[0:00:00.199] Sadece bir Hollywood gişe rekortmeni filminin maliyetine yaşlanmanın pek çok

[0:00:05.400] sorununu çözebilir hatta belki de onu tedavi edebiliriz.

[0:00:09.760] Hub formunda ilaç satmak üzere tasarlanmış ilaç firmalarından gen

[0:00:14.000] terapisini ileri götürmelerini istemek, petrol şirketlerinden güneş enerjisi

[0:00:19.199] üretmelerini istemekle çok benzer. Ben Esra Çavuşoğlu. 19 yıldır ayık bir

[0:00:25.199] hayat yaşıyorum. Bağımlılık hastalığı ile mücadelem beni beden ve

[0:00:28.960] performansımı iyileştirmek, hayat kalitemi arttırmak, daha sağlıklı ve

[0:00:32.399] uzun yaşamak için yeni yöntemler, cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya

[0:00:36.320] yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı, bayacking ve longevity alanlarındaki

[0:00:40.840] kendi deneyimlerimden dünyadaki son gelişmelere, çığır açan girişimcilerden

[0:00:45.320] uzman akademisyenlere yıllardır yaptığım sohbetler artık her hafta Ayık Kafa

[0:00:50.079] podcastı. Ayıktafa podcastı hoş geldiniz. Bugünkü

[0:00:54.199] sohbetimizde konuğum Liz Perish şirketi Bioviva Science aracılığıyla gen

[0:00:58.719] terapisi alanındaki öncü çalışmalarını anlatıyor. Özellikle sağlıklı insan

[0:01:02.960] ömrünü uzatmaya odaklanıyor. Liz Parish, gen terapisinin sağlıklı yaşam süresini

[0:01:07.880] uzatmadaki ve yaşlanmaya bağlı hastalıkları ele almadaki önemini

[0:01:11.560] vurgularken kendi kişisel yolculuğunu ve çalışmalarının ardındaki motivasyonları

[0:01:16.080] da paylaşıyor. Sohbetimiz yaşlanmanın ekonomik etkilerini, terapi için belirli

[0:01:21.479] genlerin seçimini ve kendi denemelerinin sonuçlarını kapsıyor. Bu yenilikçi

[0:01:25.799] tedavilerin potansiyel faydalarını ve güvenlik hususlarını öne çıkarıyor.

[0:01:29.799] Harish özellikle tip 1 diyabet ve nörodejeneratif hastalıklar üzerine

[0:01:33.840] odaklanarak gen terapisi ve kök hücre tedavilerindeki çığır açan gelişmeleri

[0:01:38.600] tartışıyor. Erken müdahalenin ve yaşlanmayla mücadele etmek ve sağlıklı

[0:01:43.280] yaşam süresini iyileştirmek için uygun fiyatlı tedavilere duyulan ihtiyacın

[0:01:47.600] önemini vurguluyor. Etik değerlendirmelerden bu tıbbi

[0:01:50.840] yeniliklerde kamuoyu farkındalığı ve katılımına duyulan aciliyete kadar derin

[0:01:55.280] bir sohbete hazır olun. Hala Ayık Kafayı düzenli izleyenlerin pek çoğu kanala

[0:02:00.079] abone değil. Bu yüzden sizden küçük bir ricam var. Hemen abone ol butonuna

[0:02:04.880] basın. Çünkü ayık kafaya abone olmanız, içeriği daha da geliştirmemizi ve

[0:02:09.920] dünyanın önde gelen uzmanlarına daha rahat erişmemizi sağlıyor. Gedik

[0:02:13.920] Üniversitesi ve Gedik Vakfı'na Ayık Kafa podcastı duydukları güven için teşekkür

[0:02:18.400] ederim. Destekleri sayesinde bu düzeyde bir içeriği tamamen ücretsiz bir şekilde

[0:02:23.920] sizlere sunabiliyoruz. Ayık Kafan'ın bu bölümünde bizi ağırlayan DSHub alanında

[0:02:29.200] uzman yaratıcı ruhlu girişimcilerin buluşma noktası. Kıtaların kesiştiği

[0:02:33.760] İstanbul Boğazı'nın bu eşsiz noktasındaki etkinlikler ve topluluk

[0:02:37.879] üyeliği hakkında bilgiler açıklamalardaki linkte. Abone olun,

[0:02:42.040] beğenin, paylaşın. Söz veriyorum Ayık Kafa her gün daha iyi hale gelecek.

[0:02:47.440] Sevgili Liz Perish Ayık Kafa podcast'e hoş geldin. Aslında şu an çok önemli bir

[0:02:53.959] konuya değineceğiz. Senin için çok anlamlı olduğunu bildiğim bir konu bu.

[0:02:59.959] Aslında bu herkesin dikkatini çeken bir konu olmalı. Çünkü Longevity

[0:03:04.000] sohbetlerinde hep şu izlenim oluşuyor. Sanki sadece zengin insanların daha uzun

[0:03:08.840] bir yaşam ve sağlıklı bir ömür sürme şansı olmalıymış gibi algılanıyor. Ama

[0:03:14.280] senin bakış açın çok farklı. Bioviva Science adında bir şirketin var. Sen ve

[0:03:19.680] ekibin insan sağlığı ve longevity alanında ilerlemek için kendinizi adamış

[0:03:23.480] durumdasınız. Çok dikkat çekici, gen tedavisiyle insanlara sağlıklı bir

[0:03:27.280] longevity sunma fikri çok etkileyici ve 2015'te ilk insan gen tedavisi

[0:03:34.080] denemesini kendi üzerinde gerçekleştirdin. Doğru mu? Evet, doğru.

[0:03:39.000] Yeniden hoş geldin. Biliyorsun bir süredir bu longevity alanıyla

[0:03:42.720] ilgileniyorum. Ne kadar derine insem o kadar ilginç hale geliyor. Ama seninle

[0:03:49.439] podcast yapacağımı bildiğimden Aub de Grey, B. Andrews ve seninle yapılmış

[0:03:55.319] bazı videoları özellikle izledim. Sonraya birden şunu fark ettim. Her gün

[0:04:01.040] yapmamız önerilen müdahaleler yani şu kadar yürü işte bu kadar ye, şunu yeme,

[0:04:08.280] bu takviyeyi al dediğimiz şeylerin hiçbiri aslında farkı yaratan şey

[0:04:13.360] olmayacak. Belki hasta olmayacağız, şeker hastası olmayacağız, kanser

[0:04:19.600] olmayacağız ama bunlar bizi asla 100 yaşını aşacak noktaya taşımayacak. Bu

[0:04:25.800] gerçekten çok ilginç bir durum. Senin ve ekibindeki birçok kişinin çabası sadece

[0:04:32.440] insanları daha sağlıklı ve uzun yaşatmak için değil, aynı zamanda en önemlisi

[0:04:39.440] bazı hayati tehlike arz eden hastalıkları gerçekten tedavi etmeye

[0:04:44.440] odaklanıyor. Bir şey daha söyleyeceğim. Sonra sana

[0:04:48.199] tam olarak ne yaptığını anlatman için söz vereceğim. Danışma kurulunda George

[0:04:52.960] Church gibi çok önemli bilim insanları var. kendisi hem Harvard hem MIT yani

[0:04:58.360] Massachusetts Teknoloji Enstitüsü profesörü. İkisine birden sahip olmak

[0:05:02.960] kolay değil. Bill Andrews var. Telomerler konusunda uzman. Onun

[0:05:06.880] görüşleri bizim için adeta bir rehber niteliğinde. Obri de Grey de var. Yani

[0:05:12.199] bu alandaki en zeki ve en yetkin isimlerle birlikte bu karmaşık ve

[0:05:16.560] sofistike sorunu çözmeye çalışıyorsunuz. Evet. Aynen öyle.

[0:05:22.000] Harikasın. sen anlatmaya devam et. Çünkü bu söylediklerine bayıldım. Şöyle ki biz

[0:05:29.199] gen tedavisine odaklanıyoruz ve bence bizi diğer birçok grubun yaptığı

[0:05:35.160] işlerden ayıran da bu. Evet, gerçekten de lonjaviti alanında en iyileri bir

[0:05:42.759] araya getirdik. Dünyadaki en zeki ve sıra dışı düşünen beyinlerle birlikte

[0:05:50.000] daha iyi bir gelecek için çalışıyoruz. Ve dediğin gibi günlük yaşamda

[0:05:55.600] yaptığımız müdahaleler aslında bize sadece orta yaşlarımızı kazandırıyor.

[0:06:00.560] Orta yaşlarını en iyi şekilde değerlendirmek ve doğal yaşam süresi

[0:06:04.680] içinde sağlıklı kalma süreni uzatmak istiyorsan bu belki çok büyük bir fark

[0:06:09.400] yaratmaz ama kesinlikle yapılmaya değer. Kesinlikle beslenmeni ve egzersizini en

[0:06:16.440] iyi hale getirmelisin. Sigara içmemeli, alkol almamalısın. Bunlar orta yaşlarını

[0:06:22.280] daha iyi geçirmeni sağlayan kanıtlanmış şeyler. Ama bunlar yaşlanmanın getirdiği

[0:06:27.240] hastalıkları tamamen engellemeyebilir. Sadece geciktirebilir. Yani kanserini ve

[0:06:32.840] metabolik rahatsızlıklarını biraz erteleyebilirler.

[0:06:37.000] Ama eğer gerçekten yaşam süresinin sınırlarını aşmak istiyorsan o zaman

[0:06:42.000] büyük silahları devreye sokmak zorundayız. İşte o da gen ve hücre

[0:06:46.120] teknolojileri. İyileştirici tıbbın temeli orada yatıyor. Biz bir sağlık

[0:06:50.680] süresi şirketiyiz ama kesinlikle bu sağlık süresini mümkün olduğunca ileriye

[0:06:54.800] taşımaya kararlıyız. Belki gen tedavisinin ne olduğunu ve aslında ne

[0:06:59.599] işe yaradığını açıklamakla başlamalıyız. Çünkü bir süredir Crisper'ı yani gen

[0:07:04.720] düzenleme teknolojisini duyuyoruz ve insanlar bunun farkında. Yani öte yandan

[0:07:10.720] Brian Johnson'un biohackerların uyguladığı mini circle sistemi ile

[0:07:15.479] yapılan folistatin, gen tedavisi gibi yöntemler de var. Seninki ise bu ikisi

[0:07:21.280] arasında bir yerde duruyor. Belki üçünü de insanlara açıklamak istersin. Böylece

[0:07:27.240] herkes ne olduklarını, ne kadar faydalı olduklarını ve ne için kullanıldıklarını

[0:07:31.759] anlayabilir. Evet, kesinlikle. Aslında her şey gen tedavisi şemsiyesi altında.

[0:07:37.840] Plazmitlerden başlayıp bizim yaptığımız işlere, oradan Crisper'a kadar hepsi gen

[0:07:42.840] tedavisinin bir parçası. Crisper ve bizim uyguladığımız gen tedavileri

[0:07:47.879] genleri aktaran bir sistemle veriliyor ve uzun süre kalıcı olacak şekilde

[0:07:52.080] tasarlanıyor. Bu tedavilerin 5 yıl veya hayatının geri

[0:07:56.800] kalanı boyunca etkisini sürdürmesi hedefleniyor. Bunu da genetik materyali

[0:08:02.080] doğrudan hücrenin çekirdeğine ulaştırıp uzun vadeli bir gen işleyişi sağlayarak

[0:08:07.560] yapıyoruz. Az önce bahsettiğim plazmitler ise çok kısa etkili tarafta

[0:08:13.159] yer alıyor. Şu an bunlar üzerine çalışan birçok şirket var ve etkileri genelde 24

[0:08:19.840] saatten bir hafta ya da biraz daha uzun sürebiliyor. Bir nevi uzun etkili bir

[0:08:25.199] peptit gibiler. Bunlar çok kısa bir etki süresine

[0:08:30.120] sahipler ve üretimleri de oldukça ucuz. Bizim üzerinde çalıştığımız teknoloji

[0:08:35.680] çok daha pahalı ama çok daha uzun ömürlü. Crisper ise yaklaşık aynı

[0:08:39.800] maliyete sahip. Çünkü bizim kullandığımızla aynı teknolojiyle

[0:08:42.640] iletiliyor ki yani istersek Crisper'ı da bu şekilde ulaştırabiliriz. Crisper

[0:08:48.120] aslında genomunuzu düzenliyor. Genlerinde kesikler yapabiliyor, yeni

[0:08:52.839] genler ekleyebiliyor. Bizim yaptığımız ise biraz daha güvenli bir teknoloji.

[0:08:58.600] Çünkü biz genleri doğrudan genomuna entegre etmiyoruz. Sadece hücrenin

[0:09:04.000] çekirdeğine ulaştırıp orada çalışmasını sağlıyoruz.

[0:09:08.440] Biz sadece genetik materyali hücrenin çekirdeğine yerleştiriyoruz. Böylece

[0:09:12.600] hücre içindeki mekanizmaları kullanarak o genin uzun süre aktif kalmasını

[0:09:16.640] sağlıyor. Gen tedavisinde temel olarak hücrelerinizdeki genleri ekleyebiliyor,

[0:09:22.240] silebiliyor ya da değiştirebiliyoruz. Bizim uzmanlık alanımız ise özellikle

[0:09:27.560] gen eklemek üzerine. Şu ana kadar dört uyguladığınız geniniz var sanırım. Biri

[0:09:33.560] folistatin, diğeri kloto. Bir diğeri biraz zor telaffuz edilen telomeraz ters

[0:09:39.040] transkriptaz geni. Şükür ben söyleyebildim. Ve bir diğeri de PGC1

[0:09:44.519] Alfa. Peki PGC1 alfanın açılımı ne? PGZ bir alfa mitokondri üretimi için

[0:09:51.120] çalışıyor. Yani metabolik rahatsızlıklar için veya kasların güçlenmesi için

[0:09:55.760] kullanılıyor. İnsan olmayan primatlara baktığımızda bizden çok daha küçük

[0:10:00.839] olmalarına rağmen oldukça güçlü olduklarını görüyoruz. Bunun sebebi

[0:10:05.160] muhtemelen mitokondri fonksiyonlarının artmış olması. Mitokondrilerin

[0:10:10.240] hücrelerin enerji üretimini sağladığını biliyoruz. Bu yüzden mitokondriyi

[0:10:14.680] güçlendirmek kaslarının daha küçük olsa bile daha güçlü olmasını sağlıyor. Şimdi

[0:10:19.959] senin hikayene geri dönelim. Çünkü bu konuda çok güçlü bir eee motivasyonun ve

[0:10:25.279] çözmek istediğin bir sorun var. Şirketi nasıl kurduğunu ve neden kendini denek

[0:10:30.560] yaptığını anlatmanı çok isterim. 2011'de bir kök hücre projesinde gönüllü

[0:10:37.360] olarak çalışmaya başladım. 2 yıl boyunca kök hücreler ve rejeneratif tıp hakkında

[0:10:43.079] çok şey öğrendik. Kök hücrelerin arkasındaki genlere odaklandık. Mesela

[0:10:48.160] neden kök hücreler vücuttaki dokuları yenileyebiliyordu ama diğer hücrelerin

[0:10:53.240] böyle bir yeteneği yoktu gibi konulara bu süreçte genetik bilimine adeta aşık

[0:10:58.480] oldum ve tam da o dönemde oğluma tip 1 diyabet teşhisi konmuştu.

[0:11:04.240] Çocuk hastanesinin ve çocuk hastalıklarının içine girdiğinde

[0:11:08.480] günümüzde çoğu toplumda çocukluk hastalıkları neredeyse yokmuş gibi

[0:11:12.839] davranıldığını fark ediyorsun. Dünya genelinde bu hastalıkların büyük ölçüde

[0:11:17.560] üstesinden gelindiği düşünülüyor. Oysa çocuk hastanesindeyken

[0:11:22.240] çocukluk çağı kanserleri, doğuştan gelen sorunlar ve tip 1 diyabet gibi otoimmün

[0:11:28.560] hastalıklarla dolu bir dünyaya adım atıyorsun. Ve gerçekten çok şaşırmış ve

[0:11:34.120] üzülmüştüm. Çünkü rejeneratif tıpta öğrendiğim tüm bu teknolojilerin

[0:11:39.720] çocuklar için uygulanamadığını fark ettim. Bunu deneysel tıp olarak

[0:11:44.240] görüyorlardı ve çocuklar ölmek üzere olsa bile kullanmak istemiyorlardı. Bu

[0:11:49.279] yüzden hep söylerim hastaneden eve döndük ama ben aslında hiç eve dönmedim.

[0:11:54.399] Bu çocuklara çaresizce ihtiyaç duydukları tıbbı nasıl

[0:11:58.320] ulaştırabileceğimizi öğrenmek için dünyanın dört bir yanındaki

[0:12:02.880] konferansları araştırmaya başladım. Sonunda yaşlanma konulu bir konferansa

[0:12:08.360] katıldım. Başta bahsettiğin gibi Harvard MET'den Profesör George Church oradaydı

[0:12:15.480] ve genetikle ilgili bazı cevaplara sahip olabileceğini düşündüm. Bu arada

[0:12:20.880] konferans sırasında 2 yıl sonra şirketimizin kurucu ortaklarından biri

[0:12:25.880] oldu. Yani aramızda bir sinerji oluştu. O benden çok daha zeki. Tabii

[0:12:31.279] konferansta fark ettim ki 8 yaşındakilerle 80 yaşındakiler

[0:12:36.920] arasındaki yaşam süresi farkı aslında o kadar da büyük değilmiş. Ayrıca öğrendim

[0:12:43.079] ki çocukluk hastalıklarını tedavi edebilen birçok gen yaşlanan nüfusu

[0:12:48.880] tedavi etmekte de aynı etkiye sahip. Konferans sonrası yaptığım pek çok

[0:12:54.279] görüşmeden sonra çocuklarda ilaç kullanmanın çok zor olduğunu anladım ve

[0:12:59.560] bunlar genellikle çocuk hastaneleri gibi kurumlar tarafından başlatıldı. Dünyanın

[0:13:05.040] dört bir yanındaki bu hastaneler artık çocuklar için FDA veya AB onaylı birçok

[0:13:10.600] gen tedavisi geliştirmiş durumda. Ancak özel şirketler genellikle bu tür işleri

[0:13:15.800] yapmaları için dahil edilmedi. Aynı genlere sahip yaşlanan bir nüfusu tedavi

[0:13:20.920] ederek bir güvenlik profili oluşturabilir ve tedavileri her iki

[0:13:24.360] gruba da hızla ulaştırabiliriz. Böylece yaşlanan nüfusun daha sağlıklı ve uzun

[0:13:28.760] yaşamasına yardımcı oluruz ki bu hem ekonomi hem sağlık hem de insanlık için

[0:13:32.760] harika bir şey. Çocuklar için de çok faydalı çünkü teknolojiyile ilgili

[0:13:37.079] riskleri azaltıyor ve onların daha sağlıklı, daha uzun yaşamalarını ve

[0:13:41.000] hastalıklarının iyileşmesini sağlıyoruz. Yani işin özünde bu mesele giderek

[0:13:46.720] büyüdü ve ben anladım ki bu genler aslında herkes için çok önemli.

[0:13:52.720] bahsettiğin dörtgen de dahil olmak üzere elimizdeki sekiz genin tamamı hem

[0:13:58.920] çocukluk hastalıklarıyla hem de yaşlanmaya bağlı hastalıklarla

[0:14:03.920] ilişkilendiriliyor. Başlamadan önce biraz rakamlara baktım.

[0:14:08.160] Mesela sadece demansın dünya genelindeki yıllık maliyetinin

[0:14:14.160] 2018'de 1 trilyon doları aştığı tahmin ediliyormuş. Gerçekten inanılmaz

[0:14:19.880] rakamlar. 65 yaş ve üzerindeki kişiler için yaşa bağlı hastalıkların tedavisi

[0:14:26.920] hükümetlere büyük bir yük getiriyor. Aslında ilk başta çok heyecanlıydım. Ah

[0:14:32.040] gen terapisi, telomerler uzayacak, daha zeki olacağım, seçme şansım olsa

[0:14:36.680] hangisini isterdim diye düşünüyordum. Ama tüm bunlara hazırlanırken çok daha

[0:14:40.560] derin bir şeyle karşılaştım. Senin verdiğin mücadele ve söylemlerinde şu

[0:14:44.680] var. Bu tedavileri herkes hak ediyor. Sadece zenginlerin hakkı değil. Bu

[0:14:48.839] herkesin hakkı. Bu bir insanlık hakkı. İnsanların bu hastalıklar yüzünden ne

[0:14:53.480] kadar zor bir hayat yaşadığını, ailelerinin bile bazen artık onlara

[0:14:57.560] bakacak gücü bulamayıp vazgeçmek istediğini görüyorsun. Mesela Demans,

[0:15:01.199] Parkinson ya da diğer benzeri hastalıklar insanları gerçekten tüketip

[0:15:05.399] yıpratıyor. İşte bu yüzden herkesin bu hastalıklar için tedavi olma hakkı var.

[0:15:09.920] Değil. Bu hastalıklar çocuklarda ortaya çıktığındaysa aileler için durum çok

[0:15:14.759] daha zor oluyor. Çünkü kendim de biliyorum. Sevdikleri tip bir diyabet

[0:15:18.440] hastası olan birkaç aile tanıyorum. İlk başta büyük bir şok yaşıyorlar. Sonra da

[0:15:22.800] bu hastalığı yönetmek çok zor hale geliyor. Bunun yanında bir de şu an çok

[0:15:26.839] yaygın hale gelen birçok gencin bile yakalandığı nörodejeneratif hastalıklar

[0:15:31.959] var. Peki hangi genlere odaklanacağına nasıl karar verdin? Seni bu dört gen

[0:15:36.440] üzerinde çalışmaya yönlendiren şey ne oldu?

[0:15:40.079] Aslında bu genleri seçmemizin en büyük nedeni tüm sebeplere bağlı ölüm riskini

[0:15:45.240] azaltma konusunda çok büyük bir etkiye sahip olmaları. Ayrıca insanlarda

[0:15:50.560] kullanılmaya hazır olduklarını gösteren çok geniş bir bilimsel veri tabanı var.

[0:15:55.759] Çok yakında insanlarda iyi sonuç vermiş yeni genleri de devreye alacağız ve her

[0:16:01.560] biri biyolojik yaşlanma veya hastalık sürecinin farklı bir noktasını hedef

[0:16:06.120] alıyor. Yani küçük çocuklarda görülen nörodejeneratif hastalıklara

[0:16:11.720] baktığımızda aslında birçok alt tür olduğunu görüyoruz. Orta yaş grubuna

[0:16:17.399] baktığımızda orta yaşamda bulduğumuz bazı hastalıklarda miyelin kılıfının

[0:16:22.600] bozulduğunu görüyoruz. Sonrasında ise ileri yaş grubunda görülen birçok

[0:16:27.199] nörodejeneratif hastalığın özellikle de demansın neden olduğu bilişsel

[0:16:30.720] gerilemeyi inceliyoruz. İşte klotogeni bu 3 yaş grubunun hepsine fayda

[0:16:34.519] sağlayabilecek bir gen. Bu nedenle kloto geni terapisi için çok iyi bir hedef.

[0:16:41.040] Dünyada demans hastası insanlarda kloto ile klinik çalışma yapan ilk şirket

[0:16:45.880] bizdik ve faydalarını da gördük. Yani hızlı hareket ediyor, hızlı

[0:16:50.639] çalışıyoruz ama bir yandan da tedavilerin herkes için ulaşılabilir

[0:16:54.480] olmasını istiyoruz. Tabii ki şu an sadece yeterli maddi gücü olan kişiler

[0:17:00.560] bu teknolojilere rahatlıkla erişebiliyor.

[0:17:03.800] Ama aynı kişilerde artık birçok sanayileşmiş ülkede görüldüğü gibi

[0:17:08.919] sosyoekonomik açıdan istikrarsız bir ortamda, yaşlanmaya bağlı hastalıkların

[0:17:14.559] yükü için her yıl trilyonlarca dolar vergi ödemek istemiyor. Birçok ülkede 5

[0:17:20.760] yaş altı nüfus, 60 yaş üstü nüfustan daha az. Yani gelecekte bu masrafları

[0:17:26.600] karşılayacak bir iş gücü de olmayacak. Ve dediğin gibi yalnızca Amerika'da bile

[0:17:32.240] bu hastalıkların yıllık maliyeti şimdiden 1 trilyon doları aşıyor.

[0:17:36.679] Bunların hepsini küresel ölçekte topladığında maliyet inanılmaz derecede

[0:17:41.480] yükseliyor. Araştırmalara bugün yatırım yaparsak bu hastalıkları ya tamamen

[0:17:46.679] ortadan kaldırabilir ya da geciktirebiliriz. David Sinclair'in bu

[0:17:50.880] hastalıkları geciktirme üzerine çok güzel bir makalesi var. Sadece

[0:17:55.120] Amerika'nın önümüzdeki 10 yılda bu hastalıklarla ilişkili birçok farklı

[0:17:59.720] alanda yaklaşık 300 trilyon dolar tasarruf edeceği tahmin ediliyor. Çünkü

[0:18:05.159] bu hastalıkların yol açtığı maliyetler çok büyük ve sadece halkı korkutmakla

[0:18:09.600] kalmıyorlar. Hepimiz yaşlanmaktan, bir başkasına bağımlı hale gelmekten,

[0:18:13.919] aklımızı kaybetmekten ya da kanser olmaktan korkuyoruz. Aile üyelerimiz

[0:18:18.120] hastalandığında işimizi kaybediyoruz. Evde onlara bakmak zorunda kalıyoruz.

[0:18:22.679] Sağlık sistemine ise bu hastalıklar yüzünden sürekli para akıyor. David'in

[0:18:27.440] makalesinde yaşlanmayı sadece bir yıl yavaşlatmanın bile büyük fark yaratacağı

[0:18:31.919] söyleniyordu. Bence elimizdeki teknoloji sayesinde bunu en az 5 yıl

[0:18:36.480] yavaşlatabiliriz. Konuşmamdan birinde Cloto gen terapisi ile IQ'nun 10 puan

[0:18:42.919] kadar artabileceğine dair harika rakamlar duydum. Gerçekten bu kadar

[0:18:47.840] inanılmaz artış oluyor mu? Evet bu doğru. Çünkü sen şöyle demiştin. Eğer

[0:18:54.080] çok zekiysen IQ'nun bir dahi seviyesine yükselebilir diye düşünmüştüm. IQ

[0:19:00.600] puanları belli bir aralıkta seyrediyor ve dengenin bir tarafında çok ciddi

[0:19:05.480] işlevsellik sorunları yaşayan insanlar var. Klotogen terapisi uygulandığında

[0:19:11.760] IQ'da bir sıçrama oluyor. Bu terapiyle en az 8, en çok da 14 puan artış

[0:19:18.039] görülüyor. Bu insanların durumunu tamamen değiştirebiliyor.

[0:19:23.480] Çok zor şartlarda hayatta kalmaya çalışan biri bile dahiyane seviyelere

[0:19:28.640] ulaşabiliyor. Bu da tabii toplum için büyük bir fayda sağlar. Tabii hepimiz o

[0:19:34.440] deha seviyesine ulaşmayı isteriz. Yani sonuçta böyle bir potansiyel var. Yani

[0:19:39.840] iş gücüne bile katılmakta zorlanan insanların IQ'sunu normal seviyelere

[0:19:44.240] çıkarabilmek ve kendi başlarına yaşayabilmelerini sağlamak bile büyük

[0:19:47.600] bir fark yaratır. Şu anda sosyal olarak işlevsel olmayan spektrum

[0:19:52.440] bozukluklarından daha az işlevsel olan Down sendromuna ve

[0:19:56.919] diğer sendromlara kadar birçok insan var. Çocuklarıyı bu dertlerle doğmuş

[0:20:01.400] olan. Bu gen terapileri bu kişilerin kendi ayakları üzerinde durabilmelerine

[0:20:06.559] yardımcı olabilir. Böylece aileleri çocuklarını kendi evlerine

[0:20:10.960] yerleştirmekten korkmaz ve onlar da kendi ihtiyaçlarını karşılayabilir hale

[0:20:16.240] gelir. Spektrum bir ucundan diğerine kesinlikle dünyada daha fazla yüksek

[0:20:20.520] IQ'lu dahiye ihtiyacımız var. Ama aynı zamanda zorlanan ve mücadele eden

[0:20:24.840] insanlara destek olmakta zorlanan sağlık sisteminin yükünü de hafifletebiliriz.

[0:20:28.960] Sanırım senin üzerinde çalıştığın ilk iki gen telomeraz ve folistatin

[0:20:33.120] genleriydi. Sonuçları bizimle paylaşır mısın? Böylece herkes haberdar olur.

[0:20:38.760] Evet. 2015'te telomeraz, ters transkriptaz ve folistatin yaptım. Sana

[0:20:44.320] tüm süreci anlatayım. 2020'de biraz daha telomeraz, ters transkriptaz, biraz daha

[0:20:50.600] folistatin, PGC1 alfa ve cloto yaptım. 2024'te tekrar kloto uyguladım ve bu

[0:20:58.640] yılın başlarında 2025'te tekrar telomeraz ters transkriptaz ve ürün

[0:21:04.520] kalıntısı olarak az miktarda folistatin kullandım.

[0:21:09.240] 2015'ten beri ti lenfositlerimde yani bağışıklık sistemimle ilişkili beyaz kan

[0:21:15.559] hücrelerimdeki telomer uzunluklarını incelediğimizde

[0:21:20.120] yaşadığım her yıl için telomerlerimin 5ka3 yıl uzadığını gördük. Sanırım bunu

[0:21:27.799] 2021 yılında yayınladık. Tüm makaleleri sana verebilirim. Böylece konuşmanda

[0:21:33.159] onları listeleyebilirsin. Aynı yıl ya da belki bir yıl öncesinde

[0:21:38.080] Telomeras, ters transkriptaz ve Clooto ile yapılan 5 kişilik demans çalışmasını

[0:21:43.559] yayınladık. Bu tedaviyi o hastalar tedaviyi almadan önce yapmıştım. İşte bu

[0:21:48.640] yüzden 2020'de tekrardan klotogen uygulattım. Benim bir felsefem var.

[0:21:52.960] Kimse risk almadan önce ben risk alıp yeni protokolü denerim ve onlardan önce

[0:21:56.960] yeni tedaviyi uygularım. Sonra folistatinle ilgili çalışmalarım

[0:22:01.720] var. Diğer şirketlerin çoğu bizim verilerimizi reklamlarında kullanıyor.

[0:22:06.919] Yani birçok reklamda benim yaptığım uygulamalar görünür ama bunlar bizim gen

[0:22:11.240] terapimizle yapıldı. Gördüğümüz şey artan kas kütlesi, azalan kas içi yağı,

[0:22:17.200] daha iyi metabolik göstergeler, düşen trigliserit seviyeleri, daha düşük

[0:22:22.000] homoglobin A1C değerleri ve genel olarak daha iyi sağlık fonksiyonları oldu. İlk

[0:22:29.000] gen terapilerini almadan önce karaciğer enzimlerim yüksekti ama artık değil.

[0:22:34.919] Kronik böbrek ağrım vardı. O da geçti. Tabii bu kişisel bir deneyim. Çünkü bu

[0:22:41.000] özellikle hedeflediğimiz bir sonuç değildi.

[0:22:46.440] 2015'te biyolojik yaşlanmayı ölçen çok fazla test yoktu ama telomer ölçümleri

[0:22:52.120] yaptık, MR çekimleri ve tüm kan testlerini yaptık. İşte bu göstergeler

[0:22:57.880] gen terapilerimin öncesini ve sonrasını karşılaştırabileceğimiz somut veriler

[0:23:02.679] oldu. Yani bunları yapmandaki asıl amacın

[0:23:06.640] sağlığını iyileştirmek değil, güvenli olduklarından emin olmak. Tabii bir yan

[0:23:11.919] faydası olabilir ama öncelik bu değildi. İşe başladığımızda bu gerçekten sadece

[0:23:18.200] bir güvenlik çalışmasıydı. Şirket içinde bunu yaptığımızı duyunca

[0:23:22.919] insanlar endişelendi. Danışmanlarımıza da söylemedik çünkü ya

[0:23:27.760] desteklerini çekebilirlerdi ya da daha kötüsü bizi yetkililere

[0:23:33.080] şikayet edebilirlerdi diye düşündük. Gen terapisi yaptıktan sonra

[0:23:39.360] danışmanları aramaya başladığımızda hemen biri bizden ayrıldı. O kişi

[0:23:44.760] yaptığımızın etik olmadığını düşündüğü için ayrıldı. Aslında bizim için sorun

[0:23:50.000] olmadı. Gereksiz yüklerden kurtulmak istiyorduk. Bizi geriye çekecek veya

[0:23:54.480] geleceği Amerika FDI ve diğer kurumların önceden planladığı gibi

[0:24:00.000] şekillendirmemize engel olacak kimseyi istemiyorduk. Çünkü bu mevcut sistemin

[0:24:05.039] insanları ölüme götürdüğünü düşünüyorduk. Dolayısıyla bu bizim de

[0:24:09.799] destekleyeceğimiz bir şey değildi. Danışmanların geri kalanı kaldı ama

[0:24:14.000] bazıları oldukça kısa bir süre içinde ölebileceğimi düşünüyordu. Bir danışman

[0:24:18.480] bana 13 gün ömür biçmişti. Ama biz konuyla ilgili tüm araştırmaları

[0:24:24.559] inceledik. Bu alanda 2 yıl boyunca yoğun çalıştık ve kanser riskinde ya da ölüm

[0:24:30.120] riskinde bir artış olmadığını gördük. Aslında insan hücreleri ve hayvanlar

[0:24:35.120] üzerinde yapılan yoğun çalışmalara bakılırsa yaşam süresinin sınırlarını

[0:24:39.600] aşmak için en iyi şansımızın bu olduğu ortaya çıktı. Ben bunun yaşayan

[0:24:44.080] kanıtıyım ve şimdi pek çok kişi de bu çalışmalara katılıyor. Hatırlarsan ilk

[0:24:49.159] konuşmamızda sana kanserle ilgili sorular sormuştum. Çünkü bazı

[0:24:52.679] araştırmacı arkadaşlarım var ve telomerleri uzatmak için kullanılan

[0:24:56.880] takviyelerle ilgili korkuları, kanser hücrelerini destekleyeceği yani bu

[0:25:02.480] kanseri tetikler mi ya da mevcut kanseri büyütür mü diye endişeleniyorlar. Sen bu

[0:25:07.559] konuda ne düşünüyorsun? Şöyle ki yapılan tüm araştırmalar kanser riskinin

[0:25:12.840] azaldığını gösteriyor. Self kanseri incelediğinde telomerazın yaklaşık %85

[0:25:19.640] kanserin büyümesine yardımcı olduğunu görüyorsun. Hepsine değil ama

[0:25:23.760] bazılarının büyümesine destek oluyor. Ancak Telomeras kanser oluşumundaki 21

[0:25:29.480] işaretçiden sadece biri. Yani kanser olmak için hücrede diğer 20 şeyin de

[0:25:35.039] bozulması gerekiyor. Hücrelere telomeraz geni verip telomerleri uzun tuttuğunda

[0:25:41.200] kanser riskin minimum seviyede olur. Radyasyon gibi dışarıdan gelen etkenler

[0:25:47.760] dışında kanseri asıl tetikleyen şey kısa telomerlerdir.

[0:25:53.279] Hücrelerinizin telomerleri kısaysa temel olarak genomik kararsızlığa sahip

[0:25:57.559] olursunuz. Hücreniz onu kurtaracak olan yaşlanma sınırına gelir. Ancak yeterince

[0:26:03.039] hızlı yaşlanmazsa büyük olasılıkla kanser olursunuz. Bunun gerçekleşmesi

[0:26:08.039] için muhtemelen bir numaralı risk immadır. Yani immün senesens yani

[0:26:13.080] bağışıklık sisteminizdeki telomerlerin kısa olması, bağışıklık sisteminizin

[0:26:18.039] artık sistemi tarayamayacağı ve bu hücreleri yok edemeyeceği anlamına

[0:26:21.559] gelir. Unutmayın neredeyse her gün kanser benzeri hücreler geliştiriyoruz.

[0:26:25.880] Ancak bağışıklık sistemimiz bunları yok ediyor. Bağışıklık sistemindeki

[0:26:29.640] telomerler kritik derecede kısaldığında hücrelerin artık bölünemez hale gelir ve

[0:26:33.919] bu bağışıklık sistemi hücreleri için de geçerlidir. Covid-19 döneminde

[0:26:38.360] yayınlanan bazı makaleler hastalıktan ölüm riskinin en önemli nedeninin

[0:26:42.720] bağışıklık sistemindeki telomerlerin kısalığı olduğunu gösteriyordu. Çünkü

[0:26:46.600] eğer bağışıklık sisteminde tek bir hücre varsa bu hücre tek başına tüm virüse

[0:26:50.799] etkili bir şekilde karşı koyamıyor. Ancak bu hücre bölünebiliyorsa uzun

[0:26:55.039] telomerlere sahiptir ve çok sayıda hücreye bölünebilir. Böylece

[0:26:58.360] enfeksiyonla mücadele edecek koca bir ordu oluşur. Kısa telomerlere sahipsen

[0:27:03.600] kanser riskin çok yüksek olur. Yani gerçekten çok yüksek. Bunu iyi

[0:27:07.760] biliyoruz. Çünkü tüm toplumlarda kanser vakalarının genelde 80 yaş civarında

[0:27:12.760] arttığını görüyoruz. Ama telomerleri uzun tutabilirsen kendini kansere karşı

[0:27:17.399] koruma şansın artar. Elbette bunu %100 kesinlikle söyleyemem ama hayvan

[0:27:22.320] modellerinde gördüğümüz, insan hücrelerinde gözlemlediğimiz şey bu ve

[0:27:26.640] Bill Andrews da kendi araştırmalarında hep bunu vurguluyor. Zaten Telomeras

[0:27:31.520] ters transkriptas konusunda başdanışmanımız da kendisi. O zaman sana

[0:27:36.399] kişisel bir soru sorayım. Oğluna yardımcı olabildin mi? Evet. Asıl soru

[0:27:41.960] da bu. Yani bu durumun tip 1 diyabetle nasıl ilişkilendirildiği.

[0:27:46.399] Çünkü tip 1 diyabet otoimmün bir rahatsızlık ve bu genler tarafından

[0:27:51.559] kontrol edilmiyor. Yaptığımız şey şuydu. Dünyanın dört bir

[0:27:57.480] yanındaki araştırmacılarla bir araya geldik ve İsviçre merkezli bir holding

[0:28:02.840] şirketle işbirliği yaptık. Tip 1 diyabet için ilk kesin tedaviyi geliştiriyoruz.

[0:28:09.919] Bunun için genleri inceledik. Tip 1 diyabette hücresel seviyede insülin

[0:28:15.679] üretme ile ilişkilendirilen birçok gen tedavisine baktık ama hepsi biraz

[0:28:20.880] zorluydu. Şimdi ise şunu yapabiliyoruz. Hastanın kendi deri hücrelerini alıp IPS

[0:28:27.960] hücrelerine dönüştürüyoruz. Onları embriyonik hale kadar yeniden

[0:28:32.679] programlıyoruz. Beta adacık hücrelerine dönüştürüyoruz ve vücuttaki immün

[0:28:38.399] ayrıcalıklı bölgelere yerleştiriyoruz. Proje bu yıl hayata geçiyor. Yani gen

[0:28:44.000] tedavileri şimdilik kesin bir çözüme ulaşamasa bile tip 1 diyabete kesin bir

[0:28:49.840] tedavi geliştirmemi mümkün kılacak tüm insanlarla tanışmamı sağladı. Yani evet

[0:28:56.360] bu yeni hücre tedavisi tip bir diyabete işlevsel bir kesin çözüm sunacak. Endişe

[0:29:01.799] şu: Bazı kişiler bir miktar insülin üretebilir ama bu yeterli olmayabilir. O

[0:29:07.399] yüzden tedavinin ince ayarlanması gerekebilir. Bazı hastalarda tek bir

[0:29:11.880] işlemle sonuç alabiliriz. Bazılarında ise birden çok tedavi gerekebilir. Ama

[0:29:16.320] hastalar için süreç çok kolay ya da tedavinin etkisi sadece birkaç yıl

[0:29:20.519] sürebilir. Ama tip bir diyabette genetik kesin tedavi üzerinde çalışırken birkaç

[0:29:25.159] yıl bile çok değerli. insüline ve kan şekerindeki iniş çıkışlara son vermek

[0:29:29.799] harika olur. Evet, şunu söyleyebilirim. Bu konuda artık bir dönemi kapatacağız

[0:29:34.120] ama orada durmayacağım. İşin içine bu kadar girmişken tamam oğlumun tip bir

[0:29:38.640] diyabeti iyileşti. Artık herkes kendi başının çaresine baksın demem mümkün

[0:29:42.480] değil. Bu yola devam edeceğim ve teker teker tüm hastalıkların üzerine

[0:29:46.559] gideceğiz. Umuyorum ki sonunda tüm hastalıkların kaynağı olarak görülen

[0:29:50.760] şeye de bir son vermeyi başarırız. İster çocukken ister 20'li 30'lu

[0:29:55.600] yaşlarda tip 1 diyabete yakalanmış olun hiç fark etmez. Eğer tip 1 diyabetle

[0:30:00.559] yaşıyorsanız şu an bu yayını izleyen pek çok kişi olduğunu biliyorum. Ne

[0:30:04.799] yaşandığını iyi bilirsiniz. İlk başta çok zordur sonra bir şekilde

[0:30:08.399] normalleşir. Ama bu iyi bir şey değil. Vücudu yıpratır ve diğer insanların

[0:30:13.000] yaşadığı türden bir hayatı sürmenizi engeller. İşte bu yüzden insan sağlığını

[0:30:17.559] ve yaşam süresini uzatarak o kaybettiğiniz yılları geri vermeyi

[0:30:20.960] hedefliyoruz. Ve bunu başaracağıma söz veriyorum. Oğlum 9 yaşında tanı aldı. Şu

[0:30:25.559] an 22 yaşında. Ona bu hastalıkla mücadele ederken kaybettiği yılları geri

[0:30:30.120] vermek istiyorum ve bunu herkes için yapabilmemiz gerektiğine inanıyorum.

[0:30:34.159] Çünkü kazandığımız o yıllarla hep birlikte dünya için çok daha fazlasını

[0:30:38.240] başarabiliriz. Madem gençlerden bahsediyoruz şunu da sormak istiyorum.

[0:30:43.200] Bazı çok ciddi hastalıklarda şimdiden çok büyük ilerlemeler kaydedildiğini

[0:30:47.760] görüyoruz. Örneğin kas atrofileri gibi. Bizi izleyen, dinleyen insanlara biraz

[0:30:53.120] umut vermek için soruyorum. Hangi hastalıklarda evet bu genler sayesinde

[0:30:58.480] sorunu çözdük diyebilecek noktaya geldiniz. Çok kişi gen tedavisine

[0:31:03.440] baktığında bu onlara yeni bir kavram gibi geliyor ve henüz insanlara gen

[0:31:08.159] tedavisi yapılmadı diye düşünüyor. Oysa ki yapıldı. Şu anda hastaların hayatını

[0:31:13.639] kökten değiştiren 12 onaylanmış gen tedavisi bulunuyor. En güncel gen

[0:31:18.760] tedavilerinden bazıları Crisper teknolojisi ile yapıldı ve betaatalasemi

[0:31:24.000] yani Akdeniz anemisi ile orak hücre anemisi için kullanılıyor. Bu

[0:31:28.720] hastalıklarda işlevsel bir tedavi sağlandı. Ancak gen tedavisinin

[0:31:33.880] başlangıcı ağır kombine immün yetmezlik hastalığında oldu. Bu hastalık halk

[0:31:39.880] arasında balon çocuk hastalığı olarak da bilinir. Bu hastalığa sahip kişilerde

[0:31:45.399] bağışıklık sistemi hastalıklara karşı işlev göremez. Hatta sıradan bir soğuk

[0:31:50.519] algınlığı bile küçük çocuklarda ölümcül olabilir. Ağır kombine immün yetmezlik

[0:31:55.880] hastalığı için 1990'ların başında bir tedavi geliştirildi. Sanırım bu tedaviyi

[0:32:01.159] alan ilk çocuk deneyimlerini hala kamuoyuyla paylaşıyor. Bu tedavi tamamen

[0:32:06.080] onaylandı. Hemofili A ve hemofili B için artık gen tedavisiyle kesin tedavi

[0:32:11.120] sağlayan yöntemler mevcut ve erişilebilir durumda. Bir tür kas

[0:32:15.080] erimesi hastalığı olan düşen kas distrofisi için ise Amerika'da bu konuda

[0:32:19.880] tedavi sunan iki şirket bulunuyor. Bizim yaptığımız klasik gen tedavisi

[0:32:25.120] kategorisine girmeyen yaklaşık 35 tane daha gen tedavisi var. Ancak bunların

[0:32:31.639] hepsi kanserle ilgili. Örneğin karte tedavileri de gen tedavisi olarak kabul

[0:32:37.000] ediliyor. Lipoprotein lipaz eksikliği hastalığı da tedavi edilmiş durumda.

[0:32:43.000] Önümde tam liste yok ama adrenalokodistrofi de var. O da çocukluk

[0:32:47.360] çağı hastalığı. Son onaylardan biri de SMA yani somatik hücre nakli yoluyla

[0:32:53.919] yapılan spinal müsküler atrofi tedavisi oldu. Bu tedavilerin en büyük sorunu

[0:33:00.200] dünyanın en pahalı ilaçları olarak görülmeleri. Çünkü bu hastalıklar çok az

[0:33:04.519] sayıda kişiyi etkiliyor. Tüm bu ilaç geliştirme süreçlerinden sonra kür yani

[0:33:10.360] kesin tedavi sağlayan bir yöntem piyasaya sürüyorsunuz. Bu tedavi sigorta

[0:33:14.440] şirketine ve ailelere milyonlarca dolar kazandıracak. Ama buna çok yüksek bir

[0:33:19.519] fiyat konuyor. Yaşlanmaya bağlı bulaşıcı olmayan hastalıkları tedavi etmeye

[0:33:24.279] geldiğimizde ise bu tedavileri uygun maliyetle geniş kitlelere ulaştırıp tek

[0:33:29.360] gen mutasyonundan kaynaklanan hastalıkları ücretsiz hale

[0:33:32.639] getirebileceğiz. Yaşlanma alanında büyük bir pazar açıldığında bu hastalıkların

[0:33:37.760] tedavisi ücretsiz olacak. Bu dünyadaki en büyük karşılanmamış tıbbi

[0:33:42.480] ihtiyaçlardan biri. Yani çocukluk çağı hastalıkları için yapılan tedavileri

[0:33:48.000] dünyanın en yaygın ölüm nedenlerine yönelik uygun fiyatlı tedavilerle

[0:33:52.080] finanse ederek tamamen ücretsiz yapmak mümkün. Yani FDA onaylı gen tedavileri

[0:33:58.559] yaklaşık 3,5 milyon dolara mal oluyor. Ama bu tedaviler yurt dışına

[0:34:03.639] yapıldığında fiyat bunun çok küçük bir kısmına iniyor neredeyse.

[0:34:09.159] Evet, gerçekten öyle. Gen terapileri hala pahalı. Çünkü bir gen terapisi

[0:34:13.720] yapmak birkaç yüz bin dolara mal oluyor. Ama bunları ölçeklendirirsek mesela 10

[0:34:19.879] tane yaparsak her bir gen tedavisinin maliyeti 125.000 dolara düşer. 100 tane

[0:34:25.480] yaparsak fiyat 90.000 dolara iner. 1000 tane yapıldığında ise 50.000 dolara

[0:34:30.480] kadar geriler. Yani ölçeklendirme ile uygun fiyatlı tedaviler mümkün hale

[0:34:34.720] geliyor. Amerika'da tüm vücuda gen tedavisi verilirse onaylı bir tedavi

[0:34:40.079] için maliyet muhtemelen 5 milyon dolar civarında olur. Ama yurt dışına gidince

[0:34:45.639] bu fiyat yaklaşık 250.000 dolara düşüyor. Tabii bu da çoğu kişi için hala

[0:34:51.399] yüksek bir rakam ama burada bahsedilen araştırmacıların başlattığı tek seferlik

[0:34:56.399] bir gen tedavisi uygulaması. Ölçek büyüdükçe tedaviler çok daha uygun

[0:35:01.000] fiyatlı hale geliyor. Liz ayrıca hücre programlamasıyla yani kök hücre

[0:35:07.160] programlamasıyile ilgili çalışmalar için bir iş ortaklığı da yapıyorsun değil mi?

[0:35:11.920] Evet. Evet. Regensel şirketiyle. Evet. Rejeneratif hücreler gerçekten çok

[0:35:16.960] önemli. Görünen o ki bu hücre tedavileri ve gen tedavileri hastalıklara bakış

[0:35:21.359] açımızı tamamen değiştirecek gibi. Yaşlanmayı tedavi edecek terapilere

[0:35:25.839] baktığımızda yaşlanmanın temel belirtilerine odaklanmak zorundayız.

[0:35:30.800] Hücresel seviyede ve tüm organizma seviyesinde neler olduğuna bakmamız

[0:35:34.839] gerekiyor. Hücresel seviyede ise telomerlerimiz kısalıyor ve hücrelerimiz

[0:35:39.720] bölünemiyor. Yani kök hücrelerimiz artık vücuttaki dokuları tamir edemiyor.

[0:35:45.079] Ayrıca besin algılama ve miyelinle ilgili pek çok sorun yaşıyoruz.

[0:35:48.960] mitokondri fonksiyonlarında da bozulmalar oluyor. Tüm bu belirtileri

[0:35:53.359] bir kenara bırakırsak geriye çok önemli bir şey kalıyor. Telomerlerle bağlantılı

[0:35:58.520] olan kök hücre tükenmesi. Vücudunda özel hücreler var ve bunlar kesik ya da küçük

[0:36:04.599] yaralardan başlayarak her şeyi yeniliyor. Mesela bugün sabah

[0:36:09.000] bacaklarını tıraş ettin ve bileğini kestin. İşte kök hücrelerin oraya gidip

[0:36:14.160] bölünüyor ve vücudunu onarıyorlar. Sorun şu ki 65 yaşına geldiğinde

[0:36:20.240] vücudundaki kök hücrelerin sadece %5'i kalıyor. Yani aslında yenileyici

[0:36:25.880] hücrelerin tükenmiş bir havuzuyla çalışıyorsun. Birçok kişi vücudundaki

[0:36:31.280] zombi hücreleri temizle diyor ama bu yaşlanmış zombi hücreler uzun

[0:36:36.280] yaşamamızın nedenlerinden biri. Çünkü kök hücrelerin artık tüm vücudunu tamir

[0:36:41.760] edemiyor. Bu yüzden cildimiz inceliyor, parlaklaşıyor. İşte bunlar zombi

[0:36:46.480] hücreler. Kemik iliğimizde yağlanma başlıyor. Temelinde kök hücrelerin

[0:36:52.000] tükenmesinden zarar görüyoruz. Bir şirket bana geldi ve kök hücrelerini

[0:36:57.839] alıp senin teknolojini kullanarak hücrelerini 15 yaşındayken olduğun hale

[0:37:03.720] döndürmek istiyoruz. telomerlerini uzatıp tekrar vücuduna yerleştireceğiz

[0:37:09.240] dediler. Ben de tamam dedim. Teknolojimizi lisanslamak için sözleşme

[0:37:14.599] imzaladık. Kosta Rika'ya gittim ve aferez işlemi yaptırdım. Yani bir ilaç

[0:37:21.359] aldım ve 3 gün sürmesi gerekirken ben gen terapi almış biri olduğum için

[0:37:26.920] sadece bir gün aldı. Kısa sürede bugüne kadar gördüklerinden 10 kat daha fazla

[0:37:32.880] kök hücreyi makineden çektik. Yarım saat sonra işlem bitti ve yeterince kök hücre

[0:37:38.720] aldık dediler. Bu hücreleri yeniden programlayıp genetik olarak

[0:37:43.200] değiştireceğiz. Ardından tekrar vücuduma geri koyacağız. Benimle bunu yapacak

[0:37:47.480] birkaç kişi daha var. Sonra da bunu dünyaya sunacağız. Böylece 65 yaşına

[0:37:52.480] geldiğinizde bile 20 yaşındayken sahip olduğunuz kadar kök hücreye sahip

[0:37:56.960] olabileceksiniz. Böylece vücudun zombi hücrelerle dolmak durumunda kalmayacak.

[0:38:03.200] Sonra gen terapisi ya da küçük moleküllerle bu hücreleri

[0:38:07.240] temizleyebiliriz. Böylece vücut yaşlanmış hücrelerin

[0:38:12.319] çıkardığı enflamasyon sinyalleri olmadan kendini tam anlamıyla yenileyebilir.

[0:38:19.200] Ayrıca nörodejeneratif hastalıkları da tedavi edeceğimiz farklı alanlarımız

[0:38:24.079] var. Diyelim ki yaşlandın ve artık kök hücren kalmadı. Biz sana bu durumda

[0:38:29.880] folastatin vereceğiz. Kas hücresi öncülerin yoksa nasıl kas yapacaksın?

[0:38:35.280] Biz sana kök hücrelerini geri vereceğiz. Bu kök hücreler daha güçlü ve sağlıklı

[0:38:40.760] kaslar yapmayı sağlayan genlerle donatılmış olacak. Bu gerçekten heyecan

[0:38:45.920] verici. Sistemik gen terapisi yaptığında gen tedavisinin büyük bir kısmı tüm

[0:38:51.000] vücuduna dağılır. Ama kök hücre tedavisi ile tam ihtiyacın olan yere yenilenme

[0:38:57.079] gereken bölgeye koyuyorsun. Ben bu konuda çok heyecanlıyım. Çünkü böylece

[0:39:01.880] gen terapisi daha az kullanılarak daha uygun maliyetli hale gelecek. Aynı

[0:39:07.079] zamanda kendi kök hücrelerinle yenilenmene en büyük katkıyı sağlayacak.

[0:39:12.280] Birçok kişi diyor ki, "Küçükken kök hücrelerimi saklamadım. Genç kök

[0:39:16.880] hücrelerim yok. Artık genç kök hücrelerine yani senin hücrelerine

[0:39:21.560] yeniden programlanmış ve genetik olarak değiştirilmiş kök hücrelere sahip

[0:39:26.000] olabilirsin. Bu proje şu an hayata geçiyor. Biz zaten kendi iç

[0:39:30.119] çalışmalarımıza başladık ve sanırım bir buçuk yıl içinde insanların kullanımına

[0:39:34.760] sunulacak bir ürünümüz olacak. Kök hücrelerle genleri eşliyorsunuz.

[0:39:39.000] Kullandığınız slaytlardan birini açtım. Mesela mezenkimal kök hücreler ile

[0:39:43.960] klotogenini bilişsel güçlendirme için. Yani hangi kök hücre uygunsa onu, hangi

[0:39:49.760] gen terapisi uygunsa onunla eşleştiriyorsunuz anladığım kadarıyla.

[0:39:54.079] Evet. Çünkü bunları tüm kök hücrelere değil doğru hücrelere farklılaşacakları

[0:39:58.960] bölgelere yerleştirmeniz gerekiyor. Yani üzerinde çalışacağımız üç tür kök hücre

[0:40:04.160] var ve bunlar vücuttaki belirli bölgelere özgü. Bununla özellikle

[0:40:08.400] hipokampusa ve beynin uzun süreli hafıza ve sirkadien ritimlerle ilişkili diğer

[0:40:13.760] bölgelerine ulaşabilmek istiyoruz. Bunların hepsi damar yoluyla olan

[0:40:18.079] işlemler mi yoksa başka bir yolla mı veriliyor? Doktor Shelly Jordan ile

[0:40:22.800] çalışacağız. Onun rezonansı beynin hafıza merkezi olan hipokampusa görüntü

[0:40:28.720] eşliğinde yönlendiren bir teknolojisi var. Daha sonra ilacı herhangi bir yere

[0:40:33.560] enjekte edebileceğinizi ve odaklandığı bölgeye ulaştırabileceğini söylüyor ve

[0:40:38.800] bu harika bir şey. Bunu kalp ve vücuttaki diğer dokular için de yapmayı

[0:40:44.160] umuyoruz. Ancak bazen herhangi bir odaklama olmadan tek başımıza ilerlersek

[0:40:50.319] kaslar için doğrudan kas içine enjeksiyon yapacağız. Karaciğer için ise

[0:40:55.480] muhtemelen damar yolu ya da portal [ __ ] damarı kullanacağız. Yani farklı

[0:41:00.240] yönlendirme yöntemleri var. Ama eğer nörodejeneratif hastalık dışında kök

[0:41:06.200] hücrelerini tedavi ettiysek onları kan dolaşımına vermemiz yeterli. Çünkü kemik

[0:41:12.280] iliğini yeniden doldurmak istiyoruz. Kök hücrelerin vücutta olması gereken

[0:41:17.839] özel bölgelerde yerleşmelerini istiyoruz. Böylece sadece sistemini

[0:41:22.920] yenilemekle kalmayıp aynı zamanda o bölgelerde kalıp onlarca yıl boyunca

[0:41:28.160] yeni ve erişilebilir kök hücreler üretmeye devam edebilirler.

[0:41:33.079] A forem'de Sheldon Jordan'ın sunumunu izledim.

[0:41:39.560] farelerin beyinlerinin hipokampusu alınıyordu ve onlar yaşlanmaya

[0:41:44.680] başlıyorlardı. Sonra aynı bölgeye eksozon verildiğinde

[0:41:50.240] fare yeniden gençleşiyordu. Evet. Çalışmaları Nature dergisinde

[0:41:56.119] yayınlandı ve beyin alanında gerçekten müthiş işler yaptı. Dünya çapında birçok

[0:42:02.280] ünlünün de doktoru aslında. Beyindeki yaşlanma saatini sıfırlıyor. Sahneye

[0:42:08.319] çıktığında bizim tedavilerimizden birini alırsanız çok sakin olursunuz. Diyor ve

[0:42:14.880] 1500 kişinin önünde tamamen sakin, hızlı ve zeki ama bir o kadar da rahat. Ben

[0:42:23.040] 1000 kişi önünde sahneye çıktığımda bile acayip heyecanlanıyorum. O ise gayet

[0:42:28.480] sakince, "Nasılsınız size bu teknolojiyi göstereceğim deyip gayet doğal oluyor."

[0:42:36.160] Beynin yaşlanma saatini kontrol eden bu yöntem depresyonu

[0:42:41.440] anksiyeteği ortadan kaldırıyor. OKB ve bağımlılıkta da inanılmaz etkiliymiş.

[0:42:47.839] Beynini sakinleştiriyor. Yani kortizol yarattığı stresli hal

[0:42:53.119] değil. Tamamen doğal bir huzur hali.

[0:43:03.450] [Müzik] Tüm bu bilim adamları ya yönetim

[0:43:07.319] kurulunda ya arkadaşın ya da rekabet halinde olduğun kişiler. Peki sence bu

[0:43:13.079] bilim nerede? Kimisi 20 yıl lazım diyor. Kimisi 30 yıl. Kimisi de 3 yıl.

[0:43:19.640] İnsanların ömrünü uzatmasını engelleyen o engeli aşmak için ne kadar zaman

[0:43:25.319] gerekiyor sence? Bence asıl sorun maliyet engeli ama bu

[0:43:31.240] da üretim ölçeği büyüdükçe çözülebilir. Yani mesele doğru yatırımcıları ve doğru

[0:43:38.079] lokasyonu bulmakta. Ortadoğu'nun bu konuda ilerlediğini görüyoruz.

[0:43:43.400] yenileyici tıp için etik platformlar kuruyorlar ve bunu yapacak finansal

[0:43:48.640] güçleri var. Hukuki sistemler ve düzenlemeler üzerinde çalışıyoruz ve

[0:43:54.160] finansal güce sahip, halkını sağlıklı tutmaya gerçekten önem veren ülkelerin

[0:43:59.800] olması bizi çok mutlu ediyor. Yaşlanmayı tamamen tedavi etmek gibi bir hedefimiz

[0:44:05.839] var. Ama bunun ne kadar uzağında olduğumuzu bilemiyorum. Çünkü elimizdeki

[0:44:10.680] tüm imkanların işe yarayıp yaramayacağını görmek için finansmana

[0:44:15.280] ihtiyacımız var. Rekabet konusuna gelince benim şirketimde rekabet

[0:44:20.440] olduğunu sanmıyorum. Yani rekabetten kastım diğer şirketler. Senin rekabet

[0:44:25.240] etmediğini biliyorum. Aslında pazar için rekabet ediyor olabiliriz ama biz gerçek

[0:44:31.040] bilim yapıyoruz. O yüzden kazanan her zaman bilim olacak. her türlü gen

[0:44:36.599] tedavisini, hücre programlamayı yapabiliriz. Çok sayıda programı

[0:44:41.680] lisanslıyoruz. Bu yüzden eee bunu rekabet olarak

[0:44:46.160] görmüyorum. Biz aslında hep birlikte çalışıyoruz ve herkesin iyileşmesini

[0:44:51.319] istiyoruz. Bu iş bir ordu gerektiriyor. Benim asıl

[0:44:55.400] endişem bazı teknolojilerin istediğimiz kadar etkili olmaması ve

[0:45:00.680] insanların buna para harcaması. Ama bununla ne demek istiyorsun? Yani

[0:45:06.559] eğer uzun vadede fayda sağlamayacak bir şey satıyorsanız

[0:45:11.720] ama çok pahalıya mal oluyorsa bu zararlıdır. İnsanlar tekrar katılmak

[0:45:17.559] istemeyebilirler ama gördüğümüz şey şu. Genellikle insanlar düşük seviyelerle

[0:45:23.319] başlıyor. Sonra tedavilerimizi kullanmaya başlıyorlar ve biz de

[0:45:26.960] tedavilerimizi daha iyi hale getirmek istiyoruz. Bu yüzden CNV platformu

[0:45:32.119] üzerinde çalışıyoruz. Böylece tüm genleri aynı anda verebilelim. Daha iyi

[0:45:37.200] bir teknolojiyle dünyaya hizmet etmek istiyoruz. Çünkü böylece sağlık için çok

[0:45:41.760] fazla bütçesi olmayan insanlar veya ülkeler belirli genlerin bir alt kümesi

[0:45:47.079] için hastaya sadece tek bir gen tedavisi almak yeterli olacaktır. Belki de

[0:45:52.960] büyüdükçe gerçekten ihtiyaç duyduğun gen sayısı 16'ya çıkabilir. Bu durumda

[0:45:58.119] sadece bir tedavi olmayabilir ama diyelim ki üç tedaviyi birleştirirsek

[0:46:02.839] maliyet üçte düşer. Bu da oldukça faydalı olur. Yani hepimiz sürekli

[0:46:07.680] geliştiriyoruz. işleri iyileştiriyoruz ve yaşlanmayı tamamen tedavi edene

[0:46:12.200] kadarki bu hepimizin birlikte çalışmasını gerektiriyor. Durmuyoruz.

[0:46:16.520] Yani rekabet diye bir şey yok. Hücre programlaması üzerinde insanlarda küçük

[0:46:21.760] moleküllerle çalışan iki şirketle çalışıyorum ve onların insan verileri

[0:46:26.000] var. Ama dünya bundan habersiz. Tabii ki onlarla çalışmak istiyoruz. Çünkü bu

[0:46:31.359] şekilde hücre programlaması gen terapilerinden daha etkili olabilir.

[0:46:35.359] Bunu bilmiyoruz. Bu yüzden bu şirketlerin hepsinin bir araya gelip

[0:46:39.480] herkesin ihtiyaç duyacağı, geleceğin teknolojisini yaratacağını göreceksiniz.

[0:46:44.119] Yani bence sadece kısa vadede ben sadece bir şey yapmak istiyorum diye düşünmek

[0:46:49.240] karlı değil. Ben her şeyi yapmak istiyorum diye bilmek lazım. Tam bunu

[0:46:54.400] soracaktım zaten. Ama bir de başka bir şey eklemek istiyorum. Bill Andrews'ın

[0:46:58.680] söylediklerini dinliyordum. Evet, büyük paralar gerekiyor ama artık dünya o

[0:47:03.599] kadar zengin ki o rakamlar o kadar da büyük değil. Mesela bana 200 milyon

[0:47:09.160] dolar verin. Telomeraz'ı çözeceğim ya da lize verin diyordu. Gerçekten de şimdi

[0:47:14.640] dünya yüz milyarlarca dolardan bahsederken bu miktar insanların

[0:47:19.400] harcadıkları paralarla karşılaştırıldığında

[0:47:22.480] çok küçük kalıyor. Tek bir Hollywood gişe rekoru kıran filmin maliyetiyle

[0:47:28.040] yaşlanmanın pek çok sorununu çözebilir. Hatta belki tamamen tedavi edebiliriz.

[0:47:33.760] Yeter ki kararlı ve yoğun şekilde yatırım yapalım.

[0:47:37.240] Biliyorsun benim ekiplerimi gerçekten sevme nedenim şu. Gençlerle de

[0:47:43.359] yaşlılarla da çalışıyoruz. Longevity alanındaki yaşlı insanlar en çok

[0:47:49.200] kaybedecek olanlar. Hayatta kalabilmek ve yaşamın içinde kalabilmek için tüm

[0:47:54.960] güçleriyle çalışıyorlar. Çünkü yaşamayı seviyorlar ve hayatları boyunca

[0:48:00.280] teknolojiyi araştırdılar. Ama bazen anlamıyorum eski fikirler tam olarak

[0:48:05.520] test edilmeden neden finansal destek bulamıyor? İşte Biovivo'nun yaptığı da

[0:48:11.520] buydu. Daha önce araştırılmış ama hiçbir şirketin insanlarda uygulanabilir olarak

[0:48:18.000] kabul etmediği teknolojileri biz topladık ve ilerlettik. Üstelik bu

[0:48:23.400] veriler sadece bir yerden değil, pek çok üniversite ve laboratuvardan geliyordu

[0:48:29.200] ve bu çalışmalar yaşam süresini ve sağlıklı yaşama süresini uzatabileceğini

[0:48:34.880] gösteriyordu. Büyük fikir aslında küçük bir fikirdi.

[0:48:39.760] Her şeyi topla, bir araya getir, geliştir ve insanlara sun. Çünkü günün

[0:48:45.200] sonunda aslında en önemli kişi hasta. Yani her şeyin merkezinde o. Eğer merak

[0:48:51.799] ediyorsan bizim taraftaki insanların Bill Andrews'tan George Church'e bana ve

[0:48:57.280] bu alanda bir şeyleri başarmaya çalışan herkese kadar nasıl hissettiğini

[0:49:02.160] söyleyeyim. Ağır hastalıklarla mücadele eden insanlardan sürekli mesaj alıyoruz.

[0:49:08.119] Aslında hepimizin içinde bir tür zaman ayarlı bomba var. Teşhisi bekleme.

[0:49:13.440] Şimdiden bu konuda harekete geçmek çok önemli. Çünkü bana ulaşan genetik

[0:49:18.799] mutasyonu ya da çok ağır hastalıkları olan kişiler için tedaviye erişmek zaten

[0:49:23.799] çok zor. Ama tüm dünyanın hasta oluncaya kadar bekleyip ancak ondan sonra bir

[0:49:29.000] ilaç istemesi kabul edilebilir bir durum değil. Herkesin şimdiden bu sürece dahil

[0:49:33.720] olması gerekiyor. Bir sorum var. Şimdiye kadar hep hastalıklardan, yaşlılardan,

[0:49:39.520] gençlerden, hastalıktan bahsettik. Ama bir de benim ve senin gibi sağlıklı

[0:49:44.640] olduğunu düşünen insanlardan konuşalım. Bunun ne kadar faydalı olabileceğini

[0:49:49.839] paylaşır mısın? Elbette kendi verilerini de paylaştın ama belki bazen detaylara

[0:49:55.839] çok dikkat etmiyor olabilirsin ki bu çok normal çünkü işin içindesin. Ama merak

[0:50:01.359] ettiğim şu bu tedavileri daha genç veya sağlıklı olan kişilerde uygulamak ne

[0:50:07.400] kadar avantajlı olabilir? mesela Alzheimer, diyabet, kalp hastalıkları

[0:50:12.799] gibi ağır sorunların oluşmasını engelleyebilir mi? İşte asıl öğrenmek

[0:50:17.359] istediğimiz şey de bu. Şu an genelde hasta insanlarla çalışıyoruz veya etik

[0:50:22.240] kurallar çerçevesinde onay alarak daha sağlıklı kişilerle de çalışma yapan

[0:50:27.440] şirketler var. Ama onlar da belli bir yaşın üzerinde bir grupla çalışmak

[0:50:31.559] zorunda. Çünkü her şeyin olabildiğince güvenli ve etik şekilde yapılması

[0:50:36.040] gerekiyor. Ancak bu tedavilerin güvenlik verilerini topladıkça en iyi uygulanacak

[0:50:40.920] dönemin muhtemelen 25 yaş civarında olduğunu göreceğimizi düşünüyorum. Çünkü

[0:50:45.359] 20'li yaşlara geldiğin anda vücudunda biriken hasarlar oluşmaya başlıyor.

[0:50:49.640] Yaşlanma belirtilerini bedende şimdiden görebiliyoruz. Hastalığı önceden

[0:50:53.440] gösterebilecek belirtileri çok erken tespit edebiliyoruz ve şunu da çok iyi

[0:50:58.160] biliyoruz. Eğer 25 yaşındaysanız ve genetik bir müdahale yapılmamışsa, başka

[0:51:03.240] bir şeyden kazara ölmezseniz kesinlikle yaşlanmaya bağlı hastalıklardan birine

[0:51:08.359] yakalanacak ve sonunda onlardan birine yenik düşeceksiniz.

[0:51:12.799] İnsanların nasıl öldüğü belli. Bu bir sır değil. Şu an izleyenler arasında

[0:51:17.720] ailelerinde 122 yaşını aşmış kimse olduğunu sanmıyorum. En azından

[0:51:21.240] elimizdeki tüm veriler bunu gösteriyor. Bu nedenle müdahaleyi ne kadar erken

[0:51:26.079] yaparsak muhtemelen o kadar iyi sonuç alırız ve yapılan yatırımın karşılığını

[0:51:30.319] en iyi şekilde alırız. Ama bunu şu an yapamıyoruz. Çünkü etik açıdan önce bu

[0:51:35.160] tedavilerin tamamen güvenli olduğundan emin olmak ve onları belli bir süre

[0:51:39.160] izlemek zorundayız. Bundan sonra bu tedavileri yaygın şekilde sunabiliriz.

[0:51:44.400] Peki parası olanlar tedavi için yurt dışına giderse? İşte

[0:51:49.319] o beni ilgilendirmez.

[0:51:54.040] Yani başka ülkelerde tedavi gören kişiler genelde 45 yaş ve üzeri oluyor.

[0:52:01.319] Aslında bu oldukça tipik bir grup. Eğer bir doktorla çalışılıyorsa, iyi bir

[0:52:06.480] regülasyon sistemi varsa ve bir ülke bu konuda ilerlemek istiyorsa biraz daha

[0:52:12.599] genç bir grupta da bunu denemenin bir sakıncası olacağını sanmıyorum. Tabii ki

[0:52:17.599] güvenli dozlarda yapılması koşuluyla ama faydalarını kesin olarak görebilmek

[0:52:23.839] onlarca yıl alacak. İnsanların yavaş yaşlandığını, daha sağlıklı kaldığını

[0:52:29.559] fark edebiliriz. Eğer 20 yaşındaki birine bu tedaviyi yapsak etkisini kesin

[0:52:35.960] şekilde anlamak için 10010 yıl beklemek gerekecek.

[0:52:41.480] Elbette testlerden benim durumumda veya diğer hastalarda gördüğümüz şekilde çok

[0:52:47.559] daha erken belirtiler almak mümkün ama kesin sonuç için uzun bir maraton

[0:52:52.839] gerektiği de ortada. Peki bu tedavileri ne sıklıkla yapmak gerekir? Sen daha

[0:52:58.200] önce bunu yaptığını, bazı tedavileri tekrarladığını çünkü revizyonlar

[0:53:03.040] olduğunu söyledin. En iyi senaryoda diyelim ki erken başlangıç demansı olan

[0:53:09.400] 60'larında biri için bu ne kadar sık yapılmalı? Bakmamız gereken şey hücresel

[0:53:14.799] yaşam süresi. Nöronlar inanılmaz derecede uzun ömürlü hücrelerdir.

[0:53:19.000] Dozajları iyi değerlendirmemiz lazım. CNV üzerinde çalışmaya başlamamızın

[0:53:23.119] sebebi insanların evde kendilerinin de kullanabileceği tekrarlanabilir bir

[0:53:27.200] tedavi yöntemi geliştirmek istememizdi. Yani şu anda demans terapisi alırsanız

[0:53:32.599] bir kliniğe gitmeniz gerekecek. Önce bir dizi ön test yaptırmanız ve fonksiyonel

[0:53:36.799] bir MR çektirmeniz gerekiyor. Sonra belirli bir merkeze gidip burun içi

[0:53:42.000] enjeksiyonları alıyorsun. Birkaç gün orada kalıyorsun. Sonra evine dönüp

[0:53:46.319] normal hayatına devam ediyorsun. bizim için bazı testler yapacaksın. Bir yıl

[0:53:51.400] sonra tekrar fonksiyonel MRI, ayrıca IQ ve bilişsel testlerinle kan tahlillerini

[0:53:59.000] yapacaksın. Ama bunu her 5 yılda bir yapmak gerekecek mi? Belki henüz

[0:54:05.280] bilmiyoruz. Çünkü demans başladıktan sonra önünü almak çok zor. Yani bir kez

[0:54:11.240] hastalık başladıktan sonra işimiz zor demektir.

[0:54:15.559] Ama CMV ile gelecekte ki bunun için çok para ve ciddi çalışmalar gerekiyor.

[0:54:20.520] İşleyiş şöyle olacak. Kliniğe gidip ön testlerini yaptıracak, teşhisini

[0:54:24.839] alacaksın. İlk dozu orada sprey şeklinde uygulayacaklar. Çünkü taşıyıcı zararsız

[0:54:29.960] bir virüs olan AV enjeksiyonla verilirken CMV burun spreyi olarak

[0:54:35.079] rahatlıkla kullanılabilecek. Sonrasında evine döneceksin ve ayda bir ya da

[0:54:39.559] durumuna göre 6 ayda bir sprey dozunu kendin evde kolayca alabileceksin.

[0:54:44.839] Böylece gen tedavini pratik şekilde sürdürebileceksin.

[0:54:48.839] Bu gerçekten etkileyici. Liz, dinleyenlere vermek istediğin bir mesaj

[0:54:53.319] var mı? Yani dinleyenlere ne söylemek istersin? hem hastalara hem gençlere hem

[0:54:59.040] de belki gelecekte bu alana yatırım yapmayı düşünenlere onların mutlaka

[0:55:04.000] bilmesi gereken en önemli şey nedir? Siz ne yapıyorsunuz? Neler oluyor ve bu

[0:55:08.920] süreci nasıl değerlendirmeliyiz? Bunu çok ciddiye almalarını

[0:55:13.640] söyleyebilirim. Gen tedavisi kavramını hayatınıza dahil etmelisiniz.

[0:55:19.240] Araştırmaya başlayın. Genlerin sunduğu harika faydalar hakkında farklı

[0:55:24.240] kişilerin yaptığı konuşmaları izleyin. Eğer almaya karar verirseniz önce hangi

[0:55:29.799] genlerden başlamanız gerektiğini iyi düşünün. Bunu da vücudunuzda şu anda

[0:55:34.799] olup bitenlerle kıyaslayın. Çünkü vücudumuz yavaş yavaş adeta çürüyerek

[0:55:40.039] ölüyor. İster 20 yaşında ol ister 80 gen tedavisini ciddiye almalısın. Ama

[0:55:46.839] özellikle 80 yaşındaysan bunu daha da önemsemelisin ve bu konuda bilgileri

[0:55:52.319] kongre üyelerinle, hükümetle ve çevrendeki insanlarla paylaşmalısın.

[0:55:57.559] Bu teknoloji artık hayatımıza girmeli ki insanlar kullanmak istesin, talep

[0:56:02.440] oluşsun. Bana kalırsa bu talep zaten var ama maalesef bürokrasi ve yavaş

[0:56:08.280] ilerleyen düzenlemeler yüzünden süreç çok yavaş ilerliyor. Başlangıçta bu

[0:56:14.760] düzenlemeler güvenliğimizi sağlamak içindi ama şimdi neredeyse tamamen durdu

[0:56:20.839] ve bu durum gen tedavileriyle tedavi edilebilecek birçok kişinin hayatının

[0:56:26.039] tehlikeye girmesine yol açabilir. Hatta bugün doğanlar için bile zaman kaybetme

[0:56:31.400] lüksümüz yok. Bu nedenle bu işe dahil olmanın ve bunu gerçekleştirmenin bir

[0:56:36.839] yolunu bulmanız için size ne kadar yalvarsam azdır. Çünkü bu insanoğlunun

[0:56:41.799] geleceğidir. Bazıları diyor ki, "Gen tedavisi

[0:56:45.720] yaptırmak etik mi? Bu tanrıyı oynamak değil mi? Ama eğer antibiyotik

[0:56:50.680] kullandıysan, aşı olduysan, açık kalp ameliyatı geçirdiysen, zatürreden

[0:56:55.480] hastaneye yattıysan o tartışmanın çok ötesindesin demektir. Modern tıbbı zaten

[0:57:01.480] hayatını iyileştirmek için kullandın ve teknolojiyi kullanarak daha uzun ve

[0:57:05.640] kaliteli yaşamak yarının sorunlarını çözmemize yardımcı olacaktır. Her ülke

[0:57:11.799] insanların yaşam süresi uzadıkça sanayileşti. İnsanlar uzun yaşadıkça

[0:57:16.319] harika işler yapmaya başlıyor ve dünyada daha uzun süre var olacaklarını

[0:57:19.880] anlayınca gezegene daha iyi nasıl bakabileceklerini düşünecekler.

[0:57:24.440] Bu insanların birbirine daha iyi davranmasını sağlayacak ve herkes için

[0:57:28.720] daha sağlıklı, daha iyi bir gelecek inşa etmemize yardımcı olacak. Görmek

[0:57:33.559] istediğimiz şey bolluk içinde bir dünya. Bu da zaten kullandığınız ilaçlardan

[0:57:39.079] farklı değil ve üstelik daha iyi, faydalı ve yan etkileri daha az.

[0:57:44.280] Teşekkür ederim zaman ayırdığın için. Son birkaç yılda biohacking, longevity

[0:57:50.079] gibi havalı kelimeler çıktı ortaya ve bunlar insanlara hep zenginlerin derdi

[0:57:55.480] olarak gösterildi. Ama bu terapilerin gerçekte ne yaptığını anlattığımızda

[0:58:00.400] insanların düşündüğünden çok daha farklı olduğunu görüyoruz. Aslında Ayık Kafa

[0:58:05.480] podcast'imde de tam bunu yapmaya çalışıyorum. doktorların arasındaki

[0:58:10.319] teknik konuşmalarla değil, insanların gerçekten ilgisini çeken böyle bir şey

[0:58:15.960] varmış. Dedirten bilgileri ulaştırmak istiyorum. İnsanları harekete geçirip

[0:58:21.680] sorular sormalarını, merak etmelerini sağlamak önemli. Geleceğin ne

[0:58:26.359] getireceğini kim bilir? Zaman ayırdığın için çok teşekkürler. Senin bunu yapman

[0:58:31.000] gerçekten çok değerli. Çünkü hepimizin en zorlandığı konu bu. Bu bilgileri

[0:58:35.039] insanlara nasıl ulaştıracağız? evlerine nasıl götüreceğiz ki gerçekten ne

[0:58:38.599] olduğunu anlayabilsinler. Ben eminim ki dinleyicilerim bu bölümden

[0:58:44.160] gerçekten çok keyif alacaklar. Türkiye'de bu tür farklı konuları

[0:58:48.839] harmanlayan tek podcast benim ve bunu gerçekten çok keyif alarak yapıyorum.

[0:58:54.400] Emeklerin için teşekkür ederim. Hem de kendini bir tür denek olarak ortaya

[0:58:59.799] koyduğun için beni de dahil et. Seninle birlikte denemeye hazırım. Cesaretim

[0:59:05.599] var. Öyle şeylere umarım bir gün bir şekilde birlikte çalışabiliriz. Tekrar

[0:59:11.280] teşekkürler. Sen de harikasın. Beni ağırladığın için teşekkür ederim ve

[0:59:15.960] dünyaya olan biteni gösterdiğin için de minnettarım. Böylece herkes

[0:59:19.720] erişebiliyor. Gelecekte senin yanımda olmanı istiyorum. Birlikte yürüyelim.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.