:12:12.440] Eee bilime uygulanması, sağlıkta uygulanması ve şu andaki gelinen nokta

[0:12:17.320] tabii ki yani bir sene öncesine göre bile inanılmaz inanılmaz düzeyler.

[0:12:21.519] Peki aralarındaki fark için ne diyorsun? İşte Grog, Gemini, CBT. Çünkü ben mesela

[0:12:27.399] üçünü de kullanıyorum kendi bu podcast hazırlıklarımla da. Bugün siz gelmeden

[0:12:31.120] önce aşağıda bu konferansla ilgili şimdi Nisan ayında yapacağım kadınlara yönelik

[0:12:36.279] konferansla ilgili eee bir video çekmek istediyordum. Artık o kadar kullanıyorum

[0:12:40.639] ki ben bana alıştı. Benim ne demek istediğimi biliyor dediğiniz gibi dedim

[0:12:44.360] ya ben bu konferansla ilgili konferans böyle olacak şöyle ol bana bir script

[0:12:47.720] yazsana. Öyle mi yazayım böyle mi yazayım Türkçe ama şunu da ekleyeyim

[0:12:50.720] filan. Bayağı hakikaten asistan benden daha iyi düşündüğü yani benim çünkü öyle

[0:12:55.880] bir yazarlık becerim yok. benden daha iyi yazdığı kesin ama çok güzel bir yani

[0:13:00.519] birkaç denemeden sonra çok güzel şeyler çıkarıyor. Siz bunu laboratuvarda

[0:13:05.120] kullanıyor musunuz peki? Yani biz şimdi biz ben atıyorum not alıyorum işte siz

[0:13:10.199] belki kendi özel ilişkileriniz için kullanıyorsunuz. Mesela ben e New

[0:13:13.279] York'taki evimi sattım ama satmadan önce ikinci dönem kiracının lisi bir daha

[0:13:17.519] yazarken artık avukata gitmedim bana yaz dedim. Eski şeyi verdim. Tık dedi. Çok

[0:13:22.000] güzel çıkarttı önüme. Şimdi bence buradaki en büyük heyecan ve sizin

[0:13:25.959] heyecanınız şimdi bana çok epeyce konuk çıktı bu uzun ömürle ilgili. Hatta ben

[0:13:31.320] sizin bir programınızı seyrettim. Galiba teke tek konuk olmuştunuz. Oradaki bey

[0:13:36.279] çok güzel ayırıyordu. Yani iki tane longevity var. Bir tane herkesin

[0:13:39.480] konuştuğu işte yürü et bilmem ne. Düzgün beslen. Eee iyi uyu filan. Bir de

[0:13:44.320] hakikaten hepimizin heyecanla beklediği ileri bilim. Ben biliyorum ki yapılan o

[0:13:49.519] ne vitaminlerle, ne iyi uyumakla, ne yapacağımız sporla filan hiçbir şekilde

[0:13:54.759] bizim hayatımız uzamayacak. Evet. Belki daha sağlıklı olarak devam edecek. Nedir

[0:13:59.160] bizi burada? Ne bekliyor siz? Çünkü hemayla iç içesiniz hem çok önemli bilim

[0:14:04.639] dünyasının içindesiniz. Ne zaman bu değişim olacak?

[0:14:08.160] Tabii çok güzel sorular aslında. Tam bu sorunun eee cevabını ya da öngörüsünü 20

[0:14:14.240] yıl önce ben eee vermiştim. bir şekilde tarih de vermiştim. O tarihler de böyle

[0:14:19.680] biraz nokta atış olmuş. Eee, eee, şunu dedim. Biyoloji dediğim gibi çok

[0:14:25.079] kompleks bir sistem. Yani çok trilyonlarca parçaları var. Biraz önce

[0:14:29.680] de konuştuk. Gerçekten bir mühendislikle yaklaşmamız lazım. Ve eee, benim

[0:14:35.839] düşündüğüm lonceviti insan ömrünü maksimum düzeyine yaşlanarak uzatmak

[0:14:41.399] değil. Ama o da önemli. Çünkü işte 80 yaşına kadar yaşayacakken 90'a kadar da

[0:14:48.000] yaşayabilirsiniz. 100'e kadar ama işte maksimum 114'e, 115'e kadar onun ötesine

[0:14:53.560] geçemiyorsunuz ve yaşlanma süreci devam ediyor aslında. Sağlıklı bir şekilde

[0:14:58.440] belki 3 yıl, 5 yıl, 10 yıl, 20 yıl kazanıyorsunuz.

[0:15:01.839] Bizim eee kastettiğimiz eee longevity ya da life extension diyelim ona.

[0:15:07.000] Gerçekten o maksimum düzeyi üstüne bir 50 yıl, 100 yıl, 200 yıl, 500 yıl

[0:15:11.720] katmak. Yani bu bilim kurgu gibiydi açıkçası.

[0:15:15.720] 20 yıl önce şunu söyledim. Bunu biz gerçekleştireceğiz. 2000 verdiğim tarih

[0:15:21.000] de hala değişmedi. 2040-45 yıllarında biz yaşlanmayı tamamen geri çevireceğiz.

[0:15:28.360] Yani Escape Velocity Aynen. Longevity Escape Velocity'ye

[0:15:32.199] ulaşacağız. Yani o yaşlanmanın yerçekiminden kurtulup her ondan sonraki

[0:15:37.399] süreçte yaşadığınız her bir yıl hayatınıza bir yıl, 2 yıl, 3 yıl eklemiş

[0:15:41.839] olacak. Yani gittikçe eee artacak. Eee ama bunu yapabilmemizin tek yolu yapay

[0:15:47.600] zekayla olacak diye bir not düşmüşüm. bir bloğum vardı biosingularity diye ve

[0:15:52.560] o tarih de garip bir şekilde devam ediyor. Benim yapay zekadan bu kadar

[0:15:59.839] heyecanlanamın ana sebebi de bu zaten. Çünkü yapay zekanın bence tabii ki

[0:16:05.440] hayatın her alanına inanılmaz derecede etkisi olacak.

[0:16:09.440] Yani eee benim annem de sizin gibi gece gündüz kullanıyor. Ben bir buçuk yıl

[0:16:13.480] önce öğrettim onu. Ben chat GPT olmadan bir şey yapamıyorum artık diyor. Eee

[0:16:18.560] sağlığından tut bana diyor ki bir soru soruyor. Atıyorum ya bir ilaçlı bana

[0:16:22.480] diyor ki Amerika'daki şu doktor tanıdığına sor. Ben sordum diyor ki ama

[0:16:25.920] esasında ben chat pt'ye sordum ama sen yine de bir sor diyor. Annes diyorum ki

[0:16:30.120] beni yorma boşuna. CHPT'ye kesinlikle güvenilir. Yani şu anki şu anki model

[0:16:35.639] dünyadaki herhangi bir konunun en iyi uzmanının

[0:16:39.319] %1'i düzeyinde. Öyle söyleyeyim size. Tabii bunun etkisi muhteşem. Yani işte

[0:16:44.880] siz avukatlıktan bahsettiniz. Biz Amerika'da 2iü tane patent yazdık.

[0:16:49.120] Tamamen eee GPT 5'ile yazdık. Normalde 15-20.000 dolara mal olacak aylar

[0:16:54.759] sürecek patenti 20 dakika içinde neredeyse 1 dolara mal ettik. Bunlar

[0:16:59.880] tabii ki çok önemli şeyler ama esas etkisi sağlığımıza olacak. Çünkü bu

[0:17:04.919] yolla biraz önce bahsettim işte o proteinleri biliyoruz. Molekülleri eee

[0:17:10.039] bakabiliyoruz. Bu sayede bütün hastalıkların teşhisi olacağı gibi

[0:17:14.199] yaşlanmanın da geri çevrilmesi yapay zeka sayesinde kesinlikle mümkün olacak.

[0:17:19.439] Peki diyeceksiniz ki nasıl olacak bu? Yani nasıl bir etkisi olacak?

[0:17:23.600] Eee hastalıkları tedavi etmekte biraz daha net bir eee şey görebilirsiniz.

[0:17:28.400] işte yapay zekanın bulduğu ilaçları deneyerek, klinik çalışmalar yaparak

[0:17:32.960] birçok hastalığı tedavi edebiliriz. Orada da bir sıkıntımız var. Klinik

[0:17:36.760] denemeler çok uzun sürüyor. Yani bizim bunu bir 10-15 yıl içinde bitirmemiz

[0:17:41.880] lazım. Ben hatta insanlara diyorum yani 10 sene hayatta kalabilirseniz ondan

[0:17:45.799] sonra Şimdi tabii şöyle bir şey var. Ben

[0:17:47.520] söylediğinizi duydum. Onu söyleyen eee birkaç doktor daha var. Fakat eee yanlış

[0:17:52.240] da bir anlaşılma var insanlarda. Yani hani 10 sene daha hayatta kal da hani

[0:17:57.000] biraz da kendine bak mı yoksa hayatta kal ne şekilde kalırsan kal biz bunu

[0:18:01.559] çözeriz mi? Eee yani zaten bakmazsanız hayatta

[0:18:04.559] kalamıyorsunuz. Hayır [kahkaha] canım yani ne bileyim

[0:18:07.000] yani demeye getirdiğim yani trafik kazasında ölmekten bahsetmiyorum bak

[0:18:10.559] derken yani hani kör topal yaşasan da bu iş geri döner mi yoksa hani sağlığını

[0:18:16.000] koru mu? Evet. Yani işte zaten sağlığı korumak

[0:18:19.600] lazım. Yoksa bir anda kalp krizinden gidebilirsiniz.

[0:18:27.280] şu anda sağlıklı yaşamak çok değerli. Çünkü kazandığınız bir gün bile değeri

[0:18:33.360] var. Hani eskiden şunu diyebilirdiniz. Ya ben işte ne olacak işte bir 23 yıl

[0:18:38.720] daha fazla yaşasam ne olacak? İstediğim gibi yaşayayım, istediğim her şeyi

[0:18:42.440] yapayım diyebilirdiniz. Kör topal daha hoşuma gidiyor diyebilirdiniz. Ama şimdi

[0:18:47.559] bu çok korkunç bir risk. Çünkü eğer bir yıl daha fazla yaşarsanız o bir yıl

[0:18:52.840] içinde olacak teknolojik gelişmeyle 2 yıl daha yaşayacaksınız. O sırada kanser

[0:18:57.720] oldunuz ama kanserin tedavisi var. Bir sorun eee olmaktan çıkıyor. Onu demek

[0:19:02.919] isti peki mesela bu digital twinning nedir? Öyle mi çözülecek? Bir anlatır

[0:19:07.760] mısınız? Tam neyi kastediyoruz digital twinning'le? Tam da onu e söyleyecektim

[0:19:13.039] şimdi. Çünkü şu andaki bizim bottle neck dediğimiz yani esas e bizi yavaşlatan

[0:19:20.080] konu klinik denemeler. Çünkü eee şimdi laboratuvarda eee bu bütün molekülleri

[0:19:27.320] tarayabiliyoruz. Birkaç gün içinde binlerce ilaç çıkarabiliyorsunuz. Yani o

[0:19:31.799] düzeye şu anda bile gelmiş durumda. Ama sonuç itibariyle o ilaçları tek tek

[0:19:37.280] denemek lazım değil mi? Yani yine denettirecekler ama FDA bunlar

[0:19:41.159] yani işte eee ama o denemeler 3 yıl, 5 yıl, 6 yıl sürüyor. O zaman insanlar

[0:19:45.720] şunu soruyorlar ya nasıl olacak bu iş? Çünkü her birini 3 yıl 5 yıl deneme

[0:19:50.799] olursa e bizim 50 yıl 100 yıl beklememiz lazım. Eee bütün bu sorunların çözülmesi

[0:19:56.360] için bunun çözümü eee tam da istediğiniz gibi

[0:20:00.320] bu dijital ikizle mümkün olacak. Dijital ikiz ne demek? Şu anda da dijital

[0:20:06.039] ikizler var aslında. E ama bu çok sınırlı bir dijital ikiz. Yani işte

[0:20:11.400] sizin bazı metabolizmanızı biliyor, kalp atışlarınızı vesairenizi siz sizi biraz

[0:20:17.280] anlıyor ve size yönelik işte bazı tavsiyelerde bulunuyor. Bazı

[0:20:22.240] hastalıkları önleyebiliyor. Benim bahsettiğim dijital ikiz ise sizin bütün

[0:20:27.280] bir biyolojinizin simülasyonunu yapan, yapay zeka sayesinde yapan bir sistem. Y

[0:20:33.240] yapılıyor mu şu an? şu anda yapılıyor olduğunu söylüyorlar ama demek

[0:20:36.600] ki sizin o sizin bahsettiğiniz daha o genel yani daha hani sayaşlardan filan

[0:20:41.400] baktık. Tabii tabii. Yani bunun yapılabilmesi

[0:20:43.320] için iki tane çok önemli zaten onun için diyorum ben bu iş sene sürecek, 15 sene

[0:20:48.000] sürecek. Eee çünkü bu dijital ikizi oluşturabilmek için bir kere

[0:20:53.159] çok çok daha fazla veriye ihtiyacımız var. Yani biyolojinin belki %10'unu şu

[0:20:58.559] anda biliyoruz. eee o %90'ı işte moleküllerden tutun da hücrelerin nerede

[0:21:05.480] ne zaman ne yapacağını yani hala keşfetmediğimiz

[0:21:10.159] trilyonlarca veri var. İşte o bağırsaklarda yaşayan trilyonlar

[0:21:14.320] bakterilerin hangisi hangi metaboliti üretiyor vesaire. Bunlar hala şu anda

[0:21:19.240] keşif düzeyinde. Bu veriler üretiliyor. Bunların eee üretilmesi belli bir zaman

[0:21:23.520] alacak. Ama ondan sonra o kadar çok veri var ki şimdi diyorlar ki eee bizim bu

[0:21:30.640] large language modelleri eğitecek verimiz kalmadı internette. İşte

[0:21:34.960] atıyorum 100 trilyon tokenlik veri varmış. Eee diyorlar işte hepsini artık

[0:21:40.080] biz yükledik. Hepsini öğrendi. Yani biyolojide biz bir

[0:21:44.480] günde yaptığımız bir deneyden milyarlarca

[0:21:47.880] veri üretiyoruz. Bir deneyden. Bu internette var olan verinin 1 milyon

[0:21:52.679] mislini düşünün. işte biyolojik bilgiler onlar. E peki bu verileri işleyecek bir

[0:21:57.640] de computea ihtiyaç yani bilgi işleme ihtiyacımız var. Onun için şu anda eee

[0:22:02.640] işte trilyonlarca dolarlık eee yatırımlar var. Data merkezi dediğimiz

[0:22:07.760] yapay zekanın o potansiyelinin gelişmesi lazım. Yani şöyle bir şey söyleyeyim.

[0:22:12.640] Mesela şu anda eee Open AI'da e içeride çok daha uzun düşünebilen, çok daha

[0:22:20.520] yüksek düzeyde modeller var. Yani çok fazla anlatamayacağım ama o modelleri

[0:22:26.799] çıkaramıyorlar çünkü yeterince eee şey yok. Eee onu işleyecek bilgisayar eee

[0:22:33.240] kapasitesi yok. Data merkezi yok. Şimdi 2 dakika düşünenle 4 saat düşünen, 5

[0:22:39.000] saat düşünen model arasında inanılmaz derecede fark var. İşte biyolojinin de o

[0:22:44.120] noktaya gelebilmesi için belki 4 saat değil de 4 ay düşünmesi gerekecek o

[0:22:49.520] dijital ikizi oluşturabilmek için. Çünkü sizin bütün genetiğinizi,

[0:22:53.960] metabolizmanızı, bağırsaklarınızda hangi bakteriler var,

[0:22:57.960] bağışıklık sisteminizin bütün hücrelerini, bütün senaryoları düşünün

[0:23:03.039] simülasyonunu yapacak. Bu kesinlikle olacak. Bunun için işte bu iki hem

[0:23:07.799] veriye hem de o compute düzeyine ulaşmamız lazım. Benim tahminim yani eee

[0:23:12.640] 78 yıl içinde bu noktaya doğru gidiyoruz. E geleceğiz zaten o sürede de

[0:23:18.240] işte o lonevit escape velocity'ye ulaşıyoruz. Yani yaşlanmanın çevrilmesi,

[0:23:22.799] geri döndürülmesi belki bir 15 yıl alacak ama ondan sonraki süreç daha çok

[0:23:28.360] çok daha hızlı ilerleyecek. Eğer biz bu dijital ikizi yapabilirsek ki

[0:23:33.720] yapacağımızdan eminim bir ilaç buldunuz veyahut da diyorsunuz ki ben eee işte

[0:23:39.039] deriyi eee sıfırlamak istiyorum. Hı hı.

[0:23:42.200] Eee bunun için elimde şu şu şu teknolojiler var. Kök hücreleri var.

[0:23:46.320] Egzozomlar var. Şu moleküller var. Ben bunları dijital olarak yapay zekada

[0:23:51.880] denemesini yapacağım. Yapay zeka zaten sizin bir avatarınız var. Onun

[0:23:56.360] simülasyonunu günler içinde, en fazla haftalar içinde yapabilecek düzeye

[0:24:01.279] gelmiş oluyor. Yani diyor ki işte bu kök hücresini şu şekilde verirsen bunun

[0:24:06.679] buraya gitme olasılığı şu kadar. Şunu yaparsa orada bu moleküllerin olması

[0:24:10.960] lazım. Bu olursa bu olacak. Bu olursa bu olacak. Yani o deneyleri bir yerde

[0:24:15.000] simüle ediyorsunuz. Eee, biz şu anda, aslında Openea ile birlikte bir yayın

[0:24:21.200] yaptık. Orada da bunun çok küçük bir kısmını, eee, gösterdim. eee

[0:24:27.480] yaptığınız deneyi, eee, bir daha sorduğunuz zaman yani yapay zekanın

[0:24:32.520] bilmediği o deneyin ne sonucunu çıkaracağını da size söyleyebiliyor.

[0:24:37.279] Onun simülasyonunu da yapabiliyor. Eğer biz bunu bütün bir insan düzeyinde

[0:24:41.480] yapabilirsek işte o ilacın, o teknolojinin eee nasıl etkisi olacağını,

[0:24:46.679] kansere etkisi var ama şurada da yan etkisi olabilir. kalbinizde de bunu bunu

[0:24:51.840] yapabilir cevabını bize verebilirse o zaman bütün o klinik deneme süreci

[0:24:57.080] inanılmaz derecede hızlanmış olu. Peki araştırmacılar mesela hep aklıma

[0:25:00.799] siz bunu anlatırken Obri de Grey geldi. Çünkü o anlattı şu anda galiba bir 2000

[0:25:05.120] fareyle bir 9 değişik intervention'ı aynı anda yapmak. şunu karar verdim

[0:25:09.840] diyor. Teker teker yapılan eee müdahalelerin işe yaramayacağını aynı

[0:25:14.720] anda bu yaşlanmayı geri çevirmek için işte aynı anda 7 mi dedi, 9 mu dedi? Ne

[0:25:21.279] artık müdahalelerin ismini söylemedi ama eee yapıp işe yarayıp yaramadığını

[0:25:26.399] görmek gibi. Şimdi hatta ben dedim farelerden insana translate edebilecek

[0:25:30.720] mi dedim. Hayır, etmek üzere yapmıyorum." dedi. Sadece dedi, "eğer

[0:25:33.720] farede işe yaramıyorsa insanda da işe yaramayacağı için bunu test etmeye

[0:25:38.159] çalışıyoruz." dedi. Şimdi yine de bu tip çalışmaların olması mı lazım yapay

[0:25:43.760] zekanın? Ya tamam bizim elimizde böyle bir hani Chinese menü derler ya

[0:25:47.799] Amerikalılar. Yani mesela bir liste var. Onları yani bir taraftan da bu

[0:25:52.120] çalışmaların doğru. Bu arada farelerde ben

[0:25:56.320] çalışmıyorum ama Grey'in o kadar fare kullanması benim çalıştığım enstü için

[0:26:00.799] çok iyi. Çünkü bu farel bizden söyledi zaten [kahkaha] Jacksonlardan geliyor.

[0:26:04.799] Eee eee kesinlikle eee yapılması lazım. Çünkü dediğim gibi veriye ihtiyacımız

[0:26:10.120] var. Yani o veriyi ya hücreleri alıp hücrelerin içindeki bütün mRNA'lara

[0:26:16.679] bakabilirsiniz, metabolitlere bakabilirsiniz ya da bir organ düzeyinde

[0:26:20.360] bakabilirsiniz. Ya bunu bir eee laboratuvarda biz üç boyutlu eee

[0:26:25.559] bioprinting dediğimiz organo yapıyoruz. Örneğin onlar üzerinde çalışma

[0:26:29.559] yapabilirsiniz ya da tam bir organizma üzerinde yapabilirsiniz. Tam organizmayı

[0:26:33.640] da farede yapabilirsiniz. Eee onun için ne kadar veri

[0:26:37.000] toplayabilirsek o kadar iyi. Ama eee o çalışmayı yapmak demek eee bu işi çok

[0:26:42.360] hızlandırıyor anlamına gelmiyor. Sonuçta yine onun klinik denemesinin yapılması

[0:26:47.200] lazım. Bir de yani 2000 fare diyorsunuz ama 2.000 fare çok fazla bir şey değil.

[0:26:51.559] Yani 2 milyon fare de deney yapmak gereği yani şimdi bu inform consent mi

[0:26:56.840] değişecek? FDA denen eee yer ortadan mı kalkacak? Çünkü şu anda mesela bir takım

[0:27:02.320] ado virüsleile yollanan birtım gen terapilerinin çalışması var ki bana

[0:27:07.360] birkaç konuk çıktı böyle kök hücre çalışmaları var, self reprogramming var.

[0:27:11.880] Biz çok şey var ama insanlara kendilerini öldürmeye müsaade eden

[0:27:18.000] devlet bu çalışmaları kendinde uygulamasına izin vermiyor. O zaman

[0:27:22.960] sistemin de tamamen değişmesi lazım. Dediğiniz gibi hani bir ilaç bulundu. O

[0:27:27.080] ilaç bana yarayacak. Belki sizi öldürecek bir ilaç. Şimdi onu nasıl

[0:27:31.520] onda nasıl bir invision ediyorsunuz? Çok güzel bir örnek söylediniz. Adoni

[0:27:35.520] virüslerle ilgili. Aslında her ilaç birilerine toksik, birilerine çok

[0:27:40.120] faydalı olabilir. Eee, bunu önceden bilemiyorsunuz.

[0:27:44.559] Çünkü eee, işte o kişinin tamamı genetiğini, metabolizmini, her şeyini

[0:27:49.440] bilmeniz lazım. İşte bu dijital ikizin en güzel tarafı o zaten. Yani yapılan

[0:27:54.559] tedavileri sadece hızlandırmıyor. Kişiye özel hale getiriyor. Yani sizin

[0:28:00.039] genetiğinize, sizin biyolojinize göre bir ilaç hazırlanıyor. Sadece o kişi

[0:28:05.720] için. Adenivüs örneği e bunu çok güzel gösteriyor. Çünkü orada gerçekten bu gen

[0:28:12.360] tedavisi sayesinde hayatı kurtulan, tamamen %100 derecede tedavi olan

[0:28:18.039] çocuklar var, insanlar var. Genetiklerini düzeltebiliyorsunuz ama

[0:28:22.799] arada birkaç kişi de hayatını kaybetti. O insanlarda o virüs

[0:28:28.360] işte karaciğere gidiyor. Onlarda bir bir şey var. Bir ortam var. O ortam o virüsü

[0:28:34.320] işte tehdit olarak görüyor. Bağışıklık sistemi aktif hale geliyor vesaire. Bunu

[0:28:38.880] önceden bilebilirseniz yapay zeka derse ki şu kişide adonivüs vermemen lazım.

[0:28:45.200] Çünkü onun karaciğerinde böyle bir reaksiyon olacak. Ben bunun

[0:28:48.640] simülasyonunu yaptım ama bu kişiye verebilirsin.

[0:28:51.640] Veyahut da öbürüne vereceksen adeniv virüsün şu parçasını değiştirmen lazım

[0:28:55.559] ki ona karşı bir reaksiyon olmasın. Eee bu sadece adenivüs için değil. E aspirin

[0:29:01.039] içinde böyle aspirin kanama da yapabilir. Hayatınızı kaybedebilirsiniz

[0:29:05.360] ama birçok şeyde de hayatınızı kurtarabilir.

[0:29:08.440] O zaman devletler de kendi politikalarını, çalışma şekillerini

[0:29:11.679] değiştirmek zorunda kalacaklar. Kesinlikle kalacaklar. Şu anda

[0:29:15.080] Amerika'da zaten böyle bir benim de dahil olduğum bir şey var. Eee yani FD

[0:29:20.720] eee şu anki DFT çok iyi. Bir kere şu çok şimdiki şu şu dönemden bahsediyorsunuz.

[0:29:26.840] Evet. Çünkü şu ana kadar eee bu eee yönetime kadar yaşlanmaya karşı bir ilaç

[0:29:33.919] geliştiremiyordunuz. Çünkü yaşlanma bir hastalık olarak kabul edilmiyordu. Yani

[0:29:39.880] şunu deseniz ki işte ben eee yaşlanmayı geri çevirecek bir ilaç buldum. Bunu

[0:29:44.399] demek istiyorum. FDA bunu kabul etmiyor. Ancak şöyle kabul ediyor. İşte

[0:29:48.360] diyorsunuz ki bu Alzheimer'ı önleyici etkisi var veya bunu yaşlılık

[0:29:52.840] hastalıklarına karşı ilaç geliştirebiliyordunuz. Halbuki yaşlanma

[0:29:57.640] belki de hastalıkların en büyüğü. Yani %100 ölümcül bu arada. Eee, bütün

[0:30:03.559] biyolojik sisteminiz çökmeye başlıyor. Eee, bu bence değişmeye başladı. Çünkü

[0:30:09.720] içinde buna bunu anlayan insanlar var. Şimdi eee, örneğin 100 yaşındasınız.

[0:30:15.519] Hı hı. 100 yaşındaki bir kişinin 101 yaşına

[0:30:18.880] gelme olasılığı sadece %50. Yani ölüm oranınız %50.

[0:30:23.720] Yani iki kişiden biri ölecek. Bu kanserden daha kötü. Diyelim ki işte

[0:30:27.919] kanser ölümcül diyorsunuz. İşte bu %100 ölümcül. Yani o 101 yaşında ölmezseniz

[0:30:33.320] 102'de kesin öleceksiniz ya %3'te bu insanlar üzerinde

[0:30:37.360] eee eee çok daha fazla deneme yapılabilinir. Çünkü zaten ölüm riskiniz

[0:30:43.120] %50. Sizin vereceğiniz ilacın ölüm riski %1 ise

[0:30:48.279] eee o kesinlikle o riske girmeye değer. Bunların değişmesi lazım. Bu

[0:30:52.480] regülasyonların kesinlikle değişmesi lazım. Yapay zekayı şu anda gerçekten

[0:30:58.000] inanıyorlar. Bunun etkisine inanıyorlar. Bence o gösterildikçe

[0:31:03.679] ve yapay zekanın gücü arttıkça eee bu klinik deneme süreçleri de çok daha

[0:31:09.200] kısılacak. Eee FDA şunu demeyecek işte sen bunu git 1000 kişide yap demeyecek.

[0:31:14.279] Sadece 10 kişi üzerinde yapay zekanın seçtiği kişiler üzerinde yaparsan

[0:31:17.760] yeterli diyecek. Ben umutluyum yani. Ama bu dediğiniz doğru. mi? Siz diyorsunuz

[0:31:22.360] ki çünkü ben eee bir notlar almışım. Onun için telefonuma bakıyorum. Notları

[0:31:26.720] oraya almışım. Diyorsunuz ki yani sonunda günün birinde hani inconvenient

[0:31:31.760] olacak sürekli yani arabanın parçalarını ya da uçağın parçalarını değiştirmek

[0:31:35.440] gibi. Yani sonunda artık hani sürekli bir şey toparlamak durumunda kalmak gibi

[0:31:39.960] anlatıyorsunuz. sonunda da ölünecek gibi. Sanki

[0:31:43.360] şöyle eğer bir kazadan veya işte başka

[0:31:48.960] birisininden dolayı ölmezseniz bunu sonsuza kadar devam ettirebilirsiniz.

[0:31:54.960] Zaten biyoloji böyle bir şey yani. Eee

[0:31:58.039] istemezsen de yapmazsın zaten. Tabii. Eee şimdi insanlar diyor ki ya

[0:32:02.039] ben o kadar uzun yaşamak istemiyorum. Tamam sen zaten senin elinde seçeneğin

[0:32:06.840] var. seçeneği yok da zaten hayatını kaybedeceksin. Ama uzun yaşamak için

[0:32:12.159] isteyenler için bir seçenek yok şu anda. O seçenek oluşursa siz kendinizi

[0:32:18.600] yenildiniz. Bir 50 yıl kazandınız. 50 yıl sonra zaten teknoloji inanılmaz

[0:32:23.480] düzeylere geliyor. Yani o noktada devam etmek isterseniz bir 50 yıl, bir 100 yıl

[0:32:27.840] daha sıfırlatabilirsiniz. Dersiniz ki ben sıkıldım artık hayatta yaşamaktan.

[0:32:33.320] Yaptırmazsınız. O sizin elinizde olan bir şey. Yani bunun önünde bir fiziksel

[0:32:37.559] veyahut da işte insanlar şey diyor. Yani entropi var. İşte termodinin ikinci

[0:32:41.519] kuralı. Ama şunu anlamak lazım. Biyoloji aslında buna karşı bir sistem.

[0:32:48.080] Yani o entropiyi eee önleyici bir yapımız var. Ve gerçekten biz eee

[0:32:55.200] ölümsüz itibariyle. Kök hücresi diyorsunuz. Kök hücreleri ölümsüz. O kök

[0:33:00.320] hücreleri işte o DNA'nınız ölümsüz birinden birine geçiyor çocuğunuz

[0:33:04.279] oluyor. Onu devam ettirebiliyorsunuz. En büyük sorun beyin. Yani bu bu beyinin

[0:33:11.200] nasıl gençleşip hala gerçek kişiliğinizi, yapınızı nasıl devam

[0:33:16.960] ettirebilirsiniz? Açıkçası orada niçin soru?

[0:33:20.960] E çünkü eee beynin yenilenmesi demek eee sonuçta yani yenilenebilir hücreler daha

[0:33:28.440] gençleşebilir ama hücrelerin yenilenmesi sıkıntılı. Çünkü sizin bir hafızanız

[0:33:33.880] var, bir kimliğiniz var, bir yapınız var,

[0:33:36.600] karakteriniz var. O zaman onu değiştirmeye başlıyorsunuz. Hafızanızı

[0:33:40.639] kaybedebilirsiniz, karakterinizi kaybedebilirsiniz. Onu da yine yapay

[0:33:44.240] zekayla olacağını e düşünüyorum. Çünkü beyne direkt olarak eee bu e brain e

[0:33:50.320] computer interface dediğimiz yani eee işte neuralink var mesela Elin Musk'ın

[0:33:55.200] eee direkt olarak yapay zekadan hafızanız tekrar geri yüklenebilir. Yani

[0:34:01.200] sıfırlandıktan sonra eee yani bilim kurgu gibi gelen şeylerin sizce mesela o

[0:34:07.480] zaman 2000 405 dediğiniz işte 15 sene sonradan bahsediyoruz aş.

[0:34:14.200] Peki bizi geri döndüre yani şimdi şöyle diyelim mesela siz

[0:34:18.520] sorabilirsem kaç yaşındasınız? 58

[0:34:20.839] 58. Ben de 54 yaşındayım. Şimdi biz 15 sene sonra işte ben eee 70 yaşında

[0:34:26.200] olacağım neredeyse. Siz de 70 küsur olacaksınız. Sizce? Tabii hep varsayım

[0:34:30.280] konuşuyoruz daha bunların ne olacağı. Sizce o halde mi kalıp böyle artık hep o

[0:34:35.240] halde yoksa onun da geri dönüşü olacak mı? Çünkü demin dedik işte cildim

[0:34:39.679] değişsin, saçım değişsin gibi. Yani onu reverse engineering olabilecek mi?

[0:34:44.960] Tabii ya zaten eee yaşlanarak ya da yaşlı olarak uzun yaşayamazsınız. Çünkü

[0:34:51.639] e insanların en büyük korkusu da şu oluyor. Yani ben 7080 yaşına geldikten

[0:34:55.599] sonra o halimle yaşamak istemiyorum. uzun zaten yapamazsınız. Çünkü sistem

[0:35:02.079] eee çökmeye başlamış. Yani onun uzatabilmenin eee tek yolu

[0:35:07.359] sıfırlayabilmek. Yani motorunuzu sıfırlamanız lazım. Derinizi kalbinizi,

[0:35:13.200] bütün organların yenilenmesi lazım. Yani 7080 yaşındaki bir kişinin biyolojik

[0:35:19.520] olarak 20 30 yaşındaki veya 40 yaşındaki bir kişinin düzeyine geri çevrilmesi

[0:35:25.119] lazım. Bunu bağışıklık sisteminde şu anda yapabiliyoruz. Örneğin en azından

[0:35:29.520] farede eee bağışıklık hücreleriniz de eskiyor. Onlar da yaşlanıyorlar. Onları

[0:35:34.880] işte biraz önce bahsettik. Timus'tan yeni hücreler çıkıyor. Ne oluyor? Sizin

[0:35:38.880] bağışıklığınız 30 yaşındaki bir bağışıklığı eee olan

[0:35:43.200] kişi haline geliyor. Bunu deri için de yapabilirsiniz, kalp için de

[0:35:47.119] yapabilirsiniz, böbrek için de yapabilirsiniz, karaciğer için de

[0:35:50.119] yapabilirsiniz, kemikler için de yapabilirsiniz, kaslar için de

[0:35:52.480] yapabilirsiniz. Yani kasları geliştirici şu anda ilaçlar çıkmaya başladı. Yani

[0:35:57.520] 7080 yaşındaki bir kişi orada duydum söylediniz. Ne tip? Yani

[0:36:00.920] bizim aldığımız takviyeler gibi değil herhalde. İlaç formunda hakikaten.

[0:36:04.880] Evet. Yani çıktı derken klinik düzeyde çalışmalar eee var. Eee çünkü kas eee

[0:36:11.280] çok önemli bir durum. Yani yaşlandıkça sarkopeni dediğimiz kas kaybı oluyor.

[0:36:17.520] Birçok şey zaten yani metabolik bir organ kemiği besliyor. E insülin

[0:36:22.800] direncini ne destek veriyor filan. Yani hiç

[0:36:25.960] bilmiyor insanlar bu kadar detayı. Tabii tabii. Yani kas kaybolduğu zaman,

[0:36:30.960] sarkopeni olduğu zaman o artık ölüme doğru gidiyorsunuz demektir. Onun geri

[0:36:35.400] dönüşü çok çok zor oluyor. Onun için insanlar hep direnç egzersizi

[0:36:39.200] yapılmasının öneminden bahsediyorlar. Gerçekten çok önemli bence. Özellikle

[0:36:44.319] yaşlılıkta çok önemli. Eee, sadece kaslar değil tabii kemiklerde erimeye

[0:36:49.280] başlıyor vesaire. Ama bu kası geliştirmek için illaki egzersize

[0:36:54.680] ihtiyacınız yok. Çünkü egzersiz dediğiniz şey nedir? Kasa gönderilen bir

[0:36:58.920] sinyaldir. O sinyal sayesinde bazı moleküller, bazı proteinler oluşur. O

[0:37:03.960] proteinler sayesinde de kas hücreleri bölünür. yeni kas hücreleri oluşur ve

[0:37:08.079] kasınız gelişir. Eğer siz onu bir ilaçla, başka bir yolla e

[0:37:13.880] tetikleyebilirseniz o zaman otomatik olarak kasınızı

[0:37:17.520] geliştirebilirsiniz. Bunu yapmanın birçok çeşitli yolları var. Bazıları eee

[0:37:22.520] kasın gelişmesini önleyen moleküller var. İşte mayostetin denen gibi. Onu

[0:37:27.880] bastırıyorlar. Evet. Mesela bunda eee şey olan

[0:37:31.480] mutasyonu olan bazı kişiler eee doğar doğmaz kaslı doğuyorlar. E

[0:37:36.480] o inekler gibi var ya Belgi Blue House onlar var mı böyle insan?

[0:37:42.000] Tabii var. Eee kesinlikle var. Belki bazı eee bodybuilderlerde de vardır.

[0:37:48.160] Belki Arneger'de de olabilir. Bilemiyorum yani. Çünkü o kişiler eee

[0:37:53.880] çok daha hızlı bir şekilde kas yapabiliyorlar. Eee eee diğeri de işte o

[0:37:58.760] kas hücrelerini direkt olarak eee şey yapmak, tetikleyebilmek. Tabii bunu da

[0:38:03.480] iyi ayarlamak lazım. Çünkü çok fazla da büyütmemeniz lazım.

[0:38:08.480] Tabii onu düşündüm. Kafandı ilacı aldık. O devamlı büyümeye devam ediyor.

[0:38:12.400] Tabii. Yani onun genetik yolları da var ama genetik yolları biraz daha

[0:38:15.480] sıkıntılı. Onu iyi iyi dozunu ayarlayabilmeniz lazım gibi. Ama bu

[0:38:19.839] kesinlikle mümkün olacak. Yani eee örneğin şu anda bence en büyük devrim bu

[0:38:25.839] anti aging'de eee GLP1 ilaçları. Evet. Onu da Evet. Bunlar bence mucizevi

[0:38:33.119] ilaçlar işte. O longevity escape velocity için bence ilk adımı attık

[0:38:38.560] Gelefi 1le. Şimdi eee onu çok güzel söylediniz çünkü

[0:38:41.240] çok soru geliyor. Ben biliyorum ki iyi rejeneratif tıp uzmanları yurt dışında

[0:38:46.319] şu anda en iyi longeviti ilacıdır ya da iğnesidir diyorlar. işte kişiye göre

[0:38:52.839] dozu belirleniyor. Bir de tabii bir garip bir işte yok o zenpik kör yaptı

[0:38:57.880] çıkıyor. Öteki bilmem ne etti çıkıyor. Şimdi onu bir siz bir eee yurt dışından

[0:39:02.599] da gelmiş bir doktor olarak biraz açar mısınız? Yani dediğim gibi ben 23 yıldır

[0:39:06.800] söylüyorum bunu ilk çıktığı zamandan beri. E çünkü insanlar önce şey

[0:39:11.680] zannettiler. Yani bu tamamen kilo vermeyi. Tabii kilo vermek çok e ciddi

[0:39:16.319] şekilde insan sağlığı için önemli bir şey. Eee şekerin kontrolü. Zaten bunlar

[0:39:21.599] ilk şeker ilacı olarak çıktı. Eee bence yapabileceğiniz en önemli

[0:39:26.960] şeylerden biri şekeri kontrol etmek. Şeker yüksek olursa bütün sistem çökmeye

[0:39:31.480] başlıyor. Ama eee sonradan şu ortaya çıktı. Bu GLP1 aslında vücudumuzun

[0:39:37.520] yaptığı bir hormon. Bunun bir benzeri bir peptit düşünün. Eee o o yani ilaç

[0:39:43.480] dediğimiz şey o küçük bir molekül değil. E bunun miktarı bazı kişilerde az

[0:39:48.040] oluyor. Onu bir yerde veriyorsunuz o kişiye. Ve bu GLP1 eee reseptörüne

[0:39:54.800] bağlanan bu peptitler beyne de gidiyor. Oradaki reseptörleri de zaten açlığı eee

[0:40:00.880] azaltmasının sebebi oradan geliyor. Eee bu biraz önce bağırsaktan bahsettik.

[0:40:06.280] Bağırsak hücrelerine etkisi var. Oradaki mikrobiyomu değiştirme özelliği var.

[0:40:11.000] Bağışıklık sistemine çok ciddi bir şekilde etkisi var. Tabii bu

[0:40:14.319] enflamasyonu bastırıcı hatta bu konuda enflamasyon Evet.

[0:40:17.440] Bir grant eee eee bir fon için eee proje yazıyoruz. O çok çok ciddi şekilde

[0:40:23.560] önemli. Tabii bütün şekerinizi regüle ediyor. Yani tip 2 diyabet hastaları

[0:40:29.040] normale dönebiliyorlar. O sayede bütün metabolizmanız

[0:40:32.960] normalleşiyor. Eee işte kolesterolünüz düzeliyor, triglisitleriniz düzeliyor.

[0:40:38.240] Tabii ki o kilo verme sayesinde eee yağ hücrelerinin erimesiyle onun etkisi

[0:40:44.280] oluyor. Karaciğere inanılmaz etkisi var. Karaciğer yağlanmasını sıfırlıyor. Yani

[0:40:49.319] bunlar eee klinik çalışmalarda gösterilmiş e şeyler. Şu anda karaciğer

[0:40:53.520] yağlanması için en önemli ilaçlardan bir tanesi. Böbrek fonksiyonunu düzeltiyor.

[0:40:59.200] Yani böbrek yine çok önemli bir eee organ. Eee kalp fonksiyonunuzu

[0:41:03.839] arttırıyor. Yani kalbin biraz kalp atışınızı daha hızlandırıyor.

[0:41:07.240] Yalnız eee bazı kişilerde bir miktar artı ben

[0:41:09.960] mikrod kullanıyorum ama bu müziklerden müziklerden gördüğüm akşamları o HRV

[0:41:14.720] maalesef çok yani Evet. Evet.

[0:41:25.920] Artıyor. Bu da çok önemli bir şey. Yani daha hala anlamadığımız başka etkileri

[0:41:31.400] de var. Ve son olarak bunu elilili yani işte bunlardan bir tanesini tri peptide

[0:41:37.960] dediğimiz aslında iki tane molekül onu yapan e firma eee şu anda dünyanın en

[0:41:43.440] değerli şirketi oldu. Eee ilaç şirketi. Eee onların yaptığı

[0:41:47.720] bir çalışmada bunun gerçekten bir anti aging yani yaşlanmayı yavaşlatıcı etkisi

[0:41:53.680] olduğunu da gösterdiler. Yani benim tahminim eee bunu kullanan insanlar

[0:41:58.800] ömürlerine 5 ile 10 yıl arasında katıyorlar. var. Yani bu çok çok ciddi

[0:42:03.280] bir olay. Kaliteli yıl katıyorlar. Daha da kes

[0:42:06.000] kesinlikle. Kesinlikle. Ve e bunu siz 80 yaşında da kullanabilirsiniz. Eee işte

[0:42:12.200] ömrünüze 35 yıl katıyorsunuz. Eee daha genç de kullanabilirsiniz. Özellikle

[0:42:18.319] zaten bir obezite varsa veya bir kilo fazlalığı varsa, şeker durumu varsa y bu

[0:42:23.319] metabolik sendrom dediğimiz sendromu çözüyor. Yani eee bence

[0:42:28.119] antibiyotiklerden beri bulunmuş en önemli ilaç eee grubu diyebiliriz buna.

[0:42:33.440] Bence de. Evet. Yani benim ben çok ha bir şey daha onu da sorduğunuz için

[0:42:38.280] söyleyeyim. Yan etkisi konusu tabii ki yani yan etkisiz hiçbir şey yok. Çok

[0:42:42.800] fazla su içerseniz bunun da yan etkisi var. Gerçekten orada da sıkıntı tam

[0:42:47.800] olarak ciddi yan etkinin kime olacağını bilemiyoruz. Onu eee yapay zekayile

[0:42:53.599] belki eee anlamaya başlayacağız. Ciddi iki tane yan etkisi var aslında. Çok

[0:42:58.640] nadir bunlar. Yani 10.inde bir 20.inde bir düzeylerinde. Bir tanesi pankreatit

[0:43:03.440] dediğimiz yani pankreasta bir enflamasyon oluşması. Eee ciddi bir

[0:43:08.119] olay. Yani çok ölümcül değil. Yani bundan eee çok fazla insan öldüğünü

[0:43:12.920] bilmiyorum zannetmiyorum. tedavi edilebilir bir durum ama ciddi bir

[0:43:17.040] durum. Eee, bir diğeri de eee, daha nadir

[0:43:21.000] olarak eee, bir körlük durumu oluşabiliyor. Bu siz de bahsetmiştiniz.

[0:43:26.720] Eee, onun da tam mekanizması belirli değil ama yani şöyle düşünün. Sizin kalp

[0:43:32.960] krizinden ölme riskiniz beşte bir. Yani beş kişiden birisi kalp krizinden eee,

[0:43:38.040] hayatını kaybedecek. Kör olma riskiniz eee, işte 20.000 bir, 30.000 bir. Bunu

[0:43:43.920] siz kendiniz tartacaksınız. Eee, şöyle de söyleyebiliriz. Örneğin arabaya

[0:43:48.559] bindiğinizde araba kazasından ölme riskiniz işte binde bir ise uçağa

[0:43:53.680] bindiğinizde milyonda bir düşüyor ama uçak da düşebiliyor. Uçaktan ölen de

[0:43:59.119] var. Ya bu riskleri insanların iyi tartması lazım. Herkese tavsiye ediyorum

[0:44:03.839] yani. Tabii ki yani gördüğüm siz bu 15 sene içinde bu

[0:44:07.680] işin çözüleceğini düşünüyorsunuz. Ama tabii benim de eminim siz de etrafınızla

[0:44:13.559] konuşuyorsunuz. Bu iş çözülecek de kafalar değişecek mi? Bir de o var.

[0:44:17.880] Çünkü devamlı böyle bir hani devamlı şu sa hani bir yandan iğne basıp öbür

[0:44:22.559] taraftan tatlı yemek gibi sağlıklı yaşamın çok da sıkıcı bir şey olmadığını

[0:44:28.079] insanlara anlatabilmemiz lazım diye düşünüyorum. Şimdi ben de cheat

[0:44:31.599] ediyorum, gösteriyorum. Hatta artık insanlar hani o kadar zannediyor ki ben

[0:44:34.960] böyle robot gibi yaşıyorum ya diyorum ben pizzada yiyorum ne bileyim işte

[0:44:38.800] simitte yiyorum ama o %20'si %15'i yaşarken yediğim yemeklerin gibi onu

[0:44:45.400] biraz daha iyi anlayabilmeleri lazım. Bir de körü körüne bence bu

[0:44:48.720] influencerların dediği şeyleri yapmamaları lazım.

[0:44:52.760] Yani eee o konuda şöyle söyleyeyim. Çoğu insan gerçekten eee neyi yemesi

[0:44:58.319] gerektiğini, neyin zararlı olduğunu çok iyi biliyor.

[0:45:01.800] Hı hı. Ama şu şekilde insanları suçlamamak lazım. Ya işte senin hiç eee

[0:45:08.640] disiplinin yok, iraden eee yok dememek lazım. Çünkü bunlar da biyolojik eee

[0:45:15.760] durumlar. Bazı kişiler çok iradeliler çünkü

[0:45:19.280] onların işte beyninde salgılanan bazı nörotransmitterlerin oranı farklı.

[0:45:23.920] Tabii. Eee, bunu zaten bu GLP1 ilacı eee, ben

[0:45:27.800] de eee, kullanıyorum onu. Eee, eee, yaklaşık 23 yıldır. Eee, orada

[0:45:33.880] görüyorsunuz. Çünkü eee, o ilacı aldığınız zaman örneğin, e, önünüze

[0:45:39.680] dünyanın en güzel tatlısı konsa bile mesela künefe ben çok severdim. Canınız

[0:45:44.760] istemiyor. Hı hı. Yani o otomatikman onu

[0:45:48.400] baskılıyor. Yani orada bir tabii yani direnç eee göster. Çünkü o ilacı

[0:45:55.359] almazsam birisi benim önüme künefe koyarsa benim ona direnme olasılığım çok

[0:45:59.680] daha düşecek. Bu şekilde eee yapmak lazım. Bir de eee şu şu da çok önemli.

[0:46:05.359] Görmeyeceksiniz. Yani eee ben şöyle tavsiyelerde bulunuyorum. Şimdi e işte

[0:46:11.839] künefe yememek için künefe yeren görmeyeceksiniz ya da künefe yapılan

[0:46:16.559] yere gitmeyeceksiniz veyahut da buzdolabınızda herhangi bir

[0:46:21.000] tatlı, herhangi bir yiyecek olmayacak. Gecenin yarısında kalkıyorsunuz. Canınız

[0:46:25.720] çok e pizza yemek istiyor. Ne yapacaksınız? Hani New York'ta olursanız

[0:46:30.160] gidersiniz, bulursunuz da başka yerde yapacak bir şey yok. Ne bulursanız onu

[0:46:34.760] yiyeceksiniz. O benim bağımlılıkla benim çalışma

[0:46:37.480] alanım. bağımlılıkta verdiğim tavsiyeler gibi. Çünkü o eee nörotransmitterlar göz

[0:46:42.520] gördüğü zaman yanıyor, kullanıyormuşsun gibi. Dolayısıyla ondan sonra bir

[0:46:46.400] craving başlıyor. Dediğiniz gibi. Ben mesela çok vardı. Eve katiyen almam. Ben

[0:46:51.119] de böyle eee severim çünkü olan şeyi bitirmeyi. O buzdolabı boştur. Hatta eve

[0:46:56.040] gelen ya boş derken işte avokado vardır, o vardır, bu vardır. Fakat eve bir ailem

[0:47:00.440] geldiği zaman yani Esra senin buzdolabımın kadar sevimsiz bir

[0:47:03.839] buzdolabı görmedim. Dedim ki tek başına yaşıyorum. O buzdolabı dolarsa ben onu

[0:47:07.839] bitiririm. Giderim gelirim. Giderim gelirim. Bir kutu çikolata biter. Bir

[0:47:11.880] parça alma gibi becerim yok. Onun için haklısın.

[0:47:15.200] Evet. O e hatta işte uyuşturucu maddelerle şekerin eee beyinde etki

[0:47:21.520] ettiği alan aynı alan. Hı hı.

[0:47:23.440] Yani e bakıyorsunuz e şey yapıyorsunuz pti yapıyorsunuz. Aynı alan bir anda eee

[0:47:28.480] zaten yaptılar ya şimdi o substance use disorder içine yani madde kullanım

[0:47:33.720] bozukluğunun içine yeme bozukluğunu da oraya koydular. Eee seks bağımlılığını

[0:47:37.760] da oraya eskiden process addiction diye ayırmışlardı. Şimdi baktılar ki hepsi

[0:47:41.440] aynı. Derya Bey çok teşekkür ediyorum. Harika

[0:47:44.000] bir program oldu. İnşallah birkaç sene içinde eee tekrardan buluşalım.

[0:47:48.480] Gelişmeleri tekrardan anlatın. Evet. Bence Türk Seyirciye ve bence daha

[0:47:52.960] detaylı bir program oldu. Sizin bu anlattıklarınız, şimdiye kadar

[0:47:56.520] çıktığınız programdan kesinlikle çok güzel sorular sordunuz.

[0:48:00.400] Teşekkür ederim onun için de. Gelişmeler o kadar hızlı ilerliyor ki yani bu

[0:48:05.359] insanların şunu da anlaması lazım. Eksponensi şekilde artıyorlar. Eee eğer

[0:48:10.640] bir yıl sonra bu programı yaparsak eminim ki eee çok daha farklı farklı

[0:48:15.920] konularda konuşacağız. Çok teşekkürler.

[0:48:18.200] Ben teşekkür ederim. Sağ olun.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.