Perimenopoz Sandığından Daha Önemli!
Dr. Jessica Shepherd, MD
Ayık Kafa’da Dr. Esra Çavuşoğlu, PhD’nin 135. podcast konuğu, Dr. Jessica Shepherd, MD. Dr. Jessica Shepherd, kadın sağlığı, perimenopoz, menopoz ve longevity alanlarında uzmanlaşmış Amerikalı bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı; aynı zamanda Hims & Hers bünyesindeki Hers’ın Global Tıbbi Direktörü. “Generation M” kitabının yazarı olan Shepherd, kurucusu olduğu Modern Meno platformuyla kadınların menopoz sürecini daha sağlıklı ve bilinçli geçirmelerine odaklanıyor.

Özet
Menopoz yalnızca sıcak basmaları ve adet döngüsünün sona ermesiyle ilgili değil. Kadın vücudundaki hormonal değişimler, menopozdan yaklaşık 10 yıl önce başlayabiliyor ve beyin sağlığından metabolizmaya, kas ve kemik yapısından kalp sağlığına kadar pek çok sistemi etkileyebiliyor.
Ayık Kafa Podcast'in bu bölümünde, Dr. Shepherd ile perimenopoz ve menopozun çoğu zaman gözden kaçan etkilerini konuşuyoruz. Kadınlarda testosteronun önemi, hormon replasman tedavisi (HRT), östrojen ve progesteronun rolleri, beyin sisi, insülin direnci, göbek çevresinde yağlanma, osteoporoz ve kalp-damar sağlığı bu bölümün önemli başlıkları arasında.
Ayrıca hormon tedavisine ne zaman başlanabileceğini, alkolün menopoz dönemindeki metabolik etkilerini, ağırlık antrenmanlarının önemini ve sağlıklı yaşlanmada beslenmenin rolünü ele alıyoruz.
Menopoz sadece katlanılması gereken bir dönem mi, yoksa doğru bilgi ve hazırlıkla daha sağlıklı yönetilebilecek bir biyolojik geçiş mi?
#EsraÇavuşoğlu #AyıkKafa #ElevatingLifeEvolvingHealth #Longevilab #DrJessicaShepherd
Dr. Jessica Shepherd, MD
Web sitesi: https://www.jessicashepherdmd.com/about-dr-jessica-shepherd
Instagram: https://www.instagram.com/jessicashepherdmd/?hl=en
T.C. İstanbul Gedik Üniversitesi’ne ne teşekkür ederiz. https://www.gedik.edu.tr/
00:00-04:42 Giriş. Dr. Jessica Shepherd’ın tanıtılması.
04:42-07:12 Menopoz ve Sağlıklı Yaşlanma
07:12-09:47 Menopoz Cinsel Hayatın ve Gençliğin Sonu mu?
09:47-17:43 Menopozda Metabolizma Neden Değişiyor? İnsülin Direnci ve Beyin Sağlığı
17:43-25:43 Hormon Replasman Tedavisi (HRT): Östrojen ve Progesteron
25:43-28:05 Perimenopoz: Menopoz Belirtileri 10 Yıl Önce Başlayabilir mi?
28:05-29:25 Beyin Sisi, Unutkanlık ve Hormon Tedavisinin Dozu
29:25-31:20 Kadınlarda Testosteron: En Büyük Hormon Yanılgısı
31:20-33:49 Menopozda Alkol, Göbek Yağlanması ve Metabolizma
33:49-37:42 Östrojen Kalbi Nasıl Etkiliyor? HRT ve Kalp Sağlığı
37:42-42:29 40 Yaşından Sonra Tiroid ve Hormon Değişimleri
42:29-45:57 Sıcak Basmaları, Beyin Sağlığı ve Kalp Hastalığı Riski
45:57-48:42 Menopozda Kas Kaybını Önlemek: Ağırlık Antrenmanı
48:42-50:51 Hormon Tedavisine Ne Zaman Başlanmalı? Osteoporoz ve Kemik Sağlığı
50:51-54:00 Kreatin, D Vitamini, Omega-3, Magnezyum ve Lif
50:51-54:00 Neden bazı kadınlar âdet sancısı yaşıyor da bazıları hiç yaşamıyor?
54:00-54:30 Kapanış.
*UYARI* Aylık Kafa’daki bilgiler ve beyanlar kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik işlemlerinizi doktorunuza danışınız. İçeriklerde EMC Medya Yayıncılık Ticaret Ltd. Şti.’nin, araştırmacılarının, danışmanlarının ve yazarların / bilim insanlarının hazırladığı bilimsel çalışmalar ve kamuya açık yayınlardan derlemelerle elde edilen veriler, yalnızca bilgilendirme amacıyla paylaşılmaktadır. Yayınlarımızda tanı yahut tedaviye ilişkin sağlık beyanları yer almamaktadır.
Transkrİpt
00:00 İşte bu yüzden bu konuşmanın çok daha erken bir vakitte yapılması şart. Çünkü kadınlar menopoz dönemine ulaştığında aslında olumlu bir etki yaratabileceğimiz uzun yılları maalesef kaçırmış oluyoruz.
00:10 Online platformlar insanlar için gerçekten çok iyi. Çünkü kadınların birbirleriyle bu konuları paylaştığını veya birbirlerinden destek almaya çalıştığını düşünmüyorum.
00:20 Asıl amacımız hayatımızın bu dönemini sağlıklı, keyifli, enerjik ve yaşam dolu geçirebilmek. Egzersiz, doğru beslenme ve hormon replasman tedavisi gibi
00:28 yaklaşımlarla bu biyolojik değişimin olumsuz etkilerini azaltmaya çalışıyoruz. Burada hedef vücudun doğal dengesini yeniden kazanmasını sağlamak,
00:36 onun işlevlerini tamamen devralmak değil. Üstelik testosteronun yalnızca erkekler, östrojenin ise yalnızca kadınlar için önemli olduğu düşüncesi
00:44 tamamen yanlış. Testosteron kadın sağlığında da çok önemli bir rol oynuyor. Elbette herkesin kendi tercihleri var. Ancak nasıl bir
00:52 yaşam sürmek istediğinize karar verip bu hedefe gerçekten bağlandığınızda egzersiz gibi sağlıklı alışkanlıkları sürdürmek de çok daha kolay hale
00:59 geliyor. Ben Esra Çavuşoğlu. 20 yıldır ayık bir hayat yaşıyorum. Bağımlılık hastalığıyla mücadelem beni beden ve performansımı iyileştirmek, hayat
01:07 kalitemi artırmak, daha sağlıklı ve uzun yaşamak için yeni yöntemler, cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı,
01:16 biohacking ve longevity alanlarındaki kendi deneyimlerimden dünyadaki son gelişmelere, çığır açan girişimcilerden uzman akademisyenlere. Yıllardır
01:25 yaptığım sohbetler artık her hafta Ayık Kafa podcast’i.
01:29 Ayık Kafa Podcast’te son üç yılda 120'den fazla bölüm 100 saatin üzerinde içerik yayınladık. Ama ben bile aklıma gelen
01:37 önemli bir bilginin hangi bölümün neresinde geçtiğini hatırlamıyorum. Bu bir şikayet değil tabii ki bir itiraf.
01:42 Örneğin uykuyla hormonların bağını ayrı ayrı uzmanlar birbirinden bağımsız olarak anlattı. Hepsi de doğruydu. Bir
01:49 bölümü dinliyorsunuz. Kafanızda bir ışık yanıyor ama hayat devam ediyor. Sonra üstünden 6 ay geçiyor. Unutulup gidiyor.
01:57 Podcast'ler dinlemek için iyi. Ancak not almadığınız söz de bilgi de uçar. Onun için oturdum. En baştan itibaren bütün bölümleri dinledim. Notlar aldım.
02:06 Ayıkladım. Çelişen cevapları karşılaştırdım. Tekrar edenleri işaretledim. Çünkü bir şeyi altı ayrı uzman ayrı ayrı söylüyorsa o artık bir
02:15 görüş değil gerçektir. Bu kitap Ayık Kafa Podcast'te 2026 başına kadar yayınladığımız bölümlerdeki doktorların
02:22 görüşleri. Yani neler yapalım, neler yapmayalım. Tam bir el kitabı.
02:27 Hormonlar, bağırsak, uyku, kadın sağlığı, metabolizma, yaşlanmanın biyolojisi, yeni sezonlarla ayık kafa
02:34 serisi de devam edecek. Bu kitap uzun yaşamak üzerine değil, kazandığımız yılları güçlü bir bedenle, berrak bir zihinle, keyif ve coşkuyla yaşamak üzerine. Ayık Kafa Podcast’e hoş geldiniz.
02:46 Bugün konuğum kurul onaylı kadın doğum uzmanı, kadın sağlığı savunucusu ve Generation M kitabının yazarı Dr.
02:53 Jessica Shepherd ve perimenopoz ile Menopoz hakkında konuşma şeklimizi değiştiren en önemli isimlerden biri.
03:00 Kadınlara onlarca yıl boyunca menopozun sadece katlanılması gereken bir durum olduğu öğretildi. Ancak Dr. Shepherd bu geçiş sürecinin son adet döneminden
03:09 neredeyse 10 yıl önce başlayabileceğini ve etkilerinin sıcak basmalarının çok daha ötesine geçtiğini savunuyor. Beyni,
03:16 metabolizmayı, kasları, kemik sağlığını, kardiyovasküler sistemi, ruh halini, uykuyu ve cinsel sağlığı doğrudan
03:23 etkiliyor. Bu bölümde kadınlarda testosteronun yanlış anlaşılan rolünü ele aldık ve beyin sisi, anksiyete, donuk omuz sendromu ve hatta kulak
03:32 çınlaması gibi belirtilerin neden hormonal bir bağlantısı olabileceğini konuştuk. Ayrıca alkol, protein ve direnç antrenmanları üzerine de konuştuk
03:41 ve menopozun neden gençliğin sonu değil bir sağlık meselesi olarak görülmesi gerektiğini tartıştık. Hadi başlayalım.
03:47 Üniversiteyi sadece dersler, vizeler, finaller olarak düşünme. Asıl mesele okurken kendini keşfetmek,
03:54 üretmek, projelerde yer almak ve mezun olmadan gerçek dünyayı tanımaya başlamak. Bir yandan psikolojiyle insanı daha iyi anlayabildiğin,
04:02 beslenme ve sağlık bilimleriyle iyi yaşamanın ne demek olduğunu öğrendiğin, mühendislik ve yönetim bilişim
04:09 sistemleriyle teknolojiyi, veriyi ve sistemi çözümleyebildiğin bir üniversite düşün. Yani sadece bilgi aldığın
04:16 değil düşündüğün, ürettiğin ve fikirlerini hayata geçirebildiğin bir yer. İstanbul Gedik Üniversitesi öğrencilik hayatını gerçekten yaşarken
04:25 geleceğini kurabileceğin bir deneyim sunuyor. Ayık Kafa’nın daimi destekçisi Gedik Eğitim Vakfının sağladığı katkı ile size dünyanın önde gelen uzmanlarını
04:34 konuk olarak getirmeye devam ediyoruz. Siz de Ayık Kafaya abone olarak destek verebilirsiniz.
04:42 Dr. Jessica Shepherd Ayık Kafa Podcast’e hoş geldin. Bu benim için çok büyük bir mutluluk. Seninle uzun zamandır bu podcast’i yapmak istiyordum.
04:50 Nihayet buluştuk. Seninle Cannes’da tanışmıştık. Evet.
04:54 Seninle yüz yüze tanışmak benim için de çok güzeldi. Aslında geçen yıl çıkan kitabın da bende var ve bugün onu konuşacağız. Çünkü içinde gerçekten
05:04 harika uygulanabilir yöntemler ve çok değerli bilgiler var. Biliyorsun Amerika'dan menopoz konusunda uzman
05:11 doktorlarla çok nadir röportaj yapabildim. İlginç aslında. Türkiye'den pek çok doktoru ağırladım ve bu bölümler
05:20 500.000 izlenmeye falan ulaştı. Ama sanırım sen ikinci Amerikalı doktor olacaksın. Yanılmıyorsam ilki Felice
05:27 Gerçi ama bu kitap Generation M. Ben menopozdayım sanırım. Sen de o döneme yaklaşıyorsun. Benden gençsin.
05:35 Perimenopozdasın. Evet. Aslında söylemek istemedim ama sen söyledin. Kafamda bir sürü soru var. Bir dolu not aldım ama
05:42 kitabınla başlamak istiyorum. Kitabına şu sözlerle başlıyorsun. Tıp tarih boyunca menopozu kadın sağlığı açısından
05:50 cinselliğin ölümü olarak tanımlamış. Bu bilgiye nereden ulaştın? Çünkü gerçekten ürkütücü. Hatta buna birkaç şey daha
05:58 eklemek istiyorum. Birkaç yıldır menopozdayım ve bana daha önce hiç anlatılmamış pek çok şey hakkında sorularım var. Türkiye'deki kadınları da
06:07 sağlıklarının kontrolünü kendi ellerine almaları için gerçekten teşvik etmeye çalışıyorum. İster hormon replasman
06:15 tedavisi olsun tabii istiyorlarsa ister yeterli protein tüketmek ya da egzersiz yapmak. Ne yazık ki çoğunlukla
06:23 Amerika'da sadece Amerika demek istemiyorum ama özellikle orada senin gibi doktorlar görüyorum. Mesela birkaç ay önce Gabrielle Lyon'la röportaj yaptım.
06:33 Siz egzersiz fizyolojisi ve beslenme alanında uzmanlaştınız. Dolayısıyla bu güçlü birikimle insanlara bakış
06:42 açılarını gerçekten değiştirmeleri gerektiğini anlatıyorsunuz. Bir de sen kendin egzersiz yapıyorsun.
06:50 Instagram'ını görüyorum. Aman tanrım nasıl ağırlık kaldırıyorsun. Tekrar hoş geldin. Hadi başlayalım.
06:57 Evet. Bence anlattıklarının ve merak ettiğin şeylerin arkasında aslında çok daha fazlası var. O yüzden bu konuları
07:06 konuşmaya devam etmemiz çok önemli. Az önce sözünü ettiğin cinselliğin sona
07:13 ermesi meselesi de kadınların perimenopoz ve menopoz döneminde yaşayabilecekleri şeylerden sadece biri.
07:23 Yani işin sadece bir tarafı. Biraz daha geniş baktığımızda konu bedenimizin nasıl göründüğüne, kendimizi nasıl
07:32 hissettiğimize, zihnimize, ruh halimize kadar uzanıyor ve ne yazık ki bunların çoğu hep olumsuz bir şekilde anlatılıyor.
07:44 Bir de bunun kadınlar üzerindeki psikolojik etkisini düşün. Daha menopoza bile girmeden bütün bunları tekrar tekrar duyuyorsun.
07:55 Sonra ister istemez kendinle ilgili de böyle düşünmeye başlıyorsun. Çünkü kadınlara yıllardır verilen mesaj bu.
08:05 Tabii östrojen, testosteron ve progesteron azaldıkça vücudun çalışma biçiminde değişiklikler oluyor. Cinsel
08:14 istekte azalma, zihinsel bulanıklık, ruh halinde değişimler, sıcak basmaları,
08:21 gece terlemeleri gibi belirtiler görebiliyoruz. Ama bunları yaşamak her şeyin bittiği ya da bundan sonra her şeyin kötüye gideceği anlamına gelmiyor.
08:34 Benim kadınlara vermek istediğim en önemli mesajlardan biri de bu. Evet, bu geçiş döneminin fizyolojik ve biyolojik
08:43 bir tarafı var ama elimizde bunun etkilerini azaltabilecek çok fazla araç
08:49 da var. Yani hayatımızın bu dönemini de sağlıklı, keyifli ve enerjik bir şekilde yaşayabiliriz.
08:59 Egzersiz, beslenme, hormon tedavisi ve bu biyolojik değişimin etkilerini
09:06 dengelemeye yardımcı olan diğer şeyleri konuşmamızın nedeni de tam olarak bu.
09:13 Kısacık araya gireceğim. Şu an beni duyuyorsanız ayık kafayı izlediğinize eminiz. Peki abone misiniz? Bir kontrol
09:20 eder misiniz? Çok net bir şekilde abone sayımız programa davet ettiğim doktorları ikna etme gücünü sağlıyor.
09:27 Alanında dünyanın en iyi isimlerini burada izlemek için kanala abone olun.
09:32 Bir de çok güzel ifade ettiğin bir şey var. Menopoz kadınlar için sadece jinekolojik değil aynı zamanda metabolik
09:40 bir değişim. Bunun altını çizmek çok önemli.
09:43 Evet. Genellikle menopozda ve menopoz sonrasında yaşadığımız belirtilere yani
09:50 dışarıdan fark edebildiğimiz şeylere odaklanıyoruz, değil mi? Aslında herhangi bir hastalıkta ya da sağlık
09:59 sorununda belirtiler, vücudumuzun içeride neler yaşadığını bize anlatma şekli ama menopozun metabolik yönü çok
10:08 az konuşuluyor. Oysa çoğu zaman asıl dikkat etmemiz gereken nokta bu. Belirtilerden daha önemli demiyorum.
10:16 Çünkü bunları yaşamak kadınlar için gerçekten çok zor. Ama menopozun fizyolojik ve metabolik yönü çoğu zaman
10:25 o belirtilerin asıl nedeni biraz daha açayım bunu. Östrojen seviyeleri düştüğünde vücudun her yerindeki
10:34 östrojen reseptörleri artık eskisi gibi yanıt veremiyor. Bunun sonucunda insülin direnci artabiliyor. Glikoz metabolizması yavaşlayabiliyor.
10:46 Beynin işleyişinde, beyin sağlığında ve bağırsak sağlığında değişimler görmeye başlıyoruz. Vücuttaki enflamasyon
10:55 artabiliyor. Bazı yiyeceklere karşı toleransımız azalabiliyor ve bütün bunlar bir domino etkisi
11:03 yaratarak kendimizi nasıl hissettiğimizi etkiliyor. Benim muayenehanemde gördüğüm
11:10 ya da menopoz, perimenopoz odaklı kendi kurduğum platform, Modern Menodan ulaştığım kadınlara anlatmaya çalıştığım
11:19 da tam olarak bu. Menopozun metabolik tarafını anlamalarını istiyorum. Çünkü bu değişimler dışarıdan pek görünmüyor.
11:29 Ama metabolik sağlığımıza dikkat edersek menopozda yaşadığımız pek çok belirtiyi aslında hafifletebiliriz.
11:37 Perimenopoz konusuna geri dönmek istiyorum. Çünkü bunu çok az konuşuyoruz. Menopozun metabolik belirtilerinden sıkça söz ediyoruz.
11:44 Hormonların beyinden kaslara, kalpten kemiklere kadar bütün vücudu koruduğunu da pek çok yerde duyuyoruz. Benim merak
11:51 ettiğim şu: Hormon replasman tedavisi vücudumuzun kendi hormonlarının sağladığı bu korumayı ne ölçüde sağlayabiliyor? Çünkü hormonlar
12:00 değiştiğinde vücudumuzda her şey değişiyor. Peki hormon replasman tedavisi de aynı korumayı sağlayabiliyor mu? Evet.
12:08 Bence bu biraz ayrıntılı ele alınması gereken bir konu. Çünkü birçok kadın
12:15 hormon replasman tedavisini duyduğunda eksilen hormonların tamamen yerine konduğunu düşünüyor. Aslında tedavinin adı bile biraz yanıltıcı olabiliyor.
12:27 Sanki hormonları eski seviyelerine geri getirmeye çalışıyormuşuz gibi. Oysa hormon replasman tedavisinin yani
12:36 menopoz hormon tedavisinin asıl amacı vücuda bu hormonlardan en azından küçük
12:43 bir miktar geri vermek. Böylece vücut o hormonlara yeniden yanıt verebiliyor.
12:48 Çünkü hormon hiç olmadığında vücut da ona yanıt veremiyor. İşte kadınların hormonları daha iyi anlaması ve bu
12:56 konuda kendilerini rahat hissetmesi için anlatmamız gereken önemli noktalardan biri bu. Amacımız hormonları tamamen
13:04 yerine koymak değil, belli bir düzeyde yeniden kazandırmak.
13:09 Ne demek istediğimi daha iyi anlatabilmek için kendi deneyimimi paylaşmak istiyorum. Önümüzdeki ay 55 yaşına gireceğim. Sanırım ben de
13:17 perimenopoz dönemindeydim ama o dönemde insan perimenopozda olduğunu pek düşünmüyor. Bence ilk mesele bu. O
13:25 sırada New York'ta yaşıyordum ve bir fonksiyonel tıp doktorum da vardı. İlk düşen hormonum testosterondu. Doktorum
13:33 testosteron tedavisi önerdi. Ama ben zaten çok kolay kaslandığım için aslında ben bunu tercih etmiyorum dedim. Nedense
13:41 testosteronu sadece kaslarla ilişkilendirmiştim.
13:45 Sonra 48 yaşımdayken progesteron seviyem düşmeye başladı. 51 yaşımda ise birden osteoporoz teşhisi aldım. Yani ailemde
13:54 de var, annemde de osteoporoz var. Ama sonra 2 yıl önce yaptırdığım kemik yoğunluğu ölçümüne baktık ve o zaman osteopenim olduğunu gördük. Derken bir
14:03 anda pat diye osteoporoz teşhisi almıştım. Yani vücudumuzda her şey ne kadar hızlı değişebiliyor. İşte bu yüzden şimdi perimenopoz konusuna gelmek
14:12 istiyorum. Çünkü sen kadınlara daha perimenopoz döneminden itibaren yol gösteriyorsun. Bu sürecin menopozdan
14:20 neredeyse 10 yıl önce başladığını söylüyorsun ama kimse bize bunu anlatmıyor. Gerçekten hiç kimse bize perimenopozdan menopoza geçerken
14:29 vücudumuzda bütün bu değişimlerin yaşanacağını ve sonrasında bunları eski haline getirmek için ne kadar uğraşmamız gerekeceğini söylemiyor.
14:40 Kesinlikle. Bence yıllardır gözden kaçırdığımız şey tam da buydu. Ben tıp fakültesindeyken bile bize menopoz
14:48 sürecine böyle yaklaşmamız öğretiliyordu.
14:51 Kadınlar muayeneye geldiğinde sürekli hâlâ adet görüyor musun? Şu an adet görüyor musun? Diye sorardık. Çünkü adet
14:59 görmeden geçen 12 ayın tamamlanmasını beklerdik.
15:03 Ancak 12 ay boyunca adet görmediklerinde menopoz hakkında konuşmaya başlardık.
15:10 Ama şimdi düşün hormonların zaman içinde azalmaya başladığını ve bu sürecin 10 yıl öncesine kadar uzanabildiğini
15:17 biliyoruz. Yani biz bu konuşmayı başlatmakta çok geç kalıyorduk. Aslında perimenopoz dönemi çok daha karmaşık ve
15:25 kafa karıştırıcı. Çünkü her kadının bu hormonal dalgalanmaların hangi aşamasında olduğunu anlamaya
15:32 çalışıyoruz. Üstelik bu süreç etnik kökene, kiloya göre değişebiliyor. Vücut kitle indeksi, obezite gibi faktörlerde
15:41 hormonları etkiliyor. Bir de her kadının kendine özgü hormonal yapısı var. Bütün bu farklılıklar yüzünden bir kadının
15:49 sadece 44 ya da 46 yaşında olmasına bakarak hormonal açıdan hangi aşamada olduğunu belirlemek çok zor. İşte bu
15:58 yüzden bu konuları çok daha erken konuşmaya başlamamız gerekiyor. Çünkü kadınlar menopoza girdiğinde aslında
16:05 müdahale edip bir şeyleri değiştirebileceğimiz uzun yılları çoktan kaçırmış oluyoruz. Peki bunu nasıl tespit ediyorsun?
16:13 Aslında mesele bunu tespit etmek değil.
16:16 Bence asıl soru bir kadının bu sürecine hangi noktada dahil olduğumuz. Ben bir tıp doktoru olarak bakıyorum. Benim
16:25 için önemli olan bir kadın bu konuyu konuşmaya karar verdiğinde ona nasıl yardımcı olabileceğim ama işin bir de
16:32 diğer tarafı var. Kadınlar perimenopozda olduklarını nasıl anlayacak? Bence bizi dinleyen herkes için asıl soru bu. Çünkü
16:40 perimenopoz belirli bir semptom başlamasıyla anlaşılmıyor. Ya da perimenopozda sayılmak için mutlaka üç dört
16:48 belirti yaşaman gerekmiyor. Önemli olan vücudunu dinlemek. Kendinde bazı değişimler fark etmeye başladığında,
16:56 eskiden rahatlıkla yaptığın şeyleri artık yapmakta zorlandığında bunlara dikkat etmek. Mesela uykun bölünmeye
17:03 başlayabilir. Enerjin azalabilir. Cinsel isteğin düşebilir. Hafızanda değişimler fark edebilirsin ya da aynı anda birkaç
17:11 işi yapmak eskisi kadar kolay gelmeyebilir.
17:15 Açıkçası bana gelen kadınlar da bu değişimlerin farkında oluyor. Ama bunlar adet döngüsüyle ilişkilendirilmediği
17:22 için yani hâlâ adet görüp görmediklerine ya da adetlerinin aksayıp aksamadığına
17:29 bakıldığı için çoğu zaman bu konu hiç konuşulmuyor. O yüzden kadınlara hep şunu öneriyorum. Vücudunda neler
17:37 olduğunu takip etmeye başla. Fark ettiğin değişimleri not al ve bunları doktorunla paylaş. Tabii bu hemen hormon
17:45 deplasman tedavisine başlaman gerektiği anlamına gelmiyor ama artık bazı şeyleri konuşmaya başlayabiliriz.
17:53 Beslenmemde neleri değiştirebilirim?
17:56 Egzersiz programıma daha fazla direnç antrenmanı ya da ağırlık çalışması eklemeli miyim?
18:02 Hormon desteği almak istersem hormon replasman tedavisi mi tercih etmeliyim yoksa hormon desteği sağlayan doğum
18:11 kontrol haplarını kullanmaya devam mı etmeliyim? İşte bütün bu seçenekleri konuşmaya başlıyoruz. Yani Esra asıl
18:18 mesele vücudunun farklı yerlerinde değişimler fark ettikçe bu konudaki konuşmaların da zamanla gelişmesi.
18:26 Sen bütün bunları anlatırken ben de şunu düşündüm. Herkes bir longevity doktoruna ulaşabilecek kadar şanslı değil. O
18:34 yüzden başhekimliğini yaptığın Hims & Hers platformunun sanırım Sen HS yani kadın sağlığı tarafındasın. Çok önemli
18:41 olduğunu düşünüyorum. Çünkü bu kadar çok kadına ve erkeğe ulaşan platformlar gerçekten çok faydalı. En azından
18:48 insanlar çok büyük paralar ödemek ya da ciddi bir sağlık sorunu yaşamayı beklemek zorunda kalmıyor. Üye olup bilgi almaya başlayabiliyorlar. Çünkü
18:57 sanırım internet sitenizde, Instagram'da her yerde kadınları bilinçlendirecek pek çok bilgi paylaşıyorsunuz.
19:06 Evet. Bence Hims & Hers geleneksel sağlık hizmetleri anlayışını gerçekten değiştiren bir model geliştirdi. Çünkü
19:13 ben tıp eğitimi alırken bile bize perimenopoz döneminde hormonlar, beslenme ve egzersiz arasındaki ilişki
19:20 öğretilmiyordu. Bugün longevity doktorlarının fonksiyonel tıp ve integratif tıp uzmanlarının sayısı giderek artıyor ama bunlar hâlâ
19:29 geleneksel sağlık sisteminin oldukça küçük bir bölümünü oluşturuyor. İşte Hims & Hers burada önemli bir ihtiyacı
19:36 karşılıyor. Özellikle Hers tarafının başhekimi olarak konuşursam kadınlara ihtiyaç duydukları tedavilere ulaşma
19:43 imkanı sunuyoruz. Bu kilo vermek için GLP-1 tedavisi de olabilir. Perimenopoz ve menopoz döneminde hormon replasman
19:51 tedavisi de. Çünkü pek çok kadın yeterli imkanı olmadığı ya da bu tedavileri sunabilecek bir doktora ulaşamadığı için
19:58 gerekli desteği alamıyor. Bir de bu sürecin kişiye özel hale getirilmesi var. Benim Modern Meno üzerinden sunduğum şey de tam olarak bu. Her
20:07 kadının ihtiyaçlarına göre hazırlanmış, ayrıntılı ve takip edebileceği bir plan oluşturuyoruz. Ama kadınların ihtiyaç duydukları tedavilere erişimini sağlamak
20:16 konusunda Hers gerçekten çok önemli bir iş yapıyor Türkiye'de. Ben de geçen yıl buna benzer bir şey yapmaya çalışmıştım.
20:24 Hani bir ara sosyal medyada çok yayılmıştı. Hormon bandını yapıştır, kremini sür falan. Doktorlar da
20:32 Instagram'da sürekli bunları paylaşıyordu. Ben de bunu denemek istedim. Çünkü 350.000’in üstünde bir
20:39 takipçi kitlem var ve kadınları birbirlerine destek olmaya teşvik edebileceğimi düşündüm. Çünkü kadınlar
20:46 bu konuyu konuşmaya çekiniyor. Hatta gizliyorlar. Bana özelden mesajlar geldi ama kadınlar bu tedavileri
20:53 kullandıklarını açıkça çekinmeden paylaşamıyordu. Sonra fark ettim ki menopoz hâlâ büyük bir tabu. Sanki
21:01 menopoza girmek artık yaşlanıyorsun mesajı veriyor. Bu yüzden kadınlar hayatlarında neler yaşadıklarını açıkça
21:08 paylaşmak istemiyor. Bunu görmek benim için gerçekten çok çarpıcıydı. Bunun sebebi ne sence?
21:16 Belki de kültürel olarak biraz muhafazakarız. Müslüman bir toplumuz.
21:20 Her ne kadar oldukça seküler olsak da. Bir de ilginç bir şey fark ettim.
21:25 Eğitimli, bilinçli arkadaşlarımdan bile şunu duydum. Hâlâ adet görüyorlarsa genç kaldıklarını düşünüyorlar. Bu yüzden de
21:33 menopozda olduklarını gizlemeye çalışıyorlar.
21:37 Gerçekten ilginç bir bakış açısı. Belki ben, Amerika'da yaşadığım için bu konuları daha rahat konuşabiliyorum.
21:45 İşte bu yüzden Hims & Hers gibi platformların insanlar için çok faydalı olduğunu düşünüyorum. Çünkü kadınların
21:53 kendi aralarında bile bunları paylaştıklarını ya da birbirlerinden destek almaya çalıştıklarını pek
21:59 sanmıyorum. Belki son zamanlarda biraz değişmeye başladı ama bence menopozu konuşmak hâlâ büyük bir tabu. Hormon
22:08 deplasman tedavisi için de aynı şey geçerli. Buradan testosteron konusuna gelmek istiyorum.
22:15 Çünkü Türkiye'de dört beş kadar jinekologla röportaj yaptım. Hepsi çok tanınmış.
22:20 Gerçekten çok ünlü doktorlar. Öyle ki randevu almak için bir yıl beklemen gerekiyor. Ama çoğu testosteron reçete
22:28 etmiyordu. Çünkü tedavi kılavuzlarında yer almıyor. Bu da beni gerçekten şaşırtmıştı. O yüzden sana şunu sormak
22:35 istiyorum. Sen çok açık bir şekilde testosteronun erkeklik hormonu olduğu düşüncesinin menopozla ilgili en büyük
22:45 yanlış inanışlardan biri olduğunu söylüyorsun. Bence testosteron çok önemli bir hormon. Öyle değil mi? Yoksa
22:52 sadece ben mi bu kadar önemli olduğunu düşünüyorum?
22:55 Kesinlikle hayır. Kadın sağlığı açısından testosteron çok önemli bir hormon. Bence yıllardır bize
23:03 testosteronun erkeklere, östrojenin ise kadınlara ait olduğu öğretildi. Bu yüzden kadınlar uzun süre testosteron
23:10 kullanırlarsa erkeklere özgü özellikler geliştireceklerini düşündüler. Mesela aşırı kaslanmak, vücutta kıllanma, sesin
23:18 kalınlaşması gibi. Tabii bunları duyunca kadınların endişelenmesini hatta korkmasını anlayabiliyorum. Doğal olarak
23:26 kesinlikle istemem diyorlar. Ama testosteronla ilgili seni şaşırtabilecek bir şey var aslında. Kadınların
23:33 vücudunda da testosteron, erkeklerin vücudunda da östrojen bulunuyor. Sadece miktarları farklı. Üstelik testosteron.
23:42 Kadın vücudunda çok güçlü etkileri olan bir hormon. O yüzden önce testosteronun kadınlar için önemli olmadığı, sadece
23:50 erkeklere ait olduğu düşüncesinden kurtulmamız gerekiyor. Sonra da neden bu kadar önemli olduğuna farklı bir açıdan bakmalıyız.
23:59 Aslında kadınların vücudu östrojenden 3 kat daha fazla testosteron üretiyor.
24:07 Üstelik testosteron seviyeleri östrojen düşmeye başlamadan önce azalmaya başlıyor. Bence öncelikle şunu anlamamız
24:15 gerekiyor. Kadınların vücudunda da testosteron var. Miktarı daha düşük ve perimenopoz ya da menopoz döneminde
24:23 testosteron kullanmak erkeklere özgü özellikler geliştireceğimiz anlamına gelmiyor. Bunu anladığımızda
24:30 testosteronun neden önemli olduğuna odaklanabiliriz.
24:34 Cinsel istekle ilişkili olduğunu hepimiz duyduk ama aslında bilişsel işlevlerimiz yani düşünme, karar verme gibi zihinsel
24:43 becerilerimiz, kemik sağlığımız ve kas gücümüzle de bağlantılı. Elimizde testosteronun cinsel işlevler,
24:51 konsantrasyon, ruh hali, kaslar ve kemikler açısından ne kadar önemli olduğunu gösteren çok sayıda veri var.
24:59 Bütün bunları düşündüğünde kesinlikle bu benim de ilgilenmem gereken bir konu.
25:04 Hormon replasman tedavisini değerlendirirken testosteronu da göz önünde bulundurmalıyım diyorsun.
25:11 Peki Amerika'da testosteron reçete edilmesi diğer hormonlara kıyasla ne durumda?
25:18 Evet, testosteron hâlâ tabu olarak görülen konulardan biri ama durum giderek iyileşiyor. Bildiğim kadarıyla
25:26 kadınlarda çok ciddi cinsel istek sorunları dışında FDA onayı henüz yok ama artık bu konuyu daha fazla konuşmaya
25:34 başladık. FDA da testosteronun kadınlara sağlayabileceği faydaları daha yakından inceliyor. Bu da olumlu bir gelişme.
25:43 Yine de bu konuda daha fazla bilgilendirmeye ve testosteronun nasıl kullanılacağına dair doğru yönlendirmeye
25:50 ihtiyaç var. Testosteronun önemini bilen doktorların da hastalarına gerekli bilgileri vermesi ve ardından uygun
25:58 gördüklerinde tedaviyi reçete edebilmesi gerekiyor.
26:02 Sana biraz kişisel bir şey sormak istiyorum. Sakıncası yoksa perimenopoz dönemine girdiğinde bir kadın doğum
26:09 uzmanı olmana rağmen seni şaşırtan bir şey oldu mu? Hani aman Allah'ım böyle bir şey yaşanacağını bilmiyordum dediğin bir şey var mıydı?
26:19 Kesinlikle. Aslında kendi deneyimimi anlatmayı hep seviyorum. Bende ilk olarak zihinsel bulanıklık başladı.
26:27 Düşünmekte, aynı anda birkaç işi yapmakta ve bazı şeyleri hatırlamakta zorlanıyordum. Bunları yaşamaya
26:34 başlayalı yaklaşık 6 ay olmuştu ki birden bir dakika galiba benim perimenopoz sürecim böyle başlıyor
26:41 dedim. Düşünsene bütün gün bu konuları konuşuyorum. Kitabını bile yazmışım. Ama bunları kendim yaşamaya başlayınca aman
26:49 tanrım demek benim sürecimde böyle ilerliyor diye düşündüm. Çünkü bu döneme herkes farklı belirtilerle giriyor.
26:56 Belirtilerin şiddeti de kişiden kişiye değişiyor ama önemli olan bütün bu değişimler arasındaki bağlantıyı kurabilmek. Bir sağlık uzmanı olarak
27:05 kadınların bunları daha iyi anlamasını sağlamayı kendi sorumluluğum olarak görüyorum. Çünkü ancak o zaman onlara daha doğru şekilde yol gösterebiliriz.
27:16 Amerika'da bu dozlara nasıl karar veriyorsunuz? Çünkü orada bu konuda çok fazla tartışma duyuyorum. Mesela az
27:25 vermek değil yeterli vermek gerekir deniyor. Yani çok düşük östrojen değil yeterli doz östrojen verilmesi gerektiği
27:32 söyleniyor. Peki östrojen, progesteron ya da diğer hormonların dozu nasıl belirleniyor? Mesela kendimden örnek
27:39 vereyim. Bana ihtiyacım olduğu söylenen doz verildiğinde vücudum inanılmaz değişiyor. Belim kalınlaşıyor,
27:46 kalçalarım büyüyor, bacaklarım daha iri oluyor ve ben böyle değildim diyorum. O yüzden şunu merak ediyorum. Bir kadına
27:55 ne kadar östrojen verileceğine nasıl karar veriyorsunuz? Bunun kriteri ne olmalı?
28:01 Aslında bunun için tek bir özel kriter yok.
28:05 yaşanan bütün belirtilere bakıyorsun ve bu konuda deneyimli biri olarak tamam anlattıklarına göre buradan
28:12 başlayabiliriz diyorsun. Bu bazen sadece östrojen olabilir. Rahmi olan bir kadında östrojenle birlikte progesteron
28:20 da gerekir. Çünkü rahmi progesteronla korumamız gerekiyor. E bazı kadınlarda önce testosteronla bazılarında
28:30 testosteron ve progesteronla başlanabiliyor. Yani açıkçası bunun biraz ustalık isteyen tarafı da var.
28:37 hormonların nasıl çalıştığını, hangi hormon hangi belirti üzerinde etkili olabileceğini iyi bilen deneyimli
28:45 birinin değerlendirmesi önemli ve her zaman çok düşük dozlarla başlıyoruz.
28:51 Çünkü amaç yıllar içinde oluşmuş büyük hormon açığını bir anda kapatmak değil.
28:57 Hormon tedavisinin amacı hormonları tekrar eski yüksek seviyelerine çıkarmak değil. Bu
29:04 yüzden biraz sabır, bolca iletişim, açıklık ve hastanın da sürece istekli olması gerekiyor. Evet. Buradan başlamaya hazırım diyebilmesi önemli.
29:16 Zaten her şey kişinin hikayesiyle başlıyor. Sen ne yaşıyorsun? Seni en çok zorlayan belirti ne? Ve hangi hormon o belirtiyi en iyi şekilde hafifletebilir?
29:28 kitabında yaşam tarzını da adeta bir tedavi aracı olarak çok vurguluyorsun.
29:35 Instagram'da metabolizmanın nasıl değiştiği ile ilgili bir paylaşımını da gördüm. Bu değişimin üzerine bir de
29:43 alkol eklendiğinde menopozdaki kadınlar için gerçekten kötü bir kombinasyon olabiliyor. Biraz bundan bahseder misin?
29:54 Evet. Tabii şöyle söyleyeyim. Esra, alkol, ateşe benzin dökmek gibi. Bunun nedeni de biraz önce konuştuğumuz
30:02 metabolik sağlıkla ilgili. Alkol bir besin değil. Vücuda girdiğinde bir
30:09 kere çoğu zaman beraberinde ciddi miktarda şeker ve glikoz da geliyor.
30:15 Vücudun bunlarla uğraşması gerekiyor ama vücut alkolü metabolize ederken onu önceliklendiriyor.
30:23 Yani karbonhidrat ya da protein gibi diğer makro besinlere geçmeden önce alkolü işlemeye çalışıyor. Vücut aslında
30:32 daha faydalı besinlerle uğraşması gerekirken önce alkolü öne alıyor. Bir
30:38 de yaş aldıkça ve östrojen azaldıkça bu sistem zaten eskisi kadar verimli çalışmıyor. Burada sözünü ettiğim sistem insülin ve glikoz metabolizması.
30:51 Bu sistem verimli çalışmadığında yağ kütlemiz artmaya başlıyor. Üstelik aynı dönemde kas kütlemiz de azalıyor. Oysa
31:00 kaslar glikozun kullanılmasına yardımcı olabilecek en önemli yapılardan biri.
31:06 Yani eskiden çok iyi çalışan son derece verimli bir makinenin içine zamanla bir
31:13 sürü aksaklık girmiş gibi düşün. Bu aksaklıkları azaltmanın yollarından biri de alkol tüketimini azaltmak.
31:22 Kısacık araya gireceğim. Şu an beni duyuyorsanız ayık kafayı izlediğinize eminiz. Peki abone misiniz? Bir kontrol
31:29 eder misiniz? Çok net bir şekilde abone sayımız programa davet ettiğim doktorları ikna etme gücünü sağlıyor.
31:35 Alanında dünyanın en iyi isimlerini burada izlemek için kanala abone olun.
31:41 Psikoloji doktoruyum ve bağımlılık tedavisi üzerine çalışıyorum. O yüzden bazen böyle küçük bilgilerin insanların
31:49 alkolü biraz azaltmasına yardımcı olabileceğini düşünüyorum. Çünkü herkes
31:56 fazla yağlanmaktan korkuyor. Kitabında çok fazla pratik öneri var. Bir yerde de yağ yemek seni yağlandırır düşüncesini
32:05 bir mit olarak ele alıyorsun ve gerçeğin böyle olmadığını söylüyorsun. İnsanlara daha sağlıklı olmak için beslenme
32:13 konusunda da yol gösteriyorsun. Peki hâlâ yağ yemekten bu kadar korkan çok insan görüyor musun?
32:21 Kesinlikle. Bence yağın ne olduğuna dair hâlâ çok basit bir anlayış var.
32:26 Genellikle sadece dışarıdan gördüğümüz vücutta biriken yağ olarak düşünülüyor.
32:33 Evet bu da işin bir parçası. Çünkü gözümüzle gördüğümüz şey bu. Ama içeride visseral yağ da artıyor. Yani organların
32:42 çevresindeki yağ. O yüzden yağdan söz ederken bunun da önemli bir parçası olduğunu unutmamak gerekiyor. Aslında
32:50 konu çok katmanlı. Çünkü vücudun yağı nasıl işlediği insülin ve glikoz metabolizmasıyla çok yakından ilişkili.
32:59 Bir de vücudun yediğimiz besinleri nasıl metabolize ettiği var ve bu süreç de etkileniyor. Sistem artık eskisi kadar
33:07 verimli çalışmıyor. İçeride organların çevresinde yağ birikmeye başlıyor ve bu
33:14 da karaciğer fonksiyonlarında bozulmaya ve kalple ilgili sorunlara yol açabiliyor. Üstelik kardiyovasküler
33:21 hastalıklar hâlâ kadınlarda bir numaralı ölüm nedeni. Östrojen kalbi nasıl koruyor?
33:29 Östrojen aslında tam da kalp için yani kalbi koruyucu bir hormon. Çünkü kalbin
33:36 kasılma gücü ve kalbe kan taşıyan ya da kalpten kan götüren damarların yapısı östrojen azaldığında etkileniyor.
33:48 Mesela kalp kasının ne kadar güçlü kasılabildiğinde östrojenin rolü var.
33:55 Kasılma gücü azaldığında kalp kanı vücuda yeterince iyi pompalayamıyor.
34:02 Bir de damarların sertleşmesi, içlerinde ne kadar plak oluştuğu ve damarların ne kadar esnek olduğu var.
34:11 Bunu bahçe suladığın bir hortum gibi düşün. Güneşin altında kalıp sertleşirse
34:18 hem çatlayabilir hem de içinden eskisi kadar rahat su geçmez. Damarlarda da
34:25 benzer bir şey oluyor. Zamanla kardiyovasküler hastalıklar, kalp kapağı
34:32 sorunları ve damarlarda plak birikimi görmeye başlıyoruz.
34:37 Yaş aldıkça bütün bunlar zaten hızlanıyor. Bir de östrojen azalınca onun koruyucu etkisini kaybetmiş oluyoruz.
34:48 Mesela benim bazı arkadaşlarımın ailelerinde kalp hastası olanlar var. Bu yüzden de kardiyologları onlara hormon
34:55 tedavisi vermiyor. Sence bunun nedeni ne olabilir?
35:00 Bence bunun en büyük nedeni 20 yıl önceki WHI yani kadın sağlığı girişimi çalışması. O çalışmada hormon
35:08 tedavisinin inme ve kalp krizi riskiyle ilişkilendirilmesi genel olarak hormonların üzerine çok
35:16 kötü bir gölge düşürdü. Sonrasında konu yeterince araştırılıp açıklanmayınca hastalar da kalp damar hastalığı ya da
35:24 meme kanseri riskimi artıracak hiçbir şeyi kullanmam demeye başladı. Doktorlar açısından da durum anlaşılır.
35:32 Hastalarıyla saatler geçiriyorlar.
35:34 Onların sağlığından sorumlular. Bir tedavi tehlikeli diye sunulduysa doğal olarak kullanmak istemiyorlar. Onları da
35:42 suçlamıyorum. Çünkü herkesin işi oturup bu çalışmayı en ince ayrıntısına kadar incelemek nerede hata yapıldığını ya da
35:51 sonuçların neden doğru olmayabileceğini araştırmak değil. Onların işi hastalarını korumak. Bir şey çok riskli
35:59 gösterildiyse o zaman ben bunu hastama yazmam demeleri çok doğal. Ama zaman içinde bu çalışmayla ilgili pek çok
36:07 makale yayımlandı. Eksikler ve sorunlar gösterildi. Şimdi geldiğimiz noktada yapılması gereken doktorlara hormon
36:16 tedavisinin neden faydalı olabileceğini anlatacak daha iyi araçlar sunmak, kadınların da bunun hem belirtileri
36:24 azaltmak hem de longevity açısından ne gibi faydalar sağlayabileceğini anlaması gerekiyor.
36:31 Konuk olduğum podcastlerden birinde de menopozla birlikte tiroid fonksiyonlarının değişebildiğinden bahsettiğini hatırlıyorum.
36:41 Evet. Zaten 40'lı yaşlardan itibaren tiroid kadınlarda en sık gördüğümüz hormonal sorunlardan biri haline
36:50 geliyor. Yani 40 yaşından sonra zaten böyle bir eğilim başlıyor. Zaman içinde
36:57 bu da metabolizma hızını, vücudun enerjiyi nasıl kullandığını ve östrojenle olan etkileşimi etkiliyor.
37:06 östrojen azalmaya başladığında tiroidin çalışma şekli de bundan etkilenebiliyor.
37:13 Aslında bu vücudun bir bütün olarak nasıl çalıştığını çok güzel gösteriyor.
37:20 Vücudumuz gerçekten çok karmaşık ve iyi işleyen bir sistem. Perimenopoza girerken tiroid sorunlarının görülme
37:29 sıklığı zaten doğal olarak artıyor. Buna bir de östrojendeki düşüş eklendiğinde
37:37 hem tiroid fonksiyonları hem de metabolizma bundan etkilenebiliyor.
37:44 Evet. Biz kadınların işi gerçekten çok zor. Bir keresinde sahnede bir konuşma yapmam istenmişti ve benden kadınlarla
37:52 erkeklerin sağlıklı yaşam sürelerini karşılaştırmamı istemişlerdi. Ben de konuyu araştırmaya başladım. Aman
37:58 Allah'ım menopozdan sonra gerçekten her şey değişiyor ve bütün bunlarla baş etmek hiç kolay değil. Kitabında çok
38:06 ilginç ve gerçekten komik bölümler de var. Öncelikle perimenopoz ve menopoz sürecinden geçen bazı kadınların hayat
38:14 hikayelerini paylaşıyorsun. Bir de bu dönemdeki kadınlara çok pratik öneriler veriyorsun. Özellikle perimenopozun
38:21 sonlarına yaklaşan ya da menopozdaki bir kadının iş yerinde sıcak basmalarıyla nasıl başa çıkabileceği ile ilgili önerilerin gerçekten çok eğlenceli.
38:32 Serinletici bir boyun bandı kullan.
38:35 Anında soğuyan bir buz paketi bulundur, temizleme mendilleri bulundur. Yanında yedek bir üst olsun gibi şeyler. Ben bu
38:42 konuda şanslıydım. Bunların hiçbirini yaşamadım ama anladığım kadarıyla kadınların yaklaşık %50'si sıcak basması
38:49 yaşıyor. Bir de sıcak basmalarının sadece rahatsız edici olmadığını aslında bütün vücut sistemi açısından ciddi etkileri olabileceğini duydum.
38:58 Evet.
38:59 Sıcak basmaları kadınların en sık yaşadığı ve günlük hayatı en çok etkileyen belirtilerden biri. O yüzden
39:07 kadınlar bize geldiğinde en çok bundan söz ediyor. En çok bunu tarif ediyorlar.
39:13 Ama sağlık ve longevity açısından baktığımızda araştırmalarda sıcak basmalarının sadece sinir bozucu ve
39:21 rahatsız edici bir belirti olmadığını görmeye başladık. Aslında beyin sağlığını ve kardiyovasküler sağlığı da etkileyebiliyor.
39:31 Bunun nedeni de şu: Daha sık ve daha şiddetli sıcak basması yaşayan kadınlarda uyku bozukluklarının daha fazla olduğunu gösteren veriler var.
39:42 Aynı zamanda beyinde beyaz cevher lezyonlarının daha fazla görülebildiğini biliyoruz ve bunlar ileride demans
39:50 riskini artırabiliyor. Kardiyovasküler açıdan da otonom sinir sisteminin işleyişindeki bozulmayla birlikte kalp hastalığı riskinin arttığını görüyoruz.
40:02 Bu da yüksek tansiyon ve ilerleyen yaşlarda kalp hastalığı riskini yükseltebiliyor. Ben artık hastalarımla
40:10 konuşurken bunu da anlatıyorum. Çünkü birçok hastam dişimi sıkar buna da katlanırım diyor. Ben de elbette bu
40:19 senin kararın diyorum ama belki sadece rahatsız edici olduğu için katlanıyorsun ya da annenin anneannenin bunu yaşayıp
40:28 atlattığını ve senin de aynısını yapman gerektiğini düşünüyorsun. Ben buna bir de longevity tarafını ekliyorum. Beyin
40:35 sağlığı ve kardiyovasküler risk açısından ne anlama gelebileceğini anlatıyorum. Sonra bu bilgileri de
40:42 düşünerek kendi kararlarını vermelerini istiyorum.
40:47 Senin yaptığın gibi hormon replasman tedavisini bir longevity ilacı olarak anlatmayı akıl etselerdi eminim çok daha fazla kadın bu tedaviye yönelirdi. Çünkü
40:56 burada saydığımız bütün bu belirtiler kalpten kemiklere, beyinden kaslara kadar aslında her şeyi etkiliyor ve bütün bunlar bizim ulaşmaya çalıştığımız
41:04 şeyle doğrudan bağlantılı. Sonuçta senin gibi doktorların yapmaya çalıştığı da kadınların ve erkeklerin daha iyi bir hayat yaşamasına ve sağlıkla
41:13 geçirdikleri yılları uzatmasına yardımcı olmak. Bence bu daha sık konuşulması gereken konulardan biri ve aslında
41:20 giderek daha fazla gündeme geliyor. Ama bu konuşmaların biraz daha tutarlı olması ve kadınların kendi
41:28 yaşadıklarıyla bağlantısının daha iyi kurulması gerekiyor. Çünkü sadece menopoz ya da perimenopoz da değil,
41:37 sağlıkla ilgili çoğu konuda insanların geleceğe dönük düşündüğünü pek görmüyoruz.
41:43 Genellikle bir hastalık ortaya çıkınca onunla ilgilenmeye başlıyoruz. Bugün ne yaparsam ileride bunu önleyebilirim diye
41:50 uzun vadeli düşünmüyoruz. Zaten mesele bu kadar basit olsaydı muhtemelen herkes çok daha farklı beslenirdi. Herkes
41:58 egzersiz yapar ve ağırlık çalışırdı. Ama ne yazık ki o kadar kolay değil.
42:03 Açıkçası bunu çok güzel anlatıyorsun ve buradaki kadınlara hayatlarında hangi değişiklikleri yapmaları gerektiği konusunda yol göstermeni çok isterim.
42:10 Çünkü sen menopozu bir tür sezon öncesi hazırlık dönemi olarak tanımlıyorsun.
42:14 Yani katlanılması gereken değil, hazırlanılması gereken bir süreç olarak görüyorsun. Evet. Aslında bu biraz maraton gibi. Ben hep hayatımızın bir
42:23 maraton olduğunu söylüyorum. Birine yarın git maraton koş desem ve hiç antrenman yapmamış olsa gidip harika bir maraton koşmasını beklemem. Ama 8 ay
42:32 sonra bu maratonu koşacaksın desem o zaman ona bir koşu programı veririm.
42:37 Antrenman planını hazırlarım. En iyi zamanına ulaşması için ne zaman ne yapması gerektiğini anlatırım. Hatta önce şunu sorarım. Sen bunu nasıl
42:44 tamamlamak istiyorsun? Yani profesyonel bir sporcu gibi mi? Ya da sadece bitiş çizgisini mi geçmek istiyorsun? Kendi yaş grubunda üst sıralarda mı olmak
42:53 istiyorsun? Ortalarda mı, daha gerilerde mi? Gibi sorular. Herkes kendi hedefini seçebilir ama nasıl bir sonuca ulaşmak istediğine gerçekten karar verdiğinde o
43:01 hedefe göre hazırlanan antrenman programına uymak da çok daha kolay oluyor.
43:06 Kadınlara haftada dört kez kuvvet antrenmanı yapmalarını öneriyorsun sanırım.
43:11 Evet. Çünkü kas kütlesini korumak ve kas yapmak vücudun işleyişi açısından gerçekten çok önemli. Ama bunun için çok ağır bir antrenman programına gerek yok.
43:21 Yani spor salonunda her seferinde 45 dakika ya da bir saat geçirmek zorunda değilsiniz. Bence birçok insan sanki bir
43:28 vücut geliştirmeci gibi antrenman yapması gerekiyormuş gibi düşünüyor. Ben de hayır bizim bahsettiğimiz şey bu değil diyorum.
43:35 Bence kafa karışıklığının bir kısmı sadece doktorlardan değil menopozu hiçbir belirti yaşamadan geçirdiğini düşünen kadınlardan da geliyor. Onlar da
43:45 ben menopoz dönemimde herhangi bir destek almaya ihtiyaç duymuyorum. Çünkü en azından dışarıdan fark ettiğim bir
43:52 şey yaşamıyorum diyorlar. Ama sen yine de vücudun içinde bazı şeylerin değiştiğini düşünüyor musun? Yani belki
43:59 kan değerlerine yansımıyor, tartıda görünmüyor ama içeride birtakım değişimler yine de yaşanıyor olabilir mi?
44:06 Evet. Bence sonunda verilecek karar kadına hangi bilgilerin sunulduğuna dayanmalı. Ben bu bilgileri hep birkaç başlıkta ele alıyorum. Önce belirtiler.
44:15 O anda nasıl hissediyoruz? Yaşam kalitemizi ne bozuyor? Sonra da longevity tarafı var. Hiçbir belirti yaşamıyor olsam bile yani tüm test
44:24 sonuçların gayet iyi görünse bile bütün bunları etkileyecek bir yaşlanma süreci yine de devam ediyor. Hormonların
44:31 azalması da longevity sürecinde bazı aksamalara yol açabiliyor. İşte bu noktada kadınların kendi tercihlerini
44:40 yapabileceğini söylüyorum. Çünkü açıkçası hayatında hiç hormon replasman tedavisi kullanmamış ama yaşam tarzına
44:49 gerçekten çok iyi dikkat eden ve son derece iyi durumda olan pek çok insan var. Bunun güzel bir örneği Dan
44:57 Büetner'ın yazdığı The Blue Zones kitabında var. Dünyanın farklı yerlerine baktığında özellikle 100 yaşını aşan
45:06 insanların en yoğun yaşadığı bölgelerde iş yine beslenme ve harekete yani en temel şeylere dönüyor. Bu insanlar bol
45:15 merdivenli şehirlerde ya da kasabalarda yaşıyorlar. Çok az araba kullanıyorlar.
45:19 Yürümek zorundalar. Yani sürekli hareket ediyor. Kaslarını da çalıştırıyorlar.
45:24 Beslenme açısından da daha az işlenmiş gıdaların antioksidandan zengin besinlerin ve proteinin onların
45:33 longevitisinin temel yapısına katkıda bulunduğunu biliyoruz. Buna bir de sosyal bağlar ve topluluk hissi
45:40 ekleniyor. Yani bu üç unsur 100 yaşını aşan insanların hayatlarında sürekli
45:46 karşımıza çıkan en önemli ortak noktalar olmuş. Ama batılı yaşam tarzında özellikle Amerika'da bu alışkanlıkları
45:54 günlük hayatımızdan uzaklaştıran pek çok şey var. O yüzden artık bunları hayatımıza katmak için çok daha bilinçli bir çaba göstermemiz gerekiyor.
46:03 Perimenopozla ilgili Stephanie Estima bunu çok güzel anlatmıştı. Diyor ki, "Bir yaşa geliyorsun. Çocukların artık
46:11 ergen. Seni pek dinlemiyorlar ve evin içinde tam bir kaos var. Bir yandan anne baban yaşlanıyor. Artık onların da sana
46:18 ihtiyacı olmaya başlıyor. Onlara bakıyorsun. Bu da seni biraz hüzünlendiriyor. Yani iki tarafın arasında sıkışıp kalıyorsun. Üstüne bir de hormonların tamamen dalgalanıyor.
46:29 Dolayısıyla kadınlar için gerçekten zor, yorucu bir dönem. Ama sen şunu söylüyorsun. Eğer kliniğine gelen kadın
46:37 buna hazırsa, hormon replasman tedavisini istiyorsa ve başlamaya gönüllüyse, sen bu tedaviye daha
46:45 perimenopoz yıllarında başlayabiliyorsun.
46:49 Evet, başlıyorum. Çünkü gerçekten en fazla faydayı sağlayabileceğimiz dönemin bu olduğuna inanıyorum. Araştırmalara baktığımızda da menopoz geçişine
46:58 gelmeden önce hormon tedavisine başlayan kadınlarda özellikle kardiyovasküler risk ve beyin sağlığı açısından daha iyi
47:06 sonuçlar görüldüğünü biliyoruz. O yüzden artık tedaviye ne zaman başlandığı bu konudaki konuşmanın hiç olmadığı kadar önemli bir parçası haline geldi.
47:18 Kendimi düşünüyorum. 51 yaşıma kadar beklemek yerine 40'lı yaşlarımın ortasında başlasaydım muhtemelen kemik
47:25 sağlığım daha iyi olurdu. Yani osteoporoza kadar ilerlemezdi. Gerçekten çok ilginç. Testosteronla ilgili de şunu
47:33 duydum. Östrojen kemikleri ne kadar destekliyorsa özellikle kemikleri daha zayıf olan kişilerde testosteron da
47:41 kemiklerin yeniden yapılanması açısından çok önemli görünüyor.
47:45 Evet hepsinin rolü var. Progesteron, östrojen ve testosteron kemiklerin yeniden yapılanmasında, yapısında ve
47:54 gücünde etkili. Ama bunun yanında kemik sağlığı için belki de en önemli şeylerden biri ağırlık taşıyan
48:04 egzersizler, zıplama, ağırlık kaldırma gibi hareketlerin yarattığı mekanik yük
48:11 kemiği uyarıyor. Yapısını korumasına ve güçlenmesine yardımcı oluyor.
48:18 Jessica senin Dallas'ta bir kliniğin var. Anladığım kadarıyla sen kliniğinde yaşam tarzı tıbbi yaklaşımı da sunuyorsun. O fotoğraflara baktım da
48:27 sanırım bir yoga stüdyosu da var. Bu gerçekten harika. Çünkü böylece kadınlara her açıdan destek olabiliyorsun. Yani bu iş kadınlar için
48:36 sadece kadın doğum uzmanıma gittim, kan değerlerime baktı seviyesinde kalmıyor.
48:42 Evet Esra zaten kliniği bu şekilde kurmamın en önemli nedenlerinden biri de buydu. Çünkü yaşam tarzının bütün bu sürecin ne kadar büyük bir parçası olduğunu fark ettim.
48:51 Peki, perimenopoz dönemindeki kadınlara özellikle önerdiğin takviyeler var mı?
48:57 Çok özel, çok sofistike, longevity takviyelerinden bahsetmiyorum ama mesela kadınların genel sağlığını desteklemek
49:07 için bunlar temel olarak faydalı olabilir dediğin belli bir takviye grubu var mı?
49:13 Kesinlikle haklısın. Longevity dünyasında takviye rutinimizi eklediğimiz çok daha karmaşık, çok daha
49:20 ileri seviye ürünler var. Ama eğer ayık kafa izleyicilerin ben en temelinden nereden başlayabilirim diye soruyorsa
49:29 bence D vitamini çok önemli. Kreatin önemli, omega-3 yağ asitleri önemli.
49:34 Magnezyumu da kesinlikle bu listeye eklerim. Bir tane daha ekleyeyim. Bu dördüncü mü oldu, beşinci mi? Neyse o da lif. Lif de çok önemli.
49:47 Evet. Bir de bunların hepsini aynı anda yapmak zorunda değilsiniz. Bana gelen pek çok hastanın elinde kocaman bir
49:54 takviye çantası oluyor. Ben de bunu daha basit tutmanı istiyorum diyorum. Bir de şunu istemiyorum. Bütün bu takviyeleri
50:02 alıyorsun ama bir yandan hareket etmiyor, egzersiz yapmıyor ve iyi beslenmiyorsun. Çünkü ideal olarak vitaminlerin ve ihtiyacın olan desteğin
50:11 büyük kısmını beslenmenden yani yediğin gıdalardan alman gerekiyor. Bunlara ek olarak aldığımız takviyelerin amacı da
50:19 eksik kalan yerleri desteklemek. Bütün işi onların yapmasını beklemek değil.
50:25 Kısacık araya gireceğim. Şu an beni duyuyorsanız ayık kafayı izlediğinize eminiz. Peki abone misiniz? Bir kontrol
50:31 eder misiniz? Çok net bir şekilde abone sayımız programa davet ettiğim doktorları ikna etme gücünü sağlıyor.
50:38 Alanında dünyanın en iyi isimlerini burada izlemek için kanala abone olun.
50:43 Evet, bu çok önemli. Mesela daha bu sabah 22 yaşında bir danışanım vardı. D vitamini seviyesi 9’du. Düşünebiliyor musun? Sadece 9. Daha önce hiç bu kadar düşük bir değer gördün mü?
50:55 Çok düşük. Evet. Ve hatta benimki de neredeyse o kadar düşüyor diyebilirim yani. Evet. D vitamininin nasıl bu kadar
51:02 düşebildiğini anlıyorum. Kadınlarda bunu oldukça sık görüyorum ama onun yaşı biraz şaşırtıcı. Çünkü genç kadınlarda
51:10 genellikle D vitamini depoları daha iyi oluyor.
51:15 Kötü beslenme, yaşam tarzı, marihuana kullanmak, dışarı çıkmamak, sosyalleşmemek gibi şeyler de çok etkiliyor tabii. Özellikle kemik
51:23 sağlığını düşünüyorum. Kendilerine iyi bakmayan bu genç kızların şunu bilmesi gerekiyor. İleride işleri kolay
51:30 olmayacak. Perimenopoz ve menopoz dönemleri hayatlarına adeta bir kasırga gibi girebilir. Yani bu sağlık işi ciddi
51:39 bir iş ve emek istiyor. Neyse bir de şimdiye kadar kimseye soramadığım bir şeyi merak ediyorum. Birden tekrar
51:46 aklıma geldi. Neden bazı kadınlar adet sancısı yaşıyor da bazıları hiç yaşamıyor?
51:52 Evet. Bunda yine sıvı tüketiminin de etkisi var. Tabii tek neden bu değil.
51:58 Aile öyküsü de önemli. Çoğu zaman annelerin adet dönemlerini nasıl geçirdiğiyle kızlarının deneyimi arasında benzerlik görebiliyoruz.
52:09 İster sancı ve kramplar olsun, ister kanamanın miktarı ve yoğunluğu, aile
52:15 öyküsünün etkisi oldukça fazla. Bunun neden böyle olduğuna dair elimizde çok fazla bilgi yok. Bu konuda,
52:24 araştırmaların da oldukça sınırlı olduğunu düşünüyorum ama aile öyküsü, genetik ve etnik köken, önemli
52:32 faktörler. Biz de çoğunlukla bu ağrıyı nasıl azaltabileceğimize odaklanıyoruz.
52:38 Çünkü yıllarca çok sancılı adet gören bazı arkadaşlarımın menopoz dönemlerinin de oldukça zor geçtiğini gördüm. Sıcak
52:46 basmaları, ruh hali değişimleri yani neredeyse bütün belirtileri yaşıyorlardı. Sanki vücutları başından beri bu hormonal değişimlere diğer
52:54 kadınlardan biraz daha güçlü tepki veriyormuş da bu durum menopozda da devam ediyormuş gibi geliyor.
53:00 Bunun neden özellikle böyle olduğuna dair elimizde çok güçlü veriler pek yok aslında.
53:05 Hims & Hers hakkında son bir soru daha soracağım. Çünkü bunu gerçekten merak ediyorum. Dünyanın her yerinden insanlar
53:12 bu sisteme üye olabiliyor mu? Dünyanın her yerinde değil ama artık global bir şirketiz. İngiltere'de,
53:21 Avustralya'da sanırım Almanya'da ve tabii Amerika'da hizmet veriyoruz. Çünkü ilaçların
53:28 gönderilmesi gerekiyor. Dolayısıyla ilacı ulaştırabildiğimiz ülkelerden birinde olman gerekiyor.
53:35 Ama internet sitesinde bilgilendirici içerikler de var, değil mi?
53:39 Evet, kesinlikle. Burası bir tele-sağlık platformu. Bir sağlık uzmanıyla görüşebiliyor. İlaçlarını temin edebiliyorsun. Ama internet sitesinde
53:47 aynı zamanda birçok bilgilendirici içerik de var.
53:51 Harika. Dr. Shepherd, zaman ayırdığın için çok teşekkür ederim. Senin gibi birini podcast'ımde ağırlamak ve bizi dinleyen kadınları bilgilendirebilmek benim için her zaman büyük bir mutluluk.
54:02 Çünkü dinleyicilerimin %70'i kadınlardan oluşuyor.
54:06 Umarım sohbetimizi dinleyip buradan gerçekten çok şey öğrenmişlerdir. Ben de bilgilerimi seninle paylaşacağım. Sen de herkesle paylaşabilirsin.
54:14 Evet, yapacağız.
54:16 Böylece bana nereden ulaşabileceklerini bilirler. Platformuma nasıl katılabileceklerini öğrenir, bana sorularını da iletebilirler. Tamam. Teşekkürler.
54:23 Teşekkürler.
"Ayık Kafa'nın her bölümünde sorum şu: Daha iyi bir yaşam nasıl mümkün?"
DR. ESRA ÇAVUŞOĞLU
Ceo & Co-founder