[0:00:00.280] Uyku ve beslenme bence insanların mücadele ettiği en önemli iki şey bu.

[0:00:06.279] E kimsenin uyumanın biyokimyasal nedenlerinden bahsetmediğini fark ettim.

[0:00:11.000] Yani dışsal olanın yanı sıra biyolojinizin üzerinde de çalışmanız

[0:00:14.599] gerekiyor. Neden uyumamız gerekiyor? [müzik]

[0:00:17.359] Aman tanrım, eğer uyumuyorsanız proteinlerinizi onarmıyorsunuz, DNA'nızı

[0:00:22.439] düzeltmiyorsunuz demektir. Ve böylece zamanla sisteminiz [müzik] dağılır. Hiç

[0:00:26.840] tip 2 diyabeti tersine çevirdiniz mi? Tabii ki. Dışarıdaki gerçekten iyi

[0:00:30.960] insanlar glikoz tüketimlerini azaltacaktır. Ama sistemi

[0:00:33.520] kandırabilirsiniz de. Peki sistemi nasıl kandıracağız?

[0:00:37.800] Ben Esra Çavuşoğlu. 19 yıldır ayık bir hayat [müzik] yaşıyorum. Bağımlılık

[0:00:41.879] hastalığı ile mücadelem beni beden ve performansımı iyileştirmek, [müzik]

[0:00:45.600] hayat kalitemi arttırmak, daha sağlıklı ve uzun yaşamak için yeni yöntemler,

[0:00:49.559] cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı,

[0:00:54.120] bayacking ve longevity alanlarındaki kendi deneyimlerimden dünyadaki son

[0:00:57.920] gelişmelere, çığır açan girişimcilerden uzman akademisyenlere yıllardır yaptığım

[0:01:03.199] sohbetler artık her hafta Ayık [müzik] Kafa podcast'tı.

[0:01:07.000] Ayık Kafa Podcast'e hoş geldiniz. Eğer benim gibiyseniz telefon olmadan serin

[0:01:11.280] bir odanız ve özel gözlükleriniz, her şeyi denediğiniz halde hala

[0:01:15.320] uyuyamadığınız geceler mutlaka olmuştur. Sürekli bende ne sorun var diye soruyor

[0:01:20.439] ve rastgele çözümler deniyorsanız bugünkü bölümümüzde doktor Sandra

[0:01:24.360] Kaufman ile nihayet noktaları birleştiriyoruz. Vücudun iç ritmini yani

[0:01:28.479] her hücreye ne zaman uyanacağını, ne zaman dinleneceğini söyleyen Sirka diyen

[0:01:32.680] saati konuşuyoruz. Bu sistem yaş aldıkça yavaş yavaş bozuluyor. Aslında çoğumuzun

[0:01:37.560] uyuyamamasının gerçek sebebi bu. Dinlenmeyi yöneten iç mekanizma düzgün

[0:01:41.560] çalışmıyor. Doktor Kaufman bize bu sistemde tam olarak neyin bozulduğunu ve

[0:01:46.399] en önemlisi hücresel yolları optimize ederek bu doğal ritmi nasıl

[0:01:50.280] onarabileceğimizi anlatıyor. Eğer tahmin yürütmekten yorulduysanız bu bölüm size

[0:01:55.040] sonunda neden uyuyamadığınızı, hangi mekanizmanın çalışmadığını ve bunu

[0:01:59.159] düzeltmek için neler yapabileceğinizi açıklayacak. Ayıkfa'nın bu bölümü Gedik

[0:02:04.479] Eğitim Vakfı katkısıyla sizlere ulaşıyor. 30 yılı aşkın süredir gençler,

[0:02:09.520] çocuklar ve kadınların eğitimine destek veren burslar, projeler ve sosyal

[0:02:13.959] çalışmalarla onların hayallerine ulaşmalarına imkan sağlayan Gedik Vakfı

[0:02:18.400] ile bu yolculukta birlikte olduğumuz için gurur duyuyoruz. Eğitime yatırım

[0:02:23.440] geleceğe yatırımdır. Siz de Ayık Kafaya konuk olan alanında dünya çapında

[0:02:28.040] başarılı uzmanlara isterseniz orijinal İngilizce kayıtlarıyla, isterseniz

[0:02:33.120] Türkçe çeviriyile ve tamamen ücretsiz şekilde ulaşmaya devam etmek için kanala

[0:02:38.280] abone olun, bölümlere yorum yazın, beğenin ve paylaşın. En güncel bilimsel

[0:02:43.840] verilere dayanan içeriklerimize ulaşmaya devam edebilmek için siz de böylece

[0:02:48.360] destek verin. Doktor Sandra Kaufman İstanbul'a ve

[0:02:52.720] stüdyoma hoş geldin. Burada olmak çok güzel. İstanbul'u çok

[0:02:56.879] seviyorum ve harika bir stüdyom var. Burada olmana çok sevindim. İnsanlar

[0:03:01.360] bizim iki bölümü de çok sevdi. Aslında ben hiç kimseyle art arda iki bölüm

[0:03:06.319] çekmemiştim ama konuşacak o kadar çok şey vardı ki bugün sirka diyen saatten

[0:03:11.959] ve uykudan bahsedeceğiz. Bana sürekli insanlar yazıyor. Çünkü ben uyku

[0:03:16.239] sorunlarımdan sık sık bahsediyorum. Gözlük takıyorum. Şunu yapıyorum. Bunu

[0:03:21.519] deniyorum. İşe yarıyor ya da yaramıyor. Ama sonuçta bu konuda binlerce mesaj

[0:03:26.840] alıyorum. İşte bugün bunların bazılarına değineceğiz.

[0:03:30.760] psikolojik tarafına ya da uyku apnesi gibi fizyolojik taraflara girmeyeceğiz

[0:03:36.040] ama çok önemli bir konudan yani sirka diyen saatten ve neden buna dikkat

[0:03:41.879] etmemiz gerektiğinden bahsedeceğiz. Çünkü insanlara hep söylüyorum dışarı

[0:03:46.959] çıkın, güneşe bakın, biraz dışarıda kalın vesaire. Peki sirka diyen saat

[0:03:53.879] nedir? O çok kapsamlı ve harika bir soru. Sirkadien saat bizim 24 saatlik

[0:03:59.519] döngü halinde değişken bir ritme sahip olmamıza neden olan moleküller ya da

[0:04:04.360] biyolojik süreçlerdir. İnsanlar genellikle uykunun duygusal bir şey

[0:04:08.760] olduğunu, kafada bittiğini ya da çeşitli dış etkenlere bağlı olduğunu düşünür ama

[0:04:14.159] aslında hepsi biyokimyasaldır. Peki tam olarak ne işe yarıyor?

[0:04:22.000] Yani bizi uykuya yönlendiren iki protein var. Biri clock proteini ki adı

[0:04:27.240] gerçekten harika. Diğeri ise Bal. Adı o kadar havalı değil. Bu iki protein hücre

[0:04:32.680] içi çekirdek içinde üretiliyor ve birbirine bağlanıyor. Buna eşleşme

[0:04:36.400] deniyor. Sonra bu ikili tekrar çekirdeğe dönüyor ve EBOX adı verilen bir bölgeyi

[0:04:41.000] aktive ediyor. Bu da iki başka proteinin Cryptocchrom yani Cı ve period yani pa

[0:04:47.000] proteinlerinin üretilmesini sağlıyor. Bu iki protein de eşleşip çekirdeğe geri

[0:04:51.639] dönüyor ve ilk seti yani Clock ve BML1'in aktivitesini kapatıyor. Böylece

[0:04:56.240] sürekli tekrarlayan bir açık kapalı açık kapalı döngüsü oluşuyor ve bu döngü

[0:05:01.280] yaşamın boyunca devam ediyor. Vücudunun bu proteinleri ne kadar ürettiği ve ne

[0:05:05.639] kadar süre aktif kaldıkları uyku düzenini kontrol ediyor.

[0:05:09.479] Bu keşif Nobel ödülü almış değil mi? Evet doğru. İnsanların uyuması

[0:05:13.479] gerektiğini milyonlarca yıldır biliyorduk ama bunun arkasındaki

[0:05:16.479] mekanizmayı gerçekten anlamamız 2017'de oldu ve işte bu keşifleriyle o yıl Nobel

[0:05:21.440] ödülü kazandılar. Peki neden uyumamız gerekiyor?

[0:05:24.960] Harika bir soru. Uykuya ihtiyacımız var. Çünkü genlerimizin yaklaşık %40'ı yani

[0:05:31.120] protein üretimi biz uyurken gerçekleşiyor. Yani uyumuyorsan

[0:05:36.560] proteinlerini onaramıyorsun, DNA'nı tamir edemiyorsun ve zamanla vücudun

[0:05:41.759] çökmeye başlıyor. Ve görünen o ki sirka diyen saat insan

[0:05:46.880] vücudunun ritmini oluşturuyor. Evet, kesinlikle öyle Esra. Aslında

[0:05:52.319] vücudundaki her hücrenin timus ve testisler hariç ki ikimizde de yok.

[0:05:56.120] Kendi iç saati vardır. Yani vücudundan bir hücre alıp küçük bir petri kabına

[0:05:59.759] koysan o hücre kendi başına açık, kapalı, açık kapalı şeklinde ritmini

[0:06:03.440] sürdürür. Ama bu ritmin düzgün işlemesi için her şeyin beyindeki hipotalamusta

[0:06:07.560] bulunan ana orkestra şefi tarafından kontrol edilmesi gerekir. Bu ana saat

[0:06:11.360] sinyaller göndererek vücuttaki tüm hücre saatlerini senkronize eder. Böylece

[0:06:15.039] hepsi aynı zaman diliminde aynı ritimle çalışır.

[0:06:17.639] Vücudumuzda bu ritme ihtiyaç duyan şeyler tam olarak neler?

[0:06:22.680] Bu ritme ihtiyaç duyan o kadar çok şey var ki. Kardiyovasküler sistem bile bu

[0:06:27.080] ritme bağlı çalışıyor. Kalp atış hızının sabah ve gece farklı olması bunun bir

[0:06:31.479] örneği. Hormonlar dalgalanıyor, kan basıncı değişiyor. Kortizol seviyeleri

[0:06:35.680] de öyle. Yani büyük ihtimalle metabolizmanın neredeyse tamamı sirka

[0:06:40.400] diyen saatle birlikte ritmik bir şekilde çalışıyor.

[0:06:44.039] Peki bu ritim tamamen bozulduğunda ne oluyor? Yani senin gibi doktorlar mesela

[0:06:51.120] sen de doktorsun ve eminim gençken yani belki şimdi değil ama o zamanlar

[0:06:56.440] hastanede çalışırken uykusuz geçen gecelerin olmuştur. Sonra eve gidip

[0:07:02.160] gündüz uyumaya çalışırsın. İşte o durumda vücudun saati tamamen şaştığında

[0:07:08.400] ne oluyor? Harika bir soru. Kısa vadede bu duruma

[0:07:11.960] bir şekilde dayanabiliyorsun ama kendini berbat hissediyorsun. Uzun vadede ise

[0:07:15.960] yapılan araştırmalar gece vardiyasında ya da düzensiz vardiyada çalışan

[0:07:19.560] insanların hastalık ve ölüm oranlarının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Bu

[0:07:23.599] kişilerde diyabet, osteoporoz ve kalp damar hastalıkları görülme riski

[0:07:27.160] belirgin şekilde artıyor. E hatta yapılan çok önemli bir çalışmada gece

[0:07:31.599] boyunca yoğun yapay ışığa maruz kalan şehirlerde yaşayan kadınlarda meme

[0:07:35.720] kanseri riskinin önemli derecede arttığı gösterilmiş.

[0:07:38.720] Uçaklarda ya da hastanelerde falan değil. Doğrudan şehirde mi?

[0:07:41.520] Evet. Fazladan ışığa maruz kalırsınız. Diyelim ki New York'ta Times meydanında

[0:07:45.240] yaşıyorsunuz. Yani eğer Tim Square gibi ışıkların hiç

[0:07:48.720] sönmediği bir yerde yaşıyorsan ve iyi uyuyamıyorsan bir kadın olarak meme

[0:07:53.199] kanseri riskin çok daha yüksek oluyor. Evet böyle bir çalışma biliyordum ama

[0:07:57.919] ben onun uçuş görevlileri üzerinde yapıldığını sanıyordum.

[0:08:01.120] Aslında bu konuda pek çok araştırma yapıldı. Birçoğu da bu riskin olduğunu

[0:08:06.960] gösteriyor. Evet. Aynı zamanda uçuş görevlileri için

[0:08:09.800] de var. Kesinlikle. Çünkü onların sirka diyen

[0:08:12.800] ritimleri ciddi şekilde zorlanıyor. Bize tüm ritmi açıklayabilir misin?

[0:08:16.759] Nasıl çalışıyor? Hipofiz ve hipotalamus tarafından

[0:08:19.440] kontrol edilen bu sistemde az önce bahsettiğimiz gibi hücreler clock ve B

[0:08:24.560] mal adlı iki protein üretmeye başlar. Bu proteinler belirli süreçleri aktif hale

[0:08:29.599] getirir ve sen uyanık olursun. Aynı zamanda kendi aktivitelerini kapatacak

[0:08:34.320] proteinlerin üretimini de başlatırlar. Yani yine o açık kapalı açık kapalı

[0:08:38.959] döngüsü oluşur. Bununla birlikte iki ek protein daha devreye girer. ROR alfa ve

[0:08:44.839] Rev. Eee bunlardan biri hücre döngüsünü hızlandırır, diğeri ise yavaşlatır.

[0:08:50.360] Böylece sistemin hassas ayarı yapılabilir. Yani bu ritmi kontrol etmek

[0:08:54.399] mümkün olur. Tüm bunların üzerinde bir kontrol katmanı daha vardır. O da

[0:08:58.600] sirtuinler tarafından sağlanır. Özellikle sirtuin 1 ve sirtuin 6 önemli.

[0:09:03.519] Her ikisi de çekirdekte bulunuyor. Sirtuin 1 hücre içi dengeyi yani

[0:09:07.519] hücresel homeostazı genel olarak düzenliyor. Sirtuin 6 ise daha çok uyku

[0:09:11.959] ve DNA onarımı ile ilgili. E bu sirtuinlerin düzeyleri de NAD seviyeleri

[0:09:16.519] tarafından kontrol edilir ve NAD seviyeleri de doğal olarak gün içinde

[0:09:20.279] dalgalanır. NAD gerçekten çok ilginç bir molekül çünkü sirken şekilde üretilir ve

[0:09:25.360] aynı zamanda sirkadiyen ritimleri yönlendirir. İşte bu yüzden insanlara

[0:09:29.560] genellikle büyük dozdav yoluyla nad takviyesi yaptırmamalarını öneriyorum.

[0:09:34.680] Çünkü bu doğal sirka diyen dengeni bozabilir. Bir saniyeliğine tekrar o

[0:09:39.399] merkeze ana saate dönmek istiyorum. Çünkü önümde prezantasyonda daha önce

[0:09:44.160] farkına varmadığım bir şey dikkatimi çekti. Gündüz güneş ışığının uyarıcı

[0:09:49.040] olduğunu biliyordum ama burada gördüğüm şey gündüzün baskılayıcı, gecenin ise

[0:09:54.360] uyarıcı olduğuna dair podcas'te konuk olan birçok kişi arasında ışık uzmanı

[0:09:59.880] demek istemem ama mavi ışığa hassasiyeti olan kişiler için özel gözlükler

[0:10:05.320] tasarlayan biri vardı. Ondan bir şey öğrendim ve sanırım bu öğrendiğim bir

[0:10:10.480] sonraki soruyla da bağlantılı olabilir. Şöyle ki insanlar gün boyunca dışarıda

[0:10:16.800] güneş gözlüğü taktıklarında gözlerini doğal güneş ışığına maruz bırakmamış

[0:10:21.680] oluyorlar. Dolayısıyla beyinleri de bu ışıktan sinyal alamıyorlar. Sonra akşam

[0:10:27.360] eve döndüklerinde stüdyo tipi parlak mavi tonlu ışıkları açıyorlar ve o

[0:10:32.920] ortamda oturuyorlar. Bu durumda e melatonin üretimi baskılanıyor. Yani

[0:10:38.120] vücut gece geldi uyku sinyalini alamıyor. Bunu biraz daha detaylı

[0:10:43.079] anlatabilir misin? Bu sistem tam olarak nasıl işliyor? Melatonin, ışık ve diğer

[0:10:49.279] çeşitli şeyler tarafından yönlendirilir. Buna The Guybers deniyor. Yani dış

[0:10:54.160] uyaranlar. Yani ışıklı bir ortamda olduğunuzda melatonin salgısı kapanır ve

[0:11:00.839] karanlık bir durumda ise melatonin açılır ve melatonin SC'de yani hücrenin

[0:11:07.440] tüm dalgalanmalarını düzenleyen suprakiazmatik çekirdekte döngüyü

[0:11:12.519] başlatır. Yani dediğin gibi gündüz güneş gözlüğü ve gece çok fazla ekstra ışıkla

[0:11:19.000] oynadığınızda vücudunuzun gece ve gündüzü algılama şeklini kesinlikle

[0:11:24.120] bozuyorsunuz. Bu da kesinlikle melatonin seviyelerini ve uyku döngünüzü bozacak

[0:11:29.639] diğer çeşitli uyarıcıları etkiler. Belki yanlış hatırlıyor olabilirim ama sanırım

[0:11:34.560] bir podcastte ya da başka bir yerde şöyle bir şey duymuştum. Gündüz dışarıda

[0:11:39.720] olduğumuzda melatonin topluyoruz ya da depoluyoruz ve hava karardığında bu

[0:11:44.880] melatonin salınıyor. Bu doğru mu? Gerçekten böyle mi işliyor? Vücut

[0:11:48.760] melatonini sürekli üretir. Çünkü öyle bir anda hadi yapalım denilecek bir şey

[0:11:53.240] değildir. Sonuçta bu bir proteindir. Sentezlenmesi gerekir. Ama haklısın.

[0:11:57.440] Melatonin gerektiğinde salınır ve o zaman aktif hale gelir. Melatoninle

[0:12:01.040] ilgili ilginç olan şey şu: Seni uyutan şeydir ama uykuda kalmanı sağlayan şey

[0:12:05.200] değildir. Birçok insan milyonlarca hatta yüz milyonlarca kişi uyuyabilmek için

[0:12:10.240] melatonine ihtiyaçları olduğunu düşünüyor. Ama ben senden öğrendim ki

[0:12:14.600] melatonin aslında sadece uykuya dalmana yardımcı oluyor. Uykuda kalmanı

[0:12:19.160] sağlamıyor. Aynen öyle. Seni uykuda tutmuyor. Ve bu doğru. Gençken çok fazla

[0:12:24.480] melatonin üretirsiniz. Yaşlandıkça bu üretim gitgide azalır.

[0:12:27.600] Peki neden? Çünkü vücudunuz melatonin üretilmesi

[0:12:32.040] için ihtiyacı olan şeyleri üretmeyi bırakır.

[0:12:35.639] Yani bu da onlardan biri. Tabii gençken melatonin takviyesi alırsan biraz

[0:12:39.560] faydasını görürsünüz ama zaten gençken pek ihtiyacınız olmaz. Yaşlandıkça

[0:12:44.000] melatonin takviyesi çok daha faydalı olur. Gençken ise farklı bir durum

[0:12:47.519] vardır. Fazla melatonin alırsan vücut bunu olumsuz bir geri bildirim olarak

[0:12:51.320] algılar. Yani vücudun zaten yeterince melatonin olduğunu düşünür ve kendi

[0:12:55.320] üretimini azaltır. Bu yüzden gençlere genelde melatonin almamalarını öneririm.

[0:12:59.800] Tabii gerçekten almak istiyorlarsa o başka.

[0:13:03.560] Genç derken kaçlı yaşlar? 25 yaş ve 6 gibi.

[0:13:06.959] İlginç. Çünkü başka bir konuk da bana melatoninin asla olumsuz bir etkisi

[0:13:10.360] olmadığını söylemişti. Öyle mi dedi? Ama kesinlikle yağ etkisi

[0:13:13.360] var. Ancak yaşlandıkça ve buna ihtiyaç duyduğunuzda almanızda hiçbir sakınca

[0:13:17.560] yoktur. Aslında fazla melatonin almak vücut için çok faydalı. serbest

[0:13:21.279] radikalleri temizliyor ve vücutta birçok harika etki yaratıyor. Bu yüzden

[0:13:25.360] bazıları dayanabildiğin kadar al diyor. Ben de şahsen 20 miligrama kadar

[0:13:30.360] denedim. Yaklaşık 6 ay sürdü ama o kadar sersemlemiştim ki işe yaramadı. O yüzden

[0:13:34.800] dozu düşürdüm. Şimdi her gece 5 ilile 10 miligram arasında alıyorum.

[0:13:38.480] Yani ihtiyacın mı vardı yoksa sadece istediğin için mi?

[0:13:41.480] Sadece almak istediğim için ama aslında buna ihtiyacım yok ama faydalı olduğunu

[0:13:45.680] biliyorum. Bir alışkanlık haline geldi ve artık yaşlandım. Bu yüzden alıyorum.

[0:13:51.079] Sanırım hikayemi podcast'te seninle paylaşmamıştım. Çünkü bu kısa Instagram

[0:13:57.519] videolarını yeni yeni çekmeye başladım. Aslında podcast'ten önce senin bir

[0:14:02.880] konuşmanı dinlemiştim. Sahnede yaptığın o konuşmaydı. Tamam iyi bir hekim dedim

[0:14:08.839] kendi kendime. İşte ben bu kadına nasıl daha iyi uyuyabilirim diye sorayım.

[0:14:14.759] Sonra sen bana sadece uykuya özel birkaç takviye önerdin ve bunların işe

[0:14:20.680] yarayacağından oldukça emindin. Gerçekten de işe yaradı. O dönemde

[0:14:25.720] geceleri çok tuhaf bir şekilde 5 kez uyanıyordum. Neredeyse her saat başı.

[0:14:31.880] Hayatımda herhangi bir değişiklik yapmamıştım. Sadece yaş ilerliyordu.

[0:14:36.519] Eskiden uykum çok farklıydı. Tam bir gece kuşuydum. 2'ye 3'e kadar ders

[0:14:41.480] çalışırdım. Okulda da hep geç açılan bir öğrenciydim. Yüksek lisans yaparken de

[0:14:47.079] aynıydı. Biraz dikkat dağınıklığım var. O yüzden hem etrafımın hem zihnimin

[0:14:52.759] tamamen sakin olması gerekiyor ki odaklanabileyim. Bu yüzden sabaha kadar

[0:14:58.079] çalışır, sabah 10'a kadar uyurdum. Bu düzen benim için gayet iyi gidiyordu.

[0:15:03.639] Ama yavaş yavaş uyanma saatim önce 9'a sonra 8'e kaydı. O zaman ne oluyor bana

[0:15:10.800] diye düşünmeye başladım. Artık 23te yatamıyordum. Çünkü uykuya gerçekten

[0:15:16.519] ihtiyacım vardı. İlginçtir ki en kaliteli uykum hala sabah 5:30'dan

[0:15:23.240] sonrasında oluyor. 9'da yatamıyorum ama farz edelim 9'da yattım ve 5'te uyandım.

[0:15:30.160] Yine de dinlenmiş hissetmiyorum. 5 ile 7 arası o zaman dilimi benim için çok

[0:15:36.839] önemli. O saatlerde uyuduğumda gerçekten iyi hissediyorum. Sonra uyanma saatim

[0:15:44.000] 7'ye kadar geriledi ve artık ben mahvoldum, uykusuz yapamıyorum noktasına

[0:15:50.160] geldim. Aç kalabiliyorum ama uykusuzluk bana çok zor geliyor. Uykum tamamen

[0:15:55.560] dağılmıştı. Toparlayamıyordum. Ama sen bana hangi takviyeleri almam gerektiğini

[0:16:00.680] söyledikten sonra geceleri uyanma sayım 2'ye en fazla 3e indi. Yatmadan hemen

[0:16:07.600] önceye kadar su içiyorum. O yüzden birkaç kez uyanmam normal sayılır.

[0:16:12.680] Takıntılı değilim ama yüzüğümle uykumu takip ediyorum. Derin uyku ve RAM

[0:16:19.279] sürelerimin her biri 1 bu5 saate kadar uzadı. Şimdi çok daha dinlenmiş

[0:16:24.720] hissediyorum. Peki Sandra biz ne yapmıştık? O zaman

[0:16:28.560] yaşla birlikte vücudunun üretmeyi bıraktığı tüm proteinlerin üretimini

[0:16:32.759] yeniden artırdık. Peki bunu nasıl yaptık? Pek çok şey farklı etkiler

[0:16:36.839] yaratabilir ama benim basit formülüm şu: B mal 1 ve clock genlerini artırmak için

[0:16:42.120] selenyum ve spermidin kullanıyoruz. Senin selenyum seviyelerinin zaten

[0:16:46.519] yüksek olduğunu biliyorum ama biri için durum böyle değilse selenyumla başlamak

[0:16:50.920] harika bir adım olur. Selenyum gerçekten müthiş bir mineral. Çünkü araştırmalar

[0:16:56.319] DNA onarım hızını artırdığını gösteriyor. En ilginç yanıysa DNA'nın

[0:17:00.959] gece onarılması. Yani uykunu iyileştirerek sadece daha iyi

[0:17:05.079] uyumuyorsun. Aynı zamanda DNA onarımını da artırıyorsun. Bu gerçekten harika bir

[0:17:10.079] durum. Sirtuinleri artırmaya gelince sirtuin 1'i aktive eden iki ana bileşik

[0:17:15.319] var. Resferatrol ve pterostilben. Sirtuin 6 içinse fukoidan etkili. Bu

[0:17:20.880] bileşik Japon deniz yosunundan elde ediliyor. Sende de fuko'dan kullanmaya

[0:17:25.280] başladık ve sanırım ne yediği seviyeni de biraz değiştirdik.

[0:17:31.039] Şeyleri de ekledik mi? Neleri?

[0:17:33.280] Enemn veya En ekledik mi? Evet. Evet.

[0:17:37.080] Tamam. İşte tüm bunları yaparak uykunu kontrol eden tüm protein seviyelerini

[0:17:40.200] yükselttik. Şimdi hatırladım. Bu senin Dave Asp'in

[0:17:43.200] programında portakal kabuğu meselesinden bahsettiğin bölümü dinlemiştim. O sırada

[0:17:47.640] ne portakal kabuğu mu ne işe yarıyor ki diye düşündüm. Sonra bir başka konuşmanı

[0:17:51.880] dinledim. Orada portakal kabuğunun ne işe yaradığını anlatıyordun.

[0:17:55.520] Portakal kabuğu çok faydalı. İçinde gerçekten etkileyici bileşenler bulunur.

[0:18:00.400] Bunlardan biri Nobiliin. Nobiliin ROR alfa agonisti olarak görev yapar. Yani

[0:18:06.480] ROR seviyelerini artırır ve bunun sonucunda Bal Clock Period Cryptochrom

[0:18:11.720] sisteminin ritmik salınımlarını güçlendirir. Yaş aldıkça bu biyolojik

[0:18:15.559] dalgaların genliği azalır. Portakal kabuğu ise içerdiği nobilitin sayesinde

[0:18:20.440] bu genliği yeniden yükselterek seni eski dengesine yani gençlikteki ritmine geri

[0:18:25.600] döndürür. Bunları sadece kan tahliline dayanarak

[0:18:29.679] yapmak mümkün değil. Daha çok anekdota dayanan bir açıklama gibi. Benim

[0:18:33.080] zorlandığım nokta da bu. Evet, doğru. Şu anda bunların hiçbirini

[0:18:37.559] ölçmenin bir yolu yok. Hiçbir şekilde. Bu ne yazık ki üzücü bir durum ama

[0:18:42.280] zamanla bunu yapabileceğimizi düşünüyorum. Güninity bir dönem Sir Twin

[0:18:46.600] bir ölçümü yapabiliyordu. Ancak bildiğim kadarıyla artık o testi piyasadan

[0:18:51.200] kaldırdılar. Diğer sirtuin türlerini ise şu an ölçemiyoruz. NAD seviyesini bir

[0:18:56.919] ölçüde tespit etmek mümkün ama bu da oldukça zorlu bir süreç. Ve tabii ki

[0:19:01.080] henüz biyolojik saat proteinlerini de ölçmemiz mümkün değil.

[0:19:06.559] Hiçbir ölçüm yok mu? Hayır. Yani şöyle, eğer bir araştırma

[0:19:09.840] çalışmasının içindeysen ve örnekler özel olarak laboratuvarlara gönderiliyorsa

[0:19:12.679] muhtemelen ölçülebilir. Ama genel bir birey için yani sıradan biri açısından

[0:19:15.840] bakıldığında bunu yapmak mümkün değil. Yani demek istediğin şu mu? Yaşlandıkça

[0:19:21.400] bu proteinleri üretme veya düzgün çalıştırma yeteneğimizi mi kaybediyoruz?

[0:19:27.840] Kesinlikle öyle. Her hücre aslında bir fabrikadır ve bu fabrikanın görevi

[0:19:32.360] protein üretmektir. Hangi tür hücre olduğuna bağlı olarak ürettiği protein

[0:19:36.200] de değişir. Örneğin böbrek hücresi böbreğe özgü proteinler üretir.

[0:19:40.320] Karaciğer hücresi de karaciğere özgü olanları. Eee, güzel haber şu ki tüm

[0:19:44.679] hücreler sirkadien proteinlerini de üretir. Ancak zamanla hücreler

[0:19:48.440] işlevlerini yitirmeye başlar. ya yeterli miktarda protein üretemezler ya da

[0:19:52.640] ürettikleri proteinlerin kalitesi düşer. Bu proteinler glikasyona uğrayabilir,

[0:19:57.120] oksitlenebilir ya da başka şekillerde zarar görebilir. Yani eğer yeterli

[0:20:01.280] miktarda protein üretemiyorsan veya üretilen proteinler hasarlıysa doğal

[0:20:05.600] olarak hücresel sistem de verimli çalışmaz. Longevity protokolünün amacı

[0:20:10.080] da tam olarak budur. Hücrelerinin en iyi durumda olmasını sağlamak. Böylece

[0:20:14.039] ihtiyaç duyduğun tüm proteinleri kaliteli şekilde üretebilmek ve onları

[0:20:17.600] olabildiğince koruyabilmek. Bunun için proteinlerin glikasyona ya da oksidas

[0:20:22.080] uğramamasını sağlamaya çalışıyoruz. Sonuçta hedefimiz hücresel sistemini

[0:20:26.159] yeniden ayarlayarak onu yaşlı birinin sisteminden çok yaklaşık 30 yaşındaki

[0:20:30.159] birinin sistemi gibi çalışır hale getirmek. Peki sirka diyen ritmin

[0:20:34.280] telomerler üzerindeki etkisi ne? Bu gerçekten çok ilginç. Sirka diyen

[0:20:39.600] ritme olan ilgim aslında dolaylı yoldan başladı. Çünkü başlangıçta başka

[0:20:44.440] biyolojik süreçleri anlamaya çalışıyordum. Telomer uzunluğumu nasıl

[0:20:48.559] optimize edebileceğimi çözmeye takmıştım resmen. Sonunda şu sonuca vardım. Aşırı

[0:20:54.240] uzun telomerler faydalı değil. Çok kısa telomerler de kesinlikle zararlı. Önemli

[0:20:59.760] olan dengeli, sağlıklı uzunlukta telomerleri koruyabilmek ve görünüşe

[0:21:05.159] göre bu sadece NAT tarafından değil aynı zamanda biyolojik saat proteinleri

[0:21:09.840] tarafından da kontrol ediliyor. O noktada dedim ki eğer uyumuyorsam sadece

[0:21:15.240] berbat hissetmekle kalmıyorum. Aynı zamanda uykumu düzenleyecek clock

[0:21:19.960] proteini yeterince üretmiyorum. Bu da telomerlerime zarar veriyor. Sirka diyen

[0:21:25.039] proteinlerle ilgili ilginç olan şey onların ek görevleri de olması. Örneğin

[0:21:30.679] klak proteini özellikle dikkat çekici çünkü terti yani bu telomeras

[0:21:35.360] sistemindeki ana enzimlerden birini aktive ediyor. Ayrıca heterokromatin

[0:21:40.360] proteini 1 alfa adı verilen bir proteinin üretimini de artırıyor. Bu

[0:21:44.919] protein çekirdekteki DNA'nın stabilitesini güçlendiriyor ve DNA'yı

[0:21:49.520] yoğunlaştırma, heterokromatin oluşturma kapasitesi sağlıyor. Bu süreç DNA'nın

[0:21:55.039] yapısını koruyor ve DNA kaynaklı kanser riskini azaltıyor. Yani tekrar

[0:22:00.559] söyleyeyim, uyumadığında hastalanma ve erken ölüm riski artar. Çünkü vücudun

[0:22:06.279] başka görevleri yerine getiren bu proteinleri üretemez.

[0:22:10.880] Peki süper uzun telomerlerin neden faydalı olmadığını söyler misin?

[0:22:14.880] Telomeraz denen yapı aslında dev bir enzim kompleksi. Telomerler fazla

[0:22:19.520] uzadığında sistem onları kendiliğinden keser. Bu yüzden belli bir uzunluğun

[0:22:23.600] ötesine uzamalarının hiçbir anlamı yoktur ve işe yaramaz. Fakat telomerler

[0:22:27.880] aşırı kısaldığında, özellikle yaklaşık 500 baz çifti biriminin altına indiğinde

[0:22:32.600] telomeras kompleksi ya da daha doğru ifadeyle çoğalma kompleksi DNA'nın

[0:22:36.840] üzerine oturamaz. Bu gerçekleşmediğinde DNA çoğalamaz ve hücre bölünmesi

[0:22:41.440] yapılamaz. Bu nedenle kimsenin aşırı uzun yani süper uzun telomerleri

[0:22:46.080] bulunmaz. Asıl önemli olan, çok uzun olmayan, çok da kısalmayan,

[0:22:49.919] oksitlenmeyen ve glikasyona uğramayan sağlıklı, orta uzunlukta telomerlere

[0:22:54.520] sahip olmaktır. Onları uzatmanın bir yolu var mı? Çünkü Bill Andrews

[0:22:59.000] yaptığımız hiçbir şeyin telomerlerimizi gerçekten uzatmadığını düşünüyor.

[0:23:03.400] Ben de aynı görüşteyim. Telomerleri uzattığımızı sanmıyorum. Aslında onları

[0:23:06.840] koruyoruz. Hem de oldukça iyi koruyoruz. Çünkü bunun için yapılabilecek

[0:23:10.880] milyonlarca var. Gerçi milyonlarca demeyelim de ama telomer uzunluğunu

[0:23:14.960] stabil tutan bir düzine etkili yöntem var.

[0:23:18.000] Yaşlanmayla birlikte bu ritmin nasıl değiştiğinden bahsediyorduk. Bunu biraz

[0:23:23.480] açar mısın? Şimdi şöyle. İnsanlar yaş aldıkça

[0:23:27.640] uykularının bozulduğunu ve uyku düzenlerinin kaydığını hisseder. Bu

[0:23:32.000] yüzden akşam yemekleri erkene çekilir. Çok erken yatmaya başlanır ve çok da

[0:23:37.400] erken kalkılır. Yani bütün ritim öne doğru kayar. Uyku kalitesi düşer, uyku

[0:23:43.720] süresi de kısalır. İlginç olan şu: BMAL ve Clock genlerinin ölçümleriyle

[0:23:49.799] insanların uyku düzenlerini aynı grafikte üst üste koyduğunda iki çizgi

[0:23:54.640] neredeyse birebir aynı çıkar. Bu da yaşlanmayla görülen uyku sorunlarının

[0:23:59.880] aslında bu genlerdeki değişimlerden kaynaklandığını çok net gösterir.

[0:24:04.679] Yani evet bence de yaşla birlikte her şeyin kaydığı çok açık ve gerçekten

[0:24:09.440] ilginç. Bugün düzenlediğim özel etkinliğimizde seni dinlerken yine aynı

[0:24:15.039] şeyi düşündüm. Longevity tıbbını anlatış biçimin, hücrelere bu kadar odaklanman

[0:24:21.279] gerçekten dikkat çekiciydi. Çünkü pek çok doktorla konuşuyorum. Onların

[0:24:27.080] yaklaşımı daha genel. Kolesterol, bağırsak sağlığı, tiroidler, aklına ne

[0:24:34.039] gelirse hepsine birlikte bakıyorlar. Sen de elbette bunlara bakıyorsun ama odak

[0:24:40.279] noktan çok daha farklı. Bizim konuştuğumuz şey üzerinden gidersek sen

[0:24:46.840] hücrenin içinde olanı düzelttiğinde geri kalanların büyük kısmının

[0:24:52.840] kendiliğinden yoluna gireceğine inanıyorsun. Tabii kişi tamamen abur

[0:24:58.120] cuburla beslenmiyorsa işte bu nedenle sen buna lonceviti tıbbı

[0:25:03.159] diyorsun. Kesinlikle söylediğin gibi benim

[0:25:08.840] yaklaşımım hücre temelli. Farklı şeylere farklı merceklerden bakıyoruz ve

[0:25:14.039] geleneksel tıp organlara odaklanıyor. Akciğerler için göğüs hastalıklarına

[0:25:18.640] gidiyoruz. Kalp için kardiyoloğa, cilt için dermatoloğa. Benim bakış açım ise

[0:25:23.679] hücre biyoloğu olarak başladığım için önce hücrelere yönelmek gerektiği. Çünkü

[0:25:29.039] tüm hücreler temelde benzer sorunlara sahip. Bu sorunları düzelttiğinde tıbbi

[0:25:34.360] problemlerin büyük bir bölümünü de düzeltmiş olursun. Temel hücreleri

[0:25:38.440] iyileştirdikten sonra tiroidine, kalbine ya da başka bir organa özel olarak

[0:25:43.720] bakabilirsin. Ancak birçok problemin kökeninde zaten hücresel işlev

[0:25:48.720] bozuklukları yer alıyor. En sevdiğim örneklerden biri şöyle. Mitokondrine

[0:25:53.799] baktığında sirtuin 3 onun hangi enerji kaynağını kullanacağını belirler. Glüoz

[0:25:59.640] mu kullanacağım, lipit mi kullanacağım? Bunu nasıl yöneteceğim gibi. Sirtuin ü

[0:26:04.559] seviyeleri düşmeye başladığında ki bu genelde 35 yaş civarında olur. Bir anda

[0:26:09.159] eskisi kadar lipit yakmadığını görürsün. Yakılmayan lipitler damarlarında

[0:26:13.240] dolaşmaya başlar. Bu da neye yol açar dersen ateroskleroza. Yani mitokondriyi

[0:26:18.320] düzgün çalışır hale getirdiğinde teorik olarak kardiyovasküler sağlığını da

[0:26:22.520] iyileştirirsin. Bu gerçekten büyüleyici. Çünkü aynı şey

[0:26:26.600] senin de söylediğin gibi çok farklı merceklerden açıklanabilir.

[0:26:31.520] Tabii ki. Tabii ki. Hem hücre biyoloğu hem de batı tıbbında eğitim almış bir

[0:26:36.360] hekimim. Bir anestezi uzmanıyım. Yani fizyolojiyle ve onun tüm detaylarıyla

[0:26:40.640] sürekli içeyim. Longevity hekimi olarak da şunu söyleyebilirim. Biz nelerin

[0:26:45.840] karşımıza çıkacağını biliyoruz. O yüzden bunları mümkün olduğunca erkenden

[0:26:49.960] önlemeye çalışıyoruz. Yani kan tahlillerine bakmak gerekir.

[0:26:53.640] Ama çoğu zaman kişinin yaşından da aşağı yukarı neler olup bittiğini anlarsın.

[0:26:58.880] Hatta bazen bakmana bile gerek kalmayabilir. Diyelim ki bu kişiler

[0:27:04.000] senin hastaların ve onları her ay görüyorsun. sağlıklarını iyileştirmeye

[0:27:08.760] çalışıyorsundur zaten. Ama biri herhangi bir yaşta mesela 60 yaşında geliyor ve

[0:27:15.520] sen onun sağlık geçmişini, fiziksel durumunu, duygusal durumunu iyice

[0:27:21.200] değerlendiriyorsun. Böyle olunca nelerin eksik olduğunu büyük ölçüde

[0:27:25.399] söyleyebilirsin. Kesinlikle. Hatta tıp fakültesinde ve

[0:27:28.520] genç bir doktor olarak eğitim alırken bize her zaman şunu öğretirler. Sağlık

[0:27:31.960] öyküsü yani hastanın anlattığı hikaye tanının en önemli kısmıdır. Gerçekten

[0:27:36.080] öyledir. Mesela biri, "Ailemde herkesin kolesterol sorunu var." diyorsa evet

[0:27:40.200] onun da kolesterol sorunu olduğunu bilirsin. Yaşlı insanlara baktığında

[0:27:44.080] gözlerinin altında beyazımsı, sarımsı birikimler oluştuğunu görüyorsan onların

[0:27:48.240] yüksek kolesterolü olduğunu hemen anlarsın. Göbek çevresindeki yağlanmaya

[0:27:52.039] bakarsın. Bu genelde sirtuin 1'in düşük çalıştığını gösterir. Nasıl

[0:27:55.880] yürüdüklerine bakarsın, aktivite düzeylerine bakarsın ve osteoporoz

[0:27:59.559] riskini tahmin edersin, inme riskini tahmin edersin. Tabii ki her şeyi tahmin

[0:28:03.120] edemezsin. Bu yüzden bazı şeylere mutlaka bakarız. Ben özellikle başlangıç

[0:28:06.919] testlerini yorumlama konusunda iyiyim. En azından öyle olduğunu düşünüyorum.

[0:28:09.960] Böbrek fonksiyonlarının iyi olduğundan emin olmak isterim. Karaciğer

[0:28:12.960] fonksiyonlarının iyi olduğundan emin olmak isterim. Kanama zamanının normal

[0:28:15.919] olduğundan emin olmak isterim. Çünkü ilaç veya takviye vermeye başlamadan

[0:28:19.159] önce her şeyin dengede olduğunu bilmek isterim. Ondan sonra neyin hatalı

[0:28:22.399] olduğunu anlayabilirim. Lipit paneli nasıl? Daha da önemlisi oksid LDL nasıl?

[0:28:26.519] Tiroid nasıl? Enflamasyon seviyeleri nasıl? Ve çoğu zaman tahmin edersin

[0:28:30.200] zaten fazla kilolu insanlar enflamasyonludur. Diğerleri genelde

[0:28:33.480] değildir. Yaş aldıkça enflamasyon artar. Ama söylediğin tamamen doğru. Genelde

[0:28:38.640] fizik, muayene ve hastanın hikayesi sana hemen her şeyi anlatır.

[0:28:43.559] Biraz statinlerden de bahsetmiştik. Peki senin bu konudaki düşüncen ne? Bence

[0:28:49.840] statinlerin çok iyi yönleri var ve çok kötü yönleri de var. Statinlerin yaptığı

[0:28:54.559] şey kolesterol üretmek için gerekli enzimleri bloke etmektir. Yani daha az

[0:28:59.640] kolesterol üretirsin. E sorun şu ki o yolakta ihtiyaç duyduğun çok fazla şey

[0:29:04.200] var. Mesela koenzim Q1 o yolakta bulunur. Squalendi o yolakta bulunur. Bu

[0:29:08.880] yüzden statin kullanan kişiler genelde iki şey yaşar. Birincisi koenzim Q10

[0:29:13.880] eksikliği nedeniyle enerji düşüklüğü. İkincisi, squalen üretemedikleri için

[0:29:18.720] çok kuru bir cilt. Ayrıca statin kullanan kişilerde bir eksiklik daha

[0:29:22.880] olur. Çünkü seks hormonlarını üretmek için kolesterole ihtiyaç vardır. Bu da

[0:29:27.279] ayrı bir problem. Öte yandan statinler kolesterolü düşürür. Bu da bazı

[0:29:31.640] durumlarda gerçekten önemlidir. Ayrıca statinlerin kök hücrelere iyi geldiğini

[0:29:35.919] gösteren bazı bulgular da var. Yani her şeyin artısı ve eksisi var. Birinin

[0:29:40.760] yüksek lipit seviyesini değerlendirirken veya tedavi etmeye çalışırken aslında

[0:29:45.200] iki seçenek vardır. Ya üretimi azaltırsın ki statinlerin yaptığı budur

[0:29:49.840] ya da kullanımını artırırsın. Bu yüzden kişiye göre karar veririm. Çoğu zaman

[0:29:54.559] statin vermeyelim derim. Bunun yerine mesela fenofibrat kullanabiliriz.

[0:29:59.080] Böylece üretimi kısmadan lipit kullanımını artırırız ve üretimin

[0:30:03.120] azalmasının yol açtığı sorunlarla uğraşmayız.

[0:30:05.559] Anladığım kadarıyla bu bir ilaç. Naringenin maddesinin de kolesterol ve

[0:30:10.480] kan yağları üzerinde etkili olduğunu duydum.

[0:30:13.159] Naringenin gerçekten harika bir bileşik. Kolesterolü düşürür, kemik oluşumunu

[0:30:16.960] artırır. Üstelik naringenin aslında portakal kabuğundan elde edilir. Yani

[0:30:20.519] portakal kabuğu kullandığında bir sürü güzel fayda da beraberinde gelir.

[0:30:24.120] Kırmızı maya pirincinden daha iyi gibi görünüyor ya.

[0:30:29.080] Evet. Kırmızı mayada bulunan enzim statinlerdekiyle tamamen aynıdır. Bu

[0:30:33.519] yüzden etkisi de aynıdır. Sadece daha zayıftır. Lipit yani kan yağı

[0:30:36.880] seviyelerine gerçekten iyi gelen bir diğer şey de çörek otu yağıdır. İçinde

[0:30:41.039] bir bileşik var. Evet. Ve gerçekten inanılmaz etki ediyor.

[0:30:44.880] Günde 1500 miligram aldığında kan yağlarında belirgin bir iyileşme

[0:30:48.519] görürsün. O zaman izleyicilerimize biraz da şundan

[0:30:51.880] bahsedelim. Uyku için hangi takviyeleri kullanabilirler? Bu BMOL, clock,

[0:30:56.880] sirtuinler, ned, AMPK ve ROR gibi mekanizmalar sonuçta uykuyu da

[0:31:01.919] etkiliyor. Bunlar düzgün çalıştığında uyku kalitesi de yükseliyor. O yüzden

[0:31:07.559] bunları desteklemek için neler kullanılabilir? Gel biraz bundan

[0:31:11.639] bahsedelim. Evet, kesinlikle. Bimal ve clock'u optimize etmek için selenyum ve

[0:31:17.679] spermidin kesinlikle gerekli. Sirtuin aktivasyonu için resferatrol veya

[0:31:22.720] piterostilben kullanılır. Bu seçim lipit paneline göre yapılır ve ardından

[0:31:28.159] fukoidan kesinlikle gerekli. Bu sirtuinleri destekler. En döncülü de

[0:31:33.240] olmazsa olmazdır. Nemen veya NR olabilir ya da ortaya çıkan başka seçenekler de

[0:31:39.279] var. ROR alfa için ise Nobitin kullanılır. Burada ilginç bir başka

[0:31:44.639] seçenek de Neoruskogenin. E peki nedir o? Bu tavşan kirazı olarak

[0:31:50.200] bilinen bitkide bulunan gerçekten çok iyi bir protein. En büyük faydası iç

[0:31:55.120] organların hareketini sağlayan düz kas hücrelerini artırır.

[0:31:58.919] Bu ne anlama geliyor? Düz kaslar kan damarlarının çevresinde

[0:32:02.840] bulunur. Bu yüzden hemoroid ya da varis sorunu olanlar için bu bileşik gerçekten

[0:32:08.639] çok işe yarar. Biri bana, "Hemoroidlerim yüzünden perişanım, uyuyamıyorum."

[0:32:14.679] dediğinde onlara neuskogenin öneririm. Yani kas hipertrofisini yani büyüyüp

[0:32:21.480] gelişmesini destekliyor ama iskelet kası gibi büyük kaslar için değil. Çünkü bir

[0:32:26.080] an panikledim, yanlış anladım sandım. Düz kas yani temelde sadece damarların

[0:32:32.639] etrafındaki kasları etkiliyor. Burada Metformini AMP kinaz düzenlemesi

[0:32:38.840] ile bağdaştırıyorsun. Yani sen bunu kan şekerini düzenlemek için vermiyorsun.

[0:32:44.480] Doğru mu? Hayır aslında Metformin pek çok şey yapar. Harika bir ilaçtır.

[0:32:49.720] Aklına gelebilecek her şeyi yapıyor gibi. O kadar fazla etkisi var ki. Hatta

[0:32:54.360] o kadar yaygın ki bazen ilaç olduğunu bile unutuyorum. Ama bu kategoride

[0:32:59.039] Metforminin yaptığı şey şu. Mitokondrilerindeki elektron taşıma

[0:33:02.960] zincirini ayırıyor. Bu da vücudunun daha az enerji varmış gibi algılamasına yol

[0:33:07.720] açıyor. Yani daha az ATP üretiliyor. Bunun sonucunda daha fazla AMP oluşuyor.

[0:33:13.919] Bu da AMP kinazın aktive olduğunu gösteriyor ve olay kabaca böyle işliyor.

[0:33:19.240] Bunun yaptığı şey ise vücuda bir tür kış uykusu moduna geç sinyali vermek. Bu da

[0:33:24.799] uyumana yardımcı oluyor. Yani metformin daha pek çok şey yapar. Bağırsak

[0:33:29.480] mikrobiyotanı değiştirir. Karaciğerin glikozu işleme şeklini değiştirir. Çok

[0:33:34.480] fazla şeyi etkiler. Bu yüzden son derece faydalı, çok amaçlı bir ilaçtır.

[0:33:41.200] Evet. Bunların hepsini kullanıyor olmama sevindim. Çünkü uykum gerçekten düzeldi.

[0:33:47.159] Şimdi sana başka bir şey sorayım. Sanırım uyku konusunun çoğunu konuştuk.

[0:33:52.080] Yani aslında şunu söylüyoruz. Normalde yaş aldıkça bu süreçler zayıflıyor.

[0:33:57.799] Doğru mu? Bazı insanlarda ise zayıflamıyor. Bu da şu anlama geliyor.

[0:34:02.960] Sanırım bunu sen mi söylemiştin yoksa başka biri mi şimdi tam hatırlamıyorum

[0:34:07.480] ama nüfusun %10'unun çok iyi genetiği var. Uzun ve sağlıklı yaşıyorlar. Bir

[0:34:14.200] %10'un da berbat genetiği var. Sürekli hasta oluyorlar. Geri kalan %80 ise

[0:34:20.320] ortalama sagliga sahip. Uyku da buna benziyor gibi. Bir %10 yaşlanıyor ama

[0:34:26.079] yine de geceleri gayet iyi uyuyor. Bir başka %10 gençliğinden beri uyku sorunu

[0:34:32.000] yaşıyor. Geri kalan büyük grup için de eee doğru anladıysam yaşla birlikte bu

[0:34:38.599] uyku problemleri ortaya çıkıyor diyorsun.

[0:34:42.399] Yani söylediğin şey aslında benim matematik ve istatistikte öğrendiğime

[0:34:46.520] çok benziyor. Hayat bir çan eğrisi gibi değil mi? İnsanların çoğu ortada

[0:34:51.480] kümeleniyor. Bazıları kenarlarda kalıyor ve çok azı spektrumun en uç noktalarında

[0:34:56.879] oluyor. Bu da aslında o 10 1080 dağılımına uyuyor. Yani insanların %80'i

[0:35:01.920] yaşlandıkça benzer şekilde etkileniyor. Bu kesinlikle doğru. Yaşlanınca uyku

[0:35:06.720] sorunları yaşamaya başlıyorlar. Çünkü bu sürecin doğal bir parçası. İyi haber şu

[0:35:10.960] ki bunlar tedavi edilebilir şeyler. Stüdyoya girmeden önce konuşurken şunu

[0:35:16.560] söylemiştin. İster ışık olsun ister olmasın belli bir yaşa geldiğinde bu

[0:35:22.720] bozulmuş hücresel sistemleri düzeltmezsen

[0:35:27.119] üst üste ü tane gözlük taksan bile uyuyamazsın.

[0:35:32.400] Yani insanlar farklı nedenlerle uyuyamaz. Eğer gençsen ve tüm

[0:35:36.599] sistemlerin düzgün çalışıyorsa onları düzeltmeye çalışmanın hiçbir etkisi

[0:35:40.960] olmaz. Çünkü ortada bozuk bir şey yoktur. Eğer yaşlıysan ve uykusuzluğunun

[0:35:45.920] nedeni gerçekten buysa o zaman bu yöntem işe yarar. Ama yaşlıysan ve başka

[0:35:50.960] sorunlar da eşlik ediyorsa, gözlüklerini doğru zamanda taksan da, ışığı doğru

[0:35:55.440] zamanda kapatsan da tüm bu biyokimyasal anormallikler devam ettiği sürece yine

[0:36:00.440] uyuyamazsın. Benim bu konunun derinine inmeye başlamamın nedenlerinden biri de

[0:36:04.880] buydu. Uykuyla ilgili birçok uzmanın konferansına gittim. Hepsi şunu

[0:36:08.960] söylüyordu: "Odanın ısısını düşür. ışık seviyesini ayarla, yemek yeme, şunu yap,

[0:36:14.319] bunu yap. Ve bir noktada fark ettim ki kimse uykunun biyokimyasal nedenlerinden

[0:36:19.040] bahsetmiyor. Her şey sadece zeyt geber yani dış uyaranlar üzerineydi. İnsanlar

[0:36:24.040] sürekli dış faktörlere odaklanıyor. İç mekanizmaları kimse konuşmuyordu. Bu

[0:36:27.920] yüzden hem içsel süreçleri hem de dışsal faktörleri birlikte ele almak gerekiyor.

[0:36:32.359] Eee, temel çıkarım bu. Mesela bazen öyle yerlere gidiyorum ki klimaları düzgün

[0:36:37.640] çalışmıyor ve sıcak bir ortamda uyumak benim için gerçekten çok zor oluyor. Bu

[0:36:43.160] aslında gençken böyle değildi. Yani yaş aldıkça her şey değişiyor. 30'lu

[0:36:48.480] yaşlarda bence insan daha kolay uyum sağlıyor.

[0:36:52.400] Aynen öyle. 30'lu yaşlarda yağmur altında karton kutunun üstünde bile

[0:36:55.520] uyursun hiç fark etmez. Ama bu durum yaş ilerledikçe zorlaşıyor.

[0:36:59.640] Peki Sandra en son konuştuğumuzdan beri epey zaman geçti. Longevity alanında

[0:37:07.079] ufukta ne gibi yenilikler var? Tabii olmaz mı? Her zaman yeni bir şey

[0:37:12.160] var. En heyecan verici şeyler neler? Mesela

[0:37:17.560] bence artık bizim rutin olarak yaptığımız uygulamalar insanlar

[0:37:20.319] tarafından çok daha normal karşılanmaya başladı. Mesela hastalarıma ayda bir ya

[0:37:24.000] da 3 ayda bir egzozom infüzyonu almaları gerektiğini söylüyorum. Ve şu anda bunu

[0:37:27.520] yaptıran o kadar çok kişi var ki hepsi de çok memnun ve bu yöntem hızla

[0:37:30.760] ilerliyor. Bence buna plazma ferez eklemek bir sonraki büyük adım olacak ve

[0:37:34.160] bunun daha kolay ulaşılabilir hale gelmesi gerekiyor. Temel fikir şu:

[0:37:37.560] Vücuttaki kötü toksinleri, mikroplastikleri, yanlış katlanmış

[0:37:40.480] proteinleri ve diğer zararlı maddeleri dışarı alıyorsun. Yani önce vücudu

[0:37:44.040] temizliyorsun, ardından da tüm iyi bileşenlerle yeniden dolduruyorsun. Bu

[0:37:47.480] bir anlamda parasbiyoz modelini taklit etmek gibi. Bunun ötesinde elbette muuz

[0:37:51.880] hücreleri üzerinde de çalışıyoruz ama bu konuda neredeyse hiç deneyimim yok. Yani

[0:37:56.640] bu da eee ufukta görünen bir şey. Oraya doğru ilerliyoruz. Gen terapisi

[0:38:01.079] konusunda ise henüz tam olarak o noktaya geldiğimizi düşünmüyorum ama bazı

[0:38:05.079] ilerlemeler kaydediyoruz. Gen terapisine ne diyorsun?

[0:38:09.480] Henüz bunu kontrol etmenin bir yolu olmaması endişe verici. Hücrelere

[0:38:13.599] çeşitli proteinler üretmeleri için gen ekleyebiliyoruz. Fakat bu eklenen şeyler

[0:38:18.359] gerçekten genomun bir parçası olmadığı için yeterli ya da yeterli değil diye

[0:38:23.079] ayarlama yapma imkanımız yok. Ben Patrick Stevel'la yaptığım Ayık Kafa

[0:38:27.920] podcastinde şunu öğrenmiştim. Senin gen setlerini ölçüyorlar. Özellikle de

[0:38:32.960] lonceviti ile ilgili klasik genleri. Sonra da neye ihtiyacın varsa ona göre

[0:38:38.280] bir şeyler veriyorlar. Ama senin de söylediğin gibi bu alan o kadar yeni ki

[0:38:43.520] gerçekten işe yarayıp yaramadığını kimse tam bilmiyor. Mesela folistatin gibi

[0:38:48.920] şeyleri ölçebiliyorsun. Folistatin seviyeni artırmak için bir gen

[0:38:52.800] ekletebilirsin ama ne kadar folistatin üreteceğini kontrol etme şansımız yok.

[0:38:58.280] Yani mesela bunun dalgalanıp dalgalanmadığını bile bilmiyoruz. Belki

[0:39:03.200] de sirka diyen bir protein. Fakat geni eklediğinde aslında doğrudan genomuna

[0:39:08.640] yerleşmiyor. Çekirdeğe gidiyor ve o proteini üretiyorsun ama normalde olması

[0:39:13.240] gereken aç kapa mekanizmaları orada bulunmuyor. Yani o proteini üreteceksin.

[0:39:18.040] Fakat gerektiği zaman gereken miktarı üretmeyebilirsin ve üretimi azaltman

[0:39:22.400] gereken zamanda da bunu azaltamayabilirsin.

[0:39:25.160] Eksik olan şey işte bu kontrol mekanizmaları.

[0:39:28.720] Şimdi daha iyi anladım. Yani aslında sen şunu diyorsun. Biz burada sistemin nasıl

[0:39:33.800] çalıştığını konuştuk ya. Melatonin açılır kapanır, başka şeyler sürekli

[0:39:37.520] açılır kapanır. Biyoloji böyle çalışıyor diyorsun. Beden sürekli aynı maddeyi tek

[0:39:42.480] bir sistemde boşaltmaz. Sen de diyorsun ki eğer bu gen terapilerinden biri o

[0:39:48.599] geni, o proteini sürekli salgılıyorsa bu başka sistemlerde zararlı olabilir ve

[0:39:53.960] bunun neye yol açacağını da henüz bilmiyoruz.

[0:39:58.280] Aynen öyle. Evet. Tamam. Peki bir de ben FDA onaylı birkaç

[0:40:03.400] gen terapisi var diye biliyorum. Evet, hiçbir şeyi üretemeyen kişiler

[0:40:07.440] için onaylanmış gen terapileri var ve bu gayet mantıklı. Mesela bir çocuk protein

[0:40:11.599] X'i üretmesini sağlayan genden yoksun doğuyorsa ve bunu hayatı boyunca

[0:40:15.440] üretmesi gerekiyorsa bu tedavi harika bir çözüm olur. Ama bildiğim kadarıyla

[0:40:19.760] longevity amacıyla onaylanmış hiçbir gen terapisi yok. O noktaya geleceğiz.

[0:40:23.839] Kontrol mekanizmaları da gelişecek. Sadece henüz o aşamada değiliz.

[0:40:27.560] Peki Rapamis'in hakkında ne düşünüyorsun?

[0:40:31.560] Rapamisini çok tercih etmiyorum. Neden?

[0:40:36.560] Çünkü MTOR aslında vücutta yapım süreçlerinden sorumlu. MTOR yolağı AMP

[0:40:41.720] Kinaz yolağının tam tersine çalışıyor. İkisi de enerji ve besin seviyelerini

[0:40:45.960] ölçüyor. Ama biri vücudu tasarruf moduna alırken diğeri yapım ve onarım

[0:40:50.040] süreçlerini başlatıyor. Yani MTOR sistemi bir şeyleri inşa eden taraf.

[0:40:54.720] Rapamis'in verilen fareler fiziksel olarak gerçekten daha iyi görünüyor. Bu

[0:40:58.480] doğru. Fakat çalışmaların detaylarını okuduğunda şunu görüyorsun. Hızlı

[0:41:02.560] yenilenmesi gereken hücreler rapamisin altında bunu başaramıyor. Mesela

[0:41:06.520] hipokampus hücreleri iyi çalışmıyor. Bağırsak hücreleri de aynı şekilde iyi

[0:41:10.520] performans göstermiyor. Bu yüzden insanlar şöyle demeye başladı.

[0:41:14.520] Ya biraz rapamisini almak belki bana iyi gelir. Yani haftada bir gün ya da iki

[0:41:19.359] haftada bir gün birkaç miligram almak gibi. Ama bunun cevabı şu. Bunlar

[0:41:24.079] tamamen rastgele tahminler ve bu beni endişelendiriyor. Çünkü hipokampus benim

[0:41:28.680] hafızam demek. Eğer sonsuza kadar yaşar da hiçbir şeyi hatırlamazsam bunun bir

[0:41:33.960] anlamı yok. Tabii kesinlikle.

[0:41:36.240] Yani buna değmez. Kısmi AMP kinaz aktivatörü olan her şey aynı zamanda

[0:41:42.480] MTOR'u da kısmen baskılıyor. Örneğin Metformin Mtor'u kısmen devre dışı

[0:41:48.040] bırakıyor. Bana göre bu Memptor'u gerçekten kontrollü bir şekilde

[0:41:52.680] kapatabileceğimiz aşamaya gelene kadar fazlasıyla yeterli. Evet. Bu alanda

[0:41:58.520] izlediğim ve okuduğum şeylerde şunu fark etmeye başladım. Eskiden rapamisini

[0:42:04.359] haftada bir düzenli olarak alan insanlar artık bunu farklı aralıklarla

[0:42:09.760] kullanıyor. Mesela 2 ayda bir ya da 45 ayın sadece bir ayında alıyorlar. Yani

[0:42:18.040] her hafta düzenli kullanımı bıraktılar. Büyük ihtimalle de bu sebepten insanlar

[0:42:24.040] en uygun dozu ve en doğru zamanı bulmaya çalışıyor. Ama bunun cevabı şu: Henüz

[0:42:29.000] bilmiyoruz. Zaten her gün verdiğimiz her karar aslında bir risk fayda hesabı.

[0:42:33.839] Kahvaltıda ne yediğin, ne zaman spor salonuna gittiğin, paranı nereye

[0:42:38.119] yatırdığın, hangi bankayı seçtiğin hepsi bir risk fayda hesabı. Rapamis'in de

[0:42:43.079] aynı şekilde değerlendirilmeli. Hafızan ya da başka sağlık sorunların konusunda

[0:42:47.839] ne olacağını bilmemek buna değer mi? İşte benim yaklaşımım bu yüzden son

[0:42:52.160] derece temkinli. Ama sen kendine o kadar temkinli

[0:42:56.240] değilsin. Yook, hiç değilim. 13 tane birden ilaç

[0:42:58.880] alıyorum. Ama risk fayda hesabı yaptığımda onların benim için değerli

[0:43:02.280] olduğuna karar verdim. Rapamisinin ise buna değmediğini düşünüyorum.

[0:43:05.800] Glüoz tüketimi hakkında konuşabilir miyiz? Çünkü ben tatlı çok seviyorum,

[0:43:10.160] sen de seviyorsun. Ama bugün anlattıklarında insanları glukozla

[0:43:15.520] fruktoz arasındaki fark konusunda uyardın. Neden birinin diğerinden daha

[0:43:20.359] iyi olduğunu ve hangi müdahaleleri yapabileceğimizi anlattın? Önce şuradan

[0:43:25.680] başlayayım. Glukoz ya da fruktoz neden bizim için kötü? Vücudumuzda ne oluyor?

[0:43:31.559] Evet. Tabii güozu çok basit bir modelle anlatayım. Glüoz yapışkandır. Mesela

[0:43:37.960] nasıl bir lolipop kazağına falan değdiğinde yapış yapış olursa işte

[0:43:42.359] içeride de aynı şekilde yapışır. Dokularına yapışır. Bunu age'ler

[0:43:46.760] şeklinde yapar. Bu kısaltmayı çok seviyorum çünkü age yani yaş anlamına

[0:43:51.160] geliyor ama açılımı ileri glikasyon son ürünleri yani advanced glycation and

[0:43:55.720] products. Bu tam olarak şudur. Bir glikoz molekülü ya da fruktoz. Aslında

[0:44:00.720] herhangi bir yapışkan şeker oksidatif koşullarda bir proteinle birleşir.

[0:44:05.240] Zamanla okside olur. Genelde demir gibi bir ağır metalin varlığında o proteinin

[0:44:10.079] üzerine bir yumru yapışır. Yani protein artı glukozun bir parçasından oluşan bir

[0:44:15.319] kütle gibi o proteini işlevsiz hale getirir. Vücudun o proteini üretmek için

[0:44:20.520] çok uğraşmıştır ama bu glikasyon yüzünden protein bir anda işe yaramaz

[0:44:24.240] olur. Bu da tabii çok kötü bir şey. İkincisi, ager vücutta çok güçlü bir

[0:44:29.319] şekilde enflamasyon yani bir tür iltihap oluşturur. Zaten hepimiz yaş aldıkça

[0:44:34.640] daha fazla enflamasyon biriktiriyoruz. Bu yüzden bu hiç iyi değil. Bir de

[0:44:38.880] dokuları bozuyorlar. Uzun ömürlü dokulara yapışıp onlara zarar

[0:44:42.559] veriyorlar. En net örnek kolajen. Eğer kemik kolajenine yapışırsa kemiklerin

[0:44:47.359] zayıflar. Yaşlandıkça kırık riskin artar. Cildin zamanla sarkmasının en

[0:44:52.200] büyük nedenlerinden biri de budur. Çünkü kolajen yapısı bozulur. Yani gerçekten

[0:44:57.680] berbat. Peki hangi şeker daha kötü? Herkes glukozu suçlar ama fruktoz

[0:45:02.680] glukozdan 7 ila 10 kat daha zararlı. Bu yüzden bu işin uzmanları glüoz

[0:45:07.559] tüketimini azaltır. Ama seninle benim gibi glikoz konusunda çok da örnek

[0:45:11.960] olmayanlar için sistemi hacklemenin yani aslında kandırmanın bazı yolları var.

[0:45:18.359] Peki sistemi nasıl hackleriz?

[0:45:29.000] Yapabileceğin ilk şey bağırsaklarında emilen glikoz miktarını azaltmak.

[0:45:33.040] Karbonhidratlar önce küçük parçalara ayrılır. Sonra bu küçük parçalar glikoz

[0:45:36.559] ve fruktoz gibi basit şekerlere dönüştürülür ve bunlar vücuduna taşınır.

[0:45:40.000] Değil mi? Bu işlem sindirim sistemindeki iki enzimle gerçekleşir. Alfa amilaz ve

[0:45:44.559] alfa glukozidaz. Güzel olan şu ki bu iki enzimi engelleyebilirsin. Böylece

[0:45:48.800] karbonhidrat yediğinde onlar basit şekerlere parçalanmaz ve sen de onları

[0:45:52.280] emmezsin. Hiç mi? Hiç. Ama bunun bir yan etkisi var tabii.

[0:45:56.000] Her şeyin bir yan etkisi olduğu gibi. O da deli gibi gaz çıkarmana neden olması.

[0:45:59.160] Çünkü şu oluyor. Sen o karbonhidratları parçalamadığın için bağırsak

[0:46:02.000] mikrobiyotana resmen ziyafet vermiş oluyorsun. Onlar da oo ekmek

[0:46:05.280] karbonhidrat diye bayram ediyor. Bu maddeleri onlar fermente ediyor. Bir

[0:46:08.079] sürü metan üretiyorlar ve sen de çok fazla gaz çıkarıyorsun. Yani bu enzimi

[0:46:11.400] tamamen engellemek istemezsin. Sadece biraz azaltırsın. Çünkü tamamen bloke

[0:46:15.240] eden ilaçlar da var. Mesela agarboz gibi. Ama aynı etkiyi yapan başka

[0:46:18.920] maddeler de bulunuyor. Benim en sevdiğim ise klorojenik asit. Kahvede çok fazla

[0:46:23.440] vardır. Yani yeşil kahve çekirdeği.

[0:46:27.319] Aynen. Ve bunu yapan pek çok doğal madde de var. Bu birinci adım. Yani içeri

[0:46:31.880] giren şeker miktarını azaltmak. Peki karbonhidratları tamamen mi

[0:46:37.440] düşürür? Hayır. %60 70'ini. Ve diğer muhtemelen

[0:46:41.480] 30 40'ına beynimiz için, enerjimiz için ihtiyacımız var.

[0:46:45.599] Evet. Karbonhidratları tamamen azaltmazsın. Sadece biraz düşürürsün o

[0:46:48.520] kadar. Ayrıca glükoneogenezi azaltan başka şeyler de var. Vücudunun glikoza

[0:46:52.359] ihtiyacı olduğunda karaciğerde depolananı parçalar ve kana glikoz

[0:46:55.440] verir. Bunu da çeşitli enzimlerle yavaşlatabilirsin. Bu da oldukça güzel

[0:46:58.839] bir yöntem. Peki o sistem nasıl çalışıyor? Yani

[0:47:02.200] yediğinde bağırsaklarında metabolize mi oluyor?

[0:47:06.400] Yani fazladan glikoz depoluyorsun. Aa tamam. Vücut her zaman fazladan bir

[0:47:09.559] şeyleri depolar. Ya yağ olarak ya da karaciğerde. Kısa vadeli depolananlar

[0:47:13.359] karaciğere gider. Uzun vadeli olanlar yağa. Vücudun enerjiye ihtiyaç

[0:47:16.960] duyduğunda da bunları kullanarak enerji üretir. Yani bu sistemde glukozu ya

[0:47:22.640] karaciğerden kana çıkmasını engelliyoruz ya da idrarla atılmasını sağlıyoruz.

[0:47:28.920] Öyle mi?

[0:47:32.680] Şimdi bu birkaç adımlı bir süreç. Buradaki amaç kanındaki glikoz miktarını

[0:47:37.119] azaltmak. Tamam. Birincisi içeri giren miktarı sınırla.

[0:47:41.520] İkincisi yeni glukoz üretimini durdur. Bu anlattığında ne demek istiyorsun?

[0:47:47.680] Eğer enerjiyi karaciğerinde depoluyorsan biz bunun glikoza dönüştürülmesini

[0:47:50.760] engelliyoruz. Yani glikonyogenezi bloke etmiş oluyorsun. Bu ikinci adım.

[0:47:53.880] Yapabileceğin bir diğer şey ise glikozu hücrelerin içine yönlendirmek.

[0:47:57.200] hücrelerdeki glüoz reseptörlerini artırabilirsin. Böylece mesela daha

[0:48:00.359] fazla enerji için glikozun kaslara girmesini istiyorsan bunu yapabilirsin.

[0:48:03.680] Reseptörleri artırarak glikozun hücrelere alınmasını güçlendirebilirsin.

[0:48:06.800] O peki bunu nasıl yapıyorsun? Bunu yapabilen bir sürü reçetesiz

[0:48:11.160] takviye var. 8 hatta 10 tane kadar seçenek mevcut. Yani oldukça kolay. Ama

[0:48:14.640] şöyle bir durum da var. Eğer fazla glikoz alırsan ve egzersiz yapmazsan bu

[0:48:18.400] sefer glikoz yağ hücrelerine gider. Ş yani bunu biraz planlayarak yapmak

[0:48:23.720] gerekiyor. Yani aslında her şeyin doğru yere gitmesi için süper planlanmış

[0:48:27.800] olması gerekir. Evet bu başlı başına bir protokol. Çok

[0:48:31.079] sistemli bir yaklaşım ve en sevdiğim kısım ki bunu daha önce konuşmuştuk.

[0:48:35.280] Fazla glikozu idrarla atabilmen. Sodyum glukoz geri alım inhibitörleri yani SGLT

[0:48:41.480] inhibitörleri var. Normalde böbrek tüm glikozu süzer ve sonra tekrar kana geri

[0:48:46.920] alır. Bu ilaç ya da bu ilaç grubundaki maddeler glüozun yeniden kana alınmasını

[0:48:52.440] engeller. Yani glikoz dolaşımda kalır. Vücudunun kullanacağı kadarını

[0:48:57.119] kullanırsın. Böbrek geri kalanını süzer ve sen de idrarla dışarı atarsın.

[0:49:02.640] E bu o kadar garip bir insan vücudu sistemi ki gozu alıyor, süzüyor ama

[0:49:07.760] tekrar sisteminize geri koyuyor. Neden bilmiyorum. Kimse bilmiyor. Belki bir

[0:49:13.200] evrim uzmanı bunu neden yaptığını biliyordur.

[0:49:17.319] Yani glikoz vücutta o kadar çok farklı yoldan dolaşıyor ki onu engellemek için

[0:49:22.520] de bir sürü farklı yolu aynı anda hedef almak gerekiyor. Şimdi tip 2 diyabet ya

[0:49:29.400] da prediyabetten söz edelim. Prediyabetik biri genellikle aynı

[0:49:33.920] şekilde yemeye devam eder. Aman diyabete yakalanabilirim hemen durmalıyım diye

[0:49:38.880] panik yapan neredeyse hiç yok. Ay aynı düzeni sürdürüyorlar ve buradaki esas

[0:49:44.720] hata şu: Tek bir yolağı kapatmaya çalışıyorlar ama glikoz başka

[0:49:49.079] yolaklardan tekrar ortaya çıkıyor. O kadar kurnaz ki bir yerden engelliyorsun

[0:49:54.599] ama o başka bir yerden geri geliyor. Evet. Yani birden fazla şeyi aynı anda

[0:49:59.280] hedeflemen gerekiyor. Şimdi sana favorilerimden birini söyleyeceğim. Buna

[0:50:03.440] kesin bayılırsın. Hani glikozun kötü olduğunu söylemiştik ya fruktozun çok

[0:50:07.559] daha beter olduğunu da konuşmuştuk. Şimdi glukoz hücrelerin içine giriyor.

[0:50:12.359] Özellikle diyabetlilerde. Çünkü kan şekeri zaten yüksek. Hücreye giren

[0:50:17.200] glikoz sorbitol denen bir maddeye dönüşüyor. Sorbitol de suyu mıknatıs

[0:50:21.520] gibi kendine çeken bir şey. Bu yüzden sinir hücreleri çok etkileniyor. Su bu

[0:50:25.799] şekilde hücrenin içine dolunca sinir hücrelerini bozuyor. O yüzden

[0:50:29.559] diyabetlilerde nöropati oluyor. Yani olay şu. Glüoz hücreye giriyor ve

[0:50:34.240] sorbitole dönüşüyor. O vay canına.

[0:50:37.480] Evet. Sonra bu sorbitol fruktoza dönüşüyor. Yani bir yandan ozmozla sinir

[0:50:42.160] hücrelerini bozuyorsun. Bir yandan da glüilasyon etkisi glikoza göre 10 kat

[0:50:47.040] daha yüksek. Bu gerçekten kötü bir yolak. Ama bütün bu süreci yöneten tek

[0:50:51.240] bir enzim var. Adı Aldoz reduktaz. Ve buna karşı geliştirilen bir ilaç var.

[0:50:56.799] Aldoz reduktaz inhibitörü. Bu ilaç o yolakların tamamını bloke edebiliyor.

[0:51:01.440] Yani glikoz kötü. Evet. Fakat sorbitol ve fruktozla kıyaslandığında çok daha

[0:51:05.720] iyi durumda kalıyor. Ben şahsen her gün bir aldoz reduktaz inhibitörü

[0:51:09.640] kullanıyorum. İlginç olan şu: diyabetim yok. Bunu dokuları glikozun

[0:51:13.760] yaratabileceği zarardan, sebebi ne olursa olsun korumak için kullanıyorum.

[0:51:18.079] Ve yeni başlayan katarakta olan birkaç kişiyi tanıyorum. Bu ilaç onlarda o

[0:51:21.559] süreci geri çevirdi. Ben ondan alıyor muyum?

[0:51:25.520] Sanmıyorum ama alabilirsin. Anlamaya çalışıyorum. Çünkü bu iyi bir

[0:51:29.520] şey. Bu tabii insanların gidip saçma sapan şeyleri yemesi gerektiği anlamına

[0:51:33.799] gelmiyor. Ama arada bir kendini şımartmak istersen vay bu gerçekten

[0:51:38.280] inanılmaz. Bence bunu endokrinologlara öğretmek gerekiyor. Çünkü gözlemlediğim

[0:51:42.839] kadarıyla hastalara verdikleri tek şey bir tane bilemedin iki tane molekül

[0:51:48.160] sonra da insanlardan diyet yapmalarını bekliyorlar. Bu insanlar onların

[0:51:52.640] hastası. Evet. Muhtemelen almaları gereken gıdayı azaltıyorlar. Ama yine de

[0:51:57.920] sen burada 4 be tane müdahaleden bahsettin. Belki daha da fazla. Evet.

[0:52:03.079] Yapabileceğimiz bir sürü başka şey daha var aslında. Bambaşka bir set ama evet

[0:52:09.480] durum böyle. E hiç tip 2 diyabeti iyileştirdin mi peki?

[0:52:16.480] Evet tabii ki. Ama diyet ve egzersiz gibi katı kurallar

[0:52:20.599] olmadan hayır. Çünkü insanların kilo vermesini

[0:52:23.200] sağlıyorsun. Hücrelerini optimize ediyorsun. Hastalığa katkıda bulunan

[0:52:27.720] bütün faktörleri değiştiriyorsun. Sonra glüozun verdiği hasarı azaltıyorsun ve

[0:52:33.400] artık diyabet değiller. Yani belki prediyabet düzeyinde olabilirler ama

[0:52:38.000] bence herkes prediyabet aslında. Özellikle yaş aldıkça. Ama evet tip 2

[0:52:43.640] diyabeti iyileştirmek kesinlikle mümkün. Hatta şöyle de söylüyorlar.

[0:52:49.040] Sanırım bunu söyleyen Mindy Pelts preprediyabet diye bir kategori bile

[0:52:54.319] olmalı diyor. Çünkü aslında süreç çok erken yaşta başlıyor. Bu arada eminim

[0:52:59.079] bunu dinleyen insanlar bana mesaj yağdıracak. Bu ilaçlar ne? Neden alalım

[0:53:04.000] ya da neden alamıyoruz diye. Ama bence bazı ilaçların ismini vermemek daha iyi.

[0:53:08.760] Çünkü insanlar gidip de bu ilaç alma işini abartabiliyor. Ama yine de

[0:53:13.960] anlattıkların gerçekten inanılmaz. O zaman en sevdiğim şeyi söyleyeyim şimdi.

[0:53:17.760] Çünkü bu gerçekten çok basit ve herkes yapabilir.

[0:53:20.760] Bir glukoz molekülü ya da vücutta AG'ye dönüşebilen başka herhangi bir molekül

[0:53:25.440] AGE yani ileri glikasyon ürünü haline geldiğinde ve bunlar vücudunda dolaşmaya

[0:53:29.799] başladığında bildiğimiz kadarıyla bunları temizleyebilen tek şey

[0:53:33.079] laktoferin. Laktoferin çok zararsız bir moleküldür.

[0:53:37.359] Ayrıca Amazon'dan bile alabilirsiniz. Önerdiğin belirli bir miligram var mı?

[0:53:44.440] İster çok al istersen az tamamen sana bağlı. Vücutta dolaşıp duruyor. Eğer

[0:53:48.040] demir eksikliğin varsa vücudun demiri doğru şekilde kullanmasına destek

[0:53:50.839] oluyor. Ama çoğu insanda böyle bir eksiklik yok zaten. Asıl önemli etkisi

[0:53:54.160] daha yüksek dozlarda ortaya çıkıyor. Enflamasyonu azaltıyor ve eceleri

[0:53:57.040] temizliyor. Ben buna kendi kendime sihirli ece süngeri diyorum.

[0:54:00.160] Laktoferrini alıyorsun ve hop sonra da idrarla atıyorsun.

[0:54:03.520] Oo bunları yemek saatinde mi alıyorsun yoksa günde bir kez mi almak gerekiyor?

[0:54:11.400] Günde bir kez olur. Günde bir kez alabilirsin.

[0:54:14.319] Bu gerçekten harika bir bölüm oldu. Çünkü bence insanların en çok zorlandığı

[0:54:20.280] iki şey uyku ve beslenme.

[0:54:25.559] Evet. Bir de işin içine seksi de koysaydık hayatın temel ihtiyaçları

[0:54:30.119] tamamlanmış olurdu. Paylaşmak istediğin başka bir şey var

[0:54:35.119] mı? Hayır. Bence yeterince şey konuştuk.

[0:54:37.160] Zaman ayırdığın için çok teşekkür ederim. Seni yüz yüze ağırlamak

[0:54:40.720] gerçekten büyük keyifti. Çünkü kamera, bilgisayar, televizyon yani ekran bu

[0:54:45.559] kadar samimi olmuyor. Böyle karşılıklı konuşunca çok daha iyi oldu.

[0:54:50.240] Kesinlikle Esra, beni İstanbul'a davet ettiğin için teşekkür ederim. Burası

[0:54:53.160] inanılmaz.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.