[0:00:00.240] Yaşlanma her şeyin yavaş yavaş işlevini kaybetmesi demektir. Longevity Brian

[0:00:05.080] Johnson'ın dünyası gibi olmak zorunda değil. İnsanlar ben öyle olmak istemem

[0:00:08.960] dediğinde o da ben de sizin gibi olmak istemem diyor. Biz hayatı keyif alarak

[0:00:13.000] yaşamak istiyoruz. Ancak keyif aldığımız bazı şeyler sağlığımız için pek de iyi

[0:00:17.439] olmayabilir. Bunları en aza indirebilirsek harika olur. Ama

[0:00:21.160] yaşadığımız hayata uyum sağlamamız gerekiyorsa o durumda da bir çözüm

[0:00:24.680] üretiriz. Çünkü herkes hayatı dolu dolu ve güzel bir şekilde yaşamak istiyor.

[0:00:29.039] Ben Esra Çavuşoğlu. 18 yıldır ayık bir hayat yaşıyorum. Bağımlılık hastalığıyla

[0:00:33.480] mücadelem beni beden ve zihin performansımı iyileştirmek, hayat

[0:00:37.120] kalitemi arttırmak, daha sağlıklı ve uzun yaşamak için yeni yöntemler,

[0:00:41.120] cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı

[0:00:45.440] bioverking ve longevity alanlarındaki kendi deneyimlerimden dünyadaki son

[0:00:49.640] gelişmelere, çığır açan girişimcilerden uzman akademisyenlere, yıllardır

[0:00:53.960] yaptığım sohbetler artık her hafta Ayıktafa

[0:00:57.719] Podcast'tı. Ayık Kafa Podcast'e tekrardan hoş geldiniz. Bu hafta Doktor

[0:01:02.800] Sandra Kaufman ile yaşlanma biliminin derinliklerine inen çılgın bir program

[0:01:08.119] gerçekleştirdik. Harika ve normalinden uzun olan bu sohbeti iki bölüme ayırmak

[0:01:12.799] zorunda kaldık. İşte birinci bölümde öğrenecekleriniz sayısız ayrıntı

[0:01:17.320] arasında kaybolmak yerine Doktor Kaufman Yaşlanmayı yedi ilke adını verdiği net

[0:01:23.240] bir çerçeveyle açıklıyor. Bu ilkeler hücresel yaşlanmanın karmaşık sürecini

[0:01:28.640] yönetilebilir kategorilere ayırmış. İlk olarak DNA'nın bilgi sistemlerini

[0:01:34.000] inceliyoruz. Epigenetik değişiklikler, DNA hasarı ve telomeras kısalması gibi

[0:01:39.680] etkenlerin genetik yapımızı nasıl etkilediğini ele alacağız. Ardından

[0:01:44.759] hücresel enerjiye ve mitokondrinin kritik rolüne geçeceğiz. Zamanla azalan

[0:01:49.920] verimliliğini ve serbest radikallerin etkisinden bahsedeceğiz. Sonra sırada

[0:01:55.840] hücresel yolaklar var. AMPK, sirtuinler veor gibi yaşlanmayı

[0:02:02.320] hızlandıran ya da yavaşlatan ana yolakların hücre kaderini nasıl

[0:02:07.159] belirlediğini öğreneceğiz. Yaşlanmanın temel süreçlerini merak ediyorsanız bu

[0:02:12.319] bölümü dinleyerek hücresel düzeyde neden yaşlandığımıza dair sağlam bir temel

[0:02:17.160] edinebilir, ayrıca her kategori için takviye önerilerini öğrenebilirsiniz.

[0:02:22.319] Hatta uyku sorununuzun çözümünün sırrı bile bu bölümde. Sözü fazla uzatmadan

[0:02:27.440] hadi başlayalım. Ayıkfa'nın bu bölümünde bizi ağırlayan DSHub alanında uzman,

[0:02:32.879] yaratıcı ve girişimci ruhlu insanların buluşma noktası. Kıtaların kesiştiği

[0:02:37.440] İstanbul Boğazı'nın bu eşsiz noktasında etkinlikler ve topluluk üyeliği hakkında

[0:02:42.120] bilgiler açıklamalardaki linkte. Gedik Üniversitesi ve Gedik Vakfı'na Ayık Kafa

[0:02:47.120] Podcast'te duydukları güven için teşekkür ederim. destekleri sayesinde bu

[0:02:51.480] düzeyde bir içeriği tamamen ücretsiz şekilde sizlere sunabiliyoruz. Ve tabii

[0:02:56.040] ki Ayık Kafaya abone olan herkese teşekkürler. Ancak hala Ayık Kafay'ı

[0:03:00.800] düzenli izleyenlerin pek çoğu kanala abone değil. Bu yüzden sizden küçük bir

[0:03:05.200] ricam var. Abone ol butonuna hemen basın. Çünkü ayık kafaya abone olmanız,

[0:03:10.920] içeriği daha da geliştirmemizi ve dünyanın önde gelen uzmanlarına daha

[0:03:15.040] rahat erişmemizi sağlıyor. Abone olun, beğenin, paylaşın. Size söz veriyorum.

[0:03:20.239] Ayık kafa her gün daha da iyi olacak. Doktor Sandra Kaufman Ayık Kafa

[0:03:24.640] podcast'e hoş geldin. Bu bölüm harika olacak. İçimde öyle bir his var. Çılgın

[0:03:28.439] bir yolculuk bizi bekliyor. Dinleyicilerim ne düşünecek tam

[0:03:31.080] kestiremiyorum ama bazıları çok sevinecek çünkü sen de benim gibi diyet

[0:03:36.439] kolayı seviyorsun. Bazılarıysa aa doktor dediğin kola mı içer diyecek ama olsun.

[0:03:42.519] Hoş geldin. E teşekkür ederim. Burada olmak bir zevk. Evet bu eğlenceli

[0:03:47.000] olacak. Yani senin uzmanlık alanın çocuk anestezisi. Hala da bu alanda

[0:03:51.040] çalışıyorsun değil mi? Bu doğru ve hala

[0:03:56.680] yapıyorsun. Bir yandan da çok etkili ve güçlü bir longevity yaklaşımın ve

[0:04:01.680] kliniğin var. Bunun yanında başka işler de yürütüyorsun. Bunlardan biraz

[0:04:06.280] bahsetmek ister misin? Evet. Tabii ilk önce çocuk anestezisi

[0:04:12.079] alanında bir hekim olarak başladım. John Hopkins'de eğitim aldım.

[0:04:18.160] Florida'da bir çocuk hastanesinde 20 yıl çalıştım. Yaklaşık 10 yılda başhekimlik

[0:04:24.000] yaptım. Şu anda ise seyahat ediyor ve anestezi danışmanlığı yapıyorum. Ama

[0:04:28.720] yıllar içinde bir noktada yaşlanmaya son vermeye karar verdim. Hücre biyolojisi

[0:04:33.240] backgroundum olduğu için yaşlanmamızın sebebinin hücrelerimizin yaşlanması

[0:04:36.880] olduğunu fark ettim. E kendi yaşlanma teorimi oluşturdum.

[0:04:41.680] Şimdi ise gerçekten sevdiğim şey longevity üzerine derinleşmek ve

[0:04:45.039] dünyanın dört bir yanındaki insanlara yardımcı olmak. Miami bir kliniğim var.

[0:04:50.360] Ayda bir kez hastaları görüyorum. Bana gelemeyenler içinse uzaktan sağlık

[0:04:55.000] hizmeti veriyorum. Sonra da biraz eğlenceli bir şey yönetiyorum. Adına

[0:04:58.880] club egzozom diyoruz. Burada bu tür şeylere ilgi duyanlara egzozom

[0:05:02.560] terapileri yapıyoruz. Yani longevity'ye ilgim ve çalışmalarım sürekli büyümeye

[0:05:07.800] devam ediyor. Lisansında bitki hücre biyolojisi üzerine yapmışsın. Doğru mu?

[0:05:14.479] Hayır. Aslında lisansım sadece biyoloji ve kimya üzerineydi ama fizyoloji

[0:05:19.360] alanında yüksek lisansım var. Bu yüzden zamanımın çoğunu hücreleri inceleyerek

[0:05:24.199] geçirdim. Ve evet bunlar bitki hücreleri ama aslında çoğu oldukça benzer. Mesela

[0:05:31.080] kloroplastlar temelde tersine dönmüş mitokondrilerdir.

[0:05:35.479] Ve ayrıca bitkileri bu kadar iyi bilmen sayesinde çoğu bitki bazlı olan bu

[0:05:39.360] takviyelerin bizlere ne yaptığını gerçekten anlayabiliyorsun. Başta da

[0:05:43.479] demek istediğim gibi senin yaklaşımın gerçekten çok farklı olmasa da longevity

[0:05:49.440] yani uzun ve sağlıklı yaşam meselesine sadece hücresel bir bakış açısıyla

[0:05:55.280] yaklaşıyorsun. Ve bu yüzden de genel önerilerle mesela bazı cihazlar

[0:06:00.880] kullanmak ya da büyük müdahalelerde bulunmak gibi şeylerle ilgilenmiyorsun.

[0:06:05.800] İki kitabım var. Kofman Protocols. Yani senin protokollerinden bahsediyorlar.

[0:06:11.400] Bunu gerçekten anlamakta zorlandım. Sadece karıştırıp durdum ve dedim ki

[0:06:16.240] bunun dilini tamamen çevirmem gerek. İngilizceden Türkçeyi kastetmiyorum.

[0:06:20.919] Teknik terimler çok fazla. Bunları anlamam lazım. Peki nasıl başladın?

[0:06:25.840] Longevity alanına girmeye karar vermene ne sebep oldu? Yani aslında çok saçma

[0:06:31.720] gelebilir ama her zaman bir sporcu oldum. Tabii ki olimpiyat sporcusu

[0:06:35.240] değildim ama gerçekten çok atletiktim ve yıllarca dağcılık yaptım. Hatta bir gün

[0:06:39.560] hatırlıyorum 40'lı yaşlarımın ortalarındaydım ve bir uçurumdaki kayaya

[0:06:42.759] asılmıştım. Çünkü tırmanmaya çalışıyorduk. Yani sürekli yukarıya

[0:06:45.759] tırmanıyorsun. Birden kendini halatlar ve tüm ekipmanla birlikte bir kayaya

[0:06:49.199] asılmış halde buluyorsun. Aslında 45'imde biraz yaşlandığımı hissetmeye

[0:06:53.319] başlamıştım ve dedim ki, "Aman Allah'ım, bunu düzeltmem gerek. Ya bir noktada

[0:06:58.080] hızlanan bir ölümü kabulleneceğim ya da yaşlanıp huysuzlaşacağım ve mutsuz

[0:07:02.240] olacağım." Yaşlanma, kas kütlenizi koruyamadığınızı ya da gözlerinizin

[0:07:07.240] bozulmaya başladığını hissettiğiniz bir dönemdir. "O an gerçekten bir

[0:07:11.080] farkındalık anıydı. Artık benim bir şey yapmam gerek" dedim. Ve o zamanlar asıl

[0:07:16.879] sorun hiçbir cevap olmamasıydı. Çünkü bu yıllar önceydi ve longevity diye bir şey

[0:07:21.960] yoktu. Gerçek bilimsel literatüre baktığınızdaysa yaşlanmanın işaretlerine

[0:07:27.759] dair tek tük referanslar vardı ama kimse hücresel yaşlanmadan

[0:07:33.280] bahsetmiyordu. Mesela People dergisini elinize aldığınızda biraz E vitamini

[0:07:37.479] alın diyordu. Hepsi bu. Tamamen bencilce bir açıdan bakacak olursak dedim ki bunu

[0:07:42.800] ben çözeceğim ve uzun bir süre boyunca ailem ve arkadaşlarımın alay konusu

[0:07:47.000] oldum. Çünkü şunu diyorlardı. Birincisi insanların nasıl yaşlandıklarını çözmek

[0:07:51.840] için yüz binlerce yıldır uğraşıyorlar. Yani gerçekten bunu sen mi

[0:07:55.879] çözeceksin? Ama kararlıydım. O yüzden dedim ki neden olmasın? Ne kaybederim

[0:08:00.520] ki? Ve böylece bu yolculuğa çıkıp bunu çözmeye karar verdim. Eğer ayık kafa

[0:08:05.240] izleyicilerim için sağlıklı yaş alma longevity konusundaki yaklaşımını

[0:08:10.720] anlatmak istesen bunu nasıl tanımlarsın? uyguladığın yöntemi, yaklaşımını nasıl

[0:08:16.800] tarif edersin? Tabii bu çok kapsamlı bir soru aslında.

[0:08:21.360] Nereden başlasam? Bence yaşlanma dediğimiz şey eee her şeyin yavaş yavaş

[0:08:26.800] işlevini kaybetmesi. Bazı şeyler bu süreçte diğerlerinden daha hızlı ortaya

[0:08:31.599] çıkıyor. Genelde insanlar 40'lı yaşlarında okuma gözlüğü kullanmaya

[0:08:35.959] başlıyor. Mesela saçları eskisi gibi canlı

[0:08:39.039] olmuyor. Aynı egzersizi yapmana rağmen kilo alırsın. Bunlar herkesin

[0:08:43.839] durduramazsın dediği yaşlanmanın standart belirtileri ama ben bu süreci

[0:08:48.920] çözmeye çalıştığımda şu sonuca vardım. Dokuların işlevini yitirmesi hücrelerin

[0:08:54.279] işlevini yitirmesinden kaynaklanıyor. Çünkü en temelde biz hücrelerden

[0:08:58.519] oluşuyoruz. Eğer bir hücreyi derinlemesini

[0:09:02.440] inceleyebilirsen zamanla nelerin ters gittiğini de anlayabilirsin. Hücrenin

[0:09:07.000] bulunduğu yere bağlı olarak da hangi dokuların önce işlevini kaybettiğini

[0:09:11.200] görebilirsin. En basit örnek menopoz. Bence menopozun çok büyük bir kısmı

[0:09:16.959] enerji yetersizliğinden kaynaklanıyor. Çünkü kadın üreme sistemi hücrelerinde

[0:09:22.200] belki sadece retinayla kıyaslanabilecek kadar yüksek miktarda mitokondri

[0:09:26.560] bulunuyor. Yani menopoz aslında bir enerji kaybı. Eğer hücrelerin enerji

[0:09:32.279] üretimini artırırsan ya da bu kapasiteyi desteklersen bu tür belirtileri

[0:09:36.279] geciktirebilirsin. Peki bunu kendin için başarabildin mi?

[0:09:43.000] Buna hiç şüphe yok. Kesinlikle başardım. Şimdi bir hücrenin temeline geri dönecek

[0:09:48.560] olursak ben ofisimde oturmuş, etrafımda her yere dağılmış not kağıtlarıyla

[0:09:53.800] çalışıyordum. Ortalık tam bir felaketti ama binlerce belki on binlerce

[0:09:59.800] araştırma makalesini inceledim. Hücreleri adeta parçalayıp neden zamanla

[0:10:03.880] bozulduklarını anlamaya çalıştım. Bazı nedenler birbiriyle ilişkili

[0:10:07.880] görünüyordu. Bazıları ise tamamen alakasızdı. Sonunda yıllar süren bu

[0:10:12.519] süreçte tüm bu bilgiler yedi başlıkta toplandı ve bu yaklaşım benim teorim

[0:10:16.800] haline geldi ve böylece hepsi benim yedi temel ilke dediğim başlıklar altında

[0:10:21.959] toplandı. İstersem bunları açıklayabilirim tabii ama bazen biraz

[0:10:25.959] sıkıcı olabiliyor. Hiç sıkıcı olmaz. Hatta şöyle yapalım mı? Her bir teneti

[0:10:31.200] yani ilkeyi açıklayalım ama sadece üstünden geçmek yerine her birinden

[0:10:36.720] sonra biraz daha detaya girip örnekler verelim. Bir de izleyicilere tenet ne

[0:10:42.040] demek onu da açıklayalım. Çünkü çeviri yapacağız ama bu kelimenin anlamını

[0:10:46.440] bilmeleri güzel olur. Tamam. Yani bunlar aslında sadece kategoriler, hücresel

[0:10:51.839] süreçlerin bir nevi bölmeleri gibi. Hücrede yanlış giden ilk şey DNA'nız

[0:10:57.680] bazı

[0:11:00.560] kısımlarıdır. DNA'nız hücrenizin beyni gibidir. Daha spesifik olarak çekirdek

[0:11:06.880] içinde yani DNA'nızda temelde üç kötü şey olur. Aslında daha fazlası da var

[0:11:12.079] ama ben üçüne odaklanmayı tercih ediyorum.

[0:11:18.959] Bunlardan biri kromozomların uçları olan telomerlerin zaman içinde gittikçe

[0:11:23.639] kısalmasıdır. Yani bu birinci sorun. İkinci sorun epigenetik

[0:11:28.279] değişiklikler denen bir şeydir. Bunlar DNA'nızın üzerine eklenen

[0:11:33.399] veya çıkarılan farklı kimyasal gruplardır ve bu gruplar DNA'nın doğru

[0:11:38.639] bir şekilde üretilip üretilmeyeceğini belirler.

[0:11:42.440] ve epigenetik değişiklikler tek yumurta ikizlerinin yaşlandıkça neden farklı

[0:11:46.480] göründüğünü açıklar. Çünkü bu çevrenin DNA'nızı nasıl etkilediği ile ilgilidir.

[0:11:51.120] İşte buna epigenetik denir. Ve bu kategorideki üçüncü şey heterokromatin

[0:11:56.000] dağılımı olarak adlandırılır. Yani bu temel olarak zamanla DNA'nız çekirdek

[0:12:01.000] içinde nasıl şekillendiğidir ve aslında bunun zamanla daha az olduğunu ve çok

[0:12:06.120] düzensizleştiğini keşfettik. Ve bu DNA'nız daha açık hale geldikçe aslında

[0:12:12.240] üretilmemesi gereken şeylerin üretildiği anlamına gelir ve bu da temelde kansere

[0:12:17.440] yol açar. Eee, dolayısıyla DNA'nız bu üç

[0:12:21.600] yönünü bir şekilde kontrol altına alabilir ya da kontrol etmeye

[0:12:25.320] başlayabilirseniz tüm hastalık ve ardından ölüm riskini göreceli olarak

[0:12:29.600] azaltırsınız. Hangi yaştan itibaren yaşlanma başl? Çok güzel soru. Ben

[0:12:33.800] yaşlanmanın 35 yaşında başladığını düşünüyorum. Bazı insanlar daha erken,

[0:12:38.480] bazıları ise daha geç diyebilir. Çünkü herkes biraz farklı olacak ama

[0:12:43.079] istatistiksel olarak 35 yaş. Bunu nasıl ölçüyorsun peki? Çünkü eğer sadece bu

[0:12:49.360] hücresel süreçlere odaklanıyorsan hormonlar, kolesterol ya da başka bir

[0:12:54.800] kan testi ölçmek gibi değil. Çok daha zor.

[0:13:00.480] E doğru. Yani aslında telomerlerinizi ölçtürebilirsiniz.

[0:13:05.000] Bununla ilgili problem şu. Bu testi genellikle hücrelerden ya beyaz kan

[0:13:10.199] hücrelerinden ya da mukozadan alınan örneklerden yapıyorlar ve elde ettiğiniz

[0:13:15.560] sonuç ortalama bir değer oluyor. Farklı testler farklı sonuçlar

[0:13:21.240] verebilir. Yani birinin telomer uzunluğunu tespit etmek ve sonraki

[0:13:25.120] birkaç yıl içinde yeniden kontrol etmek istiyorsanız aynı laboratuvarı, aynı

[0:13:29.040] hücre tipini ve aynı işleme yöntemini kullandığınızdan emin olmalısınız. Bu

[0:13:33.240] size bir fikir verir. Ancak tam olarak doğru olduğunu söyleyemem. Ayrıca böbrek

[0:13:37.320] hücrelerinizin telomer uzunluğu karaciğer hücrelerinizin ya da beyin

[0:13:40.920] hücrelerinizin telomer uzunluğundan farklı olacaktır. Çünkü her biri farklı

[0:13:45.000] fiziksel stres koşullarına maruz kalıyor. Telomerlerinizi ölçebilirsiniz

[0:13:49.279] ama hastalarıma genellikle bunu yapmalarını önermiyorum. Çünkü pek

[0:13:53.160] faydalı değil. Tabii merak ediyorlarsa yapılabilir. Öte yandan epigenetiğinizi

[0:13:58.560] ölçtürebilirsiniz. Bu gerçekten ilginç. Steve Horvard 70'lerde Horvard saati

[0:14:03.920] diye bir şey geliştirdi ve DNA'nızın hangi bölgelerinin hipermetile veya

[0:14:08.759] hipometile olduğunu ölçebilirsiniz. Bu epigenetik saatlerin başlangıcıydı.

[0:14:13.680] Şimdi ise çok daha kapsamlı hale geldiler. E bunu yapan birkaç şirket var

[0:14:18.279] ve epigenetiğinizi ölçtürmek aslında fizyolojik yaşınız hakkında iyi bir

[0:14:22.560] fikir edinmenizi sağlar. Sen hangi testi kullanıyorsun? O kadar çok var ki. Ben

[0:14:27.800] de içlerinden seçip denemeyi tercih ediyorum.

[0:14:30.959] İnan ki her 6 ayda bir yeni bir tane çıkıyor. Yani aslında belirli bir şirket

[0:14:37.079] ismi vermek istemiyorum. Hayır verme. Çünkü ben o şirketlerden fazlasıyla

[0:14:41.399] nasibimi aldım ve artık onlara pek güvenmiyorum. Aynı gün aynı dakikada

[0:14:46.079] aynı şirkete ait arka arkaya yaptırdığım iki test sonuçlar farklı çıktı. Ben de

[0:14:51.639] bıraktım artık yani bu sadece. Evet haklısın. Bu olabilir. Çünkü gerçekten

[0:14:55.480] ilginç olan şu ki tüm bu testlerin henüz başındayız. Standart değiller. Gidip

[0:15:00.839] glikozu ya da kolesterolünüzü test ettirmek gibi değil. Bu çok çok komplike

[0:15:05.160] bir şey. Daha işin başındayız. 5. 10 yıl sonra birileri tüm bunları çözmüş

[0:15:10.519] olacak. Şimdilik çalışmalar var ama ben onlara hiç güvenmiyorum. Sadece bu

[0:15:15.000] testleri yaptığınızda varsayımlarda bulunmanız gerekir ki bazı insanlar için

[0:15:19.160] bu sorun değil ama bazılarını da rahatsız ediyor. Peki DNA onarımı ile

[0:15:23.320] ilgili olarak biliyorum kitapta var ama sana gelen biri için örneğin 55 yaşında

[0:15:28.199] genel olarak sağlıklı görünen biri doğrudan verdiğin bazı takviyeler ya da

[0:15:32.920] ilaçlar oluyor mu? Yani yaş itibariyla bir miktar DNA hasarı olduğunu

[0:15:37.800] varsayarak belirli şeylerle başlıyor musun? Evet. Ayrıca ilginçtir ki DNA

[0:15:43.279] hasarının onarımından bahsettiğimizde aslında bu bambaşka bir kategoriye

[0:15:47.079] giriyor ama DNA'nı onarmak için çalışan beş farklı sistem var ve bu sistemleri

[0:15:52.079] aktive etmek yani daha güçlü çalıştırmak mümkün. Bu da işin eğlenceli kısmı. Ama

[0:15:57.839] tekrar birinci ilkeye dönecek olursak örneğin telomer uzunluğundan

[0:16:01.319] bahsediyorsak çünkü bu muhtemelen en basit örnek gerçekten de telomer

[0:16:05.399] uzunluğunu ya da telomerlerin sağlığını artırmak için tasarlanmış bazı şeyler

[0:16:09.759] var. Ta65 oldukça iyidir. Astralagus oldukça iyidir. Defy time oldukça iyi.

[0:16:16.000] Ve bunların hepsi Telomer eksperti Bill Andrew'nun keşifleri. Kendisi iyi bir

[0:16:20.399] arkadaşım ve tam bir dahi. Ama benim kullanmaya başladığım ürün lityum.

[0:16:26.880] Evet. Bunu duyunca gerçekten çok şaşırdım. Hem bunu duydum hem de senin

[0:16:31.199] açıklamanı da dinledim ama sen oldukça yüksek miligramlar kullanıyorsun ve bunu

[0:16:36.880] ilaç formunda veriyorsun.

[0:16:41.800] Ama aslında öyle değil. Çünkü ben bir hekimim ve ayık kafa izleyicisinin daha

[0:16:45.959] iyi anlaması için şöyle söyleyeyim. Biz lityumu genellikle kişilik bozuklukları

[0:16:50.480] için özellikle depresyon ya da bipolar bozukluk gibi durumlarda veririz. Ve

[0:16:55.480] birini tedavi etmek için başlanan en düşük doz 300 miligramdır ve çoğu insan

[0:17:01.440] 600 ya da 900 miligrama kadar çıkar. Yani bunu azaltarak ben en düşük dozun

[0:17:07.760] 1te birini alıyorum. Yani 75 miligram. Bir hekim olarak ele

[0:17:12.799] alınca bunun yüksek bir doz olduğunu düşünmüyorum. Tamam. Peki takviye olarak

[0:17:18.839] alınan 75 miligram lityum orotate ile ilaç formundaki lityum aynı mı olur?

[0:17:25.000] İlaçları tercih ediyorum çünkü klinik testlerden geçmişler. Daha temiz

[0:17:29.400] olduklarını düşünüyorum ve dozajları da daha doğru.

[0:17:34.880] Bununla birlikte şu ana kadar lityum almanın telomerleri artıracağını

[0:17:39.559] gösteren bir çalışma yok. İnsanlar bir çalışma görmek istiyorum diyorlar.

[0:17:45.000] Hepsi dolaylı kanıt ve fikir şu: Bipolar hastalığı olan insanların istatistiksel

[0:17:50.360] olarak daha kısa telomerleri olduğu biliniyor ve 2 yıldan fazla süreyle

[0:17:54.600] lityum tedavisi gören bipolar hastaların telomerlerinin istatistiksel olarak daha

[0:17:59.200] uzun olduğu da biliniyor. Ancak normal bir insanda bu hastalık süreci olmayan

[0:18:04.159] ve 2 yıldan fazla süreyle lityum kullanan birinin telomer uzunluğuna

[0:18:07.720] bakan herhangi bir çalışma yok. Çünkü bunu yapan kişi kategoride epigenetikten

[0:18:11.720] de bahsettin. Doğru mu? Evet. Evet. Kesinlikle. Peki, epigenetiği sadece

[0:18:16.720] reçeteli ilaçlar ve takviyelerle tersine çevirebiliyor musun? Yani

[0:18:23.320] kesinlikle çevirebiliyorum. Bunun kanıtları var. Yani epigenetik temelde

[0:18:28.039] DNA'mızı nasıl kontrol ettiğimizdir. Bazı epigenetik değişiklikler dakikadan

[0:18:32.080] dakikaya, saatten saate değişirken bazıları ise nesiller boyu devam

[0:18:37.000] eder. Gerçekten ilginç bir konu. Özellikle nesiller

[0:18:40.640] açısından Dünya Savaşı sırasında hamileleri inceleyen bazı çalışmalar

[0:18:45.919] vardı ve kesinlikle yetersiz besleniyorlardı, değil mi? Bir şekilde

[0:18:50.840] bu bilgi çocuklarının ve torunlarının genetik kodlarına işledi. Bu durumda

[0:18:56.240] açlık çeken kadınların torunları her kaloriye daha fazla tutunacak şekilde

[0:19:01.159] programlandıkları için aşırı kilolu, diyabetli ve kalp hastalıklarına daha

[0:19:06.240] yatkın olabiliyorlar. Bu gerçekten ilginç bir durum. Yani aslında

[0:19:10.559] hamileyken yaptıklarınız, yaşadıklarınız gelecek nesilleri bile etkileyebilir.

[0:19:16.240] Kendi epigenetiğiniz açısından sigara içmek, kokain, eroin gibi tüm bu kötü

[0:19:21.520] alışkanlıkların insanların üzerinde epigenetik izler bıraktığını biliyoruz.

[0:19:26.320] Bu maddeler hücrelerinizin genetik bilgiyi işleme şeklini

[0:19:30.520] değiştirir. Öte yandan epigenetiğinize yardımcı olan bazı gerçekten iyi şeyler

[0:19:34.679] olduğunu da biliyoruz. Sulforofan içeren brokoli veya yeşil çay gibi besinler

[0:19:39.000] epigenetiği destekler. Aslında epigenetik yapınızın

[0:19:43.240] sağlığına son derece faydalı olan birçok polifenol örneği bulunur.

[0:19:48.960] Bu bileşikler veya diğer bileşikler yapılmış olan zararları geriye

[0:19:53.159] çevirebilir mi? Ya da hala devam eden zararı dengeleyebilir mi? Diyelim ki

[0:19:58.320] birisi sigara içmeye devam ediyor. Onlara en azından zararı dengeleyecek

[0:20:02.760] bir şey verebilir misiniz? Bu harika bir soru ve kimse bunu yapmayı denemedi.

[0:20:06.760] Gerçekten harika bir soru ama çok komik bir durum var aslında. Bir hastam var. O

[0:20:12.120] da Rus. Çok komik birisi ve elektronik sigara içiyor. Tabii ben de ona sürekli

[0:20:17.120] bunu bırakmalısın gerçekten çok zararlı. Dediğim halde yine de bu alışkanlığını

[0:20:21.640] bırakmıyor. Ancak biz onun bu elektronik sigara içmesinin zararlarını tersine

[0:20:26.280] çevirmeye yönelik bazı protokoller geliştirdik. Bunu başarabilir miyiz

[0:20:30.919] bilmiyorum ama bu kötü alışkanlıkların neden olduğu tüm sorunlara baktığınızda

[0:20:35.799] teorik olarak tamam yani bunun tam tersine işleyen bir şeyle tedavi

[0:20:41.120] edebiliriz diyebilirsiniz. İşe yarar mı? Gerçekten ölçme şansımız yok ama yani

[0:20:47.039] zararı olmaz. Ama bazı diğer şeyler var ki bunları ölçebildiğini biliyorum ve

[0:20:52.880] kendin için de yapıyorsun. Mesela şeker tüketimi gibi. Evet. Evet. Ama bu

[0:20:58.200] aslında bambaşka bir ilke. Tabii tabii. Ama demek istediğim şu ki bazı

[0:21:01.679] maddelerin kesin olarak hangi yolakları kullandığını biliyorsun. Ölçmenize falan

[0:21:06.679] gerek yok ama kokain, sigara gibi bazı zararlı alışkanlıklar söz konusu

[0:21:12.000] olduğunda zararları tam olarak ölçmek zor. Hangi organları etkilediğini tahmin

[0:21:17.679] ediyorsun ve buna göre tedavi uyguluyorsun. Bu harika bir yaklaşım. Bu

[0:21:22.400] Ayık Kafa podcastini dinledikten sonra Türkiye'den pek çok kişinin senin kapını

[0:21:27.840] çalması hiç de şaşırtıcı olmaz. Çünkü inan sigara içmek burada çok yaygındır.

[0:21:33.559] Sigara içmek gerçekten ilginç bir örnek. Çünkü sadece epigenetiğiniz için kötü

[0:21:38.240] olmakla kalmaz. Aynı zamanda çok fazla serbest radikal

[0:21:42.559] üretir. Yani sigara içmenin ne yaptığını ikiye ayırmanız gerekiyor. Bir tarafta

[0:21:47.159] toksinler var. Diğer tarafta ise serbest radikaller. Sanırım bir yerde şunu

[0:21:51.640] duymuştum. Bir sigara dumanı bir nefeste 1 milyar serbest radikal içeriyor ve bu

[0:21:55.159] vücudunuzda büyük bir tahribata yol açıyor. Bu yüzden sigara, enflamasyona

[0:21:58.480] ve kanser gibi hastalıklara yol açabiliyor. Evet, sigara içmeye devam

[0:22:01.840] etmek isteyen biri varsa serbest radikal temizleyicilerine gerçekten yoğun bir

[0:22:06.400] şekilde yönelmek gerekiyor. Ben de onlara astaksantin gibi yağda

[0:22:10.159] çözünebilen serbest radikal temizleyiciler öneriyorum. Ayrıca suyla

[0:22:14.840] çözünebilen birkaç başka seçenek de mevcut. İnsanlar genellikle kötü

[0:22:19.159] alışkanlıklarıyla geliyorlar ve biz de peki bu alışkanlıkla nasıl başa

[0:22:23.400] çıkabiliriz? Ne yaparak düzeltme sağlayabiliriz? Bence senin harika olan

[0:22:27.679] tarafın bu röportajı gerçekten sabırsızlıkla beklememin de sebebi bunu

[0:22:32.000] yapmayı bırakmalısın demek yerine eğer bu alışkanlığın varsa o zaman bunu

[0:22:36.840] telafi etmek için bir yol bulalım diyor ol. Evet. Neden olmasın? Doğru. Çünkü

[0:22:41.000] longevity Brian Johnson'ın dünyası değil.

[0:22:45.840] O tam bir deli. Onun tüm hayatı loneviti üzerine kurulu. Çocuklarının kanını

[0:22:51.159] alıyor ve hiç gün ışığı görmüyor falan. Hiç eğlenceli bir şeyler yapmıyor

[0:22:56.679] tabii bilgisayar ona izin vermediği sürece. Bu hayat değil ki. Korkunç bir

[0:23:01.240] şey. İnsanlar böyle olmak istemem dediklerinde o da ben de sizin gibi

[0:23:06.400] olmak istemem diyor. Biz hayatı keyif alarak yaşamak istiyoruz ve keyif

[0:23:11.200] aldığımız bazı şeyler sağlığımız için iyi olmayabilir. Yani onları en aza

[0:23:15.799] indirebilirsek harika olur. Ama eğer yaşadığınız hayata uyum sağlamamız

[0:23:20.279] gerekirse yapmamız gerekeni yaparız. Çünkü herkes hayatı dolu dolu ve güzel

[0:23:24.919] bir şekilde yaşamak istiyor ve hak ediyor. Evet. Bu harika. O zaman ikinci

[0:23:28.600] ilkeye geçelim.

[0:23:32.279] Harika. İkinci ilke enerji üretimi ile ilgili. Yani bu

[0:23:36.720] mitokondri eee çoğu insanın 5. sınıftan hatırlayacağını umduğum mitokondri çift

[0:23:43.080] zarın içinde yer alan küçük bir organdır ve fasulyeye benzeyen küçük dalgalı bir

[0:23:48.480] şekli vardır. Mitokondri ile ilgili ilginç olan şey bir zamanlar bir milyar

[0:23:53.600] yıl önce kendi başlarına bağımsız bir hücre

[0:23:57.480] olmalarıdır. Enerji üretme konusunda gerçekten çok iyiydiler. Ancak

[0:24:01.240] sonrasında daha az enerji üreten, daha büyük hücrelere dahil oldular ve şimdi

[0:24:04.960] karşılıklı fayda sağlayan bir ilişki kurmuş oldular. Bunun sonucunda birkaç

[0:24:08.840] önemli şey ortaya çıkar. Birincisi kendi DNA'larının olmasıdır. Yani

[0:24:13.600] mitokondriyal DNA nükleer DNA'dan tamamen farklıdır ve telomerleri yoktur.

[0:24:18.480] Çünkü dairesel bir yapıya sahiptir ve halka

[0:24:23.159] şeklindedir. Mitokondriyal DNA'ya nükleer DNA'dan farklı şeyler olur. Bu

[0:24:28.760] birinci mesele. Diğer ilginç şey ise mitokondrinin iç zarındaki lipitlerin

[0:24:34.600] standart lipitlerden oldukça farklı olmasıdır. Çünkü bunlar farklı bir

[0:24:38.679] organizmadan gelmiştir. Kardiyolipin meselesi tipik bir lipit olmaması

[0:24:43.679] nedeniyle dikkat edilmesi gereken önemli bir şeydir. Mitokondrilerde pek çok

[0:24:48.919] farklı ve garip özellik bulunur. Ama yaşlanma açısından bakıldığında nasıl

[0:24:54.080] ele alındığına bakılarak 6, 7 ya da 8 farklı şeyin yanlış gitmeye başladığını

[0:25:00.880] görürsün. Enerji üretiminin gerçekleştiği elektron taşıma zincirine

[0:25:04.679] baktığınızda zamanla bunun da düzgün çalışmadığını görüyorsunuz. Yani olması

[0:25:09.399] gereken alt birimler eksik kalıyor. Zamanla sızıntı yapar. Böylece daha

[0:25:13.640] fazla serbest radikal oluşur ki bu kötüdür. eneyde eksikliği yaşarsınız. Bu

[0:25:18.480] da iyi çalışmamasına sebep olur. Yani bu da kötü bir şey. Zamanla membrandaki

[0:25:23.159] delikler ya da gözenekler içinde zararlı maddelerin tutulmasını sağlayan yapılar

[0:25:27.799] daha fazla sızdırmaya başlar. Buna mitokondriyal geçirgenlik geçiş noktası

[0:25:32.720] denir. Mitokondrinin yöneticileri gibi çalışan sirtuin 2 ve sirtuin 3

[0:25:38.520] proteinlerinin işlevi zamanla azalır. Yani mitokondrilerde zamanla pek çok

[0:25:44.080] sorun ortaya çıkar. Bu da sadece enerji üretiminin düşmesine değil, aynı zamanda

[0:25:49.159] diğer işlevlerin de aksamasına yol açar. Örneğin mitokondriler hemoglobinin

[0:25:54.399] yapısındaki hemo yani oksijen taşıyabilen demir içeren kısmını da

[0:25:58.880] üretir. Mitokondriler yüksek enerjili bağlar içeren birçok molekül üretir. Bu

[0:26:03.399] yüzden mitokondriler işlevini yitirmeye başladığında çok fazla enerjiye ihtiyaç

[0:26:07.279] duyan dokular da zarar görmeye başlar. En çok enerjiye ihtiyaç duyan yerler

[0:26:11.240] olan yumurtalıklar, göz retinası ve beyin, mitokondriler zayıflamaya

[0:26:14.760] başladıkça ilk etkilenen organlardır. Mitokondri hasarını tersine çevirmek ya

[0:26:19.159] da en azından yavaşlatmak genel sağlığınızı ciddi şekilde muhtemelen bu

[0:26:22.880] sürece en geç 40 yaşında başlamak gerekiyor. Çünkü o yaşlardan itibaren

[0:26:28.399] çoğu kişide perimenopoz başlıyor. Görme kalitesi düşmeye

[0:26:33.230] [Müzik] başlıyor. Artık o kadar hızlı

[0:26:36.840] koşamazsınız falan filan. Peki bunu nasıl destekliyorsun? Harika bir soru.

[0:26:41.399] Yapılabilecek en kolay şeylerden biri bir numarada NAD eksikliğini gidermek

[0:26:45.960] gelir. Bu aralar popüler kültürde oldukça revaçta. Nade nikotinamit AD'nin

[0:26:52.520] dinükleotidir ve ATP'nin enerji merkezi olarak kabul edildiğinden bahsederiz.

[0:26:58.440] Çünkü vücudumuz bunu üretir. Ancak nadeniz yoksa ATP üretemezsiniz. Bu

[0:27:04.200] biraz kafa karıştırıcı olabilir ama nadat yaşlandıkça daha fazla kullanılır

[0:27:08.600] ve daha az üretilir. Bu da önemli bir eksikliğe yol açar. Bu yüzden na

[0:27:13.440] tedarikinizi artırmanın yolları üzerinde çalışıyoruz. Bunu yapmanın birkaç farklı

[0:27:17.720] yolu var. Örneğin nadiye dönüşen nikotinamit ribozit alabilirsiniz. Yani

[0:27:22.520] NR ya da yine nadiye dönüşen nikotinamit mononükleotit yani NMN alabilirsiniz.

[0:27:28.840] Ayrıca nadiyi doğrudan vücudunuza enjekte edebilirsiniz. Ancak nad'ın

[0:27:33.279] bağırsakta alıcıları olmadığı için onu hap olarak alırsanız sisteminize

[0:27:37.559] karışmaz. Ancak liposomal formda olursa emilebilir. Bunun üzerinde çalışmalar

[0:27:42.399] devam ediyor. Ayrıca patch ya da burun spreyi gibi yöntemlerin de üzerinde

[0:27:46.640] çalışılıyor. Şu anda insanlar daha fazla Nade öncüsü almak için bu konuda bir

[0:27:50.799] tartışma var. Evet. Fazla NAD alımıyla ilgili daha fazlasını vermek yerine bu

[0:27:56.919] atıkları nasıl engelleriz diye düşünüyorlar. Çünkü CD38 ve NMNBT

[0:28:02.559] konusunda endişeleri var. Evet, doğru. Yeterli miktarda NED

[0:28:08.799] almalısınız. Gerektiğinden fazla da olmamalı, az da. Eğer çok alırsanız.

[0:28:14.919] Peki miktar olarak neyi çok fazla buluyorsun? Bununla başlayalım. Sorun şu

[0:28:19.519] ki Esra herkes farklıdır. Herkes tamamen farklıdır.

[0:28:24.880] Metabolik hastalığınız ya da bir tür enflamasyonunuz varsa daha fazla NAD'yi

[0:28:29.399] harcıyorsunuz demektir. Yani gerçekten söylemek çok

[0:28:33.320] zor. Jen Infinity bunu ölçmenin yolları üzerinde çalışıyor ama yine de yeterli

[0:28:38.120] miktarda olup olmadığını kolayca anlayabileceğiniz bir noktada değiliz.

[0:28:41.840] Ben de bunu klinik belirtilere göre yapıyorum. Bana gelen insanlar

[0:28:45.559] genellikle çok yorulmuş oluyorlar. Onları güçlendiriyoruz. Sonra iyi bir

[0:28:48.880] enerjiye sahip oluyorlar ve ardından biraz geri çekiliyoruz. Bu da muhtemelen

[0:28:52.240] oldukça makul bir yaklaşım. Aşırı nad negatif geri bildirim döngülerine yol

[0:28:56.760] açar. Bu metabolitlerden biri nigotinamit kısmıdır ve sirtuinlerinizi

[0:29:01.399] kapatır. DNA onarım yeteneğinizi engeller. Yani çok fazla olmamalı. Orta

[0:29:07.080] seviyede miktarlar tercih ederiz. Başka bir şey ise ekstra NAT takviyeleri almak

[0:29:12.240] yerine kullanımını azaltmaktır. Eski bazı işlevler için

[0:29:15.919] ekstra ne diye ihtiyacınız var ama bazıları için ise çok daha az miktarlar

[0:29:18.840] yapar. Kafam karıştı. Kullanımı azaltabilirsin derken ne demek

[0:29:21.919] istiyorsun? E tamam. Şimdi yani ned üretiyoruz ve sonra onu bir şeyler için

[0:29:26.080] kullanıyoruz. Tamam mı? Ne demek istediğini anladım ama sadece nasıl

[0:29:30.039] çalıştığını anlamadım. Bak şöyle. Yapmamız gereken şey gerekmeyen şeyler

[0:29:35.919] için nade kullanımını azaltmak ve senin de bahsettiğin CD38 tam olarak buna

[0:29:41.159] örnek. CD38 çoğunlukla bağışıklık hücrelerinin yüzeyinde bulunan bir

[0:29:45.760] enzimdir. Bazı diğer hücrelerde bulunsa da esas olarak iltihapla ilişkili

[0:29:50.200] hücrelerde yer alır. CD38 enflamasyon süreci ile birlikte aktif hale gelir ve

[0:29:55.960] Ned'yi tüketmeye başlar. Bu yüzden ona nedir. Yani hem Ned'yi azaltır hem de

[0:30:02.120] enflamasyonu artırır. Eğer CD38'i engelleyebilirsek hem enflamasyonu hem

[0:30:07.679] de bu yolla harcanan ned miktarını azaltmış oluruz. Çünkü aslında yapmak

[0:30:11.559] istediğimiz şey Ned'yi gerçekten ihtiyaç duyduğumuz işler için saklamak.

[0:30:16.080] Vücudumuzda Ned'ye bağlı yaklaşık 500 farklı reaksiyon var. Hepsini engellemek

[0:30:20.640] istemiyoruz. Sadece gereksiz olanların nadi tüketmesini önlemeye çalışıyoruz.

[0:30:24.880] Yani CD38'i hedef almak gerçekten mantıklı. Bunu engellemenin en etkili

[0:30:29.279] yollarından biri de takviye olarak bulunabilen Apigenin adlı madde papatya

[0:30:33.519] çayında doğal olarak bulunur. Bu yüzden eğer NAD takviyesi alıyorsanız genelde

[0:30:38.519] biraz dozunu azaltın üzerine apigenin ekleyin derim. Ayrıca şunu da unutmamak

[0:30:44.000] gerekiyor. Eğer çok fazla enemeyen alırsanız ve vücudunuz bunu işleyecek

[0:30:48.279] enzimleri yeterince üretemiyorsa nöronlarda bozulma yani sinir hasarı

[0:30:52.519] oluşabilir. Bu nedenle doz önemli. Bunu yapan enzimi artırmanın yolu aslında

[0:30:57.639] yeşil çaydan geçiyor. Yani ideal kombinasyon. Biraz Nade takviyesi,

[0:31:03.919] apigenin ve yeşil çay. Takviye olarak one

[0:31:09.679] M& biliyor musun? Herkes biliyor ki bu işte para var.

[0:31:14.880] İnsanlar bu alana milyarlarca dolar harcıyor. Bu yüzden herkes ya farklı bir

[0:31:20.279] öncü madde, takviye bulmaya, ya metabolizmayı etkilemeye ya da emilimi

[0:31:25.919] artırmaya çalışarak piyasada öne geçmenin yolunu

[0:31:30.360] arıyor. Ama özünde amaç nadenin erişilebilirliğini artırıp kullanımını

[0:31:35.320] azaltarak dengede olduğun yani vücudun ihtiyacı olan ideal seviyeye ulaşmak.

[0:31:41.600] Podcast'e hazırlanırken kitabının sayfalarını karıştırıyordum. Mesela

[0:31:46.639] moleküllerden biri olan fisetine gözüm takıldı. Sonra dolabıma gidip üzerindeki

[0:31:52.639] miligram değerine baktım. Sanırım ben de dahil pek çok kişi en yüksek dozlu ürünü

[0:31:59.399] satın almayı tercih ediyor. Oysa sen günlük kullanım için 40 50 ya da 100

[0:32:05.480] miligram gibi daha düşük dozlar öneriyorsun. Benim elimdekine baktım.

[0:32:10.240] Tam 400 miligram. Reçetesiz satılan bu takviyelerin ne kadar güçlü olduklarını

[0:32:16.440] bilmeden dozlarını ayarlamak gerçekten çok

[0:32:24.559] zor. Kesinlikle hiç şüphe yok. Benim felsefem ise öncelikle hangi takviyeleri

[0:32:29.840] alacağınıza karar vermekle başlamak. Yani çözünürler mi, çözünmezler mi,

[0:32:35.240] biyoyararlanımları nasıl gibi soruları göz önünde bulundurmak gerekiyor.

[0:32:39.519] Ardından insanlar ne kadar almalıyım diye soruyor. Cevap her zaman şu oluyor.

[0:32:44.159] Eğer tek veya iki şey alacaksanız hedefinize ulaşmak için oldukça yüksek

[0:32:48.200] bir doz almanız gerekebilir. Ancak aynı noktaya ulaşmak için birden fazla ve

[0:32:52.840] birbirini destekleyen takviye alıyorsanız çok daha düşük dozlar

[0:32:56.519] yeterli olacaktır. Bunu her zaman açıkça söylerim. Günde 70 tane bazısı takviye

[0:33:01.960] bazısı da ilaç olan destekler alıyorum ama çok daha küçük dozlar alıyorum.

[0:33:05.799] Çünkü amacım sinerjik moleküler etkileri optimize ederken herhangi bir potansiyel

[0:33:11.399] yan etkiyi en aza indirmek. Bu dozlarla ilgili bilmeniz gereken bir diğer şey

[0:33:16.000] ise bu dozların bu şirketler tarafından üretilirken tamamen ve tamamen

[0:33:20.519] tahminlerden ibaret olduğudur. Bunlar tamamen tahminler ve genellikle fareler

[0:33:25.440] üzerinde yapılan çalışmalarla belirleniyor. Ama aslında fare ve insan

[0:33:29.080] dozlarını ayarlamak için bir formül var. Ama bu her zaman doğru olmayabilir.

[0:33:32.720] Çünkü çözünürlük ve dağılım hacmi gibi faktörler devreye giriyor. Anestezi de

[0:33:37.320] böyle bir şey. İşte bunu ben insanları ameliyat için uyuturken belirliyorum.

[0:33:41.760] Bir diğer mesele ise bu çalışmaların kısa vadeli olması. Yani insanlar

[0:33:45.159] üzerinde yapılan çalışmalar bile genellikle 2 3 4 ay sürüyor ve bu insan

[0:33:49.440] dünyasında uzun vadeli bir çalışma olarak kabul ediliyor. Ve eğer bu

[0:33:53.200] takviyeleri yıllarca alacağınızı varsayıyorsanız gerçekten yıllar boyu

[0:33:58.240] yüksek dozda almaya ihtiyacınız var mı? Sanırım cevabı hayır. Makul bir doz

[0:34:04.039] yeterli ama aşırıya kaçmak gereksiz. NAD hakkında yaptığım podcast'i dinledim

[0:34:11.079] ve mitokondriyal enerji konusunda gerçekten önemli bir konuya

[0:34:15.760] değiniyorsun. Fakat toplumda aslında bahsedilmeyen bir nokta var. İnsanların

[0:34:22.040] aynı anda hem gazı hem de freni kullanması gerektiği yani temkinli ve

[0:34:27.679] dengeli olmalı. Evet. Ve diğer önemli bir konu da şu ki dışarıda oldukça

[0:34:32.960] yaygın olan bir şey iyiyse fazlası daha iyi olur fikri ama bu tıpta geçerli

[0:34:38.720] değil. Genellikle herkes için farklı olabilecek ideal bir aralık vardır. Bu

[0:34:43.320] aralık fayda sağlarken zarar vermeyen bir dengeyi ifade eder. Çok fazla naat

[0:34:49.159] diğer takviyeler gibi zararlı etkilere yol açabilir. Aslında fazla nağadın

[0:34:53.679] fazla nikotinamit üretmesine neden olduğunu biliyoruz ve bu da negatif geri

[0:34:57.960] bildirimlere yol açarak metilleme sürecine

[0:35:00.599] girer. Bu hücrelerinizdeki tüm metil gruplarını tüketir. Bu da birincisi

[0:35:05.240] iltihaplanmaya yol açar ve ikincisi de hücrenin epigenetik imzasını değiştirir.

[0:35:10.400] İnsanlar bunu bildikleri için genellikle bunu telafi etmek için glisin ya da

[0:35:14.839] trimetilglisin almayı tercih ederler. Cevap aslında şu: O kadar fazla almayın

[0:35:20.079] ama tamamen almayın demiyorum. Daha az almayı tercih edin diyorum. Çünkü her

[0:35:23.839] şeyde olduğu gibi aşırı almak her zaman iyi sonuçlar doğurmaz. Şimdi 3üncü

[0:35:28.480] ilkede mi sıra? Elbette 3üncü ilkeye geçelim. Ben 3üncü ilkeye yolaklar

[0:35:33.040] diyorum. Bu ilke bazı genlerin enzimlere ve proteinlere dönüşerek hücresel

[0:35:38.440] dengeyi yani longevity açısından bedenin nasıl işleyeceğini belirlediği fikrine

[0:35:44.160] dayanıyor. Bu yolaklar içinde ben bunu dört temel başlığa ayırıyorum. Birincisi

[0:35:49.960] sirtuinler. Sirtuinler deasetilaz yani asetil

[0:35:54.200] gruplarını uzaklaştıran enzimlerdir. Vücudunuzdaki her hücrede bulunurlar ve

[0:35:58.119] toplamda 7 tanedir. 1, numaralı sirtuinler hücre çekirdeğinde yer alır.

[0:36:03.160] 3, 4 ve 5 mitokondride bulunur. 2 numaralı sirtuin ise hücre içinde

[0:36:07.440] dolaşır. Sabit bir konumu yoktur. Ve bunlar hemen hemen her şeyin nihai açma

[0:36:11.920] kapama düğmesi gibidir. 30'lu ve 40'lı yaşlara geldiğinizde sirtuin aktivitesi

[0:36:17.000] azalır. Bu da hücresel dengeyi kaybettiğiniz anlamına gelir. Bu yüzden

[0:36:21.119] insanlar eskisi kadar iyi uyuyamaz. Bu yüzden vücut yağı farklı şekilde

[0:36:25.599] depolanır. DNA'nız onarımını gerektiği gibi yapamazsınız.

[0:36:30.160] Enerji kaynağı olarak şekeri mi yoksa yağları mı kullanacağınızı etkiler?

[0:36:35.520] Örneğin mitokondride bulunan sirtuin 3 yağları kullanıp kullanamayacağınızı

[0:36:40.960] kontrol eder. Ve ben sirtuin eksikliğinin insanların yaşlandıkça

[0:36:45.800] lipit seviyelerinin yükselmesine neden olduğuna inanıyorum. Çünkü artık gençken

[0:36:50.560] yaptığınız gibi yağlarınızı enerjiye dönüştüremezsiniz.

[0:36:54.040] Kısacası sirtuinler böyle çalışıyor. Çok ilginç gerçekten. Sirtuinleri sık sık

[0:36:58.280] duyuyordum ama bu kadar detaylı bilmiyordum. Bedenin bu kadar hayati

[0:37:01.800] işlevini yönettiklerini hiç fark etmemiştim. Kesinlikle muazzamlar. Ve

[0:37:06.000] bence haklısın Esra. İnsanlar burada asıl noktayı kaçırıyor. Eğer

[0:37:09.960] sirtuinlerin düzgün çalışmıyorsa hücresel denge tamamen bozulmaya

[0:37:14.400] başlıyor ve istediğin kadar farklı takviye al. Asıl ihtiyacın olan şeye

[0:37:19.480] ulaşamıyorsun. Mesela bana gelen en yaygın şikayetlerden biri uyku. Bu

[0:37:24.480] konuda bir sirka diyen ritim dersi vermiştim. Konu uykusuzluk olunca ben de

[0:37:29.280] hemen elimi kaldırıyorum. Hızlıca özetlemek gerekirse uyutmaya yarayan iki

[0:37:33.880] protein, uyandırmaya yarayan iki protein ve

[0:37:38.800] osilatör döngülerini değiştiren iki protein

[0:37:42.560] bulunuyor. Bunların tümünün üretimi sirtuinler ve nadi tarafından kontrol

[0:37:47.520] edilir. Özellikle sirtuin 1 ve sirtuin 6 tarafından.

[0:37:53.920] Yani tekrar bu işin kökenine dönecek olursak kısacası sirtuinleriniz 40

[0:37:58.640] yaşınıza geldiğinizde çalışmaz hale gelirse ve nadi seviyeniz düşükse sirka

[0:38:03.680] diyen ritminiz bozulur ve bu da uyku sorunlarına yol açar. Ve siz uyurken

[0:38:09.079] saat kontrol geni denen bir şey vardır. Ve böylece bu döngü genomunuzun esasen

[0:38:14.760] %40'ını kontrol

[0:38:18.319] eder. Eğer uyumuyorsanız sadece yorgun düşmekle kalmazsınız. Aynı zamanda

[0:38:23.560] genetik yapınızın %40'ı yani DNA onarımı, protein onarımı, hafıza

[0:38:29.200] pekiştirme gibi önemli işlevler de zarar görür. Herkes uyku düzenini iyileştirmek

[0:38:34.000] için Z Gyers'ı yani biyolojik saatinizi düzenleyen çevresel faktörleri konuşur.

[0:38:39.640] İşte mavi ışık filtresi kullanın, TV izlemeyin, geç saatte yemek yemeyin,

[0:38:44.440] daha az kafein için gibi. Ama bunların hiçbiri gerçek sorunun kaynağı değil.

[0:38:49.160] Gerçek sorun sirtuin eksikliği. İnsanları doğru sirtuin ve nat dengesine

[0:38:54.319] oturtmaya başladığımda ve belki de sirka diyen ritmi etkileyen birkaç diğer şeyi

[0:38:58.640] de eklediğimde bu sorunlar hızla ortal üzerinde biraz daha durabilir miyiz?

[0:39:02.680] Çünkü uyku hakkında hiç program yapmadım açıkçası. Çok fazla detaya girmeyeceğiz

[0:39:06.599] ama yani sorumu tam olarak nasıl formüle

[0:39:11.440] edeceğimi bilemiyorum ama anlattığın eğer birinin yeterli nadı varsa ama

[0:39:16.280] sirtuinleri eksikse durum daha da kötüleşiyor gibi görünüyor. Çünkü

[0:39:20.839] enerjiniz var ancak durduracak bir mekanizma yok. Doğru mu? Anladım. Durdur

[0:39:26.480] Esra. Yani tam olarak öyle değil. Durumu analiz etmeye çalışıyorum. Hadi bir

[0:39:30.079] saniyeliğine nada geri dönelim. Çünkü bu yardımcı

[0:39:34.680] olabilir. Eee, nadelde iki ana kategoriye ayrılır.

[0:39:41.040] Birinci kategori enerji üretimi için mitokondride yer alır. Elektron taşıma

[0:39:46.520] zincirinde mitokondrial matrikstedir. Glikolizde yer alır. Ama eğer nadınız

[0:39:51.680] yoksa tüm enerji sistemleri başarısız olur. Ama bu konu içinde ya da bu

[0:39:57.920] kategori içinde diyelim ned molekülünü yok etmiyoruz. sadece protonları hareket

[0:40:02.640] ettiriyoruz. Yani NAD, NADH+ gibi moleküller sürekli olarak ileri geri

[0:40:08.760] gider. Biz molekülü parçalayamıyoruz. İşte bu

[0:40:12.720] birinci kategori ise vücutta yer alan 500 enzimatik

[0:40:18.319] reaksiyondur. Bu anlamda molekülü parçalıyoruz. Yani onu kullanıyoruz,

[0:40:22.920] değil mi? Ve bu kategori sirtuinlerle ilgilidir. NYD molekülünü sirtuin

[0:40:28.960] sürecinde kullanmak için

[0:40:33.240] parçalarız. Eee, onu DNA'nızı onarmak için parplarda yani DNA hasarını onaran

[0:40:39.079] enzimlerde parçalarız. Yani burada molekülü gerçekten parçalayıp

[0:40:44.640] kullanıyoruz. Peki vücudunuz karar vermek zorunda kaldığında eğer en

[0:40:49.400] eksikse ne olacak? Bu durum bağlanma afiniteleri ile

[0:40:54.240] ilgili. Yani hangi sistem molekülü kendine daha yakın çekiyor ve bu yüzden

[0:41:00.520] sirtuinler geri planda kalıyor. Örneğin bir parp ve bir sirtuin son kalan'yi

[0:41:07.240] çekiyorsa sirtuinler her zaman geri planda kalır. Bu da şu anlama gelir.

[0:41:12.480] Hücresel dengeyi her şeyden önce kaybedersiniz. Bunu insanlar üzerinde

[0:41:17.200] gözlemleyebilirsiniz. Çünkü insanlar öncelikle bu tür

[0:41:20.760] sorunlardan şikayet ederler. İşte tam da bu yüzden birçok

[0:41:25.280] kişi kilo alıyorum ya da uyuyamıyorum diyor. Yani hücresel biyolojinin temel

[0:41:31.359] unsurlarını geri eklediğinizde hücreler daha verimli çalışır, organlar da daha

[0:41:36.760] iyi işler ve bu da genel sağlık durumunuzu

[0:41:40.680] iyileştirir. Şimdi sana kendimle ilgili bir şey anlatayım. Benim gerçekten uyku

[0:41:45.920] problemim var. Sanırım bunu uyuşturucu kullanırken berbat ettim. Neyse ama

[0:41:51.160] gelecek ay 19 yıldır ayık olacağım. Ama uyku düzenim her yıl daha da

[0:41:56.000] kötüleşiyor. Kötüleşiyor derken sabahları enerjik uyanıyorum. Enerjim

[0:42:00.960] var ama geceleri 78 kez uyanıyorum. Evet her saat başı gibi. Sonra dedim ki hadi

[0:42:07.079] bir uyku testi yapayım. Tonlarca para ödeyip uyku testi

[0:42:12.079] yaptırdım. Neyse ki bugünlerde evde yapılan testler var ama yine de bazı

[0:42:16.119] cihazlar takılıyor falan. Neyse bir şey bulamadılar. Sonra adam bana döndü.

[0:42:20.880] Harvard'da okumuş biri. "Bu psikolojik olabilir." dedi. Ben de yani işte

[0:42:27.240] stelette ganglon blokajı yaptım. Bunu yaptım, şunu yaptım. Hiçbir şey

[0:42:31.240] değişmedi dedim. Bir sürü ilaç alıyorum. Uykuya dalabiliyorum. Ama şimdi senin

[0:42:36.720] konuşmanı dinledikten sonra hım galiba bir şey eksik ve bunu yerine koymanın

[0:42:41.680] bir yolu var gibi görünüyor diye düşünüyorum. Evet. Evet var. Çünkü eğer

[0:42:46.520] dört temel protein üretmezseniz uyuyamazsınız. Mesela melatonin süreci

[0:42:51.200] başlatır ve sizi uyutur. Kimileri bunu, kimileri de benzodiazapin tarzı ilaçları

[0:42:55.839] kullanır. Ama uykuda kalmaya devam edebilmek için vücudun dört temel

[0:43:00.040] proteini üretmesi gerekir. Clock ve buya geçmenizi sağlar. Period ve cryptochrom

[0:43:06.160] ise sizi sabah uyandırır. Bu işleyiş böyle ilerliyor. Ama sonra sistemi biraz

[0:43:11.000] yönlendirmek mümkün. Çünkü devreye iki enzim giriyor. Rev ve ROR alfa. Biri

[0:43:15.760] uyarıcı yani agonist. Diğeri baskılayıcı yani antagonist. Bunlar birlikte

[0:43:19.760] çalışarak vücudun uyku uyanıklık döngüsünü belirleyen salınım paternini

[0:43:23.079] şekillendiriyor. Ama bu temel mekanizma yerli yerinde değilse bunlar ölçülebilir

[0:43:26.920] şeyler mi yoksa hastanın anlatımlarına mı dayanıyor? Eğer bir laboratuvarda

[0:43:30.800] olsaydınız ya da bir laboratuvar hayvanı olsaydınız bu değerleri ölçebilirdik.

[0:43:35.960] Ciddi söylüyorum. Çünkü fareler üzerinde yapılmış binlerce çalışma var. İlginç

[0:43:40.640] olansa farelerin gececi olmaları. Bizse değiliz değil mi? Yani ya normal bir

[0:43:45.839] fareyi gececi hale getiriyorlar ya da bizim zaman dilimimize uygun çalışan

[0:43:50.160] özel bir fare tasarlamışlar. Ama insanlarla yapılmış birçok çalışma var

[0:43:54.680] ki bu tür şeyleri ölçmek mümkün. Fakat gidip herhangi bir kan testi

[0:44:00.000] laboratuvarında bu testleri yaptıramazsınız. Çünkü bu tıbbı ele

[0:44:04.119] almanın oldukça yenilikçi bir yolu. Peki bu dört proteinden yoksun olan

[0:44:08.960] hastaların için ne kullanıyorsun? Yani bu proteinleri daha aktif hale

[0:44:14.240] getirebilirsiniz. İlk olarak sirtuinden bahsedelim. Özellikle sirtuin 1 ve

[0:44:18.119] sirtuin 6. Sirtuin 1 ve sirtuin 2'yi aktive etmek için kullanılabilecek

[0:44:22.359] başlıca maddeler pterostilben ve resveratroldür. Birkaç başka seçenek

[0:44:26.079] daha var ama en etkili olanlar bunlar. Sirtuin 2 ve sirtuin 6 ise fukoidinle

[0:44:30.800] aktive olur. Fukoidin de şudur. Aglerden elde edilen bir bileşiktir. Daha doğrusu

[0:44:35.559] deniz yosunundan gelir. Toz haline getirilmiş deniz yosunundan üretilir. En

[0:44:39.200] kaliteli olanları Japonya, Kore gibi Asya bölgelerinden gelir. Yani burada

[0:44:43.240] önemli olan sirt 2 aktivasyonu. Tabii en seviyelerinizin de yeterli olması

[0:44:47.880] gerekiyor. Sonrasında bazı destekleri ekleyebilirsiniz. Mesela ror alfa

[0:44:52.280] agonistleri en etkilisi nobilitin portakal kabuğundan elde ediliyor.

[0:44:57.119] Ayrıca işe yaradığı bilinen bazı destekler de var. Örneğin selenyum

[0:45:01.480] oldukça faydalı. Bunların dışında birkaç ek madde daha var. Ama çoğu kişi sadece

[0:45:05.800] bu kombinasyonla bile oldukça iyi sonuç alıyor. Şimdi de biraz kişisel bir şey

[0:45:10.720] soracağım. Çünkü büyük ihtimalle bu takviyeleri sipariş edeceğim. Mobilitin

[0:45:14.800] demiştin. Portakal kabuğundan geliyor. Tabii sadece portakal yemekle olacak bir

[0:45:18.839] şey değil bu. eee, bir takviye sonuçta bir konuşmanı dinledikten sonra

[0:45:24.359] araştırdım hatta Dave Espray ile olan sohbetinde de bahsetmiştin. Peki bunun

[0:45:29.640] belli bir dozu var mı? Mesela 200 miligram, 500 miligram, 1000 miligram

[0:45:35.640] gibi. Yoksa biraz deneye deneye mi buluyorsun en uygun miktarı? Gerçekten

[0:45:41.880] bilmiyoruz. Genelde insanlara düşük dozlarla başlatıyorum. Sonra da nasıl

[0:45:45.880] hissettiklerine göre yavaş yavaş artırıyoruz.

[0:45:49.559] Bir de şu var. Uyku çok garip bir şey. İnsan ne kadar uzun süre iyi uyuyamazsa

[0:45:54.319] o kadar kaygılı hale geliyor. Bu noktada artık fizyolojiyle değil uyuyamama

[0:45:58.839] kaygısıyla mücadele ediyorum. Bu yüzden de lityum gibi biraz sakinleştiren bir

[0:46:03.640] şeyle bu desteklerin kombinasyonu işe yarıyor. Sonra insanlar resmen zombi

[0:46:08.000] gibi uyuyor. Bu inanılmaz bir şey yani. Öyle değil mi? Bana gelen bazı

[0:46:14.720] insanlar o kadar uykusuzluk kaygısıyla dolu oluyor ki sanki onlara

[0:46:18.800] sakinleştirici iğne yapsam bile yine de stresli

[0:46:22.520] olurlar. Bu yüzden onlara diyorum ki şu ağa yüzüğünü çıkar. Çünkü seni asıl

[0:46:27.160] strese sokan o. Mesela bazı erkekler var uyku verilerini sanki testosteron

[0:46:31.480] yarışına girer gibi birbirleriyle kıyaslıyorlar. Gerçekten yüzüğün ne

[0:46:35.359] dediğinin ne önemi var. Asıl önemli olan vücudunun ihtiyacı olan uykuyu alıp

[0:46:39.440] almadığın. O yüzden hep şunu söylüyorum. Stresi azalt, kaygıyı azalt, zihinsel

[0:46:43.920] takıntıyı bir kenara bırak. Hücrelerini düzeltmeme izin ver. Ondan sonra zaten

[0:46:47.559] uyuyorsun. Geçmişte bana uykuyla ilgili travma sonrası stres bozukluğun olabilir

[0:46:52.440] dediler. Artık umurumda değil biliyor musun? Gece bin kere uyanıyorum sonra

[0:46:57.240] tekrar uyuyabiliyorum. Neyse ki ama biliyor musun annem de böyle biri. Sabah

[0:47:02.599] ilk konuşmamız genellikle yine uyuyamadım diye başlar. Ben de derim ki,

[0:47:08.200] "Anne sen hiçbir şey kullanmıyorsun ama hep şikayet ediyorsun." Genelde 45 gece

[0:47:14.559] böyle geçiyor. Sonra 6 gecede öyle yorgun oluyor ki bir güzel uyuyor.

[0:47:20.480] Bunlar gerçekten önemli notlar. İnsanlar bana özel mesajlar yağdırıyor. Çünkü

[0:47:26.440] uyku sorunumu biliyorlar. Artık umursamıyorum diyorum onlara. Bir şey

[0:47:31.160] bulabildim mi diye soruyorlar. İşte bu bölümde onlara da cevap vermiş oldum.

[0:47:35.880] Çok teşekkür ederim. Pekala 3üncü ilkenin zamanı geldi mi?

[0:47:42.160] Yine kısaca yolakla ilgili devam edelim. İki uç nokta var. Pik, Kinaz ve MTOR. Bu

[0:47:47.400] ikisi enerjin ne kadar diye ölçüyor ve sonra bazı süreçleri ya açıyor ya

[0:47:51.960] kapatıyor.

[0:47:56.280] Yens kinaz enerjini ölçüyor. ATP vücudun enerji parası

[0:48:02.000] gibidir. İe enerjinin azaldığını gösteren işaret. Yani tek fosfatlı ile 3

[0:48:08.720] fosfatlı molekül arasındaki fark gibi düşünebilirsin. Aslında bu yüzden kalori

[0:48:14.200] kısıtlaması diyetleri etkili oluyor. İşte bu mekanizma onları

[0:48:20.880] çalıştırıyor. Çünkü vücuduna enerjin yok dediğinde [ __ ] pikinaz devreye giriyor ve

[0:48:26.640] bu da hücrede longevity ilgili bir dizi süreci başlatıyor. MTOR'u rapamicinle

[0:48:32.520] blokluyorsun değil mi? Yani Emtor [ __ ] pikinazın tam

[0:48:37.720] tersidir. Emptor enerjiyi hissediyor ve tamam şimdi yapım moduna geçiyoruz

[0:48:42.920] diyor. Daha fazla protein üretmek farklı şeyler yapmak derken çok enerji harcar.

[0:48:48.760] Bu bir süreliğine dinlenip enerjini korumakla tamamen ters. Emptor'u

[0:48:53.200] engellediğinde hücrelerin sağlığını gerçekten belli bir seviyede

[0:48:57.000] iyileştirmiş oluyorsun. Benim bu konudaki sorunum hızlı

[0:49:00.760] yenilenen hücrelerin de yenilenme yeteneğinin engelleniyor olması. Mesela

[0:49:04.680] hipokampustaki hücre yenilenmesi çok hızlıdır. Bağırsak duvarları da aynı

[0:49:08.160] şekilde çok hızlı yenilenir. Kırmızı kan hücresi yenilenmesi çok hızlıdır, değil

[0:49:12.520] mi? Bu yüzden tamamen devre dışı bırakmaya inanmıyorum. Rapamisin tam

[0:49:16.760] olarak bunu yapıyor. Ben Emtor'u kısmen baskılamaya inanıyorum. EMP agonistleri

[0:49:22.160] ise aslında Emtor'un karşıtı gibi çalışıyorlar.

[0:49:26.040] Yani senin için aralıklı Rapamis'in kullanımı da aynı mı? Mesela protokol

[0:49:31.079] genellikle haftada bir 4 ya da 6 miligram oluyor diye biliyorum. Evet.

[0:49:35.119] Herkes bunu anlamaya çalışıyor. Bence çok yanlış olabilir diye düşünüyorum.

[0:49:39.160] Aslında tam da öyle işlemiyor. Artıları da eksileri de var. İnsanlar da peki ya

[0:49:44.799] sadece az miktarda kullanırsan ne olur diye bu sorunun cevabını arıyorlar. Daha

[0:49:49.079] tam olarak bilimsel bir sonuç çıkaramadılar. Doğru. Burada bir

[0:49:52.280] varsayım oyunu var. Yoksa herkes her gün kullanın derdi. Hepimiz bunun gerçekten

[0:49:57.599] kötü bir fikir olduğunu biliyoruz ama tam olarak ne kadar kötü olduğunu

[0:50:00.960] bilmiyoruz. Haftada sadece bir gün az miktarda almak yeterli mi yoksa yine de

[0:50:05.720] zararlı mı bunu bilmiyoruz. Kendimi makul biri olarak görüyorum. Eskiden

[0:50:09.799] yaşlandıkça böyle düşünürdüm ama şimdi yaşam süremin henüz çok başındayım diye

[0:50:14.000] düşünüyorum. Bu yüzden hızlı yenilenen hücrelerimi olası bir riski göze alamam.

[0:50:19.000] O yüzden Rapamis'in kullanmıyorum. Ve kitabında da bunun yerine ne

[0:50:21.760] alabileceğimizi yazmışsın. Bir sürü seçenek var. Kesinlikle.

[0:50:25.760] Tamamdır. Teşekkürler. Yani bu da yolaklardan bir tanesi idi. Bir sonraki

[0:50:29.880] kategori benim kalite kontrol dediğim şey.

[0:50:35.040] İlginç bir isim. Güzel isim bu. Eğer hücrelerimiz birer fabrika ise bazen

[0:50:39.960] işlerin her zaman olması gerektiği gibi üretilmediği fikridir. Değil mi? bir

[0:50:43.920] şeyler bozulur. Yani bu 5 adet olan DNA onarım

[0:50:48.880] mekanizmalarıdır. Bunlar protein onarım sistemleri olan yani proteostaz ve bir

[0:50:54.559] şeyleri düzeltemediğinizde onları geri dönüştürürsünüz. İşte bu otofaji. Bu

[0:50:59.359] kategoride bir sürü eğlenceli şey var. He shock protein yani ısı şoku

[0:51:03.480] proteinleri. Bu ısı şoku protein bahsedeceğini tahmin ediyorum. Aman

[0:51:06.880] Allah'ım. Hakikaten mi? Biliyorum ne diyeceğini tahmin ediyorum. Ve ben de

[0:51:11.720] Japonya'dan getirdim. Evet. Çünkü saunayı ve soğuk banyoyu sevmiyorum.

[0:51:16.960] Tamam. Devam et lütfen. Yani zaten her şeyi biliyorsun.

[0:51:23.200] Muhtemelen Japonya'da birileri bir gün uyandı ve şöyle dedi: "Bu ilaç neden bu

[0:51:27.720] kadar popüler oldu mesela? Neden herkes Türkiye'den Amerika'ya, dünyanın her

[0:51:32.400] birine sipariş veriyor? Evet. Bunun nasıl olduğu hakkında hiçbir fikrimiz

[0:51:35.440] yok ama belli ki herkes bu ilaca bayılıyor. Dinleyicilerin için kısaca

[0:51:39.640] anlatayım. Proteinler üç boyutlu çalışırlar.

[0:51:45.000] Tıpkı bir yapbozun içine bir blok ya da bir yapboz parçası koymak gibi. Üç

[0:51:49.960] boyutlu şeklini korumak zorundadır. Yoksa

[0:51:53.960] çalışmaz. Ve proteinler fizyolojik strese maruz kaldığında çok sıcak, çok

[0:51:59.119] soğuk, fazla asidik ya da başka bir sebeple diyelim yapılarını kaybederler.

[0:52:05.839] Yani beden bunu bilir. Yani vücut proteinlerin parçalanacağını algıladığı

[0:52:10.920] bir durumda onları üç boyutlu şekillerinde tutmak için şaperonlar yani

[0:52:16.280] bakıcı proteinler

[0:52:19.880] gönderir. İşte bu yüzden insanlar saunalara giriyor. Birincisi hoş bir his

[0:52:25.240] veriyor değil mi? Duygusal olarak rahatlıyorlar, terliyorlar falan. Ama

[0:52:30.319] asıl olan ısı şok proteinlerini artırıyorlar. Yani ısıyla birlikte

[0:52:35.400] proteinlerini koruyorlar ve işe

[0:52:39.079] yarıyor. Ama Esra senin de çok iyi bildiğin gibi aynı şeyi yapan ilaçlar da

[0:52:42.680] var. Bu yüzden yani temel olarak yani sauna veya soğuk banyoya girmeden de

[0:52:48.839] aynı şeyi yapmak mümkün mü? Özellikle bunlardan hoşlanmıyorsan bence bu tür

[0:52:54.680] uygulamalar daha çok insanların psikolojik dayanıklılığına katkı

[0:52:59.160] sağlıyor ki ben kendim açıkçası hoşlanmıyorum. biraz daha ısı şok

[0:53:04.319] proteinlerinden bahsedebilir misin? Çünkü şimdi neden önemli olduğunu

[0:53:08.799] anladım. Yani aslında bu vücuda zıt koşullar uygulandığında

[0:53:14.599] örneğin sıcak, soğuk gibi vücut bu eşlik eden proteinleri yani şaperon

[0:53:20.000] proteinleri gönderiyor, değil mi? Bu yüzden ısı şok proteinleri sadece soğuk

[0:53:25.599] su gibi dış etkenlere karşı proteinlerin doğru katlanmasını sağlamakla kalmıyor.

[0:53:30.640] Aynı zamanda nörolojik rahatsızlıklar gibi durumlarda da etkilenmiş olan

[0:53:34.359] proteinlere yardımcı olur. Yani aslında kısaca söylemek gerekirse vücuttaki

[0:53:39.440] birçok farklı soruna yönelik koruyucu bir mekanizma. Tam öyle ısı şok

[0:53:43.280] proteinleri proteinlerin üç boyutlu yapılarını korumasını sağlar. Proteinler

[0:53:46.760] katlanma sürecinden geçerler. Bazen bu yapıları açılır ve tekrar katlanırken

[0:53:50.359] yanlış şekil alabilirler. Isı şok proteinleri bu yanlış katlanmayı

[0:53:53.640] engelleyip proteinlerin doğru formda kalmasına yardımcı olur. Pek çok

[0:53:57.119] nörolojik hastalığın kökeninde yanlış katlanmış proteinler yatar. Bunlara Levi

[0:54:02.760] cisimcikli demans ya da Alzheimerdaki amiloid plakları diyoruz. Ancak bunların

[0:54:08.359] hepsi bir sebepten dolayı üretilmiş proteinlerdir. Üç boyutlu yapıları

[0:54:14.200] bozulduğunda proteinler birbirine yapışıyor. Yani kümeleniyorlar ve bu da

[0:54:19.040] çeşitli problemlere yol açıyor. Yani bu bakıcı proteinleri artırarak

[0:54:23.839] proteinlerin birbirine yapışmasını engelliyor ve doğru şekilde

[0:54:27.440] katlanmalarını sağlıyoruz. Böylece proteinler görevlerini düzgün

[0:54:31.200] yapabiliyor ve hücreye zarar vermiyorlar. Bu konuyla ilgili

[0:54:34.799] bulabildiğim tek bir çalışma var. Bu çalışmada hafif, orta ve şiddetli

[0:54:37.559] Alzheimer hastaları karşılaştırılmış ve onlara bahsettiğimiz ilaç celbex yani

[0:54:41.200] ısı şok proteini aktive ediciler verilmişti. Eee eee sonuç olarak eğer

[0:54:45.960] hafif derecede Alzheimer hastalığınız varsa hastalığın ilerlemesini

[0:54:49.680] yavaşlatıyordu. Ancak zaten gelişmiş Alzheimer hastasıysanız durumu

[0:54:53.880] iyileştirmiyordu. Bu ilacı her gün mü alıyorsun yoksa aralıklı mı

[0:54:57.520] kullanıyorsun? Hayır. Hayır. Aslında bunu her gün kullanıyorum. Büyük klinik

[0:55:01.880] çalışmalarda doz genellikle 400 miligram civarıydı. ki bence bu aşırı yüksek.

[0:55:07.119] Çünkü kısa sürede fark göstermek istiyorlar. Oysa uzun vadede yani hayat

[0:55:11.880] boyu kullanımı düşündüğümüzde ben sadece günde 50 miligram alıyorum. Eee, sanırım

[0:55:16.799] paketteki doz her kapsül için zaten 50 miligram. Bu konudan kimin bahsettiğini

[0:55:21.000] biliyor musun? Doktor Josep. Gerçekten mi? Evet. O benim ayık kafada 63.

[0:55:25.880] podcast konum ol. İnanamıyorum. Bunu bulmam bayağı zaman aldı. Popüler

[0:55:29.680] kaynaklarda hiç denk gelmedim. O fikri nereden geldiği belli olmayan çok özel

[0:55:34.760] bir araştırma raporundan buldum. Acaba o fikri benden mi aldı diye merak ettim

[0:55:39.280] şimdi. Ama o bana dedi ki bunu diğer şeylerin yanında kullanıyorlarmış. Sauna

[0:55:43.880] filan gibi. Ben de aslında bunu programda paylaştım. Sandra Kaufman'dan

[0:55:48.400] duydum dedim. Sonra nereden bulurum diye sordum. O da Japonya'daki online

[0:55:53.359] eczaneden gelen faturayı gönderdi. Ben de sipariş verdim. New York'a çok hızlı

[0:55:58.599] geldi Evet. Evet. Ve ben de toptan aldım.

[0:56:01.359] Ve gerçekten çok şirinler. Küçük yeşil kapsüller. Aynen öyle.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.