[0:00:00.160] Senelerdir iyi beslenin, hareket edin ve topluluğa sahip olun deniyor. Fakat

[0:00:03.879] neden insanlar uyamıyor? Bu oldukça kapsamlı bir soru. Geleneksel

[0:00:07.240] tıbbın neden son 40 yıl boyunca fonksiyonel tıbbı kabul etmediğini

[0:00:10.519] gerçekten bilmiyorum. Onlar sorunun çözümü değiller. Eğer beslenme düzeniniz

[0:00:14.519] şeker ve nişasta ile doluysa çözüm bir GLP1 ilacı kullanmak değildir.

[0:00:19.160] Nasıl geçirgen bağırsak geçirgen beyne dönüşür ve nasıl ölçülüp düzeltilir?

[0:00:23.599] Evet, bu gerçekten çok yerinde bir soru. Enflamasyon aralarında şunların da

[0:00:27.279] bulunduğu çoğu kronik hastalığın temel tetikleyicisidir. Ruh sağlığı,

[0:00:30.640] depresyon, anksiyete ve OKB dahildir. Tohum yağları hakkında ne düşünüyorsun?

[0:00:35.120] Çok tartışmalı bir konu bu. Çok kapsamlı bir soru. Ne kadar

[0:00:37.680] zamanımız var? Türk insanına iletmek istediğin bir

[0:00:40.079] mesaj var mı? İlk defa bir Türk podcastine konuk oldun.

[0:00:43.719] Evet. Eğer Amerika'daki hastalarıma uzun bir yaşam sürmeleri için tavsiyede

[0:00:47.440] bulunsaydım onlara Türkiye'ye taşınmalarını söylerdim. Harika bir

[0:00:51.039] tavsiye. Ben Esra Çavuşoğlu. 19 yıldır ayık bir

[0:00:54.600] hayat yaşıyorum. [müzik] Bağımlılık hastalığı ile mücadelem beni

[0:00:57.800] beden ve performansımı iyileştirmek, hayat kalitemi arttırmak, daha sağlıklı

[0:01:01.680] ve uzun yaşamak için yeni yöntemler, cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya

[0:01:05.720] yönlendirdi. [müzik] Bağımlılık hastalığı, bayacking ve longevity

[0:01:09.640] alanlarındaki [boğazını temizler] kendi deneyimlerimden dünyadaki son

[0:01:12.080] gelişmelere, çığır açan girişimcilerden uzman akademisyenlere yıllardır yaptığım

[0:01:17.360] sohbetler artık her hafta Ayık Kafa podcastı.

[0:01:21.280] Ayık Kafa Podcast'e hoş geldiniz. Bugün konuğum fonksiyonel tıp, metabolik

[0:01:25.680] sağlık ve gıda politikaları alanında dünyanın en etkili isimlerinden biri

[0:01:29.640] olan Dr. Mark He, Doktor He, 30 yılı aşkın süredir klinik çalışmalarını

[0:01:34.680] sürdüren 20 kitap yazmış ve üç Amerika Birleşik Devletleri Başkanına sağlık

[0:01:39.159] politikaları konusunda danışmanlık yapmış bir hekim. Ama bu bölümde

[0:01:43.399] yalnızca ne yememiz gerektiğini konuşmuyoruz. Bugün çok daha derine

[0:01:46.960] iniyoruz. Sağlığımızın arkasındaki sistemi, büyük gıda şirketlerini,

[0:01:51.159] endüstriyel tarımı, ilaç endüstrisini, ultra işlenmiş gıdaları, tohum yağlarını

[0:01:56.200] ve metabolik hastalıkları konuşuyoruz. Ayrıca aslında bilinçli olarak bu

[0:02:00.439] şekilde tasarlanmış bir sistemin sonucu olabilecekken neden bu kadar çok insana

[0:02:04.960] hastalıklarının kendi kişisel başarısızlıkları olduğu söylendiğini ele

[0:02:08.959] alıyoruz. Doktor Mark He gıdanın yalnızca kaloriden ibaret olmadığını,

[0:02:13.920] biyolojimize bilgi taşıdığını anlatıyor. Ayrıca beyin iltihabının biz ona

[0:02:18.480] depresyon, demans ya da hastalık adını vermeden çok önce başlamış olabileceğini

[0:02:22.959] açıklıyor. Ama bu bölümde rahatsız edici soruları da soruyorum. Fonksiyonel tıp

[0:02:27.480] da artık bir endüstriye mi dönüştü? Ve sağlık yalnızca testlere, takviyelere ve

[0:02:32.200] butik kliniklere bütçesi yeten insanların ulaşabildiği bir ayrıcalık

[0:02:35.840] haline mi geliyor bu? Evet. Kişisel sorumluluk üzerine çok güçlü bir sohbet

[0:02:40.640] ama aynı zamanda politika, çevre, biyoloji ve gerçekler üzerine de bir

[0:02:45.120] konuşma. Üniversiteyi sadece [müzik] dersler, vizeler, finaller olarak

[0:02:49.519] düşünme. Asıl mesele okurken kendini keşfetmek, üretmek, projelerde yer almak

[0:02:54.920] ve mezun olmadan gerçek dünyayı tanımaya [müzik] başlamak. Bir yandan

[0:02:58.599] psikolojiyle insanı daha iyi anlayabildiğin, beslenme ve sağlık

[0:03:02.400] bilimleriyle iyi yaşamanın ne demek olduğunu öğrendiğin, mühendislik ve

[0:03:07.200] yönetim bilişim [müzik] sistemleriyle teknolojiyi, veriyi ve sistemi

[0:03:11.239] çözümleyebildiğin bir üniversite düşün. Yani sadece bilgi aldığın değil

[0:03:15.720] düşündüğün, ürettiğin ve fikirlerini hayata geçirebildiğin bir yer. [müzik]

[0:03:20.080] İstanbul Gedik Üniversitesi öğrencilik hayatını gerçekten yaşarken geleceğini

[0:03:24.879] kurabileceğin bir deneyim sunuyor. [müzik] Ayik'ın daimi destekçisi Gedik

[0:03:28.840] Eğitim Vakfı'na sağladığı katkı ile size dünyanın önde gelen uzmanlarını konuk

[0:03:33.439] olarak getirmeye [müzik] devam ediyoruz. Siz de Ayık Kafaya abone olarak destek

[0:03:38.040] verebilirsiniz. Doktor Mark Hayman Ayık Kafa Podcast'e

[0:03:42.080] hoş geldin. Seni İstanbul'da ağırlamak büyük bir zevk.

[0:03:45.120] Harika. Türkiye'yi çok seviyorum. İstanbul'u insanları, yemekleri

[0:03:47.799] seviyorum. Burası inanılmaz. Ve bu kez podcast stüdyomuzu Only

[0:03:51.239] Health'e taşıdık. Çünkü biliyorsun onlar hem benim hem senin çok iyi

[0:03:54.319] arkadaşların. Evet. Kesinlikle.

[0:03:55.680] Mark, önce seni izleyicilerime biraz tanıtarak başlamak istiyorum. Tabii ki

[0:04:00.680] seni tanıyorlar ama sen 30 yılı aşkın süredir hekimlik yapıyorsun. 20 kitap

[0:04:06.239] yazdın ve Amerikan başkanına sağlık politikaları konusunda danışmanlık

[0:04:11.799] yaptın. Peki sana şunu sorsam? 30 yıl önce inanıp bugün fikrini değiştirdiğin

[0:04:17.519] tek şey ne olurdu? Şunu söylerdim. 30 yıl önce yüksek

[0:04:21.239] karbonhidratlı düşük yağlı beslenme dönemi vardı. O zamanlar insanların bol

[0:04:27.120] makarna ve tahıl yemesi gerektiğine inanıyordum. Ben de daha çok böyle

[0:04:31.759] besleniyordum ve açıkçası kilolu değildim ama daha fazla yağ ve protein

[0:04:38.400] ihtiyacı konusunda fikrim gerçekten değişti.

[0:04:42.400] Yani sen de bu felsefeyi uyguluyordun ama değiş.

[0:04:45.600] Evet. Evet. Ve bence son 50 yılda dünyada yaşanan değişimle birlikte daha

[0:04:52.560] fazla metabolik hastalık, daha fazla insülin direnci, daha fazla diyabet ve

[0:04:57.400] obezite görmeye başladık. Bu gerçekten büyük bir problem. Şimdi herkes GLP1

[0:05:02.400] kullanıyor ama çözüm bu değil. Metabolizmanı nasıl düzelteceğini

[0:05:06.120] bilirsen nişasta şeker ve ultra işlenmiş gıdaları azaltıp güne doğru başlayarak

[0:05:11.880] GLP1 kullanmadan da aynı hatta daha iyi sonucu yan etkisiz şekilde alabilirsin.

[0:05:17.360] O kadar da zor değil. İkinci sorum kitabınla ilgili olacak.

[0:05:20.440] Birçok harika sözün var ama şimdi kitabından bir alıntı yapacağım.

[0:05:23.680] Diyorsun ki bu kişisel bir başarısızlık değil. Bu tasarlanmış bir politika

[0:05:28.160] başarısızlığı. Yıllardır bunun kendi suçları olduğuna inandırılan Türk

[0:05:31.840] dinleyiciler için söylüyorum. Diyabetleri var, kilolular ne

[0:05:34.479] yediklerine daha çok dikkat etmeleri gerektiği söyleniyor vesaire. Eee, ne

[0:05:37.919] demek istediğini biraz açıklar mısın? Şimdi Esra, buna inanan herkes 50, 60,

[0:05:42.520] 70 yıl önce Türkiye'de çekilmiş fotoğraflara baksın. Neredeyse kimseyi

[0:05:47.120] kilolu görmezsin ama son 50 60 yılda obezite inanılmaz arttı. Bu genetik bir

[0:05:52.160] mutasyon geçirdiğimiz için değil, çevremiz değiştiği için oldu. E küresel

[0:05:56.360] olarak bizi hasta eden bir gıda sistemi kurduk. Şu anda dünyadaki bir numaralı

[0:06:00.199] ölüm nedeni gıda Global Burden of Dise araştırmasına göre 11 milyondan fazla

[0:06:04.880] insanı öldürüyor. Üstelik tamamen önlenebilir ve geri çevrilebilir bir

[0:06:08.240] durum bu. Ama politikalar hala buna yetişebilmiş değil. Gıda endüstrisi de

[0:06:12.000] halk sağlığını geri plana atacak politikaları kendi lehine yönlendirmekte

[0:06:15.080] çok başarılı. Yani karı özelleştiriyorlar, maliyeti topluma

[0:06:18.000] yüklüyorlar. Bunun artık durması gerekiyor. Ben de Foodfix adlı kitabımı

[0:06:21.560] bu yüzden yazdım. Çünkü bu değişimi tamamen bireyin omzuna bırakamazsın.

[0:06:25.919] İnsanların yapabilecekleri sınırlı, sağlıklı davranışın varsayılan olduğu

[0:06:30.199] bir çevre yaratmalısın. Seni kilo aldıran ve hasta eden davranışların

[0:06:34.280] değil. Tarım ve benzeri konularda Jenny Goodman

[0:06:37.599] gibi harika insanlarla epey podcast yaptım. Biliyorsun Alman şirketi Bayer

[0:06:43.280] Roundup kanser davalarında yakın zamanda 11 milyar dolardan fazla tazminat ödedi.

[0:06:49.520] Ama hala Avrupa hariç her yerde tüm mahsullere bu ilaçlamayı yapıyorlar.

[0:06:56.319] Evet doğru. Bunun nedeni Avrupa'da yasaların daha iyi olması. Amerika'da

[0:06:59.840] ekinlerin en az %70'ine glifosat sıkılıyor. Bu çok toksik bir madde. Bir

[0:07:03.960] herbisit. Türkiye'de de durum aynı. Ve bu kansere

[0:07:07.080] yol açabilen, nesiller boyu süren epigenetik değişikliklere neden

[0:07:11.280] olabiliyor. Mikrobiyomu ciddi şekilde bozuyor. Bağırsak ekosisteminde büyük

[0:07:15.800] bir dengesizlik yaratıyor ve bu da birçok sağlık sorununu tetikliyor. Bu

[0:07:19.919] yüzden beni çok endişelendiriyor. Araştırmalarda insanların idrarına

[0:07:24.759] baktıklarında çoğunda oldukça yüksek glifosat seviyeleri görüyorlar. Sağlıklı

[0:07:29.639] beslenmeye çalışsam bile neredeyse her şeyin üzerinde var.

[0:07:33.280] Evet. Bir de sanırım şuna da hiç dikkat etmiyorlar. Yani şuraya sıkabilirsin ama

[0:07:37.360] rüzgarla ve diğer etkilerle maalesef her yere yayılıyor. Peki tohum yağları

[0:07:41.840] hakkında ne düşünüyorsun? Çünkü bu da çok büyük bir tartışma konusu.

[0:07:45.759] Ne kadar zamanımız var? Benim var da senin pek zamanın yok

[0:07:49.159] bugün. Bence mesele karmaşık. Öncelikle

[0:07:52.639] tarihsel olarak omega 6 yağlarının omega 3'lere oranı yaklaşık 1te ya da 1 olan

[0:07:59.159] bir beslenme düzenimiz vardı. Omega 6 dediğimiz şeyler kuru yemişlerde,

[0:08:04.159] tohumlarda ve baklagillerde bulunuyor. Yani kötü değiller. Tüketilmelerinde

[0:08:08.000] sorun yok. Sorun şu ki biz bunların üretimini endüstriyelleştirdik. Soya

[0:08:12.240] yağı, mısır yağı, aspir yağı, kanola yağı gibi yağları endüstriyel

[0:08:16.039] yöntemlerle üretmeye başladık ve şimdi ultra işlenmiş gıdalarla birlikte

[0:08:19.879] bunları çok fazla miktarda tüketiyoruz. Yani mesele doğrudan tohum yağlarının

[0:08:23.479] kendisi değil. Eğer doğal halleriyle tüketiliyorsa ya da soğuk sıkım

[0:08:26.919] yöntemlerle üretilmişse, okside edilmemişse, deodorize edilmemişse,

[0:08:31.120] heksan ve benzeri kimyasallarla işlenmemişse o kadar da problem

[0:08:34.760] değiller. Eee, literatüre genel olarak baktığında tohum yağı tüketen insanlarda

[0:08:39.240] çok büyük bir zarar görülmüyor. Sorun bizim tükettiğimiz formların okside

[0:08:43.279] olmuş olması. Bu konuda çok yazdım. Karmaşık bir konu ve elimizde çok net

[0:08:47.480] veriler yok. Türkiye'de Yağ Yin yağ Yakın adıyla basılan Ittin kitabımda

[0:08:53.320] bütün verileri analiz etmiştim. Tabii bu birkaç yıl önceydi. Benim görüşüm şu:

[0:08:57.800] insanlar tohum yağlarına fazla odaklanıyor. Asıl probleme değil. Gerçek

[0:09:01.959] problem nişasta şeker ve ultra işlenmiş gıdaların içindeki tohum yağları. Eğer

[0:09:06.600] gerçek bütün gıdalar tüketiyorsan çok endişelenmene gerek yok. Çünkü bunları

[0:09:10.120] zaten doğal şekilde kuru yemişlerden ve tohumlardan alıyorsun. Zeytinyağında

[0:09:13.920] bile var ve sorun değil. Omega 6 yağları başlı başına problem değil. Problem çok

[0:09:18.360] büyük miktarlarda ve potansiyel olarak zararlı formlarda tüketilmeleri. Bu

[0:09:22.320] yüzden odaklanmamız gereken şey tohum yağlarından çok nişasta ve şeker olmalı.

[0:09:26.399] Maalesef evlerde ya da şirketlerde çalışan alt gelirli insanlarla

[0:09:30.360] konuştuğumda onların aklına tohum yağı denince kanola yağı ve ayçiçek yağı

[0:09:35.240] geliyor. Ve ne yazık ki ekonomik sebeplerle kaliteli zeytinyağı

[0:09:39.600] alamıyorlar. Bu yüzden sürekli o yağlara yöneliyorlar. Restoranlar da aynı

[0:09:44.680] yağları kullanıyor. Bu gerçekten çok zor bir durum. Amerika'da en azından

[0:09:49.360] seçebileceğin bazı restoranlar var. Tamam bu mekanlar bunları kullanmıyor

[0:09:54.200] diye biliyorsun. Evet ama çok az kızarmış yiyecekler de

[0:09:57.279] var. Endüstriyel gıdalar da var. Restoran yemeklerinde var. Gerçekten

[0:10:00.040] zor. Bu yüzden bence insanlar genel olarak ultra işlenmiş endüstriyel

[0:10:03.959] gıdaları buna endüstriyel yağlar da dahil mümkün olduğunca azaltmaya

[0:10:07.600] çalışmalı. Buradan metabolik sağlık problemlerine

[0:10:10.440] geçmek istiyorum. Modern tıbbın en büyük problemi bu bence. Aynı zamanda en büyük

[0:10:15.079] kör nokta da bu. Çünkü birinin açlık glikozu normal olabilir. Hemoglobin

[0:10:20.040] A1C'si normal olabilir ama insüline bakılmıyor. Çok teknik detaya girmek

[0:10:25.279] istemiyorum ama özellikle son dönemde alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer

[0:10:30.200] vakalarının arttığını görüyorum. Sence doktorlar bu tahlillerde neyi gözden

[0:10:35.040] kaçırıyorlar? Bu gerçekten çok önemli. Ben de şimdi

[0:10:38.959] Function Health adında bir şirketin kurucu ortaklarından biriyim. Burada

[0:10:42.800] insülin de dahil olmak üzere kapsamlı tanı testleri yapıyoruz. Geçenlerde

[0:10:46.480] Arkansas'taki Dallas Fulton Tıp Fakültesi'nin dekanını ziyaret etmiştim.

[0:10:50.120] Kendisi Hint kökenli bir kadın aynı zamanda doktor. Kardiyoloğuna gidip

[0:10:54.200] insülinime bakmanı istiyorum demiş. Doktor da yo buna ihtiyacın yok. Demiş.

[0:10:59.240] O da ama ben Hint kökenliyim. İnsülin direncine daha yatkınım. Demiş. Yine de

[0:11:03.760] önemli değil. Demiş. Yani işte geleneksel modern tıbbın bakış açısı bu.

[0:11:08.720] Amerika'daki test ortağımız Quest Laboratory'de laboratuvarın başındaki

[0:11:13.079] kişiye sordum. Size gönderilen testlerin yüzde kaçında insüline bakılıyor? Cevap

[0:11:18.399] %1'den azdı. Yani doktorlar buna bakmıyor. Oysa insülin çok önemli. Çünkü

[0:11:23.079] ilk yükselen şey o. Metabolik krize girmek çok aşamalı bir süreç. yıllar

[0:11:27.440] içinde gelişebiliyor ve yemek yedikten sonra insülinin yükselmeye başlamasıyla

[0:11:32.120] başlıyor. Glikozun normal olabilir, açlık insülinin normal olabilir, A1in

[0:11:36.639] normal olabilir. Anormal olan tek şey yemekten sonraki insülinin olabilir.

[0:11:40.480] Sonra açlık insülinin yükselmeye başlar ve laboratuvar testlerindeki normal

[0:11:44.800] aralık aslında yanlış. Evet. Normal aralık çok geniş.

[0:11:47.200] Bu Amerika'daki normal aralık eee Türkiye'de nasıl bilmiyorum ama bizde 16

[0:11:50.639] ya da 18'e kadar normal sayılıyor. Oysa 5'in altında olması gerekiyor.

[0:11:53.399] 5in altında olmalı değil mi? İşte ailemin bunu iyi dinlemesi gerek.

[0:11:58.800] Çünkü 5 ile 10 arası artık endişe yaratmaya başlıyor. Onun üzeri ise ciddi

[0:12:02.920] bir problem. Geçen gün birinin değeri 75'ti. Çok kilolu bir adamdı ve çok ağır

[0:12:06.399] bir metabolik kriz yaşıyordu. Bu yüzden insülin direncini gerçekten ölçmemiz

[0:12:10.079] gerekiyor. Amerika'da mass spectrometry denilen yeni bir test var. Bu yöntem

[0:12:14.279] kandaki değerleri daha gelişmiş şekilde ölçmek için kullanıyor. Türkiye'de

[0:12:17.600] yapılıyor mu bilmiyorum. insülin ve C peptide bakılıyor ve sonunda bizim

[0:12:20.920] insülin direnci skoru dediğimiz bir sonuç çıkıyor. Aslında insülinle

[0:12:23.800] birlikte yapılan glikoz tolerans testi gibi ama çok daha kolay. Sadece basit

[0:12:27.199] kan testleriyle yapılabiliyor. Gerçekten çok önemli bir yöntem. Herkes insülin

[0:12:31.279] seviyelerinde neler olduğunu bilmeli. Ama şu da var. Her zaman teste ihtiyacın

[0:12:35.199] olmayabilir. Aynaya bakman bile yeterli olabilir. Eğer göbeğin dışarı taşıyorsa,

[0:12:39.399] karın bölgesinde yağlanman varsa viseral yağın vardır ve insülinin büyük

[0:12:42.720] ihtimalle yüksektir. Ne kadar yüksek olduğunu bilmiyoruz ama ben çoğu zaman

[0:12:45.839] birine bakınca anlayabiliyorum. Bir de yaşlıysan ve hatta zayıf bile olsan bu

[0:12:50.079] problem olabilir. Çünkü kas kaybı yaşarsın ve sarkopeni gelişir. Yani

[0:12:53.120] kaslarını kaybedersin. Dışarıdan zayıf görünürsün ama içeride aslında yağ oranı

[0:12:58.040] yüksektir. Kasların yerini yağ almıştır. Bu yüzden yaşlı ve zayıf olsan bile

[0:13:03.279] insülinin yüksek olabilir. Sence insülini en çok yükselten,

[0:13:07.320] yenebilecek en kötü şey ne? Şeker, fruktoz.

[0:13:10.560] Şeker. Şeker. Evet, şeker. Ayrıca ekmek dedi mi? Aslında şeker

[0:13:15.120] fruktoz ve glukozdan oluşuyor ve şekerin glisemik indeksi beyaz ekmekten daha

[0:13:20.480] düşük. Çünkü ekmek tamamen glukoz. İnsülini asıl yükselten şey glüoz.

[0:13:25.959] Fruktoz ise farklı bir mekanizmayla doğrudan insülini yükseltmeden yağlı

[0:13:30.959] karaciğere ve insülin direncine yol açabiliyor. Yani mekanizma farklı

[0:13:35.160] işliyor. Beyin'e geçmek istiyorum çünkü yine

[0:13:37.480] harika bir sözüm var. ekleminde enflamasyon olduğunda kızarır ve ağrır.

[0:13:41.320] Beyninde enflamasyon olduğunda ise ağrımaz. Bu depresyon, demans, otizm, a

[0:13:46.519] ortaya çıkar. Bütün bu hastalıklar farklı görünüyor. Kimisi nörogelişimsel,

[0:13:50.160] kimisi nörodejeneratif, kimisi otoimmün. Ama sen hepsinin aynı beş temel nedenden

[0:13:54.839] kaynaklandığını söylüyorsun. Şu anda yaşanan şey aslında bir enflamasyon

[0:13:58.800] salgını ve enflamasyon ruh sağlığı sorunları da dahil olmak üzere çoğu

[0:14:03.120] kronik hastalığın temel nedeni depresyon, anksiyete, OKB hatta ADHD,

[0:14:08.519] otizm, Alzheimer. Alzheimer tabii teknik olarak bir ruh hastalığı değil.

[0:14:12.639] Nörodejeneratif bir hastalık. Ama bunların hepsi enflamatuar hastalıklar.

[0:14:16.199] Obezite de öyle, diyabet de öyle, kalp hastalığı da öyle, kanser de öyle,

[0:14:19.560] otoimmün hastalıklar, alerjik rahatsızlıklar, cilt hastalıkları.

[0:14:22.720] Bunların hepsi enflamasyonla ilişkili hastalıklar. Asıl mesele de bu zaten.

[0:14:26.600] Sonra şu soru geliyor. Enflamasyona ne sebep oluyor? Aslında cevap çok basit.

[0:14:31.120] Fazla kötü şey, yetersiz iyi şey. Kötü şeyler neler? Ultra işlenmiş beslenme,

[0:14:35.759] çevreden gelen alerjenler ve gıda hassasiyetleri. Örneğin gluten,

[0:14:39.399] mikroplar, bazen enfeksiyonlar ama çoğunlukla sorun mikrobiyom. Bu çok

[0:14:43.120] büyük bir etken. Sızdıran bağırsak ve bağırsaktan kaynaklanan enflamasyon. Bir

[0:14:47.120] de çevresel toksinler. Çevresel toksinler her yerde ve hepimiz bir

[0:14:50.600] şekilde zehirleniyoruz. Bunlar da enflamasyonu tetikliyor ve tabii stres.

[0:14:54.320] Bu beş şey enflamasyonu artırıyor. Bir de yeterince iyi şey almazsan vücudun

[0:14:58.720] bununla savaşamıyor. Yeterince gerçek ve bütün gıda tüketmiyorsan, doğru seviyede

[0:15:03.040] besin almıyorsan, örneğin D vitamini gibi ya da yeterince ışık, temiz hava,

[0:15:07.720] temiz su, düzen, dinlenme, uyku ve hareket yoksa, topluluk hissi, sevgi,

[0:15:13.440] hayat amacı, bunların hepsi bedeninin iyi çalışmasına yardımcı olan şeyler.

[0:15:17.320] Yani daha fazla iyi şeye, daha az kötü şeye ihtiyacımız var. Biliyorum beyin

[0:15:21.759] nörodejeneratif hastalıklar ve bağırsak beyin bağlantısı üzerine çok yoğun

[0:15:25.800] çalışıyorsun. Bağırsak bariyeri sızdırmaya başladığında toksinler kana

[0:15:29.880] karışıyor. Kan beyin bariyerini etkileyip enflamasyonu tetikliyor. Peki

[0:15:33.480] bu durum nasıl sızdıran beyne dönüşüyor? Bunu nasıl ölçebilir ve nasıl

[0:15:37.240] düzeltebiliriz? Evet Esra bu çok iyi bir [kahkaha] soru.

[0:15:40.160] Nispeten daha kolay ama beyin çok daha zor.

[0:15:42.519] Yani evet beyinde tam olarak neler olduğunu ölçmek zor ama bunu anlamanın

[0:15:46.079] yolları var. Örneğin sistemik enflamasyona bakabiliyorsun. Yüksek CRP

[0:15:49.639] bunlardan biri. Eğer viseral yağın varsa bu tek başına bile sorun yaratıyor.

[0:15:53.360] Çünkü sürekli enflamasyona neden olan sitokinler üretiyor. TF alfa, 1, IL6

[0:15:58.319] gibi değerler ölçülebiliyor. Ama bunlar doktorların rutin olarak baktığı şeyler

[0:16:02.199] değil. Sorun şu ki sızdıran bağırsak sistemik enflamasyon yaratıyor ve

[0:16:07.480] bağırsaktan gelen toksinlerin bütün vücuda yayılmasına neden oluyor. Bu da

[0:16:11.600] kan beyin bariyerini etkiliyor ve beyinde değişikliklere yol açabiliyor.

[0:16:15.720] Aynı şeyi stres de yapıyor. Stres sızdıran beyin dediğimiz duruma neden

[0:16:19.480] olabiliyor. Aslında bağırsakta olduğu gibi beyinde de koruyucu bir bariyer

[0:16:23.160] var. Bağırsak bariyeri nasıl bağırsağı koruyorsa kan beyin bariyeri de beyni

[0:16:27.480] koruyor. Bu bariyer bozulduğunda beynine her türlü zararlı etken girmeye

[0:16:31.480] başlıyor. Eee ve bence bu yüzden bugün büyük bir beyin hastalıkları salgını

[0:16:35.839] görüyoruz. Depresyon, anksiyete, duygu durum bozuklukları, ADHD, otizm ve tabii

[0:16:41.720] bütün nörodejeneratif hastalıklar. Bunların hepsi giderek artıyor. Tıp

[0:16:45.959] sürekli gelişiyor ama buna rağmen biz gittikçe daha hasta hale geliyoruz.

[0:16:50.440] Üstelik bunu tersine çevirmek gerçekten çok zor. Ama söylediklerinden iki şey

[0:16:54.600] özellikle dikkatimi çekti. Rakamlar inanılmaz. Mesela 1970'lerde Amerika'da

[0:17:00.560] otizm her 10.000 çocuktan birinde görülüyormuş. Şimdi ise her 36 çocuktan

[0:17:06.240] birind bence bu hangi döneme ve hangi yaş grubuna baktığına göre değişiyor.

[0:17:10.880] Evet. Artık bundan da fazla giderek kötüleşiyor insanlar. Şimdi otizmi artık

[0:17:15.520] daha geniş tanımlıyoruz. Bu yüzden sayılar arttı. Aslında gerçek bir artış

[0:17:19.120] değil diyor. Tamam diyelim ki artışın yarısı daha kapsayıcı tanımlardan

[0:17:22.959] kaynaklanıyor. Yine de hala çok fazla insanı etkiliyor. Ben bunu sürekli

[0:17:26.919] görüyorum. Anneleri nasıl yönlendiriyorsun? Anneler

[0:17:29.240] için ne yapmaları gerektiğine dair neler söylemek istersin?

[0:17:31.559] Bence bu zor bir konu ama en önemli şey hamile kalmadan önce hem erkeğin hem

[0:17:35.960] kadının sağlık durumunu mümkün olduğunca iyi hale getirmesi. Sadece kadın değil

[0:17:39.640] erkek de. Bu da şu anlama geliyor. Bağırsak sağlığının iyi olması, besin

[0:17:43.640] değerlerinin optimal seviyede olması, toksin maruziyetinin mümkün olduğunca

[0:17:47.120] azaltılması, bunların hepsi çocuğun sağlığını etkiliyor. Sonrasında da

[0:17:50.880] mümkünse normal doğum önemli. Tabii sezaryen gerekiyorsa yapılır ama ideal

[0:17:54.640] olan o değil. Çünkü bebeğin doğru bakterilerle karşılaşması gerekiyor.

[0:17:57.960] Özellikle çok önemli bir probiyotik var. Bu kritik çünkü otizmde beyinde çok

[0:18:01.600] ciddi bir enflamasyon görüyoruz. Eee otizmli bir çocuğun emarına baktığında

[0:18:05.559] beyninin resmen şiş olduğunu görüyorsun. gerçekten enflame olmuş oluyor. Hatta

[0:18:08.840] otizmli çocuklar bir kazada hayatını kaybedip beyin biyopsisi yapıldığında

[0:18:12.520] yoğun enflamasyon görülüyor. Bu yüzden bağırsaklara bakmak gerekiyor. Çünkü

[0:18:15.600] otizm artışının arkasındaki en büyük etkenlerden biri bağırsak sağlığı. Lens

[0:18:19.440] ve bugün bağırsaklarla ilgili bu kadar sorun yaşamamızın nedeni şu: Anneler

[0:18:24.080] hayatları boyunca çok fazla antibiyotik kullanıyorlar. Bu yüzden bebeklerini

[0:18:28.320] aktaracak sağlıklı floraları kalmıyor. Normal doğum olsa bile yeterli

[0:18:32.159] olmayabiliyor. Bifidobacteriyum infantis denilen çok önemli bir bakteri var.

[0:18:36.440] Artık bunu takviye olarak alabiliyorsun. Adı Evvivo. Şirketle hiçbir bağlantım

[0:18:40.520] yok ama evivo.cocco'a girip araştırmaları okuyabilirsiniz. Bebeğin

[0:18:44.600] bunu alması çok önemli aslında. Her bebeğin buna ihtiyacı var. Çünkü bu

[0:18:48.679] alerjileri, enflamasyonu ve başka birçok problemi azaltıyor. Bir de tabii emzirme

[0:18:52.679] çok önemli. Emzirebiliyorsan ideal olan bu. Emziremiyorsan doğru mamayı seçmek

[0:18:56.760] gerekiyor. Proiyotikler de önemli. Çünkü anne sütündeki kalorilerin yaklaşık

[0:19:00.360] %25'i bebek tarafından sindirilmiyor. Bunlar mikrobiyom için var. Lifler ve

[0:19:04.440] oligosakkaritler bebeğin bağırsak mikrobiyomunu beslemek için bulunuyor.

[0:19:07.840] Yani tüm bu temel ama önemli şeyleri gerçekten yapmak gerekiyor. Evdeki

[0:19:11.440] toksin yükünü azaltmak da buna dahil. E şu anda 100 adında yeni bir kitap

[0:19:15.799] yazıyorum. Orada şunu anlatıyorum. Vücudundaki bütün sistemlere nasıl

[0:19:19.159] bakarsın? Bağırsak sağlığını nasıl optimize edersin? Toksin maruziyetini

[0:19:22.960] nasıl azaltırsın? Sağlığını ve bağışıklık sistemini nasıl

[0:19:25.679] güçlendirirsin? Bunlar insanların bedenleri hakkında bilmesi gereken çok

[0:19:28.919] temel şeyler. Ama kimse bunları öğretmiyor. Kimse bedenine nasıl

[0:19:32.000] bakacağını bilmiyor. Biz de bu yüzden adeta vücut için bir kullanım kılavuzu

[0:19:35.360] yazıyoruz. Kısacık araya gireceğim. Şu an beni

[0:19:38.600] duyuyorsanız ayık kafayı izlediğinize eminiz. Peki abone misiniz? Bir kontrol

[0:19:43.440] eder misiniz? Çok net bir şekilde abone sayımız programa davet ettiğim

[0:19:47.919] doktorları ikna etme gücünü sağlıyor. Alanında dünyanın en iyi isimlerini

[0:19:52.360] burada izlemek için kanala abone olun ve buna gerçekten ihtiyacımız var. Ben

[0:19:58.200] de son 6 aydır bağırsak tedavi sürecindeyim. Gerçekten zaman alıyor.

[0:20:03.960] Otizm için dışkı transferi hakkında ne düşünüyorsun?

[0:20:07.520] Yani bununla ilgili bazı araştırmalar var ve gerçekten inanılmaz vaka

[0:20:10.600] örnekleri gördüm. Ama bence bazı riskleri de var. O yüzden tam emin

[0:20:13.760] değilim. Yine de bu alan giderek gelişiyor.

[0:20:16.679] Terry Walls kendi MS hastalığını mitokondri odaklı bir protokolle kontrol

[0:20:21.720] altına alabildi. Sence neden bu yaklaşım MS tedavisinde bir rehber olarak

[0:20:26.440] kullanılmıyor? Aslında bu çok daha büyük bir mesele.

[0:20:29.600] Geleneksel tıp neden son 40 yılda fonksiyonel tıbbı benimsemedi dersen

[0:20:33.720] bilmiyorum. Bence birkaç nedeni var. Birincisi paradigmaları değiştirmek çok

[0:20:37.320] zor. Bir şeye belli bir çerçeveden bakmaya alıştıysan onu değiştirmek kolay

[0:20:40.799] olmuyor. Bugün bile insanlar evrimi tartışıyor. Üzerinden 150 yıl geçti ama

[0:20:45.120] hala tartışılıyor. İnsanların temel bakış açısını değiştirmek gerçekten zor.

[0:20:49.600] İkincisi bütün tıp sistemi tanılar üzerine kurulu. İnsanlara bir hastalık

[0:20:53.840] adı koyuyoruz ve sigorta sistemi ödemeyi buna göre yapıyor. Yani ödeme sistemi,

[0:20:58.760] doktorların eğitimi, tıp fakültelerinde öğretilenler her şey buna göre

[0:21:02.840] şekillenmiş durumda. Aslında bize eski bir tıp modeli öğretiliyor ve insanların

[0:21:06.760] bunu fark etmesi çok zor. 1960'lardan bir psikiyatristin Arney Leng'in çok

[0:21:11.400] sevdiğim bir sözü var. Bilim insanları kendi bakış biçimlerinin dışını göremez.

[0:21:16.200] Yani belli bir şekilde bakmaya alıştıkları için bazen gözlerinin

[0:21:19.960] önündeki şeyi bile göremiyorlar. Ben bu işi çok uzun zamandır yapıyorum. 30 yıl

[0:21:24.799] önce mikrobiyomdan ya da bağırsaktan bahsettiğimde insanlar bana gülüyordu.

[0:21:30.120] Şimdi ise herkes evet mikrobiyom önemli, evet enflamasyon önemli, evet çevresel

[0:21:36.640] toksinler önemli demeye başladı. İnsanlar yavaş yavaş uyanıyor. Mesela

[0:21:40.679] şimdi mikroplastikleri konuşuyoruz. New England Journal of Medicine'da kalpteki

[0:21:45.320] plaklarda mikroplastikler bulunduğunu ve bunun kalp hastalığı ile ilişkili

[0:21:48.960] olabileceğini gösteren makaleler yayınlanıyor. Yani insanlar bunu

[0:21:52.720] anlamaya başlıyor ama değişim çok yavaş ilerliyor. Ben de bu sistemi dışarıdan

[0:21:57.159] değiştirmeye çalışmak için bir şirket kuruyorum.

[0:21:59.880] Maalesef bazı doktorlar çok sabit fikirli. Türkiye'de gelişmiş görüntüleme

[0:22:03.840] merkezlerinden birinde tam vücut MR'ı çektirmeye gittiğimde doktor neden buna

[0:22:08.559] ihtiyacınız var diye sordu. Dedim ki çünkü bedenimde ne olduğunu ve neler

[0:22:12.840] olduğunu görmek istiyorum. Yani tüm bu taramalara ve şeylere karşı büyük bir

[0:22:17.279] direnç var ama kolesterolünüz yüksek olduğunda size statin vermeyi çok

[0:22:21.480] seviyorlar. Evet. Üzücü olan şu ki bugün tıbbın

[0:22:25.159] büyük kısmı araştırmalar tarafından yönlendiriliyor. Araştırmaların büyük

[0:22:29.120] kısmını da ilaç şirketleri finanse ediyor. Doğal olarak kendi ilaçlarını

[0:22:32.880] araştırıyorlar. Bu yüzden tamamen ilaç odaklı bir tıp modeli oluşmuş durumda.

[0:22:36.880] İlaçlar tabii ki çok faydalı olabilir. Doğru yerde kullanıldığında gerçekten

[0:22:40.520] hayat kurtarıcı. Ben de geliştirilmesini ve gerektiğinde kullanılmasını

[0:22:44.480] kesinlikle destekliyorum. Ama problemin gerçek çözümü onlar değil. Eğer

[0:22:48.720] beslenmen şeker ve nişastayla doluysa çözüm GLP1 ilacı değil, diyabet ilacı

[0:22:53.760] değil, insülin değil, çözüm beslenmeni değiştirmek ve hareket etmeye başlamak

[0:22:58.039] aslında o kadar da karmaşık değil. Çok doğru bir bakış açısı. Bunu not

[0:23:01.440] aldım. GP1 ilaçları da aslında aynı şeyi yapıyor. Statin nasıl kolesterolü

[0:23:05.000] dışarıdan baskılıyorsa onlar da öyle ama altta yatan şeyi gerçekten

[0:23:08.520] düzeltmiyorlar ve etkisi de aynı seviyede olmuyor.

[0:23:11.320] Mesela Cleveland Clinik'te bir hastam vardı. Hemoglobin A1C'si 11'di. 3 ay

[0:23:16.640] içinde 5,5'a düştü. 11 demek kan şekerinin yüzler seviyesinde olması

[0:23:21.840] demek. Sonra tamamen normale döndü ve bu bir GLP1 ilacıyla olmadı. Hatta hiçbir

[0:23:28.279] ilaçla böyle bir etkiyi bu ölçüde göremezsin. Üstelik [boğazını temizler]

[0:23:31.240] kadın zaten diyabet ilacı kullanıyordu. Hatta insülin de kullanıyordu.

[0:23:35.600] Son çalışmaların mitokondrilerin aslında duygusal travmayı algılayan bir iletişim

[0:23:40.240] ağı gibi çalıştığını gösteriyor. Evet. Mitokondriler aslında hücresel

[0:23:44.320] sensörler gibi çalışıyor. Vücutta olup biten her şeyi hissediyorlar. Eskiden

[0:23:48.880] onları sadece hücre içinde besin ve oksijenden enerji üreten yapılar

[0:23:52.799] sanıyorduk ama aslında çok daha fazlasını yapıyorlar. Hormonları

[0:23:56.240] düzenliyorlar. Bağışıklık sistemini düzenliyorlar. Sürekli çevreden gelen

[0:24:00.279] sinyalleri alan yapılar gibi çalışıyorlar. Buna psikolojik stres de

[0:24:03.640] dahil, fiziksel stres de. Bu yüzden çevreye karşı çok hassaslar.

[0:24:07.240] düşüncelerinden, hislerinden, duygularından, geçmişinden ve

[0:24:10.880] travmalarından etkilenebiliyorlar. Yani her şey bir şekilde her şeyle

[0:24:14.640] bağlantılı. Fonksiyonel tıbbın temel prensibi de bu zaten. Beden bir ağ gibi

[0:24:18.720] çalışır ve hiçbir şeyi birbirinden tamamen ayıramazsın.

[0:24:21.720] Soğuk su terapilerine, infraret yani kızıl ötesi saunalara inanıyor musun?

[0:24:26.520] Tanrıya inanırsın. Bunlar ise bilimle gösterilebilen, kanıtlanabilen şeyler.

[0:24:30.880] Yani benere bakıyorum, bilime bakıyorum. İnanç başka bir şey. Mesela diş perisine

[0:24:37.399] inanmak gibi. Bu bir inanç. Evet. Evet. Şaka yapıyorum. Savunaların

[0:24:41.559] kardiyovasküler ölümleri azaltmada ve genel yaşam süresi üzerinde çok etkili

[0:24:45.880] olduğunu gösteren güçlü veriler var. Terleme yoluyla toksin yükünü

[0:24:49.640] azaltabildikleri gösterildi. Kalp ritmi değişkenliğini düzenlemeye yardımcı

[0:24:53.320] oluyorlar. Doğal bağışıklık sistemini aktive edip bağışıklığı

[0:24:56.480] güçlendiriyorlar. Bir de heat shock protein dediğimiz yaş aldıkça zarar

[0:25:00.480] gören proteinleri onarmaya yardımcı olan proteinleri artırıyorlar. Yani evet

[0:25:04.159] bunun arkasında ciddi bilimsel veri var. Soğuk su terapileri biraz daha yeni ama

[0:25:08.159] Danimarkalı bir bilim insanı podcas'te katılmıştı. Bu konuda bir kitap da

[0:25:11.320] yazdı. Soğuk maruziyetinin dopamin ve adrenalin gibi nörotransmitterleri

[0:25:14.880] artırabildiğini görüyoruz. Zihinsel berraklığa yardımcı oluyor. Enflamasyonu

[0:25:18.399] azaltabiliyor. Mitondriden zengin olan kahverengi yağı aktive ediyor. Bu yüzden

[0:25:22.440] metabolizmaya da destek oluyor. Yani birçok faydası var. Tabii bazı insanlar

[0:25:25.880] için fazla sert gelebiliyor. O yüzden illa buz banyosu yapmak yerine sıcak

[0:25:30.360] banyo da iyi bir seçenek olabilir. Kesinlikle. Sıcak olan biraz daha iyi

[0:25:34.799] sanırım soğuktan. Sizin Türk hamınınız var. Buz banyosuna

[0:25:39.799] gerek yok. Bütün bu lonceviti tartışmalarında

[0:25:42.320] protein ye, protein yeme, bitkisel beslen gibi sürekli farklı görüşler var.

[0:25:46.399] Sen bu konuya nasıl bakıyorsun? Gençken trofik faktörler dediğimiz

[0:25:49.600] destek mekanizmalarına sahipsin. Yani hormonların sağlığını, bedenini ve kas

[0:25:54.120] kütleni korumana yardımcı oluyor. Örneğin büyüme hormonu, testosteron.

[0:25:58.440] Kadınlarda da geçerli bu. Yaş aldıkça bu hormonal destekleri kaybetmeye

[0:26:02.760] başlıyorsun. Dışarıdan hormon alabilirsin ama insanların zamanla

[0:26:06.679] anabolik direnç dediğimiz bir durumu gelişiyor. Bu şu demek. Ağırlık çalışsan

[0:26:11.039] ya da kas yapmaya çalışsan bile kas inşa etmek zorlaşıyor. Bunun önüne geçmenin

[0:26:15.679] yollarından biri protein alımını artırmak. Yani gençken daha az proteinle

[0:26:20.320] idare edebilirsin ama yaşlandığında edemezsin. Özellikle 60'lı yaşlardan

[0:26:24.919] sonra yapılan çalışmalara baktığımızda daha fazla ve daha kaliteli proteine

[0:26:29.559] ihtiyaç duyduğunu görüyoruz. Bu yüzden hayvansal protein ya da Vy protein

[0:26:34.360] önemli hale geliyor. Bitkisel protein de kullanabilirsin ama o zaman kas yapımını

[0:26:39.320] sınırlayan temel amino asit olan lösini ekstra eklemen gerekiyor. Kreatin de

[0:26:44.240] ekleyebilirsin çünkü hem beyne hem kaslara destek oluyor. Genelde 5 ila 10

[0:26:49.039] gram kreatin öneriyorum ben. Genelde sabahları way proteinli yani peynir altı

[0:26:54.240] suyu proteinli bir smoothie içiyorum. Keçi peynirinden yapılan way proteinini

[0:26:58.440] seviyorum. İçine 10 gram kreatin ekliyorum ve bu beni gün boyunca iyi

[0:27:01.720] götürüyor. Yaklaşık 1,5 yıl önce ciddi bir hastalık geçirdim ve 11-12 kilo kas

[0:27:06.279] kazanmam gerekti. 1,5 yılda bunu başardım. Yani 66 yaşında bile bunu

[0:27:10.799] yapabilirsin ama ne yaptığını bilmen gerekiyor.

[0:27:13.320] Gen terapisi gibi yeni teknolojilerin nereye gittiğini düşünüyorsun. Sen

[0:27:17.799] kendin herhangi bir gen terapisi uyguluyor musun?

[0:27:21.080] Evet. Yani bence bunların çoğu hala deneysel aşamada. Elimizde güçlü klinik

[0:27:25.640] çalışmalar yok. Riskleri de var. Ben şahsen hastalarıma önermeyeceğim bazı

[0:27:30.159] şeyleri kendim deneyebiliyorum. Çünkü risk almaya daha açığım. Şu anda

[0:27:33.679] Alzheimer için araştırılan Cloto gibi MRNA terapileri var. Yani bu alanda

[0:27:38.000] ilerleme oluyor. Ayrıca kök hücreler de özellikle eklem problemleri gibi bazı

[0:27:42.799] tedavilerde kullanılabiliyor. Mesela ben bir sakatlık sonrası diz artriti yani

[0:27:47.120] kireçlenme yaşadım ve kök hücre tedavisi kullandım. dizime faydası oldu ama

[0:27:51.519] gerçekten dikkatli olmak gerekiyor. Çünkü bunlar sorun da yaratabiliyor.

[0:27:55.240] Bence bunlar geleceğin bir parçası olacak ama hala çok daha fazla

[0:27:59.000] araştırmaya ve finansmana ihtiyaç var. Peki ya peptitler bu çalışmalar göz

[0:28:04.279] insülin bir peptit. GLP1 de bir peptit. Kadınlarda cinsel istek bozukluğu için

[0:28:09.279] kullanılan vilisi diye bir ilaç var. O da bir peptit. Peptitler aslında vücudun

[0:28:13.320] doğal olarak ürettiği yapılar. Binlerce çeşitleri var. Vücut bunları kendi iç

[0:28:17.720] iletişim sistemi gibi kullanıyor. Adeta bedenin mesajlaşma ağı gibiler. Vücuda

[0:28:22.519] ne yapacağını söylüyorlar. Uykudan hormonlara, bağışıklık sisteminden

[0:28:26.360] mitokondri fonksiyonlarına, doku onarımından kolajen üretimine kadar

[0:28:30.240] birçok şeyi düzenliyorlar. Yani inanılmaz önemli yapılar. Sorun şu ki

[0:28:34.519] bunu yakın zamanda Brian Johnson örneğinde de gördük. Bir peptit

[0:28:38.120] kullandığını ve sonra her şeyin kötüleştiğini söyledi. Ben de tabii

[0:28:41.720] dedim. Herhangi bir ilacın tamamını bir anda içersen o da seni öldürür. Çünkü

[0:28:45.799] kullandığı dozlar fizyolojik sınırların çok üzerindeydi ve başka maddelerle

[0:28:49.919] birlikte doğru şekilde kullanılmamıştı. Yani düşüncesizce bir şey yaparsan kötü

[0:28:54.120] sonuç alırsın. Bence peptitler ne yaptığını bilen, bilimin nerede güçlü

[0:28:58.480] olduğunu, nerede eksik kaldığını ve risklerin ne olduğunu hastasına açıkça

[0:29:02.399] anlatan bir doktor kontrolünde kullanılırsa faydalı olabilir. Zaten biz

[0:29:06.559] eee tıpta peptitleri sürekli kullanıyoruz.

[0:29:09.480] Çok umut vadeden iki bileşik var. Bunlarla ilgili oldukça fazla araştırma

[0:29:13.799] yapılıyor. Biri ürolitin ağ, diğeri spermidin. İnsanlar bunların ne olduğunu

[0:29:18.519] çok merak ediyor. Aslında Timeline Nutrition'dan Dror Sing'le bu konuda bir

[0:29:22.960] podcast yapmıştım ama bana o kadar çok soru geldi ki bu soruyu özellikle sana

[0:29:27.399] da sormak istedim. Bu ikisi hakkında ne düşünüyorsun?

[0:29:30.840] Üolitin, ağ, nar gibi bazı besinleri yediğinde ortaya çıkan bir bileşik. Bu

[0:29:35.720] arada Türkiye'de çok fazla nar tüketiyorum. İnanılmaz gerçekten. Nar

[0:29:39.720] ekşisi içtim. Bol bol nar yedim. Narı çok seviyorum. Eğer sağlıklı bir

[0:29:43.760] mikrobiyomun varsa ki çoğumuzda yok. Narın içindeki ellagitaninleri ürolitin

[0:29:48.159] A denen bileşiğe dönüştürebiliyorsun. Buna prebiyotik ya da probiyotik değil

[0:29:52.120] postbiyotik deniyor. İşin ilginç tarafı şu: Senin yaklaşık 20.000 genin var ama

[0:29:56.519] bakterilerinin muhtemelen 2 milyon geni var. Genler ne yapar? protein ya da

[0:30:00.440] çeşitli moleküller üretirler ve bu moleküller sağlığın üzerinde etkili

[0:30:04.600] olur. Yani bağırsakların sağlıklıysa bakterilerin vücudunun emeceği farklı

[0:30:08.760] moleküller üretir ve bunlar farklı biyolojik mekanizmalar üzerinde çalışır.

[0:30:12.799] E ürolitin ada mitokondri fonksiyonunu, mitofjiyi, egzersiz performansını,

[0:30:18.000] bağışıklık sistemini ve enflamasyonu etkileyen çok etkileyici bir bileşik

[0:30:21.799] bence longevity alanındaki en umut verici moleküllerden biri. Bununla

[0:30:25.880] ilgili çok fazla araştırma var. Büyük bilimsel dergilerde yayınlanmış ciddi

[0:30:29.360] çalışmalar mevcut. Ben şahsen çok değerli olduğunu düşünüyorum ve

[0:30:32.799] kullanıyorum. Spermidin de yine üzerinde çok araştırma yapılan başka bir bileşik.

[0:30:37.120] Özellikle telomerler, enflamasyon ve mitokondri fonksiyonları üzerindeki

[0:30:40.720] etkileri hala araştırılıyor ve bu alan giderek gelişiyor. Bence bunların

[0:30:45.159] gerçekten faydası olabilir. Şu ana kadarki verilere göre oldukça

[0:30:48.360] güvenliler. O yüzden insanlar isterlerse kullanabilirler. Ama benim kendi görüşüm

[0:30:52.720] özellikle doğru şekilde kullanıldıklarında oldukça yardımcı

[0:30:56.120] olabilecekleri yönünde. Özellikle Türkiye'de insanların gelir

[0:30:59.639] seviyesi Amerika'daki kadar yüksek olmadığı için çok kritik bir soru sormak

[0:31:03.840] istiyorum. Sürekli longevity konuşuyoruz. Şu takviye, bu takviye ve

[0:31:08.440] buna karşı ciddi bir tepki oluşmaya başladı. İnsanlar diyor ki fonksiyonel

[0:31:12.880] tıp dünyası, longevity dünyası, butik klinikler, 500 dolarlık takviye

[0:31:17.600] protokolleri derken bütün bunlar artık küçük ölçekli bir ilaç endüstrisine

[0:31:22.159] dönüşmeye başladı. Modern tıbbın insanlara bir şeyler dayatma hali gibi

[0:31:26.559] şimdi bunun başka bir versiyonu karşımıza çıkıyor diyorlar.

[0:31:30.000] Evet. Bak Esra, Amerika'daki hastalarıma lonjavity için ne yapmaları gerektiğini

[0:31:34.440] söyleseydim onlara Türkiye'ye taşının derdim. Çünkü burada yemekler inanılmaz,

[0:31:38.120] kültür inanılmaz. Geleneksel yemekleri yersen zaten çok iyi bir şekilde

[0:31:41.600] lonjaviti kafasındasın. Ben burada o kadar çok yemek yedim ki bir kilo bile

[0:31:45.279] almadım. Kendimi iyi hissediyorum. Yoğun çeçin kalm çok yüksek, lezzet çok iyi.

[0:31:50.880] Fitokimyasallar çok farklı. Zeytinyağı burada bambaşka ve gerçekten harika.

[0:31:55.120] Bence sadece temellere odaklansan yolun %80'ini belki de daha fazlasını alırsın.

[0:32:00.279] Gerçek gıda yemek, nişasta ve şekeri kesmek, iyi yağlar almak, kaliteli

[0:32:04.559] protein tüketmek, ağırlık çalışmak ve kardiyo yapmak. Bunlar çok önemli. İyi

[0:32:08.720] uyumak, stresi yönetmek, güçlü sosyal ilişkiler kurmak da öyle. Bunların çoğu

[0:32:13.000] ücretsiz zaten. Yemek yemen gerekiyor. Onun dışında para gerektirmeyen şeyler.

[0:32:17.519] O yüzden bence önce buna odaklanmak lazım. İnsanlar bütün bu peptitleri

[0:32:21.240] alıp, bütün bu ileri seviye şeyleri yapıp temellere odaklanmıyorsa yanlış

[0:32:25.320] strateji izliyorlar demektir. Tabii ki sonra daha ileri gitmek istersen,

[0:32:28.760] enerjin, zamanın ve paran varsa. Evet. Bazı takviyeler var. Bence bazıları

[0:32:33.679] insanlar için gerçekten temel olabilir. Mesela D vitamini çoğu insanda düşük.

[0:32:37.679] Omega 3 yağları da öyle. Kaliteli balık yemiyorsan düşük kalabiliyor. Kaldı ki

[0:32:41.360] balıkların çoğu toksin dolu. Bu yüzden ben Omega 3'ü genelde kapsül olarak

[0:32:44.720] almayı tercih ediyorum. Bence insanlar kan değerlerine baktırmalı ve varsa

[0:32:48.600] besin eksikliklerini düzeltmeli. Kurucu ortağı olduğum Function Health'in

[0:32:52.519] yakında Avrupa'da da olmasını umuyorum. Şimdiye kadar 80 milyon kan testi yaptık

[0:32:56.639] ve insanların %70'inde besin eksikliği görüyoruz. Üstelik bunlar zaten

[0:33:00.679] sağlığıyla ilgilenen insanlar. Ve burada bahsettiğim düşüklük benim optimal

[0:33:04.200] dediğim seviyenin altı değil. Laboratuvarın normal dediği seviyenin

[0:33:07.200] bile 6ı ki o normal aralıklar zaten hasta bir popülasyona göre belirlenmiş

[0:33:10.480] referans aralıkları. E mesela D vitamini için 30 diyorlar. Oysa 50 olmalı. O

[0:33:15.600] 30'un üzeri iyidir diyorlar ama değil. Optimal istiyorsan 45 ve üzeri olmalı.

[0:33:20.679] Kısacık araya gireceğim. Şu an beni duyuyorsanız ayık kafayı izlediğinize

[0:33:24.639] eminiz. Peki abone misiniz? Bir kontrol eder misiniz? Çok net bir şekilde abone

[0:33:30.360] sayımız programa davet ettiğim doktorları ikna etme gücünü sağlıyor.

[0:33:34.279] Alanında dünyanın en iyi isimlerini burada izlemek için kanala abone olun.

[0:33:39.519] Peki bu mesaj nerede karşılık bulmuyor? Çünkü sürekli iyi beslen, hareket et,

[0:33:44.159] güçlü bir çevren olsun gibi şeyler duyuyoruz ama bir türlü hayata geçmiyor.

[0:33:48.039] Çünkü bunun bir düğmesi yok. Yani kendiliğinden olmuyor. Bugünün

[0:33:51.679] dünyasında böyle yaşamak gerçekten çok zor. Çünkü artık varsayılan seçim

[0:33:56.120] sağlıklı olan değil, sağlıksız olan. Modern hayatın stresleri içindeyiz.

[0:33:59.919] Artık bedenimizi hareket ettirmek zorunda bile kalmıyoruz. Yediğimiz

[0:34:03.200] gıdalar da çoğu zaman doğru şekilde üretilmiyor ve kaliteleri düşük oluyor.

[0:34:07.279] Avrupa'da durum çok daha iyi. Amerika'da ise gerçekten çok kötü.

[0:34:11.520] Türkiye'de de Evet. Eminim lezzet açısından harika yiyecekler yiyorsunuz

[0:34:16.040] belki ama tarımsal sorunlar, pestisitler yüzünden buranın da Amerika'dan farkı

[0:34:21.480] yok. Anlıyorum.

[0:34:23.079] İnsanlar sürekli şunu soruyor. Avrupa'ya gönderilen meyveler yüksek toksin ve

[0:34:28.280] pestisit bulunduğu için geri dönüyor. Sonra bana, "Peki bu meyvelere ne

[0:34:32.960] oluyor?" diye soruyorlar. Ben de bunu bir konuğuma sordum. O da, "Çok da

[0:34:37.159] şaşırmasınlar. Çünkü iç piyasada tüketilen gıdalar da aynı." dedi. Yani

[0:34:42.480] Avrupa'dan geri dönen ürünlerin nereye gönderildiğinin çok da önemi yok. Çünkü

[0:34:47.000] zaten benzer seviyede toksik ürünler dolaşımda.

[0:34:50.760] Bundan tamamen kaçmak gerçekten çok zor. Katılıyorum.

[0:34:54.399] Şu an 66 yaşındasın. İnsanların yaşamının 10 yıl öncesine göre gelecekte

[0:34:59.560] daha iyi olacağı konusunda daha umutlu musun? Bu biraz karmaşık bir konu. Bilim

[0:35:03.320] çok hızlı ilerliyor. Tıp çok hızlı gelişiyor. Umarım gıda endüstrisi de

[0:35:07.000] kontrol altına alınabilir. Çünkü özellikle Amerika'da dünyanın en kötü

[0:35:10.800] beslenme sistemini yarattık ve bunu bütün dünyaya ihraç ettik. Yine de işe

[0:35:14.960] yarayabilecek bazı politik değişimlerin başladığını düşünüyorum. Şu anda

[0:35:18.760] özellikle ultra işlenmiş gıdalarla ilgili bazı adımlar atılıyor. Çünkü en

[0:35:22.520] büyük problem bu aslında. Diğer her şey yediğimiz şeylerin yanında ikinci planda

[0:35:26.440] kalıyor. Ve dürüst olmak gerekirse bunlara gerçekten gıda bile diyemeyiz.

[0:35:30.920] Çünkü gıdanın tanımına bakarsan bir canlının büyümesini, gelişmesini ve

[0:35:35.160] sağlığını destekleyen şeydir. Abur cubur bunu yapmıyor. Ultra işlenmiş gıdalar

[0:35:39.480] seni hasta ediyor hatta öldürüyor. Yani sözlükteki tanıma göre bakarsan bunlar

[0:35:43.880] aslında gıda değil. Gıda gibi görünüyor olabilirler. Tadı da gıda gibi olabilir

[0:35:47.480] ama gerçekte gıda değiller. Türk insanına vermek istediğin tek bir

[0:35:51.640] mesaj olsa bu ne olurdu? Sonuçta bu Türkiye'de katıldığın ilk podcast.

[0:35:55.119] Şu söylerdim biliyor musun? Geleneklerinize, kültürünüze ve

[0:35:58.359] yemeklerinize gerçekten sahip çıkın. E ben burada bir arkadaşımın evinde kalma

[0:36:03.119] şansı buldum. Türk bir şefleri vardı. Adı Dilekti. Bize inanılmaz Türk

[0:36:07.760] yemekleri yaptı. O kadar lezzetli, o kadar geleneksel yemeklerdi ki küçük bir

[0:36:13.000] tarif defteri vardı ve yaptığı her şey inanılmazdı. Sürekli işte insanların

[0:36:17.920] yemesi gereken şey bu diye düşündüm. Çünkü böyle beslendiğinde gerçekten

[0:36:23.280] doyuyorsun, beslenmiş hissediyorsun. Hem çok lezzetli. Mesela bu sabah kahvaltıda

[0:36:28.599] yumurta vardı, domates, salatalık, zeytinyağı ve zeytin vardı. Ve ben işte

[0:36:34.280] harika bir kahvaltı bu diye düşündüm. Bunu mısır gevreği, French toast, pankek

[0:36:39.440] muffin, şekerli kahveler ve baggallerle kıyaslayınca gerçekten arada korkunç bir

[0:36:44.079] fark var. Yani temelde Amerikanlaşmamalıyız.

[0:36:47.040] Kesinlikle Esra. Kısacık araya gireceğim. Şu an beni

[0:36:50.640] duyuyorsanız ayık kafayı izlediğinize eminiz. Peki abone misiniz? Bir kontrol

[0:36:55.440] eder misiniz? Çok net bir şekilde abone sayımız

[0:36:58.800] programa davet ettiğim doktorları ikna etme gücünü sağlıyor. Alanında dünyanın

[0:37:03.240] en iyi isimlerini burada izlemek için kanala abone olun.

[0:37:07.440] Only Health'teyiz. Buraya geldiğinde Only Health'de hangi tedavileri

[0:37:11.520] yaptırıyorsun? Burada birkaç farklı şey deneyimleme

[0:37:13.960] fırsatım oldu. IV terapileri yaptırdım. Bazı cilt uygulamaları denedim.

[0:37:18.240] Gerçekten çok iyi deneyimlerdi. Bence Murat Gülaştı da çok vizyoner biri.

[0:37:22.400] Burada gerçekten etkileyici bir klinik kurmuş. Çok farklı terapi ve uygulamalar

[0:37:26.599] var. Ozon terapisi, plazmaferez gibi yöntemler de sunuyorlar. Bunları bu

[0:37:30.520] gelişimde değil ama daha önce deneyimledim ve çok faydasını gördüm. E

[0:37:34.040] benz kronik bir hastalığı olan ya da klasik tıpla çözüm bulamayan insanlar

[0:37:37.560] için only health gibi yerler çok değerli olabilir. Çünkü sadece semptomlara değil

[0:37:41.920] problemin altında gerçekten ne olduğuna bakıyorlar. Sonrasında da iyileşmeyi

[0:37:45.400] destekleyecek birçok farklı yöntem sunuyorlar. Benim bildiğim kadarıyla şu

[0:37:48.560] anda Avrupa'da bundan daha kapsamlı bir biohacking kliniği yok.

[0:37:51.560] Evet. Aynen sana katılıyorum. Zaman ayırdığın için teşekkür ederim. benim

[0:37:54.720] için bir zevkti.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.''