Kanser Nedir? Neden Kanser Oluyoruz*
Nezaket Türkel, PhD
Ayık Kafa’da Dr. Esra Çavuşoğlu’nun “Kanser nedir? Neden kanser oluyoruz?” podcast’inin konuğu; Moleküler Onkoloji Araştırmacısı ve Genetik Mühendisi Nezaket Türkel, PhD. Bu, Türkel’i ağırladığımız 2. podcast’imiz; ilk konuk olduğu “Neden Genetik Test Yaptırmalıyız?” podcast’inin ardından bu yeni videoda Türkel ile bu kez kanser hastalığını mercek altına alıyoruz.

Özet
“Kanser nedir? Neden kanser oluyoruz?” adlı videoda kanser hücrelerinin tanımı, neden tek amacının bölünmek ve çoğalmak olduğu, nasıl oluştuğu, özellikle genetik yatkınlık varsa gen testleri yaptırmanın daha da önem taşıdığı gibi konular yer alıyor.
Videoda ayrıca kanserde erken teşhisin önemi, iyi huylu ve kötü huylu tümörlerin farkları, metastaz durumunda yapılacaklar ve en son, umut vadeden tedavi yöntemleri ele alınıyor.
Telomerler ile kanser arasındaki ilişkinin yanında uzun yaşam arayışında alınan birtakım vitamin, IV gibi takviyelerin aslında kanser yapma riski taşıdıkları da Türkel’in değindiği önemli konular arasında. Nezaket Türkel, bu riskleri ortadan kaldırmak için doktora danışılmasının öneminin de altı çiziliyor.
Herkesin bildiği, genel-geçer sağlıklı beslenme yöntemlerinin bile kanseri tetikleme riski taşıyabileceğinden bahseden Türkel, özellikle kemoterapi alan ya da kansere yakalanma riski taşıyan kişilerin, beslenme değişikliklerinin de uzman kontrolünde yapılması gerektiğinin üzerinde duruyor.
Dr. Nezaket Türkel
Instagram: @colorhypothesis
https://eng.yeditepe.edu.tr/en/genetics-and-bioengineering-department/genetik-ve-biyomuhendislik
00.00 - 2.00 Giriş
02:00 - 8:45- Kanser nedir? Neden kanser oluyoruz?
08:45 - 10:58 Neden sen kanser oluyorsun ben olmuyorum? Kansere yatkınlık denilince ne akla gelmeli?
10:58 - 12:15 Ailede kanser geçmişi olanlar varsa siz ne yapabilirsiniz kendi adınıza: Kanserde genetik testler
12:15 - 14:50 Kanserde genetik test sonucu sonrası ne yapılmalı? Erken Teşhisin önemi
14:50 - 16:15 İyi yaşam koşulları kanser için neden bu kadar önemli?
16:15 - 19:30 Davranış türüne göre tümörler: Selim (iyi huylu) ve Habis (kötü huylu)
19:30 - 22:20 Tümör neden ve nasıl diğer organlara sıçrar?
22:20 - 23:50 Kanser kandan teşhis edilebilir mi? Likit biyopsi
23:50 - 26:45 Tümör neden nükseder?
26:45 - 31:35 Metastaz yapan tümörler ve akıllı ilaçlar
31:35 - 38:00 Kanserde takviye kullanımı
38:00 - 39:40 Gıda anlamında özellikle neden uzakta durmak gerek? 39:40 - 42:00 Kanserde immünoterapiler – CAR-T terapisi
42:00 - 44:47 Kansere bir gün çare bulunacak mı? ve Kapanış
*UYARI*
Aylık Kafa’daki bilgiler ve beyanlar kişileri tanı ve tedaviye yönlendirme amacı taşımaz. Tanı ve tedaviye yönelik işlemlerinizi doktorunuza danışınız. İçeriklerde EMC Medya Yayıncılık Ticaret Ltd. Şti.’nin, araştırmacılarının, danışmanlarının ve yazarların / bilim insanlarının hazırladığı bilimsel çalışmalar ve kamuya açık yayınlardan derlemelerle elde edilen veriler, yalnızca bilgilendirme amacıyla paylaşılmaktadır. Yayınlarımızda tanı yahut tedaviye ilişkin sağlık beyanları yer almamaktadır.
Transkrİpt
[0:00:00.199] şimdi kanseri besleyici bazı faktörleri biliyoruz oksidatif stres Bunlardan en
[0:00:04.440] yoğun olarak tartışılan lardan bir tanesi birçok zararlı bildiğimiz çok
[0:00:08.440] genel şeylerden alkol sigara gibi uzak durmak gerekiyor radyasyon bunun bir
[0:00:13.799] sebeplerinden bir tanesi sürekli stres altında olmak sürekli seyahat etmek gibi
[0:00:18.520] birçok faktör Aslında Sizdeki oksidatif stres yükünü arttıran şeyler bunlar da
[0:00:23.160] kanserin ilk oluşumu için çok hoş bir ortam sağlıyor
[0:00:28.960] ben yıldır Ayık bir hayat yaşıyorum bağımlılık hastalığı ile mücadelem beni
[0:00:33.600] beden ve zihin performansımı iyileştirmek Hayat kalitemi arttırmak
[0:00:37.360] daha sağlıklı ve uzun yaşamak için yeni yöntemler cihazlar ve takviye ürünler
[0:00:41.719] araştırmaya yönlendirdi bağımlılık hastalığı biohacking ve longevity
[0:00:45.760] alanlarındaki kendi deneyimlerimden dünyadaki son gelişmelere çığır açan
[0:00:50.120] girişimcilerden uzman akademisyenlere yıllardır yaptığım sohbetler artık her
[0:00:54.680] hafta Ayık kafa Podcast Ayık kafaya Hoş geldiniz bugün
[0:00:59.960] sevgili nezaketi ağırlıyorum Çünkü konumuz kanser nezaketin esas ihtisasını
[0:01:05.519] yaptığı ve üzerine çalıştığı konu ve çok da soru geldi bu konuyla ilgili onu
[0:01:11.000] Duyanlar onu seyredenler biz bu konuda da bilgilenmek istiyoruz dediler Ayrıca
[0:01:15.520] eklemek istiyorum nezaketin epeyce yazısı var levi.com da kanser ve
[0:01:21.759] etrafındaki her şey değil mi Nezaket sık sık da yazmaya devam ediyorsun Arzu
[0:01:26.280] edenler orada bu konuşacağımız konunun derinine inebilir Hoş geldin Nezaket Hoş
[0:01:31.680] bulduk Evet e baş başayız Evet çok büyük bir keyif seninle tekrardan programı
[0:01:37.960] yapmak Teşekkürler ama onun dışında da zaten her gün illaki uzun uzun
[0:01:44.079] konuşuyoruz sayenizde çok şey öğreniyorum kanser dedik bugünkü konumuz
[0:01:48.240] herkesin de anlayabileceği bir şekilde konuşalım istedik Dolayısıyla ben böyle
[0:01:53.119] sorumu ortaya atayım tamam niye kanser oluyoruz ilk önce Bence bir kanserin
[0:01:58.920] genel bir tanımını yapayım Kanser nedir En genel tabiriyle kontrolsüz hücre
[0:02:04.320] bölünmesidir Kanser olmak için aslında farklı birçok faktörün bir araya gelmesi
[0:02:09.000] gerekiyor sadece tek bir değişken yetmiyor buna Biz kanserin temel
[0:02:13.480] ilkeleri diyoruz yani hallmarks Of cancer zaman içerisinde 6'dan 8'e çıktı
[0:02:17.920] o ilkeler kanser bir ölümsüzdür diye geçiyor yani kontrolsüz bir şekilde
[0:02:22.640] sonsuza kadar bölünebilme kapasitesi vardır bağışıklık sisteminden kaçabilir
[0:02:27.120] büyüme sinyallerini kendi lehine kullanabilir aynı zamanda enerji
[0:02:31.160] metabolizması farklı bir şekilde çalışır gibi böyle belli başlı Aslında temel
[0:02:36.239] ilkelere sahip olması lazım kansere kanser diye tanımlanması için kanser
[0:02:40.840] neden oluyoruz Aslında kanser dedim ya kontrolsüz hücre bölünmesidir diye Evet
[0:02:46.959] şimdi hücrelerimiz zaten biz bir organizmayı ve sürekli bölünmeye devam
[0:02:51.560] ediyor ama bunlar belli bir kontrol mekanizması altında oluyor yani
[0:02:55.879] kontrollü mekanizma Aslında hücrelerimizin ne şekilde bö bölündüğüne
[0:03:00.200] karar veriyor Tabii ki Çok bilinçli seyircilerimiz var Çok da fazla
[0:03:04.799] ilgilenmeyenler de vardır Biz böyle Ortaokulda öğrendiğimiz böyle bir hücre
[0:03:08.760] 2 oldu İki tanesi 4 oldu filan derken derken
[0:03:13.200] yaşayan canlılar bitki hayvan insan oldu fakat bu hücrelerin bölünmesi ve
[0:03:20.319] çoğalması Anladığım kadarıyla biz tam forma geldiğimizde bitmiyor devam
[0:03:25.519] ediyorlar biliyoruz ki mesela deri hücresi sürekli kendini yenileyen bir
[0:03:29.360] yapı sahip veya bağırsak hücrelerimiz sürekli kendini yenileyen yapıya sahip
[0:03:33.080] Aslında organsal boyutta farklı zamanlarda hücreler kendilerini sürekli
[0:03:37.480] yeniliyorlar bu yenilikten kastın aslında bir kısmı O çok yaşlananlar
[0:03:42.000] ölüyor veya görevi tamamlayanlar ölüyor Diğerleri de hayatına yeni bir şekilde
[0:03:46.439] devam ediyorlar Yalnız bölünürken her zaman mutlaka belli kontroller altından
[0:03:51.760] geçiyorlar bu aslında lonc ve lapi yazıdan da bahsettin programın başında
[0:03:55.959] orada da özellikle bahsediyorum belli muhafızlar var yani hücre bölünmeden
[0:04:00.599] önce hücrenin içerisindeki bütün yapıların düzgün bir şekilde kopyalanıp
[0:04:05.560] diğer yeni hücreye aktarılıp aktarılmadı kontrol eden yapılar var Check pointler
[0:04:10.120] var diyoruz kontrol noktaları var hücre bölünürken Eğer bu kontrol noktaları
[0:04:14.560] düzgün bir şekilde çalışmazlar İsa hücrede bir Kaçak oluşuyor yani Kaçak
[0:04:18.600] diyebileceğimiz mutasyon olabiliyor yani hücrede DNA boyutunda bir değişiklik
[0:04:22.400] oluyor ama kontrol noktası bunu yakalayamıyor mesela eğer düzgün
[0:04:26.479] çalışmazsa O da artık o normal Aslında sağlıklı hücreden farklı bir hücrenin
[0:04:33.120] oluşmasına sebep oluyor kontrol mekanizması düzgün
[0:04:36.919] çalışmazsa ve bu sürekli oluyor aslında vücudumuzda Yani sürekli bu kaçaklar
[0:04:41.600] olabiliyor Bu demek değil ki siz kanser oluyorsunuz oradan kaçıyor Ama
[0:04:46.639] bağışıklık sisteminiz bu sefer yakalayabiliyor a diyor bu hücre farklı
[0:04:49.720] bu hücre diğerlerinden farklı Bu normal bir şekilde bölünmemiş bir farklılıklar
[0:04:53.960] taşıyor O zaman ben bunu sistemden çıkartayım Bazen o bağışıklık sisteminiz
[0:04:58.919] de düzgün Ç çalışmıyor yakalayamıyor ve o hücre etrafta yine o dokuda tekrar
[0:05:04.520] bölünmeye devam ediyor ikinci bir kez bölünme geçirdiği zaman veya 3üncü veya
[0:05:09.479] düncü tekrar bir farklı bir mutasyon farklı bir değişim geçirebilir yine o
[0:05:15.039] çek Point dediğimiz o kontrol noktaları düzgün bir şekilde çalışmaz yeni bir
[0:05:18.840] mutasyon daha oluşabiliyor bir dakika O zaman şöyle mi diyeyim yani İlkinden
[0:05:22.600] geçti orada bir kontrolsüz bir hücre var Normal hücreye benzemeyen Hı hı tek
[0:05:28.759] başına takıl O nasıl mutasyona uğruyor şimdi o tam olarak Aslında bu kadar
[0:05:33.520] bireysel değil daha henüz henüz daha tek başına takılmıyor a sadece bir
[0:05:38.039] farklılığı var Sonra yine aynı hücrede ya o farklılık olan hücrede farklı bir
[0:05:42.759] mutasyon daha oluşabiliyor Yani bir hücreyi Biz kanser olması için tek bir
[0:05:47.639] farklılık Bazen iki farklılık veya üç farklılık yetmiyor çok farklı Aslında
[0:05:52.840] noktalarda o hücrenin kaçıp kontrolsüz bir şekilde Aslında o kontrol
[0:05:56.960] mekanizmalarından kaçıp normal asıl hücreden farklı bir DNA oluşması
[0:06:01.160] gerekiyor ki Aslında o kapasitenin her birini yakalayabilen o büyüme
[0:06:05.199] sinyallerini kendinde toplasın kendisi bir ölümsüz hale gelsin ve tek başına
[0:06:09.599] takılabilen normal hücreyle kanser hücresinin en büyük farklarından bir
[0:06:13.240] tanesi Aslında Kanser hücresi çok bencil bir hücre etrafındaki diğer hücreleri
[0:06:19.759] umursamıyor bazen onları kendi yararına kullanıyor Hı hı normal hücre böyle
[0:06:24.160] değil normal hücre kontakt dediğimiz birbirleriyle sürekli dirsek temasında
[0:06:27.960] olur normal hücreler kanser hücresinin zaten yapısı da normal hücreden
[0:06:31.960] farklıdır normal hücreye baktığınız zaman daha hatları belirgin öyle değişik
[0:06:37.160] böyle eş düşüş bir yapısı yoktur farklı bir yapısı yoktur ama kanser hücresinde
[0:06:42.560] Etrafta çok belirsiz aslında Oraya buraya böyle ayak atmaya çalışan bir
[0:06:46.639] hücre yapısı vardır sağlıklı hücreler bölünmeye devam ediyorlar ve hem empatik
[0:06:54.120] hem de matematiksel bir düşünce Evet kullanıyorlar ve dolayısıyla
[0:07:04.560] karaciğersiz isse yine aynı şekilde fakat diyorsun ki Kanser hücresi birinci
[0:07:10.120] bölünmeden değil ikinci bölünmeden de değil böyle git gide kendi başına
[0:07:15.400] bambaşka şöyle gibi mi diyelim buna esasında böyle iki Türk evlisin bir Türk
[0:07:21.120] çocuğum var Sonra o Türk gitti bir amerikalıyla evlendi Melez bir çocuğum
[0:07:25.960] var Şimdi onlar gitti Bilmem kimle falan bir müddet sonra bu Türklü tamamen yok
[0:07:30.840] olup bambaşka bir yere orjinalinden farklı bir hale orjinalinden bambaşka
[0:07:34.199] dolayısıyla da farklı bir ırk neredeyse oluyorsun gibi Fakat tabii kanser biraz
[0:07:38.720] kötülük yapmak için sanki ortaya çıkmış bir hücre tarzı şöyle Eee amacı kötülük
[0:07:44.720] de demiyorum ama bencil yani sadece kendini düşünüyor ve tek bir amacı var
[0:07:48.280] bölünmek bölünmek ve çoğalmak Yani biraz vücut içerisinde aslında parazitik bir
[0:07:52.680] yapı gibi de düşünebilirsiniz diğer hücrelerin hiçbirisini umursamıyor kendi
[0:07:57.720] başına bir sistem de kuruyor yani orada amacı bölünmek ya oraya bir besin lazım
[0:08:03.960] dolayısıyla bir damarla şma yapıyor kendi etrafında kanserin Aslında temel
[0:08:07.759] ilklerinden bir tanesi de odur Biraz önce söylerken atladım Aslında bunu
[0:08:11.400] anjiyogenez dediğimiz bir damarla şma yapısı oluşturuyor Çünkü normal
[0:08:15.400] hücrelere gelen yiyecek de ona yetmiyor O enerji ve şey metabolizması da ona
[0:08:19.960] yetmiyor onun daha hızlı bir şekilde o enerjiye ulaşması lazım Dolayısıyla
[0:08:25.639] kendi etrafına bir damarla şma uyor yani o damarla şm mayla o zaman kan yaklar
[0:08:31.000] daha fazla kan ve dolayısıyla besinler besinlerle de daha hızlı olarak amacı
[0:08:36.080] sadece bölünmek ve onun için de bütün sistemi kendi amacına kullanıyor Evet
[0:08:41.000] kendi amacı için aslında Manipüle ediyor sistemi seninle bir önceki yaptığımız
[0:08:44.839] programdaki genetik faktörler Hı hı çok ilgi gördü ve çok da fazla orada
[0:08:49.480] esasında kanser genine dokunmadık Yani genel bir gen testi yaptıralım diyorduk
[0:08:54.839] Niye sen oluyorsun küçük Sen paylaştın Evet bir tümörü oldu diye sen oluyorsun
[0:09:00.640] Ben olmuyorum ailenizdeki genetik yatkınlığı Aslında herhangi bir şekilde
[0:09:05.120] her kanser için değil Sürekli yeni Aslında bilgiler de ekleniyor literatüre
[0:09:09.240] eklendikçe şu anda uygulamada olan kanser testlerine de yavaş yavaş
[0:09:13.200] yansıyor Bunlar yaptırabileceğiniz testler var Neden sen olmuyorsun da ben
[0:09:17.560] oluyorum Ben kendime yaptırmadım bu testi ancak bir genetik bir yatkınlığı
[0:09:22.480] olabilir Bende oluşan tümör iyi huylu dediğimiz aslında tümörlerden bir
[0:09:27.120] tanesiydi biliyorsunuz genelde tümör alındıktan sonra bir biyopsi yapılır ve
[0:09:31.680] onun türü belirlenir Hı hı şimdi Kanser olmak için dedik ya tek bir tane
[0:09:36.680] değişiklik yetmiyor birkaç tane değişikliğin üst üste gelmesi lazım Eğer
[0:09:40.519] sizin genetik bir yatkınlığını varsa zaten halihazırda mesela iki tane
[0:09:44.839] değişiklik var Onu bir anlatsana değişiklik derken çok güzel Şimdi kanser
[0:09:49.120] olabilmesi için dedik ki sadece tek bir dna'da tek bir mutasyon seni kanser
[0:09:53.800] yapmaz sadece yatkınlığını arttırır En az birkaç tane hitin aynı anda olması
[0:10:00.320] lazım aynı hücrede ki o kontrolsüz bölünme kısmı olabilsin ve olduğu genler
[0:10:06.399] de önemlidir o o Hitler tam olarak nereye vuruyor kanser yapıcı genlerden
[0:10:10.800] onkogen dediğimiz kanser yapıcı genlerden bahsediyorsak öyle bir
[0:10:15.079] değişiklik olur ki öyle bir mutasyon olur ki o kanser yapıcı gen daha aktif
[0:10:20.279] hale gelir H veya kanser önleyici genler de var sadece kanser yapmaya yatkın olan
[0:10:25.920] genler değil kanser önleyici genler de var onlarda da öyle bir değişiklik olur
[0:10:30.240] ki o kanser önleyici gen bu sefer görevini yerine getiremez yani o birkaç
[0:10:35.120] tane hitin hem kanser yapıcı genin hem de kanser önleyici gen de mutasyon
[0:10:39.959] olması gerekiyor en basit tabiriyle sadece iki tane mutasyon da yetmeyebilir
[0:10:43.600] daha fazla da olması lazım Ben halihazırda bir tanesini taşıyorsam Eğer
[0:10:47.880] bir ikincisinin bende oluşma olasılığı beni daha fazla yatkın yapıyor
[0:10:51.639] istatistiki olarak daha yatkın oluyorum Aslında ben kanser olmaya sana kıyasla
[0:10:56.760] Mesela bir kişinin ailesinde var Sadece anne tarafında ya da sadece Baba
[0:11:01.800] tarafında var o taraftaki o genlerin öbür taraft gelme olasılığı var var yine
[0:11:07.200] bile yatkınlık var diyebilir miyiz peki o kişide yoksa benimle aynı durumda
[0:11:10.880] mıdır Mesela benim Anne tarafımda da baba tarafımda da yok En azından benim
[0:11:14.480] bildiğim kendi ailesinin bir tarafında olup öbür tarafında olmayan ve olmayan
[0:11:21.560] taraftan genini almış ya da olan kanser geninin geçmediğini düşünürsek hiç
[0:11:26.920] kanser geçmişi ailesinde biriyle aynı şekilde mi maça çıkar hayata başlar
[0:11:32.760] neredeyse hiçbir zaman tabii % 10000 gerçeklikle konuşmuyoruz çünkü o
[0:11:36.680] mutasyon sadece sizde de var olabilir H yani annenizde babanızda veya Ailesel
[0:11:41.639] soyda yoktur ama sadece sizde de olmuş olabilir o yüzden kişiye özel yapılması
[0:11:46.720] gerekiyor Aslında her kanser testinin Eğer ki ailede varsa sadece olma
[0:11:50.920] olasılığının Çünkü aynı neden babadan da bir aktarım olacak olma olasun daha
[0:11:55.760] yüksek olduğunu düşündüğümüz için Eğer ki ailede 50 yaşının altında kanser
[0:12:00.079] vakaları görüldüyse mutlaka yapılmasını tavsiye ediyoruz Eğer görülmedi isse Bu
[0:12:05.079] sizin kendi tercihinize de bağlı olarak yaptırabilirsiniz ve yaptırmadıysanız
[0:12:09.519] ama diğeri yaptırmanız önemle rica edilir şeklinde bir ibare koyalım oraya
[0:12:15.440] Evet çok çok önemli benim anladığım Peki o zaman madem insanlara yaptırmanız
[0:12:20.560] önemli diyoruz yaptırdı ve böyle bir yatkınlık gördü ne
[0:12:26.480] yapması lazım kanser türüne göre bu değişebiliyor yani hangi kansere
[0:12:30.720] yatkınlık olduğuna göre değişebiliyor mesela meme kanseri için özellikle
[0:12:34.040] taşıyanlarda Kimisi kontrol yoluna gidiyor Yani sürekli checkup lla
[0:12:38.519] ilerliyor bazı kişiler de hiç o riski almak istemiyorlar direkt memelerini
[0:12:43.240] aldırıp o şekilde hayata devam ediyorlar du bir sürü gibi Evet bir sürü meşhur
[0:12:48.240] insan da var aynı şekilde veya kolon kanserine bir yatkınlığını var Bununla
[0:12:51.720] ilgili de sürekli kontroller yapabilirsiniz Kolunuzu aldıram acağı
[0:12:54.560] için hayatınızı biraz daha ona göre şekillendiriyorsunuz Yani normalde kolon
[0:12:59.360] kanseri testleri Aslında artık çok kolay yapılıyor ama normal bir insan kontrol
[0:13:03.199] ettirmiyor Ken Siz her yıl bu testi yaptırmak gibi bir aslında
[0:13:07.440] alabileceğiniz bir önlem var ki biliyorsunuz Kanserde özellikle Erken
[0:13:11.440] teşhis Çok önemli çünkü kanserin de farklı aşamaları var Ne kadar erken
[0:13:17.160] aşamada yakalarsanız o kadar tedavi olma olasılığı yüksek o aşamaları ilerledikçe
[0:13:23.199] o iyi huylu zannettiğiniz tümör en başta kötüye dönüşebiliyor
[0:13:28.800] az yapabiliyor mesela ilk başta yok o ama sonrasında oluşabiliyor çok sık
[0:13:33.320] kontrol mü yoksa hayat tarzındaki Hayat kalitesi Tabii onu biraz açar mı M Çünkü
[0:13:38.680] sen yani bu konunun araştırmasını yaptığın için en doğru en iyi bilgiyi
[0:13:42.519] senden alacağımızı düşünüyorum Hayat kalitenizi belli bir aşamada tutmak
[0:13:46.720] Aslında bu herkes için zaten hani oluşumuzun adı zaten Lev Lab Aslında
[0:13:51.000] olabileceğinizin en iyi seviyesinde yaşamaya çalışmak onu Hani herkes için
[0:13:54.880] biraz baz bir nokta gibi düşünüyorum yani kansere yatkının Var veya yok yok
[0:13:58.959] olmak zorunda kişisel tercih tabii ki ama kaliteli bir yaşam sürmek için
[0:14:03.880] Aslında o temeli zaten oluşturmamız gerekiyor Eğer ki böyle bir yatkınlığını
[0:14:09.320] varsa şimdi kanseri besleyici bazı faktörleri biliyoruz oksidatif stres
[0:14:13.600] Bunlardan en yoğun olarak tartışılan Vardan bir tanesi konuşulanlardan bir
[0:14:17.240] tanesi oksidatif stresi ne oluşturuyor çok yine temel bildiğimiz şeyler Aslında
[0:14:21.360] iyi beslenme birçok zararlı bildiğimiz çok genel şeylerden alkol sigara gibi
[0:14:26.519] uzak durmak gerekiyor radyasyon bunun bir sebeplerinden bir tanesi
[0:14:30.920] sürekli stres altında olmak sürekli kortizol seviyemiz yüksek olması yani
[0:14:35.440] vücudun bütün o dengesini bozucu her bir faktör sürekli seyahat etmek gibi birçok
[0:14:40.519] faktör Aslında Sizdeki oksidatif stres yükünü arttıran şeyler bunlar da
[0:14:44.759] kanserin ilk oluşumu için çok hoş bir ortam sağlıyor anlıyorum Peki varsayalım
[0:14:51.560] böyle bir genden haberdar oldunuz Ya da yatkınlık diyelim genden demeyelim çok
[0:14:57.240] çok çok kendinizi dikkat ettiğiniz takdirde Bu bahsettiğin tüm alanlarda
[0:15:02.040] zor tabii günümüzün şartlarında yapmak ama varsayalım yaptın hı hı o geni
[0:15:07.720] aktive etmeden o orada dorm kalabiliyor mu o geni aktive etmek demeyelim de o
[0:15:13.519] gen zaten orada sende zaten o yatkınlık varsa sen zaten bozuk bir kopya almışsın
[0:15:18.000] ama üstüne başka Hitler vurmasını engelleyebilirsin o iyi yaşam
[0:15:21.920] koşullarıyla beraber geçen sefer biraz metilasyon da değinmiştik o iyi yaşam
[0:15:26.920] koşulları aslında senin bu epigenetik dengeni de o metilasyon dengesini de
[0:15:31.399] oluşturuyor ya o metilasyon doğru yerlerde olması lazım metili olan Eğer
[0:15:35.600] genin senin tümör engelleyici gense bir anda sen aslında o tümöre yani
[0:15:41.040] oluşabilecek o kansere bir yandan destek atmış oluyorsun İlla mutasyonda olması
[0:15:46.600] şart değil yani buradan bakarsak yani epigenetik olarak da aslında sen ona bir
[0:15:51.319] destek verebilirsin tümöre İlla mutasyon oluşması şart değil Anlıyorum ya da
[0:15:54.839] kendin çok çok çok kötü bir hayat tarzı seçmişsen demin dedin ya hani ailede hiç
[0:16:00.759] olmayabilir ama sen bir anda o check Pol da kaçaklar yaratmaya müsait anlıyorum
[0:16:07.920] Çok karmaşık Tabii bir sistem bir sürü bir sürü olma ya da olmama sebebi
[0:16:13.759] var peki Nezaket tabii Ben sadece maalesef Keşke duymamış olsam yani
[0:16:19.639] arkadaşlarımın ya da tanıdıklarımın geçirmiş olduğu hastalıklar kadar
[0:16:24.079] biliyorum kanseri böyle halk dilinde bilinen iyi tümör kötü tümör ya da Selim
[0:16:29.759] ve habis Yani en eskiden bu şekilde söylenirdi iyi huylu kötü huylu Selim
[0:16:34.120] iyi huylu habis kötü huylu Selim dediğimiz Aslında o daha çok ur da denir
[0:16:39.240] olduğu bölgede Aslında çoğalmaya devam eden böyle başka bölge arayışına başka
[0:16:44.079] organ arayışına girmeyen kendi kendine Kendi bölgesinde yetinen bir tümör
[0:16:48.639] diyebiliriz Selim her zaman Selim kalacak diye bir şey yok Ama eğer ki
[0:16:52.839] işte dedik ya Erken teşhis çok çok önemli O daha Selim halindeyken Yani
[0:16:57.399] daha iyi huylu ken Eğer ki ortamdan kazınabilir cerrahi bir müdahaleyle
[0:17:01.839] alınabilecek bir yerdeyse her zaman Çünkü bu kadar ideal koşullarda olmuyor
[0:17:05.799] maalesef cerrahi müdahaleyle çıkartılan tümöre genelde kemoterapik birkaç
[0:17:10.640] uygulama da yapılır ki etrafa Eğer birkaç tane hücre saldı İsa
[0:17:14.439] yakalayamayan onları da ortadan kaldırmak için bu insanlar aslında
[0:17:18.600] neredeyse tümör Yani bu kansersiz bir yaşam sürmeye devam edebilirler ne kadar
[0:17:22.959] Erken teşhis o kadar iyi ama kötü huyluya geldiğimiz zaman şimdi farklı
[0:17:26.959] farklı kanserlerde farklı görüyoruz çok erken aşamada kötü huyluya
[0:17:32.520] dönüşen tümörler var başlangıç şekli ikisinin aynı mı yoksa Zaten onlar da
[0:17:37.559] tabii ki İyi olan da sadece o bölünmek istiyor ama başka organ arayışları yok
[0:17:42.440] başka organ arayışı derken bu tümörde farklı mutasyonlarla bu arayışa
[0:17:47.039] giriyorlar yapısal olarak İşte epitelden mezenkimal dönüşüyorlar o faktörler
[0:17:52.240] farklı faktörler salgılamaya başlıyorlar metastatik dediğimiz tümörler Aslında
[0:17:56.559] Primer dokuda yani Primer tümörler bir dokuda oluşan İlk oluşan tümörlerin
[0:18:01.400] farklı mutasyonlar farklı faktörlerle beraber dolaşım sistemine katılıp farklı
[0:18:07.360] arayışlara girmeleri tekrardan kendim anlayayım seyirciler de anlasınlar yani
[0:18:12.240] İkisi aynı neredeyse orijinden çıkabilir aynı orijinden çıkabilir Ama ayrı Yani
[0:18:16.799] iki ayrı kardeş gibi apayrı özelliklere sahip baştan itibaren olabiliyorlar mı
[0:18:22.039] şimdi tümör dedim ya çok kompleks bir yapı tümör homojen bir yapı değil bir
[0:18:27.640] tümör kütlesi aldığınız zaman yan yana dokunan iki tane hücre aynı genetik
[0:18:32.080] yapıya sahip olacak diye bir şey bile yokladım çok heterojenik bir yapı en
[0:18:36.039] başta birkaç tane mutasyonla başlıyor O ona bir avantaj sağlıyor bölünme
[0:18:40.200] avantajı İşte o dediğimiz Check polardan kontrol noktalarından kaçıyor sonra bir
[0:18:45.720] biraz daha avantaj elde ediyor immün sistemden bizim bağışıklık sistemimizden
[0:18:49.559] de kaçıyor biraz daha avantaj elde ediyor artık immortal hale geliyor ya
[0:18:54.039] ölümsüz hale geliyor sürekli bölünebiliyor sonra biraz daha avantaj
[0:18:58.799] sağlıyor bu sefer diyor ki ben burada yetinmeye ceğim başka organlara doğru
[0:19:02.679] gideyim bu tek bir tümör kitlesi içerisinde bile bu farklı yapıları aynı
[0:19:08.320] anda görebiliyorsunuz hı hı o kendini iyice artık bağımsız iyice bencil hale
[0:19:13.760] gelen hücre Kanser hücresi farklı dokulara gitmek için bu
[0:19:18.159] sefer bizim dolaşım sistemimize Katılıyor zaman dediğin orada burada çok
[0:19:22.000] üstüne basaraktan yani Erken teşhis özellikle Selim için çok iyi çünkü Selim
[0:19:27.720] de dönebiliyor benim anladığım Yani onun için o Yani en baş ilk şey dolaşım
[0:19:33.400] sistemi dedim Benim en merak ettiğim şeylerden bir tanesi mesela çok yakın
[0:19:37.400] bir arkadaşımızı yakın zamanda kaybettik çok hızlı ilerledi pankreas kanseriydi
[0:19:42.840] böyle pankreas bağırsak filan derken E çok çok hızlıydı ama hani gidip de
[0:19:47.559] oradan ciğere oradan kola y böyle bölüm bölüm atlamadı bir anda beyne geçince iş
[0:19:53.320] maalesef dönülmeyecek bir noktaya gelindi Bu iş nasıl oradan oraya atlıyor
[0:19:58.280] dediğimde sen dedin ki kan yoluyla ve de lenf yoluyla lenf iki tane farklı
[0:20:02.240] dolaşım sistemimiz var aslında bir tanesi kan kan dolaşım sistemimiz Her
[0:20:06.919] ikisi de kalp üzerinden işliyor lenfte daha çok bizim savunma hücrelerimizin
[0:20:12.799] olduğu daha fazla bulunduğu bağışıklık sistemi hücrelerimizin özellikle
[0:20:16.200] lenfositlerin bulunduğu zaten lenf Lenfosit daha çok kanın plazma kısmı
[0:20:20.840] gibi düşünebiliriz yani o Kandan süzülen plazma kısmı lenfte dolaşıyor lenfte
[0:20:27.159] bütün o s dolaşımını tamamlıyor ve tekrar atar damar değil de sadece [ __ ]
[0:20:31.799] damarlar üzerinden ve kılcal damarlar üzerinden tekrar Kalbe geliyor Aslında
[0:20:35.360] kandan kaybedilen bir kısm o plazmanın tekrar iadesi yoluyla bütün o Dolaşım
[0:20:40.240] sistemini sağlıyoruz işte ödem oluyor dediğimiz şey aslında o lenf sistemi
[0:20:44.200] üzerindeki aksaklıklardan kaynaklanıyor şimdi başka organlara gitmeye karar
[0:20:49.480] veren bu habis tümör diyor ki burası artık bana dar geldi ben gideyim başka
[0:20:54.720] yerlere de bakayım Başka dünyaları keşim atıyorum etilerde otururken ya Burası
[0:20:58.480] çok kalabalık oldu artık ben atıyorum kemerburgaz'a taş yayım neye bineceksin
[0:21:02.640] arabaya bineceksin şöyle bir şey de var şimdi her kanser Eee mesela meme kanseri
[0:21:08.559] de özellikle beyne sıçrar Yine benzer faktörlerin de bulunduğu yerlere
[0:21:13.880] gidiyorlar yani her kanser her yere sıçram B bir birbirine benzer faktörler
[0:21:19.720] taşıyorlar yani hani tutup da çok Alakasız bir yere taşınmıyor yani hani
[0:21:24.720] İşte Ulus'tan gidip de Gaziosmanpaşa'ya taşınmıyor diyebilirim
[0:21:28.640] E tamam Yine aynı şey değil mi zaten insanlar da yani kendi alıştıkları
[0:21:33.279] sosyoekonomik şartları olan yerlere taşınmaya çalışıyorlar Peki mesela neler
[0:21:37.360] birbirine bağlı göğüs genelde beyne Metastaz yapabiliyor benzer dokulara
[0:21:44.080] atlayabilir ya işte Farklı bir lokasyon arıyor kendine lenf lenfe de inebiliyor
[0:21:49.720] lenfte de olabiliyor kana da çıkabiliyor kan dolaşım sistemine de girebiliyor
[0:21:54.600] kana girenle lenfe giren arasında da biraz farklılık var bu Bu arada Yani
[0:21:59.120] orijinleri belki aynı ama lenfe girdikten sonra biraz daha farklı
[0:22:03.480] davranmaya başlıyorlar lenfe gelenler daha agresif yapıda oluyorlar kana
[0:22:08.559] gelenlerden dolaşımdaki Kanser hücrelerinin bazı markerlarının biz onu
[0:22:14.000] likit biyopsi dediğimiz yöntemle yakalayıp halen daha kanser var vücutta
[0:22:19.640] veya şu orijine sahip artık diyebileceğimiz yöntemler var eıla da
[0:22:24.960] beraber de birleştirip bu artificial intelligence yapay zeker da birleştirip
[0:22:29.120] Çünkü bu hücreler genelde dışarıya noncoding RNA dediğimiz yani kodlanmayan
[0:22:35.159] küçük RNA parçaları bizim dna'mızdaki
[0:22:41.080] o kısımdan da protein oluşuyor o okunan kısımlara RNA diyoruz Oradan da en
[0:22:46.120] sonunda protein oluşuyor ama illa her biri proteine dönecek diye bir şey yok o
[0:22:51.039] Dönmeyen küçük parçacıklar minicik parçacıklar sizin kan dolaşımınızı
[0:22:54.760] dolaşırken Aslında geldiği Orijin le ilgili de bir ilgi taşıyor bunu Yapay
[0:22:59.640] Zeka yoluyla Acaba gerçekten bu kanser mi ve de hangi orijinden geliyor kanser
[0:23:05.360] daha tespit edilmemiş ama şansa likid biopsi denilen yerde mi çıkıyor farklı
[0:23:11.200] senaryolarda bunu kullanabiliyorsunuz bir teşhis için de kullanabiliyorsunuz
[0:23:14.799] likit bapsi ile yani daha henüz kanser olduğunuzu bilmiyorsunuz ama işte bazen
[0:23:19.400] çünkü dedim ya çok erken aşamada Metastaz yapanlar var yani siz orada
[0:23:23.120] Aslında o dokudaki farklılığı daha hissetmeden kan dolaşımına katılabilir
[0:23:28.600] onu o aşamada yakalayabiliyor musunuz likit bapsi ile veya tedavi protokolünü
[0:23:33.120] belirlemek için de yakalayabiliyor musunuz Yani bir cerrahi bir yöntemle o
[0:23:36.919] kanseri aldınız acaba kanda dolaşan halen daha kanser hücreleri var mı diye
[0:23:41.039] bakıp ona göre kemoterapinin uzunluğuna tarzına hangi ilaç olacağına karar
[0:23:46.440] verebiliyorsunuz H gibi yöntemlerle de kullanabiliyor o likit bapsi iyi huylu
[0:23:51.000] tümör dediğimiz tümörü kazıdılar aldılar bir iki doz kemoterapi de yaptılar ve
[0:23:56.600] kişi zannediyor ki her şey ş harika bir sene sonra 5 sene sonra 15 sene sonra
[0:24:01.039] geri geliyor Hı hı bunun sebebi nedir şimdi dedik ya bir tümörün oluşması için
[0:24:05.840] birkaç tane hitin aynı anda olması lazım şu anlık diyelim ki 10 tane hitin olması
[0:24:10.640] lazım ki o iyi huylu tümör oluştu Siz o iyi huylu tümörü cerrahi yöntemle
[0:24:15.559] temizlediniz aldınız üstüne kemoterapi de yaptınız kansersiz bir hayat sürerken
[0:24:21.200] 5 sene sonra tekrar onunla tekrar aynı kanserle Bu sefer farklı bir noktada
[0:24:26.279] mesela ortaya çıkabiliyor neden oluyor bu aslında senin sorun bu
[0:24:31.080] neden oluyor yani madem İyi huyluyu madem bu kadar temizledik nasıl olacak
[0:24:35.039] Aynen şimdi dedik ki 10 tane hit olması gerekiyor ki o kanserli Yapı oluşsun
[0:24:41.200] bahsettiğimiz bu örnek için şimdi 10 tane hit olana kadar Demek ki diğer
[0:24:46.480] aşamalardan geçiyor değil mi 1 2 3 4 5 6 7 8
[0:24:49.679] 9 Siz bunları kanser o tam o dokusal olarak onu orada görmediğiniz için o
[0:24:54.679] farklılığı onu yakalayamıyoruz belki 6 tane hit olanın üstüne O süre zarfında 4
[0:25:00.120] tane daha farklı bir hit daha oluyor hit yani hayat şartları fan falan yani
[0:25:05.279] işte Aslında o güzel o aslında olması gereken Hayat standardını iyi yaşamla
[0:25:11.520] ilgili Hayat standardını siz sürdürmede onun her zaman için gelme olasılığı var
[0:25:26.679] sürdürsün kanser formasyonuna artık gelene kadar onu ilaç görmüyor dedin
[0:25:32.240] doğru mu anlıyorum şimdi özellikle iyi huylu tümörlerde Eğer mümkünse cerrahi
[0:25:37.039] yöntemle zaten kazanıyor e Sonrasında ne dedik kemoterapi yapıyor dedik Şimdi
[0:25:40.760] kemoterapik ilaçlar genellikle bölünen hücreleri hedefler bölünme sırasında
[0:25:46.600] hedefler kanserin en baştaki tanımında ne dedik kontrolsüz hücre bölünmesi ve
[0:25:51.279] sadece bölünmek istiyor amacı Sadece bu çok hızlı bölünüyor sizin normal
[0:25:55.159] hücrelerin hücreleriniz çok daha daha hızlı bölünüyor O yüzden daha o altı HDK
[0:26:01.720] mesela o kapasiteye daha gelmemiş bu durumda kemoterapik ilaç zaten onu
[0:26:05.919] yakalayamaz yoksa zaten sizin bütün hücrelerinizi öldürürdü buradan bir ufak
[0:26:09.960] bir not kemoterapi sırasında neden saçımız işte veya diğer tüylerimiz
[0:26:14.159] dökülüyor Çünkü saç folikülleri de çok hızlı bölünen hücreler O yüzden de
[0:26:19.360] onları da etkiliyor onları da diğer hücrelere kıyasla daha çok etkiliyor ama
[0:26:23.159] Kemoterapi süresi bittikten sonra onları tamamen yok etmediği için tekrar geri
[0:26:27.000] geliyorlar sadece o bölünmesini yavaşlattığı için veya durdurduğu için
[0:26:31.240] saçlarınız dökülmeye başlıyor veya işte kirpikleriniz kaşlarınız maalesef yani
[0:26:35.200] hiç olmadıysanız da şans var ya da şanssızlık var ama bir kere olduysanız
[0:26:40.360] hakikaten Hayat şartlarına nasıl yaşadığınıza nerede
[0:26:44.039] hatta yaşadığınıza çok çok dikkat etmeniz ve çok sık baktırmanın lazım ki
[0:26:49.200] olası tekrarı yine başından yakalayalım şimdi gel biz Metastaz yapan kansere
[0:26:55.480] girelim Çünkü o belli ki bayağı bir ben senden Dinledikçe bayağı benim gözümün
[0:27:01.080] önüne böyle işin içinden çıkılmayan garip korku filmleri gibi şeylerden şim
[0:27:06.360] Çünkü seninle konuşuyoruz diyorsun Diyorsun ki işte ilaç üstüne çalışıyoruz
[0:27:09.720] E ne oluyor diyor Biz çalışana kadar kanser akıllanıyor başka bir forma
[0:27:14.720] giriyor giren ilacı anlıyor Ona göre kendini kuvvetlendiriyor filan gibi hı
[0:27:21.120] anlatımlar yapıyorsun tabir olarak akıllı ilaçlar var biliyorsunuz kanser
[0:27:25.480] onkolojik tedavilerde çok kullanılıyor akıllı ilaç dediğimiz şimdi kemoterapik
[0:27:29.240] ilacın bir seçiciliği yok kemoterapik ilaçlar çoğunlukla bölünen hücreleri
[0:27:33.240] hedefler her hücre bölünüyor sadece kanser daha fazla bölündüğü için onu
[0:27:37.120] daha fazla etkiliyor akıllı ilaç dediğimiz şey ise özellikle belli
[0:27:41.159] mutasyon hedefleri var Yani sizin bir onkogen dedim ya Yani onkogen daha aktif
[0:27:46.840] olmasıyla ilgili bir mutasyonu varsa Mesela işte vegf denilen aslında Oraya
[0:27:51.840] damarla şm aı sağlayan bir faktör var bir onkogen var onkogen oluşan da bir
[0:27:57.000] protein var onun pozitif olduğu kanserlerde ona karşı bir ilaç yapılıyor
[0:28:01.919] yani onu o faktörü inhibe edici bir ilaç yapılıyor ona akıllı ilaç diyoruz H ilaç
[0:28:08.279] akıllı ama kanser ondan daha da akıllı öyle bir sistem ki siz ilaç Kullandıkça
[0:28:13.399] üstüne bir anda Aslında o da sistemini değiştiriyor ya buradan Ben artık devam
[0:28:19.080] edemeyeceğim ben kendime yeni bir yöntem bulayım diyor bu tedavi esnasından mı
[0:28:23.720] bahsediyor olabiliyor Aynen öyle ilaç geliyor bir tane öldürürken Bu diyor ki
[0:28:28.919] bir şey geliyor Tam ben buna karş sisteme deş Aynen öyle onun kendi
[0:28:33.000] içerisinde bir çünkü bütün sistemi Aslında ele geçirdiği bir mekanizmadan
[0:28:38.000] bahsediyoruz oradaki tek görevli tek baş o ve her şeye de o kendisi karar veriyor
[0:28:42.880] kanser kök hücrelerinde Özellikle bu yapıyı daha fazla görüyoruz Siz
[0:28:46.000] kemoterapik ilaç verdikçe verdikçe onu daha da yani öldürmeyeni daha güçlü hale
[0:28:51.240] getiriyorsunuz bu özellikle Multi drug resistance dediğimiz yani çoklu ilaç
[0:28:55.880] İlaca karşı rezistans gösteren hücre tipleri oluşmaya başlıyor Yani onunla
[0:29:02.200] savaşabilirmi ama onunla savaşabilir ona karşı farklı genler bu
[0:29:07.960] sefer sentezleme başlıyor Yani artık o ilaç ona bir etki etmiyor İlaca karşı
[0:29:13.080] direnç göstermeye başlıyor Eee yani o yüzden zaten her bir kanser için hikaye
[0:29:18.760] bütün savaşım yolu veya ne şekilde hangi protokolleri izleyeceğiniz fark
[0:29:23.919] edebiliyor bazen onkolog danan onkoloğu göre de fark edebiliyor genel bir
[0:29:27.559] yayınlanan bir tedavi Protokolü var Bazen hastanın genetik yapısına göre de
[0:29:32.279] o Protokolü
[0:29:35.440] şekillendirebilir alıklar zaman bir biyopsi yapıyorlar hangi faktörleri
[0:29:39.240] sentezli diye oradan vurmaya çalışıyorlar işte Akıllı ilaçlarla
[0:29:43.519] özellikle Peki Metastaz ne Nerede Nereden dönüşü olabiliyor metastazın
[0:29:48.600] Çünkü Metastaz dendi mi nedense böyle bir felaket haber yani kanser Metastaz
[0:29:54.200] yaptı dendi mi bu işin dönüşü yok gi çoğunlukla kanser kök hücresi de var
[0:29:59.159] demek oluyor yani kanser kök hücresi Şimdi normal kök hücreye benzer yapısı
[0:30:03.600] var Her şeye dönüşüp istemsiz bir şekilde çoğalabilir şimdi kök hücre de
[0:30:07.760] çoğalma kapasitesi çok yüksek kanserli hücreye çok benziyor ama normal kök
[0:30:13.159] hücrede bir niş dediğimiz bir yapı var Genelde onun üzerinden hareket ediyorlar
[0:30:17.519] niş ona sinyal gönderiyor Yani kendi başına karar vermiyor kök hücre nişten
[0:30:22.559] ona genelde bir sinyal geliyor hala onun o kök hücrenin üstünde bir yapı var yani
[0:30:27.399] niş diyor ki A sen burada az aldın çoğal kanserin kanser kök hücresinin üstünde
[0:30:32.440] ekstra bir yapı yok Kendini komple kendisi karar veriyor kendisi uyguluyor
[0:30:38.159] ve artık kök hücre özelliği olduğu için artık onu sonsuz sayıda uygulayabiliyor
[0:30:43.000] O yüzden o Eğer Dolaşım sisteminde özellikle bir kanser kök hücresi varsa
[0:30:48.200] onun işte yi Siz cerrahi yöntemle Alın Üstüne kemoterapi yapın üstüne akıllı
[0:30:52.919] ilaç verin üstüne ne yaparsanız yapın geri gelme olasılığı olabiliyor çok
[0:30:57.840] felaket senaryosundan bahsettiğim gibi oldu ama tabii Zaten bizim işimiz bu
[0:31:01.880] bunlara karşı da savaşmaya çalışıyoruz o kanser kök hücresini tanıyıcı moleküller
[0:31:05.880] geliştirmeye çalışıyoruz veya farklı yöntemler kullanmaya çalışıyoruz direkt
[0:31:09.799] çünkü en başta ne dedim bağışıklık sisteminden da kaçıyor olması lazım
[0:31:14.799] bağışıklık sistemini tekrar aktive etmeye veya Özellikle o kanseri tanımaya
[0:31:19.320] yönelik de tedavi yöntemleri var immün var yan yan sistemleri güçlendirerek ona
[0:31:24.679] Kaçak Aynen kaçağa müsaade yani o Savaşı biz savaşıyoruz sürekli
[0:31:29.559] Aramızda bir mücadele içerisinde Nezaket en senin ehemmiyet verdiğin şeylerden
[0:31:33.799] bir tanesi ki bunu da çok e özellikle söylemek istiyorum çünkü günümüzde
[0:31:39.159] takviye işte IV kişilerin kendilerinin hayatlarını daha iyi yapmak
[0:31:45.159] için uyguladığı birçok sistem var peptitler var dediğim gibi ıer var
[0:31:49.360] değişik takviyeler var kök hücreler var vesaire ve ben her seferinde seninle
[0:31:54.440] konuştuğum zaman kendi geçmişinden de dolay olayı bu telam Mir uzatan ya da
[0:31:59.679] farklı şekilde kansere destek verebilecek ajanları oldukça
[0:32:04.399] reddediyorsun esasında Hatta neredeyse insanlara vereceğin öğüt arkadaş sen bir
[0:32:10.559] bak genetik yatkınlığın var mı yok mu Ona göre hareket et Çünkü senin bugün
[0:32:15.880] longevity diye Aldığın şey Yarın kanser olarak sana geri gelebilir ya da oradaki
[0:32:20.720] küçücük bir şeyi alır kocaman bir derde Yönet bir ilk bir bunları bir böyle bir
[0:32:25.799] sıralan niye olduğunu anlat Sen çok çok önemli bence Eee telomer le ilgili
[0:32:30.919] özellikle telomer dedik ya kanserin Aslında temel ilkelerinden bir tanesi o
[0:32:35.279] telomerlerin telomerase aktivitesinin artması telomeraz dediğimiz aslında bir
[0:32:40.519] enzim Hı hı telomerlerin kısalmasını engelleyen telomer dediğimiz şey de bu
[0:32:44.799] arada Hani Bununla ilgili de birçok Aslında yazı var lön lapte telomerler
[0:32:48.000] nedir biliyor musunuz O bizim
[0:32:54.399] dna'mızda her bir bölünmede kısaldı dıkça Aslında onun dna'da herhangi bir
[0:33:00.039] zarara yol açmasını engelleyen yapılar yani birbirini tekrarlayan zincir gibi
[0:33:05.279] düşünün ve bu hücreler her bölündüğünde sistemsel olarak sonundan bir parçasını
[0:33:10.880] eksiltiyor şey gibi anlatıyorlar hep ayakkabı bağlarının ucundaki o plastiğin
[0:33:16.039] gittiğini ve yavaş yavaş eridiğini Evet o gibi düşünün Çünkü koruyucu kaplar
[0:33:20.639] Aslında onlar kromozomlar mızın sonundaki koruyucu kaplar ama her
[0:33:24.320] bölünmede sistemsel olarak biz onun bir kısmını Evet
[0:33:27.480] normal hücreler kaybediyorlar şimdi bazı hücreler bu telemer aktivitesini
[0:33:32.720] koruyorlar kök hücreler de bunlardan bir tanesi onlar kontrollü bir şekilde
[0:33:36.200] koruyorlar ama kanser yine bu sistemi hijack yapıp yani çok korsan gibi
[0:33:41.720] çalışan bir sistem olduğu için telem arazları tekrar aktive ediyor Normalde
[0:33:45.799] hücreler Yani bizim sağlıklı hücrelerimizde olmaması gereken telem
[0:33:49.679] arazı aktive ediyor belli bir yere kadar çalışabilir ama sonrasında çalışmaması
[0:33:53.960] lazım O telem arazın kanser ölmek istemiyor ne yapıyor telam mirler de
[0:33:58.720] bildiğimiz bizim kısalıyor kısalıyor yaşlanma demek Ve sonra da iyice
[0:34:02.480] kısalınca Zaten kişi hastalanıyor ve ölüyor bir şekilde şimdi kanser diyor ki
[0:34:06.720] arkadaş ben bunu kısaltırmı Çünkü ben yaşamak istiyorum Ve o kısalmaya Çat
[0:34:12.280] diyor durduruyor telomeraz aktive ederek o enzimi aktive ederek Çünkü o telomeraz
[0:34:17.119] dediğimiz enzim o DNA'nın sonuna telal gibi o yapılarda şeyler eklemeye
[0:34:22.079] başlıyor yine dizilimler ekliyor Dolayısıyla kısalmadı için de ölmüyor
[0:34:26.079] Çünkü normal Aslında hücrede bir hata olduğu zaman hücrenin Kendisi de
[0:34:30.000] sağlıklı hücre de akıllı o check poleren geçiyor dedik ya Baktı ki hata var
[0:34:34.599] Kendini ölüme sürüklüyor zaten kontrollü hücre ölümü dediğimiz apoptoz denilen
[0:34:40.240] kısma götürüyor kendini şimdi telomeraz la bu
[0:34:43.839] telomerin kısalmasını engelleyici takviyeler var Hı hı controversial Bir
[0:34:48.720] şey söyleyeceğim O yüzden çok çok önemli insanların özellikle kanser geçmişi
[0:34:53.440] olanların veya kansere yatkın olanların herhangi bir şekilde takviye alırken
[0:34:58.280] doktorlarına herhangi bir takviyeyi gerçekten danışarak yapmaları gerekiyor
[0:35:02.720] Çünkü şöyle dedik ki en başta oksidatif strese ihtiyac ihtiyacı var ya o
[0:35:07.560] kanserin Hıı ki o gerekli koşullar oluşsun yapılan çalışmalar şunu söylüyor
[0:35:13.680] Çok uzun süreli çalışmalar var 30 senelik bir çalışma var bu Follow up
[0:35:17.839] steleri prostat kanseri üzerine yapmışlar yakın bir zamanda Yani bir bir
[0:35:21.880] ik sene önce falan yayınlandı 2022 di zannediyorum prostat kanseri içiren
[0:35:27.359] kişiler de 30 yıl boyunca Takip ediyorlar ve onların çinko kullanımına
[0:35:32.200] bakıyorlar çinko çok güzel bir antioksidan aynı zamanda ve bağışıklık
[0:35:36.480] sistemimiz de aslında aktive eden ve ona yardımcı olan suplementler bir tanesi
[0:35:41.160] besin takviyelerinden bir tanesi belli bir dozajını de yüksek bir dozaj danan
[0:35:45.560] bahsediyorum ve de 15 yıldan fazla süre boyunca bu takviyeyi kullanan kişilerde
[0:35:51.920] prostat kanserinin daha agresif olduğunu gözlemlemişlerdir ve şöyle çalışmalar da
[0:35:57.960] var Yani bunun çok fazla Biz temel bilim çalışmasını gördük zaten artık Kanser
[0:36:02.280] hücresi o iyi huyludur döndüğü zaman özellikle kan dolaşımına lenf dolaşımına
[0:36:08.599] girdikten sonra o Primer dokudan artık Çok farklı ve orada o oksidatif stresi
[0:36:14.240] değil antioksidan aktiviteye onun hoşuna gidiyor Hım veya glutatyon la ilgili
[0:36:19.040] birçok çalışma var glutatyonu şimdi herkes IV yoluyla alıyor hiçbir kanser
[0:36:24.280] geçmişi var mı yok mu ne oluyor Yani hiçbir şey kontrolsüz bir şekilde
[0:36:28.800] yapıyorlar ve bunu ciddi anlamda kanserli Eğer bir dokunu varsa onu
[0:36:32.480] azdırdı gösteren birçok çalışma var yani siz herhangi bir şekilde yatkınlığını
[0:36:37.319] bilmiyorsanız veya öyle bir geçmişten geldiyseniz gençleşme adına veya iyi
[0:36:41.720] yaşam adına kendinize yapacağınız uygulamalar Kendi kendinize doktorunuza
[0:36:46.400] danışmadan çok iyi bir fonksiyonel Tıp hekimi de olabilir Zaten halihazırda
[0:36:50.400] devam ettiğiniz Eğer ki kanser geçmişiniz varsa onkolog da olabilir Çok
[0:36:54.480] önemli yani gerçekten kendi başınıza Bu iyiymiş diye gidip belli bir dozajını
[0:37:00.880] ikli üstünde bir şeyi sakın almayın ne aldığınızı bilmiyor olabilirsiniz size
[0:37:04.200] gerçekten Normalde Evet iyi gelen bir şey size sizin o geçmişinizden dolayı
[0:37:09.680] veya yatkın zdan dolayı çok daha farklı bir tepki gösterebilir sizin vücudunuzda
[0:37:14.480] Evet yine Tabii bu Ayık kafanın çok ciddi sürekli tekrarladığı değer
[0:37:19.079] önerilerinden bir tanesi yani testinizi yaptırın bilinçli tüketici olun bir şey
[0:37:23.880] almadan önce illaki bir bilene sorun Bir bilen derken arkadaşınız değil bir
[0:37:28.960] doktora sorun geçmişinizi araştırın Çünkü o kadar çok şey var ki bir tek
[0:37:34.160] Tabii takviye de değil bir takım spor aletleri de var yine hücrelerde dolaşım
[0:37:40.240] yapan hücre bölünmesiyle hücre gençleşmesi yapan benim Amerika'da spor
[0:37:46.839] merkezim Varken biz EMS electrom Muscle stimulation yani kas kastıran cihazlarla
[0:37:52.319] şey yapıyorduk 5 sene remisyonda değilse kişiyi almıyor
[0:37:57.400] Çünkü tekrardan Ak edle adın hücreyi tekrardan canlandırın diy kişide kanser
[0:38:04.319] var ya da kanser geçmişi var beslenirken Özellikle istemediğiniz şeker şeker var
[0:38:12.359] şeker yani paketli gıdalardan O yüzden özellikle uzak durun diyoruz Çünkü orada
[0:38:16.079] kontrol edilemeyen bir şeker ve çeşit olarak da çok çok kötü kanser yine temel
[0:38:20.560] ilkelerinden bahsederken farklı bir enerji metabolizmaları var demiştim
[0:38:24.079] şekeri çok güzel kendi lehler kull anıyorlar ve şekerin Yani kan
[0:38:28.359] dolaşımındaki o yüksek miktardaki şekerin hiç kimseye hiçbir şekilde zaten
[0:38:32.920] faydası yok yani herhangi bir insana da faydası yok kanserli hastaya özellikle
[0:38:38.000] negatif yönden de etkisi var o yüzden herhalde en çok dikkat edilmesi gereken
[0:38:42.680] şey şeker onun haricindeki besinler ilaç yani kemoterapik tedavi görürken de
[0:38:48.920] farklı işte Akıllı ilaç tedavileri görürken de bazı besinlerin ilaçlarla
[0:38:52.200] etkileşimleri var yani bazı ilaçlarda bazı kemoterapik ilaçlarda
[0:38:57.200] çok fazla yeşil falan da yani yeşil besinler de yememeniz gerekiyor hiçbir
[0:39:01.440] şeyi özellikle kanser hastasıysanız ve tedavi altındaysanız hiçbir şeyi iyi
[0:39:07.000] diye yani genel geçer bir iyi diye yapmamanız gerekiyor Çünkü bunların her
[0:39:11.839] birinin çalışması ayrı ayrı birbirleriyle
[0:39:15.160] etkileşimleri özellikle Test ediliyor O yüzden gerçekten doktorunuza sormadan
[0:39:20.680] iyi diye düşündüğünüz herhangi hiçbir şeyi kullanmayın yemeyin de yani O
[0:39:24.480] kemoterapik ilaçla çok güzel yeşil Aslında o Green Leaf işte yeşil yapraklı
[0:39:29.240] besinler bile etkileşime girebiliyor dediğim gibi belli belli kemoterapik
[0:39:32.680] ilaçlarla şimdi Hani bir komple Tabii uzak durun demeyelim herhangi bir şeyden
[0:39:37.040] Tabii ki onkologları da mutlaka danışarak ilerleyin son olarak İstersen
[0:39:41.280] bir de immünolojik tedavilerden aslında çok bahsetmedik bir de onlara da
[0:39:44.400] değinilir evet Lütfen şimdi kanserin aslında bir solit tümörler dediğimiz
[0:39:48.839] tümörler var bir de kan kanseri türleri var biliyorsunuz Bu bahsedeceğim tedavi
[0:39:53.640] yöntemi her ikisinde de uygulanıyor Ama asıl ilk gelişimi kan kanseri türevleri
[0:39:58.000] için gelişmiş bir sistem Eğer ki yakınınızda zaten böyle bir hastalık
[0:40:01.480] geçiren bir kişi olduysa veya biraz Aslında popüler bilimle de
[0:40:06.160] ilgileniyorsanız kti denilen immünolojik tedavi yönteminden haberiniz vardır
[0:40:10.800] belki işte immünoterapi deniyor immünoterapi Evet immünoterapi
[0:40:14.599] çeşitlerinden bir tanesi özellikle Çok etkili olduğu gösterilmiş ft'den de onay
[0:40:19.079] almış bayağı bir zaman önce bir tedavi yöntemi Türkiye'de de uygulanıyor Bu
[0:40:23.160] arada belli hastanelerde yaptıkları şey aslında şu K t'nin açılımını söyleyeyim
[0:40:27.720] T sondaki T asa sizin T hücreleriniz yani sizin bağışıklık o savaşım
[0:40:32.240] hücreleriniz kar dediğimiz Car diye yazılan kısmı ise kimerik Antijen
[0:40:37.160] reseptör ne yapıyorlar sizin sanki diyaliz gibi düşünün bir taraftan
[0:40:42.079] kanınızı alıyorlar öbür taraftan T hücrelerin içinden süzüp alıyorlar
[0:40:46.400] tekrar kanınızı size geri veriyorlar sonra o t hücrelerini alıp kanserin zle
[0:40:51.319] savaşabilecek yeni reseptörler ekliyorlar etrafına ki gidip Normalde
[0:40:56.839] tanımıyor ya kanseri gidip onları tanıyabilen sonra onu sisteminize geri
[0:41:01.280] veriyorlar ya bir 15 gün sonra falan ama vermeden önce de genelde Belki bir iki
[0:41:05.319] doz kemoterapi yapıyorlar ki hani Etraftaki diğer hücreleri de öldürelim
[0:41:09.760] hatta bağışıklık sistemini de biraz bir çökerim Çünkü biz yenisini vereceğiz
[0:41:14.319] yeni ve daha aktive edilmiş olanı vereceğiz Çok etkili bir yöntem
[0:41:17.680] özellikle kan kanserleri için solit tümörlerde de birçok tümör içinde
[0:41:21.640] çalışmalar var işte memeden prostata kolona GLi omaya beyin kanserine kadar
[0:41:27.520] çok agresif bir beyin kanseri çeşidi sadece bir dezavantajı var biraz covid
[0:41:31.839] de duyduğumuz sitokin fırtınasına sebep olabiliyor O da organlarda disfonksiyona
[0:41:37.280] sebep olabiliyor gibi yan etkileri var O da ilk verildikten sonra 15 gün
[0:41:41.359] içerisinde gerçekleşebiliyor şimdi onu da engelleyici onu da hani hem tümörü
[0:41:46.480] tanısın ama sitokin fırtınasına da Sebep olmasın çok fazla immün sisteminin
[0:41:50.760] uyarılması Aslında sokin Fırtınası olsun diye farklı yöntemler de artık
[0:41:54.480] kullanılmaya başlandı yani 2020 de hatta şu anda klinik trial aşamasında olan bir
[0:41:59.040] İlaçta var ekstradan deneme aşamasında olan bir sistem de var Şunu diyecektim Y
[0:42:03.720] hiçbir zaman İnsanoğlu buna bir çare bulabilecek mi
[0:42:07.440] diyecektim acaba Bu yani çok geniş anlatm senin ümidin var mı var ama şu
[0:42:13.079] şekilde her bir farklı dokuda oluşan kanser her biri farklı hastalık gibi
[0:42:18.000] tedavi edilmesi gerekiyor ve kişiye özel Yani biraz daha bu kişiye özel tıbbın
[0:42:24.880] Tıp içerisindeki lemerle beraber olabileceğini düşünüyorum kanseri
[0:42:30.119] Aslında tedaviden biraz daha önlemeye de odaklı
[0:42:35.240] daha fazla yöntem de ortaya çıkacak Bizim de yapabileceğimiz şeyler var Yani
[0:42:39.079] dediğim gibi en başta o yatkınlığını bilirseniz özellikle biraz daha
[0:42:42.920] İnsanlara böyle uyanma şey uyarısı gibi bir şey oluyor çünkü Eğer yatkının varsa
[0:42:47.280] biraz daha kendinize dikkat ediyorsunuz Eğer yatkınlık yoksa y Daha doğrusu
[0:42:51.000] bilmiyorsanız daha rahat yaşıyorsunuz ama bilirseniz ki sizde hakikaten onun
[0:42:55.079] oluşma olasılığı yan ınaki kişiden % daha fazla Belki biraz daha o bilinçle
[0:42:59.520] hareket edersiniz ama bizim genel olarak Aslında amacımız yatkınlık Var veya yok
[0:43:04.160] hep hep o bilinçli hareket et Valla yine ben çok şey öğrendim Bir kere ailede bir
[0:43:10.319] yatkınlık varsa hele hele 50 yaşından genç kanser olmuş bireyler varsa illaki
[0:43:16.960] git lütfen kanser gen taraması yaptır diyoruz yok olması öyle bir genin Tamam
[0:43:23.480] şansını azaltıyor ama çok çok kötü bir hayat şekli yaşadığın takdirde yine bile
[0:43:28.599] sen o o geni Eee yaratabilirsin diyoruz vitamin takviye
[0:43:34.280] IV gibi gençleştirmek ya da daha dinç kalmak ya da daha uzun yaşamak adına
[0:43:41.480] ortaya çıkan türlü takviyeleri kullanmadan önce kansere dönüşebilecek
[0:43:47.480] genin olsa da olmasa da esasında bilinçli bir tüketici olaraktan illaki
[0:43:53.040] bir araştırmanı yap diyoruz olduktan sonrası için de zaten dedin ki yani
[0:43:58.960] şeker ve paketli gıdalar no no bir numaralı kötülük Çünkü zaten bir sürü
[0:44:04.200] programlarda anlatıyorlar o pakette gıdaların içine baktığın
[0:44:08.240] zaman korkunç Hatta yeşillikleri bile yerken onkol onla bağlantıda ol ki
[0:44:15.359] tedavi altındaysan ters Reaksiyon olmasın diye
[0:44:20.280] Nezaket Çok teşekkürler vallahi böyle bir kanser maratonu yaptık Ama mutlaka
[0:44:26.000] bunun ikincisi gelecek Evet konuşmadığımız Aslında notlarımız da
[0:44:29.720] birçok konu daha var herhalde ikincisini de yapacağız bundan sonra evet ay kafayı
[0:44:34.319] dinlediğiniz için ve seyrettiğiniz için
[0:44:45.079] teşekkürler
*Transkript YouTube'dan alınmıştır.
"Ayık Kafa'nın her bölümünde sorum şu: Daha iyi bir yaşam nasıl mümkün?"
DR. ESRA ÇAVUŞOĞLU
Ceo & Co-founder