[0:00:00.080] Hayatım boyunca bu kadar ağır zararlara yol açan başka bir tıbbi ürün görmedim.

[0:00:03.320] Bu sanki sistemimize sızan ve sonra kendi bildiğini okumaya devam eden garip

[0:00:07.200] bir uzaylı türü gibi. Durumun ne olduğunu gerçekten anlayan ve

[0:00:10.280] Covid aşısını yaptırmamayı tercih eden kişiler illaki en zekilerimiz değil.

[0:00:14.440] Dünyanın dört bir yanında hükümet kurumları tarafından ilaç endüstrisinin

[0:00:17.960] etkisiyle ideoloji, sürü psikolojisi, bilinçli görmezden gelme ve korkuyla

[0:00:22.439] beslenen bilinçli bir bastırma süreci yaşandı ve bu durumun ne kadar ciddi

[0:00:25.880] olduğu özellikle görmezden gelindi. Sağlık sistemindeki kolesterole bakış

[0:00:30.080] açısı ile ilgili ne düşünüyorsun? Senin bu konuya yaklaşımın farklı. Bunu biraz

[0:00:34.800] anlatır mısın? Eğer bu podcast'ten dinleyiciler bir mesaj çıkaracaksa

[0:00:38.800] anlamaları gereken en önemli şey tıbbın kesin bir bilim olmadığı, fizik veya

[0:00:42.680] kimya gibi kesinlikle olmadığıdır. Kanıta dayalı tıbbın babası David Scket

[0:00:47.079] öğrendiklerinizin yarısının 5 yıl içinde ya eskimiş ya da yanlış çıkacağını

[0:00:50.800] söyledi. Sorun hangi yarısı olduğunu kimsenin söyleyememesi.

[0:00:54.800] Ben Esra Çavuşoğlu. 19 yıldır ayık bir hayat yaşıyorum. Bağımlılık hastalığı

[0:00:59.320] ile mücadelem beni beden ve performansımı iyileştirmek, hayat

[0:01:02.800] kalitemi arttırmak, daha sağlıklı ve uzun yaşamak için yeni yöntemler,

[0:01:06.560] cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı, baya

[0:01:11.360] hiking ve longevity alanlarındaki kendi deneyimlerimden dünyadaki son

[0:01:14.880] gelişmelere, çığır açan girişimcilerden uzman akademisyenlere yıllardır yaptığım

[0:01:20.159] sohbetler artık her hafta Ayık Kafa Podcastı.

[0:01:24.000] Ayıktafa podcast'e hoş geldiniz. Bugün dünyaca tanınan kardiyolog ve etik

[0:01:29.600] şeffaf tıp çağrısının en güçlü seslerinden biri olan Doktor Asim

[0:01:33.880] Malhodra'yı ağırlıyorum. Bu bölümde modern sağlığın en tartışmalı iki

[0:01:38.680] konusuna doğrudan giriyoruz. Statinler ve Covid döneminde kullanılan mRNA

[0:01:44.000] aşıları. Doktor Malhotra birçok kişiye statin reçete edilirken gerçek ve mutlak

[0:01:49.640] faydanın neden açıkça anlatılmadığını düşündüğünü açıklıyor. Ardından aşı

[0:01:54.600] konusuna geçiyoruz. varsayılan güvenden kamusal itiraza nasıl geçtiğini ve hiç

[0:01:59.719] yapılmayan risk fayda konuşmasını nasıl tanımladığını anlatıyor. Ayrıca bugün

[0:02:04.159] herkesin kontrol edebileceği başlıklara da değiniyoruz. Beslenme bunlar stres, D

[0:02:09.440] vitamini ve iyileşme stratejileri. Haydi başlayalım. Ayıkfa'nın bu bölümü Gedik

[0:02:15.120] Eğitim Vakfı katkısıyla sizlere ulaşıyor. 30 yılı aşkın süredir gençler,

[0:02:20.160] çocuklar ve kadınların eğitimine destek veren burslar, projeler ve sosyal

[0:02:24.599] çalışmalarla onların hayallerine ulaşmalarına imkan sağlayan Gedik Vakfı

[0:02:29.040] ile bu yolculukta birlikte olduğumuz için gurur duyuyoruz. Eğitime yatırım

[0:02:34.080] geleceğe yatırımdır. Siz de Ayık Kafaya konuk olan alanında dünya çapında

[0:02:38.680] başarılı uzmanlara isterseniz orijinal İngilizce kayıtlarıyla, isterseniz

[0:02:43.760] Türkçe çeviriyile ve tamamen ücretsiz şekilde ulaşmaya devam etmek için kanala

[0:02:48.920] abone olun, bölümlere yorum yazın, beğenin ve paylaşın. En güncel bilimsel

[0:02:54.480] verilere dayanan içeriklerimize ulaşmaya devam edebilmek için siz de böylece

[0:02:59.000] destek verin. Kadın bedeni yıllarca erkek verileriyle anlatıldı. Beslenme de

[0:03:04.720] öyle, fitness de öyle, beyin sağlığı da. İşte Longevi Women Summit tam olarak bu

[0:03:10.720] yüzden var. Esra Çavuşoğlu'nun ev sahipliğinde

[0:03:13.799] dünyanın önde gelen uzmanları kadın biyolojisini merkeze alan son bilimsel

[0:03:18.480] gelişmeleri İstanbul'a getiriyor. Bu bir konferans değil. Artık netlik

[0:03:22.799] isteyen kadınlar için yaratılmış güvenli bir alan.

[0:03:25.840] 11 Nisan 2026 The Grand Tarabi Otel'de gerçekleşecek Türkiye'nin ilk ve tek

[0:03:31.400] kadın Lonceviti zirvesi için avantajlı biletler ön satışta.

[0:03:35.239] Bedenimde olanları bilmek ve buna uygun yaşamak istiyorum diyorsan Longevil

[0:03:39.920] Women's Summit'te bize katıl. Doktor Asim Malhodra Ayık Kafa podcast'e

[0:03:45.239] hoş geldin. Bu benim için bir onur ve ne kadar yoğun olduğunu biliyorum. Kalp

[0:03:50.360] hastalıklarının tanısını koyma, önleme ve yönetme alanında çalışan, dünya

[0:03:55.319] çapında tanınan bir kardiyologsun. Covid pandemisi döneminde sağlık otoritelerini

[0:04:00.760] sorgulamaya başladın ve statinler ile mRNA aşıları konusunda bir yanlış bilgi

[0:04:07.040] pandemisi yaşadığımızı söyledin. Her ikisinin de sağlık değil, kar tarafından

[0:04:12.280] yönlendirildiğini savunuyorsun. Amerikan hükümetine danışmanlık yapıyorsun. Maha

[0:04:17.359] hareketinin yani Make America Healthy Again'in danışmanısın. Aynı zamanda Make

[0:04:23.080] Europe Healthy Again için de tıbbi danışmansın. Açıkçası küresel ölçekte

[0:04:28.479] gördüğüm en güçlü ses sensin. Bu aşının durdurulması gerektiğine dair çok net

[0:04:33.720] bir çağrın oldu. Statinler konusunda da oldukça güçlü argümanların var. Bunların

[0:04:39.400] ikisi de son derece önemli konular. Çünkü biliyorsun Doktor Malhodra, "Ben

[0:04:44.320] her ikisinden de bir şekilde zarar gördüm. Statin furyasına girmedim ama

[0:04:48.840] eldeel kolesterolüm yüksekti ve etrafımdaki sıradan kardiyologların

[0:04:53.680] hepsi statin kullanman gerekiyor" diyordu. Neyse ki Amerika'da danıştığım

[0:04:59.440] gerçekten çok yetkin doktorlarım var da kullanmadım. Aşıya gelince Covid

[0:05:04.320] başladığında New York'ta yaşıyordum. bir sağlık çalışanı olarak aşıya

[0:05:08.479] erişebilmenin büyük bir ayrıcalık olduğunu düşündüm ve gidip hemen

[0:05:12.199] yaptırdım. Sonra 2 yıl önce bu podcastete başladığımda ve Mindip Pels

[0:05:17.400] doktor Yurt ve benzer insanlarla görüştüğümde şunu duydum. Kimse aşı

[0:05:22.120] olmamış ve ben aman Allah'ım şimdi ne olacak dedim. Seninle bu röportajı

[0:05:27.919] yapana kadar da çok saygın konuklar ağırladım. Sabin Hazan, Robin Rose gibi

[0:05:33.080] isimler. Bu insanların hepsi insanların aşıdan sonra yaşadıkları zararları

[0:05:37.560] anlatmaya başladı ve sen en yüksek sesle konuşan kişiydin. Peki ne oldu? Seni bu

[0:05:44.000] kadar güçlü bir şekilde fikrini değiştirmeye iten neydi ve İngiltere'de

[0:05:49.639] neredeyse tıp camiasının dışına itilme pahasına bu kadar cesur olmanı sağlayan

[0:05:55.360] şey neydi? Tekrar hoş geldin. Teşekkür ederim. Çok yerinde bir soru.

[0:05:59.639] Benim açımdan bu yolculuğa çıkmamın temel nedeni ya da şöyle söyleyeyim

[0:06:03.680] belki başkalarına kıyasla daha yüksek sesle konuşabilmemin sebebi etik tıbbi

[0:06:08.080] uygulama meselesine dayanıyor. Buna gerçekten takıntılıyım. Yaklaşık 15

[0:06:12.319] yıldır hatta belki daha da uzun süredir bir halk sağlığı savunucusuyum.

[0:06:16.240] İnsanların kendi en iyi sağlık düzeylerine ulaşmasını engelleyen

[0:06:19.759] sistemsel ve yapısal sorunların farkındayım. Sağlığı Dünya Sağlık

[0:06:23.360] Örgütün'ün tanımına göre ele alırsak, "Sağlık yalnızca hastalık ya da

[0:06:26.919] sakatlığın olmaması değil, zihinsel, fiziksel ve sosyal açıdan tam bir iyilik

[0:06:31.240] halidir. Bu yüzden sözde Covid aşısının yaygın olarak uygulanmaya başlamasından

[0:06:36.319] çok önce bile derslerimde yanlış bilgilendirilmiş doktorlardan ve bunun

[0:06:40.520] sonucu olarak farkında olmadan zarar gören hastalardan oluşan bir pandemiden

[0:06:44.440] söz ediyordum. Bunun ardında pek çok neden var. hastalara faydalı olduğu için

[0:06:49.319] değil kar getirmesi muhtemel olduğu için fonlanan araştırmalar, tıp

[0:06:53.080] dergilerindeki taraflı yayınlar, medyadaki yanlı haberler, hastalara

[0:06:56.960] verilen yönlendirici bilgiler, savunmacı tıp anlayışı ve hekimlerin ki bu çok

[0:07:00.840] önemli sağlık istatistiklerini hem anlamakta hem de bunu doğru şekilde

[0:07:04.720] aktarabilmekte yaşadığı yetersizlik. Dolayısıyla ben uzun yıllardır veriyi

[0:07:09.400] parçalara ayırıp incelemeye neyin güvenilir olduğunu, nerede yanlığını,

[0:07:14.199] hangilerinin ilaç endüstrisi tarafından fonlandığını anlamaya çalışıyorum. Ve

[0:07:18.080] sonra şu soru geliyor. Bu veriler hastalara dürüst, etik ve onların

[0:07:22.479] anlayabileceği bir şekilde gerçekten aktarılıyor mu? O yüzden Covid aşısına

[0:07:26.360] geçmeden hemen önce dinleyenlerin çoğunun rahatlıkla kavrayabileceğini

[0:07:30.039] düşündüğüm, en azından ne demek istediğime dair bir fikir verecek tek

[0:07:33.840] bir örnek paylaşmak istiyorum. Mesela statinlere bakarsan, "Tamam bu tıp

[0:07:38.240] tarihindeki en yaygın reçete edilen ilaçlardan biri. Dünya genelinde

[0:07:42.240] yaklaşık 200 milyon ile 1 milyar arasında insana reçete edildiği tahmin

[0:07:45.960] ediliyor. Ama statin kullanan insanların büyük

[0:07:49.440] kısmı aslında hiçbir fayda görmez ve daha bu kendilerine hiç söylenmez.

[0:07:53.479] Örneğin kalp hastalığı açısından düşük riskliysen, diyelim ki daha önce kalp

[0:07:57.440] krizi geçirmediysen, ilaç endüstrisi tarafından finanse edilen çalışmalara

[0:08:01.520] göre statinlerin sana 5 yıllık sürede sağladığı fayda şudur ki bu da çok

[0:08:05.479] önemli. Bu çalışmalar hiçbir zaman gerçekten bağımsız biçimde analiz

[0:08:09.159] edilmemiştir. İlaç çalışmaları yapılırken denemeleri tasarlayan da

[0:08:13.039] veriyi kontrol eden de aynı taraftır. Çoğu zaman kanıta dayalı tıbbın altın

[0:08:17.280] standardı kabul edilen rastgele seçime dayalı kontrollü çalışmalar on binlerce

[0:08:21.159] sayfa uzunluğunda olur. Ama düzenleyici kurumlara yalnızca özet sonuçlar

[0:08:25.039] sunulur. Ne yazık ki bugün dünyadaki düzenleyici kurumların büyük bölümü

[0:08:28.879] gelirinin önemli bir kısmını ilaç şirketlerinden alıyor ve ardından ilacın

[0:08:33.320] onaylanıp onaylanmayacağına karar veriyor. Yani sorun en baştan başlıyor.

[0:08:37.880] Ama bu bilgileri ayrıntılı biçimde incelediğinde ilacı olabilecek en iyi

[0:08:42.159] senaryoda gösterecek şekilde kurgulanmış bu çalışmalarda bile statinlerin 5

[0:08:46.240] yıllık sürede sağladığı fayda en iyi ihtimalle %1'dir. Bu şu anlama gelir.

[0:08:51.240] İlacı 5 yıl boyunca eksiksiz ve düzenli şekilde kullanırsan kalp krizi ya da

[0:08:55.440] inme geçirmeyi önleme ihtimalin 100 kişide birdir. Üstelik bu yaşam süreni

[0:09:00.079] uzatmaz ve bu bilgi hastalara verilmez. Bu benim kişisel görüşüm değil. Bu

[0:09:04.920] kanıta dayalı tıbbın etik standartlarının bir parçası olarak kabul

[0:09:08.120] edilen bir bilgidir. İnsanlar da bu yüzden şunu sorar. Doktorum bunu neden

[0:09:12.120] bilmiyor? Doktorum bana neden anlatmıyor? Bunun iki temel nedeni var.

[0:09:15.959] Birincisi, biz doktorlar hastalarla bu şekilde konuşmak üzere eğitilmedik ve

[0:09:20.519] buna alıştırılmadık. İkincisi ise şudur. Hastalar gerçekten tam olarak

[0:09:24.760] bilgilendirildiğinde daha az tedaviyi tercih eder. Bu da ilaç şirketlerinin

[0:09:29.720] karı açısından iyi bir şey değildir. Şunu hiç aklınızdan çıkarmayın. İlaç

[0:09:34.160] şirketlerinin var olma amacı yalnızca kar etmektir. Sana en iyi tedaviyi

[0:09:38.839] sunmak gibi bir görevleri yoktur. hukuki yükümlülükleri de bu yöndedir.

[0:09:43.000] Dolayısıyla bu yaşadığımız hukuki ve ekonomik sistemle ilgili bir problemdir.

[0:09:47.600] Şimdi Covid aşısına geliyorum. En az 10 hatta 15 yıldır büyük ilaç şirketlerinin

[0:09:52.320] aşırılıklarını ve manipülasyonlarını açıkça eleştiren en sesli kişilerden

[0:09:56.399] biri olmama rağmen bu her tıbbi müdahalenin kötü olduğu anlamına gelmez.

[0:10:00.920] Elbette bazıları diğerlerinden daha zararlı olabilir, bazıları ise daha az

[0:10:05.160] faydalı olabilir. Benim için o zamana kadar tüm aşılar güvenli ve etkili

[0:10:09.880] kategorisindeydi ve ortada bir sorun olabileceğini hiç sorgulamıyordum. Bunun

[0:10:14.079] bir nedeni de mesleki pratiğimi ve savunuculuğumu büyük ölçüde kendi

[0:10:17.720] hastalarımla yaşadıklarımın şekillendirmiş olmasıdır. Statinlerin

[0:10:21.200] yan etkileri yayımlanmış literatürde anlatılandan çok daha yaygındır. Kendi

[0:10:25.399] hastalarımda statin yan etkisi tanısı alan kişileri bize söylenen oranlardan

[0:10:29.640] çok daha sık görüyordum. Belki her beş hastadan birinde karşılaşıyordum. Oysa

[0:10:34.000] yayımlanan çalışmalarda bunun sadece %1 olduğu yazıyordu. İşte beni bu konuyu

[0:10:38.600] araştırmaya iten şey tam olarak buydu. Aşılar söz konusu olduğundaya açıkçası

[0:10:43.560] aşıya bağlı ciddi bir sorunla hiç karşılaşmadım. Hatta böyle bir şey

[0:10:46.480] duyduğumu bile hatırlamıyorum. Üstelik ben bir kardiyoloğum. Dolayısıyla bu tür

[0:10:49.519] vakalar zaten benim alanıma da pek girmiyor. Kendim de çok sayıda aşı

[0:10:52.839] oldum. Tüm bunları bir araya koyduğumda etkinlik konusunda şüphelerim vardı ama

[0:10:56.320] yan etkilerle ya da ciddi bir sorunla ilgili herhangi bir endişem yoktu. Sonra

[0:10:59.760] zamanla gelinen noktaya bakıyorsun. Hatta buna 2020 yılını da eklemek lazım.

[0:11:03.519] O dönemde de bazı ciddi şüphelerim vardı ve bunu henüz Covid aşısı ile ilgili

[0:11:07.120] kendi kişisel farkındalığım ortaya çıkmadan önce bile birçok insana açıkça

[0:11:10.519] söylüyordum. Maclonin ba. Çünkü bu aslında bir aşı değil. Bir gen

[0:11:14.000] teknolojisi. Bildiğin gibi geleneksel bir aşıdan çok farklı bir şey. Ben o

[0:11:17.720] sırada İngiltere'deydim ve bu konu küresel bir tartışma haline gelmişti.

[0:11:21.120] Şunu açıkça yazdım ve yayımladım. Eğer sağlıklıysan ve 70 yaşın altındaysan

[0:11:25.600] Covid'den kaynaklanan riskin son derece düşüktür. Nitekim geriye dönüp

[0:11:28.880] baktığımızda özellikle 2020'nin sonuna gelindiğinde John Yohanidis ve Jataçarya

[0:11:33.320] bunu analiz etti ve şu sonuca vardılar. 70 yaşın altındaysan Covid için

[0:11:37.440] enfeksiyon ölüm oranı yaklaşık 2.1'dir. Şimdi gribe baktığında genel enfeksiyon

[0:11:42.480] ölüm oranı binddir. Yani aslında şunu söylemek mümkündü. Elbette burada bazı

[0:11:46.480] ince noktalar var. Çünkü Covid'den ağır etkilenen insanlar olduğunu biliyorum.

[0:11:50.120] Bazı kişilerde hatta gençlerde bile Covid gerçekten yıkıcı sonuçlar doğurdu.

[0:11:54.000] Bunu asla küçümsemiyorum ama toplum genelinde bakıldığında 70 yaşın

[0:11:57.800] altındaki insanlar için hastalık çok ama çok hafif seyrediyordu. O dönemde ben de

[0:12:02.000] 40'lı yaşlarımın başındaydım. Ben bir hekimim dolayısıyla sürekli hastalarla

[0:12:06.160] iç içeyim ve çoğu zaman aşıları enfeksiyonun bize bulaşmasını ya da

[0:12:09.519] bizden hastalara geçmesini önlemek için oluruz. Bu da aşı olmayı düşünmemin

[0:12:13.519] nedenlerinden biriydi. Özellikle yaşlı hastalarla çalışıyorsan bu gerekçe daha

[0:12:17.720] da anlam kazanıyor. Aşıyı olmamın bir başka nedeni de şuydu ve bunu

[0:12:22.320] dinleyenlerin çoğu muhtemelen anlayacaktır. İnsanların aşıyla ilgili

[0:12:26.440] kararlarını ciddi biçimde etkileyen bir korku ortamı yaratılmıştı. Bu korkudan

[0:12:30.920] en çok etkilenen kişilerden biri de son derece zeki ve bilge bir olmasına rağmen

[0:12:35.600] babamdı. Kendisi İngiliz Tabipler Birliği'nde başkan yardımcılığı

[0:12:39.480] yapmıştı. Ama ailesinden hayatta kalan tek kişinin ben olduğum düşüncesiyle

[0:12:44.000] abartılı bir korkuya kapılmıştı. Çünkü ailemizde çok kayıp yaşamıştık. Küçükken

[0:12:48.480] kardeşimi kaybettim. Ondan birkaç yıl önce de annemi kaybettim. Babam Covid'e

[0:12:53.079] yakalanıp öleceğimi düşünüyordu. Açıkçası beni neredeyse buna zorladı.

[0:12:56.839] Çok fazla tartıştık. Ben o aşamada buna gerçekten ihtiyacım olduğunu

[0:13:00.680] düşünmüyordum. Biraz bekleyip ne olacağını görmek istiyordum ama sonuçta

[0:13:04.600] beni ciddi şekilde etkiledi ve aşı olmamda büyük rol oynadı. Aralık ve Ocak

[0:13:08.880] aylarında yani 2020'nin sonu, 2021'in başı gibi aşı oldum. Sonrasında süreci

[0:13:14.480] kısaca özetlemek gerekirse takip eden aylarda tanıdığım insanlarda bazı yan

[0:13:19.480] etkiler görmeye başladım. İlk başta çok ciddi gibi duran şeyler değildi. Ama

[0:13:24.079] 2021 yazına yaklaştıkça bu aşının enfeksiyona karşı %95 ya da %100 koruma

[0:13:29.320] sağlamadığı netleşmeye başladı. Çünkü aşı olan insanlar da Covid'e

[0:13:33.120] yakalanıyordu ve ardından Temmuz 2021'de babamın ani ve beklenmedik ölümü yaşandı

[0:13:39.360] ve otopsi bulguları bana hiç mantıklı gelmedi. Ardından 2021'in sonuna doğru

[0:13:45.160] veriler ortaya çıkmaya başladı. Bunların arasında Britanya'nın en saygın

[0:13:49.600] kurumlarından birinde çalışan, içeriden biriyle benimle iletişime geçilmesi de

[0:13:53.959] vardı. Buna ek olarak yayımlanan çalışmalar özellikle Covid aşısındaki

[0:13:58.600] MRNA'nın kalpte ve kalp damarlarında iltihaplanmaya yol açtığını

[0:14:02.240] gösteriyordu. Bunun anlamı şuydu. Covid aşısı atar damarlardaki koroner damar

[0:14:07.440] tıkanıklıklarını hızlandırma potansiyeline sahipti. Yani normal

[0:14:11.440] yaşamına devam etsen ve hiçbir şey yapılmasa diyelim ki 10 yıl sonra kalp

[0:14:15.639] krizi geçirecek biriyken bir anda 6 ay içinde kalp krizi ya da ani kalp durması

[0:14:20.920] yaşayabiliyordun. Babamla ilgili bu bağlantıyı kurduğumda

[0:14:24.440] çünkü tıbbi geçmişini çok iyi biliyordum. Koroner kalsiyum skorunu

[0:14:27.320] biliyordum. Vücudunda neler olup bittiğinin farkındaydım ve bunu Covid

[0:14:30.199] aşısıyla ilişkilendirebildim. Kendi araştırmamı yapmaya karar verdim.

[0:14:33.639] Yıllardır pek çok başlıkta etkili bir halk sağlığı savunucusu olduğumu sen de

[0:14:36.839] söylüyorsun. Gerçekten de hem Birleşik Krallıkta hem de ana akım medyada hatta

[0:14:40.920] küresel ölçekte ketojenik beslenmenin ve düşük karbonhidratlı diyetlerin

[0:14:44.440] faydalarını anlatan en önde gelen isimlerden biriydim. Birleşik Krallık'ta

[0:14:48.320] şekerli içecek vergisinin hayata geçirilmesinde de ön saflarda yer aldım.

[0:14:52.959] Yani bu tür süreçleri daha önce de yaşadım. Bunu hep aynı şekilde yaptım.

[0:14:56.880] Önce tıp dergilerinde çoğu zaman yüksek etkili dergilerde yayınladım. Sonra

[0:15:00.759] bunun etrafında kamuoyunda bir tartışma oluştu. O yüzden kendi kendime şunu

[0:15:04.839] dedim. Bu konu çok büyük. Bugüne kadar karşılaştığım her şeyden daha büyük.

[0:15:08.680] Bunu yüzeysel geçemem. Kendim ayrıntılı biçimde incelemem gerekiyor. Kendi

[0:15:12.519] kabullerimi sorgulamam. Ne söylediğimi netleştirmem ve bunu hakemli bir dergi

[0:15:16.399] sürecinden geçirerek yapmam lazım. Sonra Eylül Ekim 2022'de Journal of Metabolic

[0:15:21.320] Health'de o dönemdeki adıyla Journal of Intermedicine'da bir makale yayınladım.

[0:15:25.399] Bunu konuştuktan hemen sonra beni arayan ilk kişi Robert Kennedy Junior oldu.

[0:15:29.319] Bana cesaretim için teşekkür etti. İlişkimiz böyle başladı. Daha sonra beni

[0:15:33.040] podcastine davet etti. Obezite ile ilgili çalışmalarımı zaten biliyordu. Bu

[0:15:36.680] temas zamanla daha ileri bir noktaya taşındı. Aslında Amerika'da Sağlık ve

[0:15:40.600] İnsan Hizmetleri Bakanlığı bünyesinde kendisiyle birlikte çalışabileceğim çok

[0:15:44.399] üst düzey bir görev düşünülüyordu. Tıbbi danışman hatta baştıbbi danışman gibi

[0:15:48.639] bir pozisyondu. Ancak Beyaz Saray'ın ve Trump yönetiminin Amerikalı çalıştırma

[0:15:52.720] önceliği nedeniyle ki bunu anlıyor ve saygı duyuyorum bana geri dönüp büyük

[0:15:56.800] bir hayal kırıklığıyla şunu söyledi. Beyazsaray yabancılara sıcak bakmıyor.

[0:16:00.600] Çünkü ben İngiliz vatandaşıyım. Dolaylı olarak yapabileceğim en iyi şey

[0:16:05.079] Amerika'da tabandan gelen bir hareket olan Maha Action'ın baş tıbbi danışmanı

[0:16:08.839] olarak görevlendirilmem oldu. Bu yapı temelde Amerika'yı yeniden sağlıklı hale

[0:16:13.000] getirmeyi hedefliyordu. Sürekli hareket halinde olan, gelişen bir alandı. Resmi

[0:16:17.480] bir pozisyonum hiç olmadı. Daha çok gayri resmi bir roldeydim ama doğrudan

[0:16:21.120] erişimim vardı. Başkan Robert Kennedy Junior'a, NH H yani Amerikan Ulusal

[0:16:25.839] Sağlık Enstitülerinin başındaki ve çok yakın bir dostum olan J. Bataçarya'ya

[0:16:29.759] doğrudan ulaşabiliyordum. Onlar da mRNA aşıları ile ilgili bir sorun olduğunu

[0:16:33.560] zaten biliyorlardı ve elbette Robert bu konuda çok önemli bir adım attı. Amerika

[0:16:37.680] Birleşik Devletleri'nde aşı amacıyla MRNA teknolojisine yönelik her türlü

[0:16:41.240] yeni fonlamayı durdurdu. Bu en az 500 milyon dolarlık bir kaynağın kesilmesi

[0:16:45.519] anlamına geliyor. Yani şu anda geldiğimiz nokta tam olarak burası.

[0:16:49.600] Bizimle paylaştığın her şeyle ilgili kafamda birkaç soru oluştu. Birincisi

[0:16:54.519] şu: Çok sağlıklı bildiğim insanlar var. Mesela yaklaşık 60 yaşında çok önemli

[0:17:00.000] bir hastanenin başında olan bir kişi sokakta kalp krizi geçirip hayatını

[0:17:04.559] kaybetti. Gayet sağlıklıydı. Üstelik kendisi de doktordu. Nedenini kimsenin

[0:17:09.839] anlayamadığı şekilde aniden hayatını kaybeden genç insanlar da biliyorum. Çok

[0:17:14.559] yakınımdaki bazı kişiler felç geçirdi. Podcastler dinledikçe şunu da fark

[0:17:19.280] etmeye başladım. hem aşıların hem de Covid enfeksiyonunun kendisinin bu

[0:17:23.640] tabloya yol açabildiği söyleniyor. Peki işin biyolojik tarafı nedir? Kalbi ve

[0:17:28.480] kalbin etrafındaki yapıları nasıl etkiliyor da bu kalp krizlerine neden

[0:17:32.400] olabiliyor? Bunu en basit haliyle anlatırsak ne

[0:17:35.200] yazık ki tek bir neden yok. Muhtemelen birden fazla mekanizma söz konusu ama en

[0:17:39.880] açık olanı şu: Covid'de ya da ağır Covid'de en tehlikeli unsur olarak kabul

[0:17:44.320] edilen spike proteini kolumuza yapılan enjeksiyondan sonra vücutta üretilmeye

[0:17:48.799] başladı ve farklı organ dokularına yayıldı. Yani kendi hücrelerimiz spike

[0:17:53.280] proteini üretir hale geldi. Bu da vücuttaki hemen her dokuda hücrelere

[0:17:57.240] zarar verme potansiyeli taşıyor. Ya doğrudan hücreleri zedeliyor ya da

[0:18:01.200] bağışıklık sistemini spike proteinine karşı aşırı tepki vermeye iterek

[0:18:04.960] otoimmün bir süreci tetikliyor. Buna dair çalışmalar da yayınlandı. Bu spike

[0:18:08.799] proteinin birçok insanda aylar boyunca aktif kaldığı gösterildi. Hatta birkaç

[0:18:12.880] ay önce yilden çıkan ve gerçekten endişe verici olan bir çalışma var. Belirti

[0:18:16.720] yaşayan kişilerde yani aşıya bağlı sorunlar ya da Covid sonrası uzun Covid

[0:18:20.840] benzeri şikayetleri olanlarda aşıdan ya da tekrarlanan dozundan 2 yıl sonra bile

[0:18:25.240] dolaşımda hala aktif spike proteini bulunduğu ortaya kondu. Bildiğimiz

[0:18:29.120] kadarıyla en güçlü mekanizma bu Esra ama bununla da sınırlı değil. İki olası

[0:18:33.440] mekanizma daha var. Bunlardan biri MRNA teknolojisinin kendisi. Diğeri ise

[0:18:37.760] MRNA'nın vücuda taşınması için kullanılan lipit nanoparçacıklar. Bu

[0:18:41.679] yapı spike proteinin vücuda dağıtılıp bir antijen gibi davranmasını ve

[0:18:46.360] bağışıklık yanıtı oluşturmasını sağlamak için kullanıldı. Yani ne yazık ki burada

[0:18:50.480] birden fazla olası zarar yolu var. Bu konuları Amerika'da aşı politikalarını

[0:18:54.559] belirleyen kurulun başındaki Recep Levi ile de konuştum. Bana açıkça şunu

[0:18:58.080] söyledi. Burada hala çok fazla bilinmeyen var ve bunların ciddi

[0:19:01.360] bağımsız bilimsel çalışmalarla araştırılması gerekiyor. Kimler risk

[0:19:04.960] altında? Uzun vadede ne tür zararlar ortaya çıkıyor? Bu zarar tam olarak

[0:19:08.919] nasıl oluşuyor? Ve en önemlisi bunu nasıl azaltabiliriz? Yapabileceğimiz bir

[0:19:13.159] şey var mı? Bir ilaç tedavisi mümkün mü? Bir takviye işe yarar mı? Yaşam tarzında

[0:19:17.799] yapılacak bir değişiklik fayda sağlar mı? D vitamini seviyelerini yükseltmek

[0:19:21.600] etkili olur mu? Nak gibi desteklerin bir karşılığı var mı? Ne yazık ki Esra bu

[0:19:26.320] soruların çoğunun cevabı hala yok. Bunun da önemli bir nedeni var. Dünyanın pek

[0:19:30.600] çok yerinde ilaç şirketlerinin etkisiyle, ideolojiyle, sürü

[0:19:34.159] psikolojisiyle, bilinçli bir görmezden gelmeyle ve korkuyla beslenen ciddi bir

[0:19:38.240] baskılama yaşandı. Gerçek tablonun ne kadar ağır olduğunu göstermek bilinçli

[0:19:42.320] olarak engellendi. Şunu çok net söyleyebilirim. Mevcut en iyi kanıtlara

[0:19:46.200] bakarak bu verileri bağımsız biçimde incelediğimde hayatım boyunca bu kadar

[0:19:50.240] ağır ve hala devam eden zararlara yol açan başka bir tıbbi ürün görmedim. Şu

[0:19:54.559] an etrafta dolaşan ve beni gerçekten endişelendiren çok sayıda insan var.

[0:19:58.760] Daha da kötüsü pek çoğu bunun farkında bile değil. Potansiyel olarak kanser ya

[0:20:02.840] da kalp krizi açısından adeta farkında olmadan dolaşan saatli bombalar var.

[0:20:07.080] Robin Rose'la bir podcast yaptığımda şunu paylaştı. Hayatını kaybetmiş

[0:20:11.600] Alzheimer hastalarına otopsi yapıldığında yarısının yani %50'sinin

[0:20:16.039] beyninde temizlenememiş spike proteini bulunmuş. Bu da Alzheimer'ın çok hızlı

[0:20:20.919] ilerlemiş olabileceğini düşündürüyor. Yine duyduğum kadarıyla pandeminin ilk

[0:20:24.960] iki yılı içinde Parkinson hastalığında da yaklaşık %50'lik bir artış olmuş. Ben

[0:20:30.039] kendi adıma şunu da biliyorum. Bende de spike proteinine bakıldığı ve

[0:20:33.520] bağırsaklarımda bulunduğu, orada kalmaya devam edip çoğaldığı söylendi. Sanki

[0:20:37.919] sisteme giren tuhaf bir yabancı varlık gibi ve girdikten sonra ne yapıyorsa

[0:20:42.480] yapmaya devam ediyor. Sen de biraz önce insanların bu sorunu nasıl

[0:20:46.480] azaltabileceğine dair yollar aradığından bahsettin. Bilim insanları bunun

[0:20:50.480] üzerinde çalışıyor dedin. Peki bizim yapabileceğimiz bir şey var mı? Bu spike

[0:20:54.720] proteinlerinden kurtulmanın bir yolu var mı? Yoksa bunlar böyle dolaşıp durmaya

[0:20:58.960] devam mı edecek? Bence gözlemlediğimiz şey ve benim de hastalarda gördüğüm

[0:21:03.000] tablo şu. Bu durum temelde bir tür kronik enflamasyona yol açıyor. Zaten

[0:21:07.440] toplum genelinde ciddi bir insülin direnci sorunu var. Bu da aşırı vücut

[0:21:11.039] yağıyla ilişkili hastalıkların zeminini oluşturuyor. Kalp hastalığı, kanser,

[0:21:14.559] Alzheimer gibi. O yüzden Esra yapılacak en net şey yaşam tarzında kontrol

[0:21:19.679] edebildiğin her şeyi en iyi hale getirmek. Yani beslenme, ölçülü düzeyde

[0:21:23.880] hareket, stres seviyelerini düşürmek. Çünkü bunların hepsi bu tabloya katkı

[0:21:28.000] sağlıyor. Bunu mevcut duruma eklenen fazladan bir yük gibi düşünebilirsin.

[0:21:32.039] Dolayısıyla diğer tüm alanları optimize etmek, bu riskleri azaltmak açısından

[0:21:36.200] çok mantıklı. Buna D vitamini seviyelerini iyi bir aralıkta tutmak da

[0:21:40.200] dahil, gerekirse D vitamini takviyesi almak ya da yeterince güneşe çıkmak.

[0:21:44.720] Bunun dışında bu alanda çalışan, aşıya bağlı sorunlar yaşayan hastalarla

[0:21:48.760] ilgilenen doktorlar ve bilim insanlarıyla konuştuğumuzda farklı

[0:21:51.919] yaklaşımlar denendiğini görüyoruz. Bunlardan biri augmented knck adı

[0:21:55.720] verilen bir takviye. Oldukça güçlü bir antioksidan. Üreticileri kendi

[0:21:59.960] yaptıkları çalışmalara dayanarak idrar yoluyla spike proteinin atıldığını ve

[0:22:04.240] bunun proteini etkisiz hale getirdiğini öne sürüyor. Bazı kişilerde belirgin bir

[0:22:08.240] fayda görüldüğü de söyleniyor. Üstelik oldukça güvenli. Dolayısıyla insanlar

[0:22:12.400] için bir seçenek olabilir. Ama dürüst olmak gerekirse henüz kesin olarak

[0:22:16.520] bilmiyoruz. Ben kendi hastalarımda şunu görüyorum. Yaşam tarzı

[0:22:20.120] iyileştirildiğinde çoğu kişi belirgin şekilde toparlıyor. Ancak bu mutlaka

[0:22:24.600] kişiye özel olmalı. Belirtilerin ne kadar ağır olduğuna göre yaklaşım da

[0:22:28.559] değişmeli. Ne yazık ki kullandığımız bu tür yöntemlerin birçoğu ucuz değil.

[0:22:32.480] Örneğin hiperbarik oksijen tedavisi uzun Covid için kullanılıyor ama Covid

[0:22:36.320] aşısına bağlı yorgunluk yaşayan kişilerde de fayda sağlayabiliyor. Fakat

[0:22:40.120] maliyeti yüksek. Mesela Londra'da 1 saatlik hiperbarik oksijen seansı 150

[0:22:44.840] ila 200 sterlin arasında ve bunu haftada birkaç kez öneriyoruz. İşte bu yüzden

[0:22:49.520] bireysel olarak yapabileceklerimiz önemli. Ama bundan da önemlisi şu:

[0:22:53.600] Devlet kurumları ve tıbbi otoriteler üzerinde ciddi bir baskı oluşması

[0:22:57.120] gerekiyor. Onlara şunu söylememiz lazım. Burada büyük bir sorun olduğunu

[0:23:00.200] düşünüyoruz. Siz bunu korku yüzünden, ideoloji yüzünden ve daha önce

[0:23:04.880] bahsettiğim tüm nedenlerle bilinçli olarak görmezden geliyorsunuz. Ama bu

[0:23:08.919] sorun kendiliğinden ortadan kalkmayacak. Aksine daha da büyüyecek. O yüzden önce

[0:23:14.039] ortada bir problem olduğunu kabul etmemiz gerekiyor ve çok ağır gerçekten

[0:23:18.640] çok büyük bir hata yapıldığını da. Biliyorsun dışarıda bazı insanlar ve

[0:23:22.880] farklı gruplar var. Sen de mutlaka gözlemlemişsindir. Bunun baştan sona

[0:23:27.120] planlanmış bir şey ya da bir tür komplo olduğunu düşünenler var. Komplolar bazen

[0:23:31.240] gerçekten doğru çıkabilir. Bunu tamamen reddetmiyorum. Ama benim kişisel

[0:23:35.559] deneyimime göre devletin en üst kademelerindeki insanlarla,

[0:23:39.240] siyasetçilerle, doktorlarla birebir temas kurmuş biri olarak şunu

[0:23:42.640] söyleyebilirim. Daha önce şeker meselesinde düşük karbonhidratlı

[0:23:46.360] beslenmede ya da statin reçeteleri konusunda onlarla konuştuğumda gördüğüm

[0:23:50.520] şey şu oldu. Asıl sorun çoğunlukla cehalet. İnsanlar doğru olanı

[0:23:54.880] yaptıklarına inanıyorlar. Çünkü aldıkları bilgi herkes gibi büyük ölçüde

[0:23:59.159] ana akım medyadan geliyor. Mesela CDC'nin eski direktörü Rochelle Valenski

[0:24:03.440] görevinden ayrıldıktan sonra verdiği bir röportajda Covid aşısına dair

[0:24:07.480] iyimserliğinin kaynağının CNN'de izlediği haberler olduğunu söyledi. Oysa

[0:24:11.720] CNN'deki o haber neredeyse kelimesi kelimesine Pizer'in kendi basın

[0:24:15.600] bülteninin tekrarından ibaretti. Bu yüzden medyanın gücünü kesinlikle hafife

[0:24:19.919] almamak gerekiyor. Çünkü burada kendi kendini besleyen döngüsel bir yapı

[0:24:23.440] oluşuyor. Ortada ciddi bir şartlanma vardı. İnsanlar korkutuldu, sonra da

[0:24:27.880] sözde bilime inandırıldı. Ama bu bilimden çok bir ideolojiye benziyordu.

[0:24:32.080] Çünkü tıp kesin ve mutlak bir bilim değildir. İnsanların inançlarını ve tıp

[0:24:36.440] bilimine dair şartlanmışlıklarını, bunları sömüren o kadar çok sorun vardı

[0:24:39.799] ki bizi bugünkü noktaya getiren şey aslında buydu. Şimdi yapılması gereken

[0:24:43.520] bu zararları adım adım geri sarmak. Elbette etik dışı davrananlar varsa

[0:24:47.279] bunun hesabını vermeleri ve yaptıklarının farkına varmaları gerekir.

[0:24:50.279] Ama bunun yanında çok daha fazla anlayışa ve şefkate de ihtiyaç var.

[0:24:53.520] Çünkü hala bu düşünce kalıplarının içinde olan insanların gerçekten

[0:24:56.559] dinleyebilmesi ancak böyle mümkün olur. İnsanlar dinlemeye başladığında ve o

[0:25:00.480] zihinsel bariyerler aşıldığında onları ikna etmek ve yanına almak çok daha

[0:25:04.360] olası hale gelir. O noktadan sonra da denge yavaş yavaş değişir, bakış açısı

[0:25:08.600] kayar ve bazı şeyler gerçekten doğru ilerlemeye başlar. Bence hedef

[0:25:12.440] göstermek, komplo söylemleri ve bunları küçük gruplar üzerinden tartışmak hiçbir

[0:25:16.640] işe yaramıyor. Bak herkesin kendi görüşüne sahip olma hakkı var. Buna

[0:25:20.399] itirazım yok. Ama sonuçta baktığında bunun bir etkisi olmuyor. Hiçbir şeyi

[0:25:24.520] değiştirmiyor. Aksine insanları daha da öfkelendiriyor ve kapalı yankı odaları

[0:25:29.600] yaratıyor. O yüzden biraz daha dikkatli düşünmemiz gerekiyor. Eğer gerçekten

[0:25:34.559] diğer insanları önemsiyorsak yaklaşımımızın da buna göre olması

[0:25:38.480] lazım. Bu noktada ilginç bir şey var. bir arkadaşımın yazdığı çok iyi bir

[0:25:43.640] kitap var. Adı The Psychology of Totalitarianism.

[0:25:47.520] Orada tarih boyunca insanların bu sözde kitlesel hipnoza ne kadar açık

[0:25:52.000] olduğundan bahsediyor. Bu kırılganlık ortaya çıktığında insanlar etik

[0:25:56.480] farkındalıklarını ve eleştirel düşünme becerilerini kaybediyorlar. totaliter

[0:26:01.080] bir ortamda ve bu psikolojik etki altında olan insanlar kolektif adına

[0:26:05.720] kendi bireysel çıkarlarını aşırı şekilde feda etmeye başlıyor. O anlatıya karşı

[0:26:10.640] çıkan en ufak bir itiraza bile tahammül etmiyorlar ve sözde bilim ile

[0:26:15.000] propagandaya son derece açık hale geliyorlar. Toplumda genel tabloya

[0:26:19.559] baktığında araştırmalara dayanarak şu görünüyor. İnsanların yaklaşık %30'u

[0:26:24.000] anlatılan hikayeye tamamen bağlı. Tam anlamıyla şartlanmış durumdalar.

[0:26:28.120] Yaptıklarına %100 inanıyorlar. haklı olduklarını düşünüyorlar. İyi bir şey

[0:26:31.679] yaptıklarına inanıyorlar. %50 ila 60'lık bir kesim ise biraz şüpheli olsa da yine

[0:26:36.440] de devletten gelen söyleneni yapmaya devam ediyor. Yaklaşık %10 ila 20'lik

[0:26:40.600] bir grup da şöyle diyor: "Kusura bakma ama burada bir terslik var. Bu işte bir

[0:26:44.240] şeyler doğru değil. Elbette bu gruba ihtiyacımız var ve bu grubun büyümesi

[0:26:47.799] gerekiyor. Ama Esra bu durum aynı kişiler için her konuda geçerli değil.

[0:26:51.919] Yani bir insan bir konuda kolayca şartlanabilirken başka bir konuda o %10

[0:26:56.520] ila 20'lik sorgulayan grubun içinde yer alabiliyor ya da tam tersi olabiliyor.

[0:27:00.320] Mesela şunu gördüm. Covid aşısı hiç olmamış insanlar var. Bir şeylerin

[0:27:04.000] yanlış olduğunu hissetmişler. Anlatılana güvenmemişler. Ama aynı kişiler kilo

[0:27:08.080] verme iğneleri konusunda tamamen sorgulamadan hareket ediyor. Sonra yan

[0:27:11.640] etkiler yaşıyor ve hastaneye yatacak duruma geliyorlar. O yüzden burada

[0:27:15.320] hepimizin biraz alçak gönüllü olması gerekiyor. Bir konuda sezgilerin doğru

[0:27:19.240] çıktı diye bu her konuda her şeyi bildiğin anlamına gelmiyor. Eee başka

[0:27:23.279] bir alanda sen de aynı şekilde savunmasız hale gelebilirsin. İnsanların

[0:27:26.760] bunu gerçekten anlaması çok önemli. Herkes için geçerli bir alçak gönüllülük

[0:27:30.559] gerekiyor. Bir de şu var. Bunun zekayla doğrudan bir ilgisi yok. Yani en zeki

[0:27:34.600] insanlar mutlaka durumu doğru anlayan ve Covid aşısına olmayan kişiler değildi.

[0:27:38.559] Tersi de geçerli. Alışılagelmiş ölçütlere göre çok da zeki sayılmayan

[0:27:42.480] bazı insanlar sistemin dışında kalmış, toplumda marjinalleşmiş oldukları için

[0:27:46.679] zaten şüpheciydi. Yani Covid aşısının olmamalarının nedenleri bambaşkaydı.

[0:27:51.559] O yüzden bence insan psikolojisini çok daha iyi anlamamız gerekiyor. Ama asıl

[0:27:56.480] çıkış yolu temelde etik değerlere sahip çıkmaktan geçiyor. Benim savunduğum şey

[0:28:01.279] şu. Bu sadece Covid aşısı ile ilgili bir mesele değil. Bu daha büyük bir sistemin

[0:28:05.880] bozulduğunun bir belirtisi. Daha maddiyatçı hale geldik. Daha bencil

[0:28:09.600] olduk. Birbirimizle olan bağımız zayıfladı. Topluma katkı sunma

[0:28:13.200] motivasyonumuz azaldı. Empatiyi kaybettik. Bana göre dünya genelinde

[0:28:17.159] toplumların zihinsel olarak gerilemesinin nedeni de bu. Çünkü iyi

[0:28:20.919] bir insan olmanın ne anlama geldiğinden giderek uzaklaşıyoruz. İşte bu yüzden

[0:28:25.440] ibreyi gerçekten oynatmak istiyorsak hepimizin kendine ben kendimin en iyi

[0:28:29.679] hali nasıl olabilirim? diye sorması gerekiyor. Ancak o zaman birbirimizle

[0:28:33.679] daha sağlıklı ilişki kurabilir. Gerçekten bağ kurabilir, empati

[0:28:36.840] gösterebilir ve birbirimizden öğrenebiliriz. Böyle yaptığımızda hem

[0:28:40.399] bireysel olarak daha yüksek bir farkındalık seviyesine çıkarız hem de

[0:28:43.840] toplum olarak daha fazla insan için daha büyük bir iyiliğe doğru ilerleriz.

[0:28:47.480] Söylediklerin gerçekten çok kıymetli. Ben de şunu görüyorum. Hem toplumlar hem

[0:28:51.720] de doktorlar adeta taraf tutmuş durumda. Garip bir şekilde doğru olduğuna

[0:28:55.600] inandıkları şeye sıkı sıkıya sarılmaya çalışıyorlar. Bana bu durum aynen hormon

[0:28:59.279] replasman tedavisinde yaşananlara çok benziyor. Hala eski bir araştırmaya

[0:29:03.080] tutunup hastalarına hormon vermeyen bir sürü doktor var. Ve bu sırada kadınlar

[0:29:07.440] ciddi şekilde acı çekiyor. Burada da benzer bir tablo var. Birazdan

[0:29:11.120] statinlere de geleceğim ama aşı konusunda da aynı şey yaşanıyor. Hala

[0:29:14.880] Harvard'dan, Yale'den, çok üst düzey üniversitelerden bazı doktorların sadece

[0:29:18.919] arkalarında bu unvanlar olduğu için insanlar tarafından sorgusuz, sualsiz

[0:29:23.480] dinlendiğini ve inanıldığını görüyorum. Ne? Tıbbi alanı pek sorgulamayan

[0:29:28.039] insanlar da bu yüzden hala bir şekilde aşı olmaya devam ediyor. Türkiye'de de

[0:29:31.880] çok yakından bildiğim son derece tanınmış aileler var. Yaşlandıkları için

[0:29:36.120] sürekli bu aşıları olmaları gerektiğine ikna edilmiş durumdalar ve hala bazı

[0:29:40.120] aşıların yapıldığını biliyorum. O yüzden ben şunu hissediyorum. Seni ve senin

[0:29:43.919] gibi insanları podcas'time davet etmek benim sorumluluğum. İnsanların gerçekten

[0:29:47.840] bunları duymasını, dinlemesini istiyorum. Çünkü sen tek bir doğruya

[0:29:51.320] saplanıp kalmıyorsun. Tam tersine hepimizin alçak gönüllü olması

[0:29:55.200] gerektiğini, açık fikirli kalmamız gerektiğini söylüyorsun. Değişimi böyle

[0:29:59.120] görebileceğimizi ve insanlara ancak bu şekilde değişmeleri için yardımcı

[0:30:03.000] olabileceğimizi anlatıyorsun. Evet Esra bu noktada şunu da söylemek

[0:30:06.600] lazım. Bazı insanlar hiç pandemi olmadığını düşünüyor. Bunu bir yere

[0:30:09.279] kadar anlayabiliyorum. Çünkü yaşananların çok abartıldığını

[0:30:12.279] düşünenler var. Ama şunu net söyleyebilirim. Aşı olmayan ve buna

[0:30:15.480] rağmen çok ağır şekilde zarar gören insanlar gördüm ve tedavi ettim. Şunu da

[0:30:19.559] ekleyeyim. Kimsenin aşı olması gerektiğini söylemiyorum. Hatta ben

[0:30:22.360] kimsenin bu ürünü vücuduna enjekte etmemesi gerektiğini düşünüyorum. Bu

[0:30:25.720] benim görüşüm ve bunu çok açık bir şekilde dile getirdim. Ama buna rağmen

[0:30:29.399] aşı olmamış olup çok ama çok ağır bedeller ödeyen insanlar var. Çok

[0:30:33.360] yakından tanıdığım arkadaşlarım ve hastalarım var. Uzun Covid nedeniyle

[0:30:37.000] korkunç derecede kötü durumda olan insanlar. Buna rağmen bazı gruplar çıkıp

[0:30:41.080] Covid diye bir şey yoktu deyip geçiyor. Bu insanlar doktor değil. Hastayla

[0:30:45.320] birebir çalışan insanlar değiller. Hastaları görmüyorlar. Yaşananları

[0:30:48.440] birebir deneyimlemiyorlar. yine dönüp dolaşıp deneyim meselesine geliyoruz.

[0:30:52.039] Yani ne gördüğüne, ne yaşadığına geliyoruz. Ve bu insanlar dinlemeye de

[0:30:55.360] açık değiller. Oysa ben gerçek hastalardan bahsediyorum. Gerçek

[0:30:59.240] insanlardan, gerçek sağlık sorunlarından bahsediyorum. Bunun bazı yönleriyle

[0:31:02.919] obezite ile ilişkili olduğunu da biliyorum ama buna rağmen dinlemiyorlar.

[0:31:06.440] Bugün bildiğimiz kadarıyla en olası açıklama şu ve bu zamanla değişebilir ya

[0:31:10.519] da netleşebilir. Bu virüs Wuhan'dan sızmış bir laboratuvar kaynaklı virüstü.

[0:31:14.720] Bir viroloji meselesi bu. Bilerek mi yayıldı yoksa kazarağı mı oldu? bana

[0:31:18.279] göre kazarağı olma ihtimali daha yüksek. Ama sonrasında olaylar kontrolden çıktı.

[0:31:23.200] Çünkü bu daha önce tanıdığımız virüslerden çok farklı davranan yeni ve

[0:31:27.240] özgün bir virüstü. Sorun şu ki nüanslı düşünme yetimizi kaybettik. Düşünce

[0:31:31.720] tarzımız çok ilkel bir hale geldi. Her şeyi siyah ya da beyaz olarak görmeye

[0:31:35.720] çalışıyoruz. Oysa hayat neredeyse hiçbir zaman siyah beyaz değildir. Burada bir

[0:31:40.679] nüans var ve bizi gerçeğe yaklaştıran şey de tam olarak bu nüanstır. Herkesin

[0:31:45.039] sesini dinlediğimizde, tüm tarafları gerçekten duyduğumuzda gerçeğe daha çok

[0:31:49.120] yaklaşırız. Kimse sansürlenmemeli. Bu komplo diyenler de susturulmamalı.

[0:31:53.600] Hayır, konuşalım, tartışalım. Daha büyük bir gerçeğe ulaşalım. İlerleme ancak

[0:31:57.880] böyle olur. İfade özgürlüğü burada çok kritik. İnsanlar düşündüklerini dürüstçe

[0:32:02.000] söylemekten korkarsa birbirimize olan güvenimizi kaybederiz. Toplum olarak

[0:32:06.039] daha az çatışmayla ilerlemek istiyorsak insanların birbirine güvenebilmesi

[0:32:09.200] gerekir. Aksi halde zihinsel olarak da iyi bir yerde olmayız. Sürekli korku ve

[0:32:13.519] kronik kaygı halinde yaşarız. Kendimizi bireysel olarak tehdit altında

[0:32:17.120] hissederiz. Çünkü karşımızdaki insana güvenmeyiz. Aslında bu herkesin kendi

[0:32:21.159] hayatında da anlayabileceği bir şey. Kendi aileni, partnerini, ilişkilerini

[0:32:25.639] düşün. Sadece bir kişiyle bile karşılıklı samimi bir sevgi

[0:32:29.279] paylaştığında ve sağlıklı, yakın bir ilişkin olduğunda kendini daha iyi

[0:32:33.240] hissedersin. Daha az stres yaşarsın. Daha sağlıklı olursun. Daha uzun

[0:32:37.519] yaşarsın. Bu bakış açısını toplumun geneline de yaymamız gerekiyor.

[0:32:41.240] Hiçbirimiz bir kozanın içinde yaşamıyoruz. Aksine hepimiz, tüm

[0:32:44.679] insanlık birbirimizle bağlantılıyız. Sadece bunu biraz daha dikkatle

[0:32:48.039] düşünmemiz gerekiyor. Yemeğimizi üreten insanlar, bu gıdaları markete

[0:32:52.240] ulaştıranlar, markette çalışanlar, Uber şoförü, giydiğimiz kıyafetleri diken

[0:32:56.720] insanlar. Hepimiz için şunu düşünmemiz gerekiyor. Bu insanların zihinsel,

[0:33:01.120] fiziksel ve sosyal olarak iyi durumda olmalarını istemeliyiz. Çünkü bu dolaylı

[0:33:05.480] olarak dönüp dolaşıp bizi de etkiliyor. Aslında bu sadece başkaları için iyi bir

[0:33:09.559] şey yapmak meselesi değil. neredeyse kendi hayatımızı korumakla ilgili bir

[0:33:13.559] mesele. Duygular, güven gibi şeylerden söz

[0:33:17.080] etmişken ben de daha çok duyguya odaklanan bir soru sormak istiyorum.

[0:33:21.919] Sabine Hazan'la podcast yaptığımda FDA için ne kadar çok araştırma yürüttüğünü

[0:33:27.360] anlatmıştı. Ve tabii o devlet nezdinde son derece güvenilen bir doktor. Covid

[0:33:33.120] olan insanlara yardımcı olan bir yaklaşım geliştirdiğinde çok temel

[0:33:37.600] şeylerde aslında C ve D vitamini ivermektin gibi. Ama buna rağmen yaptığı

[0:33:43.559] çalışmalar geri çekildi, durduruldu. Adeta üstü kapatıldı. O süreçte ne kadar

[0:33:48.600] ikilem yaşadığını, ne kadar üzgün, şaşkın ve sarsılmış hissettiğini

[0:33:52.279] anlatıyordu. Senin durumun da buna benziyor. İngiltere'de çok tanınmış bir

[0:33:57.120] kardiyologsun. Çalışmaların var, yayınlanmış makalelerin var, bir kitabın

[0:34:02.120] var. Peki şunu sormak istiyorum. Burada bir sorun var dediğinde kimsenin seni

[0:34:07.120] dinlememesi, üstüne eleştirilmen, sistemin dışına itilmeye çalışılman seni

[0:34:11.960] nasıl hissettirdi? Öncelikle şunu söyleyeyim Esra. Aslında

[0:34:15.200] çok ciddi bir ilerleme kaydedildi. Ben ve dünyanın dört bir yanında cesaret

[0:34:18.879] gösteren pek çok insan bu mesajı sürekli ileri taşıdı. Bunun büyük bir kısmı

[0:34:22.480] alternatif medya sayesinde oldu. Çünkü ana akım medya bu konuda üzerine düşeni

[0:34:26.320] yapmadı. Zaman zaman ana akımda yer bulduğumuz da oldu ve benim asıl odak

[0:34:29.679] noktam buydu. Alternatif medya her zaman açıktı ama benim yaklaşımım şuydu. Eğer

[0:34:34.040] ana akıma girebilirsek o zaman gerçekten şartlanmış olanlara ya da en azından

[0:34:37.960] kafası biraz karışık şüpheli olanlara ulaşabiliriz. Benim duruşum, düşünce

[0:34:41.639] biçimim aslında Mahatma Gandhi, Martin Luther King, Nelson Mandela gibi

[0:34:44.960] isimlerden çok ilham alıyor. Çünkü şuna inanıyorum. İnsanların büyük çoğunluğu

[0:34:48.599] özü itibariyla iyi. Budist felsefede iyi kalp diye bir kavram vardır ve ben

[0:34:52.159] düşünce yapısı olarak buna çok yakınım. Her insanın içinde iyi bir kalp olduğuna

[0:34:55.679] inanıyorum. Ama bu çoğu zaman korku, kafa karışıklığı ve cehaletin enkazı

[0:34:59.480] altında kalıyor. Ben dünyaya bu bakış açısıyla yaklaşıyorum. Aynı zamanda şunu

[0:35:03.359] da kabul ediyorum. İnsanların çoğu gerçeği bilmek ister. En derin gerçeği

[0:35:06.960] ararız. Adaletsizlikten nefret ederiz. Gandhi'nin söylediği çok önemli bir şey

[0:35:10.760] var. Adaletsizliği görünür kılarsan değişim başlar. Hindistan'da İngilizleri

[0:35:14.760] göndermeyi de tam olarak böyle başardı. Yani Hint halkına uygulanan baskının ve

[0:35:18.720] adaletsizliğin ne olduğunu açıkça ortaya koyarak. Bu bakış açısıyla şunu da fark

[0:35:23.240] ediyorsun ve bir savunucu olarak bunu zamanla anlıyorsun. Bu aslında halk

[0:35:28.839] sağlığı savunuculuğundan çıkan çok önemli bir ders. Avustralyalı bir

[0:35:32.720] psikolog olan ve tam 38 yıl boyunca büyük tütün endüstrisine karşı en güçlü

[0:35:38.359] seslerden biri haline gelen Simon Chapman'ın yazdığı bir makaleden geliyor

[0:35:42.320] bu. Birçok insan bunu bilmiyor ama tütün endüstrisi yıllar boyunca sigaranın

[0:35:46.920] zararlı olduğuna dair verileri bastırdı. Kalp krizine yol açtığını, akciğer

[0:35:51.480] kanserine neden olduğunu inkar etti. Ama asıl stratejileri şuydu. şüphe ekmek,

[0:35:56.560] kafaları karıştırmak, sigaranın akciğer kanserine yol açtığını reddetmek ve

[0:36:01.040] hatta bilim insanlarının sadakatini satın almak. Simon Chepman'dan çıkan

[0:36:05.440] temel derslerden biri ki bu Gandhi'nin felsefesi ve savunuculuğuyla da örtüşür.

[0:36:10.079] Şudur: "Yaptığın iş bir endüstriyi ya da bir ideolojiyi, bir çıkar grubunu tehdit

[0:36:15.000] etmeye başladığı anda saldırıya uğrarsın. Bazen durmaksızın ve

[0:36:19.440] acımasızca. Bu yüzden gergedan derisi gibi kalın bir deriye sahip olman

[0:36:23.640] gerekir. Yani çok dayanıklı olman gerekir. Elbette bu her zaman kolay

[0:36:27.040] değil. Sonuçta insanız. Ama ben bu saldırıların çoğunu yaşadım. Her yerden

[0:36:31.520] saldırıya uğradım. Ana akım medyadan da, alternatif medyadan da hatta ismini

[0:36:37.240] vermeyeceğim biri var. Bana söylenene göre Almanya'da bir doktor yakın zamanda

[0:36:42.119] bir alternatif medya kanalında röportaj vermiş. Ben bu kişiyi tanımıyorum. Kim

[0:36:46.119] olduğunu da bilmiyorum. O yüzden adını anmayacağım. Ama hem bir taraftan hem

[0:36:50.280] diğer taraftan bunu yaşıyorum. Bu doktor o röportajda benim ve Robert Malone'un

[0:36:55.160] kontrollü muhalefet olduğunu, gizlice ilaç endüstrisi için çalıştığımızı ve

[0:36:59.880] halkın fazla öfkelenmesini engellemek için orada olduğumuzu iddia etmiş. Şunu

[0:37:04.680] net söyleyeyim. Onu yargılamıyorum. Herkesin kendi görüşü olabilir. Ben

[0:37:09.319] sadece neden böyle düşündüğünü anlamaya çalışıyorum.

[0:37:12.960] Bence bazı insanlar böyle düşünüyor. Çünkü birincisi siyah beyaz bir düşünce

[0:37:17.800] yapısına sahipler. Zaten baştan kararlarını vermiş durumdalar. Ortada

[0:37:22.480] bir tevazu yok. Her şeyi komple olarak görüyorlar. Sakin bir şekilde konuşan ya

[0:37:27.800] da herhangi bir platforma çıkabilen herkesi şüpheli sayıyorlar. Bu arada

[0:37:32.520] Esra ana akım medyaya girmek hiç kolay değil. Şunu açıkça söyleyeyim. Yaptığım

[0:37:38.280] 10 girişimden belki birinde başarılı olabiliyorum. Elimdeki tüm imkanları

[0:37:42.920] kullanarak tek bir kişiye, tek bir gazeteciye, tek bir konuşma fırsatına

[0:37:46.720] ulaşmaya çalışıyorum. Dışarıdan benim görünür olmam aslında perde arkasında

[0:37:51.079] yaptığım işin sadece görünen ucu ama şuna inanıyorum. Bu mümkün. Bence bu

[0:37:55.440] fırsatları zaman zaman elde edebilmemin nedeni birkaç şey. Birincisi geçmişim ve

[0:38:00.280] etik bir doktor, bir halk sağlığı savunucusu olarak sahip olduğum itibar.

[0:38:04.839] İkincisi ise öfkeyle konuşmuyor olmam. Yanlış anlama, çok yoğun öfke yaşadığım

[0:38:10.040] anlar oldu. Ailemin tamamını kaybettim. Yakın ailemden kimse hayatta değil.

[0:38:15.359] Yalnız yaşıyorum. Bazı arkadaşlarımla aram tamamen koptu. Ailemden hayatta

[0:38:20.560] kalan son kişi çok sevdiğim babamdı. Aynı zamanda en yakın dostumdu. Onun

[0:38:25.960] aslında bir sistem tarafından öldürüldüğünü biliyorum ve hissediyorum.

[0:38:30.000] İstersem bunu tek bir kişiye mesela Pfizer'ın başındaki kişiye

[0:38:34.160] yöneltebilirim ama bunu yapmamaya çalışıyorum. Bu alandaki herkesten daha

[0:38:38.920] öfkeli olmam için çok fazla nedenim var. Depresyondan da geçtim ama aynı zamanda

[0:38:44.240] rasyonel bir insanım. Şunu çok net biliyorum. Eğer başkalarına gerçekten

[0:38:48.640] yardımcı olmak ve bildiklerimi paylaşmak istiyorsam bunu öfkeyle yapamam. Bunu

[0:38:54.240] ancak bir miktar tevazuyla insan psikolojisini anlayarak yapabilirim.

[0:38:59.280] Kürsüye çıkıp bağırıp çağırarak insanlara katil demekle asın bunları

[0:39:03.720] demekle hiçbir şey değişmiyor. Bu yöntem işe yaramıyor. Aslında bunun yarattığı

[0:39:08.160] etki şu Esra. Şartlanmış olan insanlar daha da köşeye sıkışıyor, daha da

[0:39:12.000] sertleşiyor. Kendi iç dünyalarında bunlar kafayı yemiş diyerek her şeyi

[0:39:16.079] haklı çıkarıyorlar. Yani sonuçta herkes kaybediyor. Bu yaklaşım biraz insanın

[0:39:20.200] kendini tatmin etmesine yarıyor ama gerçek hayatta hiçbir şeyi ileri

[0:39:23.280] taşımıyor. Benim bu insanlara söylemek istediğim şey çok basit. Bir durup

[0:39:26.680] düşünün. Önce kullandığımız dili sorgulayın. Kendi inançlarınızı da

[0:39:29.920] masaya yatırın. Burada gerçekten %100 haklı olduğumdan emin miyim? Gerçekten

[0:39:33.760] ortada bir komplo olduğundan tamamen emin miyim? Eğer eminseniz o zaman

[0:39:36.880] lütfen bunun kanıtını ortaya koyun. Diyelim ki bir komplo vardı ki ben

[0:39:40.280] şahsen böyle düşünmüyorum. Peki bunun içinde kimler vardı? Herkesin içinde

[0:39:43.359] olduğu bir şey olamaz, değil mi? Eğer küçük bir gruptan bahsediyorsak ve geri

[0:39:46.839] kalan herkes sadece şartlanmışsa o zaman asıl mesele şu oluyor. Ben bu insanlarla

[0:39:51.319] nasıl konuşacağım ki beni dinlesinler? Onlardan daha ilk anda evet haklısın

[0:39:54.920] kesin komplo var tepkisini bekleyerek değil. Yani bu sohbetleri nasıl

[0:39:58.319] yürüttüğümüzü gerçekten biraz daha düşünmemiz gerekiyor. Bana gelince

[0:40:01.680] açıkçası her taraftan eleştirilmek, her taraftan saldırı görmek insanı yoruyor

[0:40:05.599] ama işin doğası bu. Ortaya çıkıp açık bir duruş sergilediğinde herkesi aynı

[0:40:09.800] anda memnun etmen mümkün değil. Ben de bu yüzden doğru ve gerekli olduğuna

[0:40:13.440] inandığım şeyi yapmaya devam ediyorum. Umarım sonunda şuna varıyoruz. Bu arada

[0:40:17.400] Esra bana gelip gözleri dolu dolu konuşan, gerçekten üzgün olan insanlar

[0:40:20.720] oldu. Yanıma gelip şunu söylediler. Asim, senden gerçekten özür dilerim.

[0:40:24.079] Senin hakkında tamamen yanılmışım. Mesela Kıbrıs'ta tanıştığım bir kişi

[0:40:27.000] vardı. Kendisi aşı olmamıştı. Genç ve fit olduğu için olmamıştı. Hatta ben

[0:40:30.680] daha bunun bir sorun olduğunu tam olarak fark etmeden önce bile bana şunu

[0:40:33.880] söyledi. Senin tavsiyen yüzünden aşı olmadım ama içimden de şunu

[0:40:36.720] geçiriyordum. Asim neden bu kadar diplomatik davranıyor? Neden bu kadar

[0:40:39.440] sakin? Buna kızmıştım." dedi. Sonra zaman içinde olan biteni izlediğini

[0:40:42.800] söyledi ve en sonunda şunu fark etmiş. Aman tanrım, senin yaklaşımın tamamen

[0:40:46.720] doğruymuş. Gerçekten özür dilerim. Çünkü ben sana kızıyordum. Daha öfkeli olman

[0:40:50.240] gerektiğini, hedef göstermen insanlara hapse atılsınlar demen gerektiğini

[0:40:53.280] düşünüyordum. Bu şunu gösteriyor. Eğer egomuzu bir kenara bırakabilirsek

[0:40:56.920] hepimiz burada yapıcı bir şekilde ilerleyebiliriz. Çünkü bu insanların

[0:41:00.119] birçoğu davranışlarını gerçekten sorgulasalar şunu fark edecekler.

[0:41:03.599] Konuştukları yer empati değil, ego iyi bir insan olmaya çalıştıkları bir yer

[0:41:07.040] değil. Olabileceklerinin en iyi hali olmaya çalıştıkları bir yer değil.

[0:41:10.480] Açıklama için teşekkür ederim. Şimdi istersen kolesterol hakkındaki doğru

[0:41:15.280] bilinen yanlışlara geçelim. Çünkü aşı ve Covid meselesi en azından birkaç yılla

[0:41:20.680] sınırlı kaldı. Ama kolesterol miti ve statinler pek çok insan için çok daha

[0:41:24.800] uzun soluklu bir hikaye. Podcast'tin başında da söylediğim gibi ben oldukça

[0:41:29.800] sağlıklı bir şey şunu da söylemeden geçemeyeceğim Esra. Aşıdan olumsuz

[0:41:33.560] etkilenmiş olmandan dolayı gerçekten çok üzgünüm.

[0:41:35.839] Teşekkür ed ve ben de aşıdan olumsuz yönde çok

[0:41:37.839] etkilendim. Bende otoimmün bir hastalık olan Sedef belirgin şekilde şiddetlendi.

[0:41:42.079] Sabin Hazan ki bence son derece parlak bir kadın. Bana şunu teşhis etti.

[0:41:45.359] Mikrobiyotamda çok önemli bir bakteri var. Bida ve bu bakteri bende sıfıra

[0:41:48.680] düşmüştü. Oysa sen de bilirsin. Ben yıllardır sağlıklı beslenmenin en güçlü

[0:41:52.319] savunucularından biriyim. Kendi söylediğini uygulayan biriyim. Kendi

[0:41:54.839] sağlığıma neredeyse takıntılıyım. Normalde bir fidanın bende bol miktarda

[0:41:58.000] olması gerekirdi. Sabine kendi araştırmalarıyla şunu da gösterdi. 2-3

[0:42:01.440] yıl boyunca yaptığı çalışmalarda hangi mekanizmayla olduğu tam net olmasa da

[0:42:04.800] Covid mRNA aşısının ve bazı ağır Covid vakalarının bifida seviyelerini sıfıra

[0:42:08.359] kadar düşürdüğünü ortaya koydu ve bu da başka şeyleri tetikliyordu. Bende

[0:42:11.599] depresyon yaşandığında, otoimmün sorunlar ortaya çıktığında elbette bunun

[0:42:14.680] başka nedenleri de vardı bunu biliyorum ama tabloya baktığında bağlantı çok

[0:42:17.599] netti. Yani ben de aynı teknedeyim. Aşıdan olumsuz etkilenmiş bir doktorum.

[0:42:21.520] Hem bununla mücadele ediyorum hem de kendimi iyileştirmeye çalışıyorum ve

[0:42:24.760] kendimi iyileştirirken şunu da yapıyorum. Eğer bir şeyin bende işe

[0:42:27.880] yaradığını görürsem ve bunun bilimsel bir karşılığı olduğunu düşünürsem bunu

[0:42:31.200] hastalarımla paylaşıyorum. Onu iki hafta sonra Los Angeles'ta

[0:42:34.920] göreceğim. Şimdi gelelim şu kolesterol meselesine. Sana da anlatmıştım. Ben 54

[0:42:40.079] yaşındayım ve gayet sağlıklıyım. LDL kolesterolüm biraz yüksekti. Yaklaşık

[0:42:44.920] 220 civarındaydı. Amerika'da beni yakından takip eden çok iyi doktorlarım

[0:42:49.760] var. bir ameliyat olacaktım. O yüzden efor testleri gibi bazı tetkikler

[0:42:54.280] yaptırmam gerekiyordu. Türkiye'de gerçekten çok iyi bir

[0:42:58.720] hastanede bir kardiyoloğa gittim. Değerlere bakar bakmaz bana hiçbir şey

[0:43:03.480] sormadan, nasıl yaşadığımı, ne yediğimi, başka hiçbir ayrıntıyı konuşmadan hemen

[0:43:09.079] statin kullanman lazım." dedi. New York'ta NYU'dan son derece tanınmış,

[0:43:14.720] kalp nakli yapan bir başka kardiyolog da sadece kolesterol değerine bakıp aynı

[0:43:19.520] sonuca vardı. Statin kullanmalısın. Ben tabii ki şu an kullanmıyorum. Yaptığım

[0:43:25.200] pek çok podcastte de farklı branşlardan doktorları dinledim. Kadın doğumdan

[0:43:29.599] rejeneratif tıbba, estetik alanında çalışanlara kadar birçok hekim

[0:43:34.079] statinlerin olumsuz yönlerinden bahsediyor. Erkeklerde cinsel sağlık

[0:43:38.839] sorunları, kadınlarda başka problemler ve daha pek çok yan etki. Kendi

[0:43:43.720] deneyimlerinden bunları anlatıyorlar. Eee o yüzden şunu sormak istiyorum. Bu

[0:43:48.559] kolesterol miti tam olarak nedir? Kardiyologların büyük bir kısmı neden

[0:43:53.599] kolesterolü mutlaka aşağı çekmeye çalışıyor? Ve biliyorum ki artık

[0:43:57.920] sağlıkta daha yeni, daha farklı bir bakış açısı var. Senin bakış açındaki

[0:44:02.720] hekimler bu konuya başka türlü yaklaşıyorsunuz. Bunu biraz anlatır

[0:44:06.480] mısın? Evet. Burada yine kısmen bir

[0:44:08.520] şartlanmışlık söz konusu. Bazı kardiyologların ve doktorların neden

[0:44:12.480] hala bu konuyu bu kadar ısrarla dayattığını anlamak için buraya bakmak

[0:44:16.079] gerekiyor. Bu büyük ölçüde finansal temelli bir tıp anlayışı. Statinlerin

[0:44:19.960] çoğu artık patent dışı olabilir ama kolesterol düşürme endüstrisi hala

[0:44:23.319] devasa bir alan. en az trilyon dolarlık bir sektör. Üstelik statinler dışında

[0:44:27.960] piyasaya çıkan yeni kolesterol düşürücü ilaçlar da var. Yani ortada çok büyük

[0:44:32.040] bir para dönüyor ama asıl mesele zihniyet ve inanç sistemi. Şunu herkesin

[0:44:36.119] çok net anlaması gerekiyor. Tıp kesin bir bilim değildir. Hatta buna bile

[0:44:40.000] yakın değildir. Fizik ya da kimya gibi düşünemezsin. Kanıta dayalı tıp

[0:44:43.559] hareketinin kurucusu kabul edilen David Secet'ın çok çarpıcı bir sözü vardır.

[0:44:47.640] Tıp fakültesinde öğrendiklerinin %50'si mezuniyetinden sonraki 5 yıl içinde ya

[0:44:52.200] geçerliliğini yitirmiş olacak ya da tamamen yanlış çıkacaktır. Sorun şu ki

[0:44:56.640] hangi yarısının yanlış olduğunu sana kimse söylemez. Onu kendin anlamak

[0:45:00.319] zorundasın. Kolesterol konusundaki tarihsel bakış açısı da tam olarak böyle

[0:45:04.000] oluştu. Ne kadar düşükse o kadar iyi. Yüksek kolesterol kalp hastalığının en

[0:45:08.200] önemli risk faktörüdür inancı yıllarca sorgulanmadan kabul edildi. Hatta

[0:45:12.359] Amerika'daki çok saygın bir kardiyologisinde

[0:45:16.079] yayımlanan ve başlığı mesele kolesterol aptal olan bir makalede şunu söyledi.

[0:45:20.440] Obez olabilirsin, diyabetik olabilirsin, hareketsiz bir hayat süren bir sigara

[0:45:24.240] içisi olabilirsin ama kolesterolün yeterince düşükse asla kalp hastalığı

[0:45:28.920] geliştirmezsin. Çok çılgın bir bakış açısı dem. Çok delice.

[0:45:32.359] Üstelik bunu yazan kişi en saygın tıp dergilerinden birinin editörü. Yani bir

[0:45:36.359] düşün bunu. Bu tam anlamıyla bir şartlanma. Neredeyse bir inanç sistemi.

[0:45:40.200] Adeta bir din gibi. Peki gerçekler bize ne söylüyor? Ben sana sadece kendi bakış

[0:45:44.319] açımı aktarabilirim. Kolesterol üzerine son 1015 yıldır yaptığım bağımsız

[0:45:48.280] analizlere dayanan bakış açımı. Bu konuda yazdım da insanlar isterse Asetin

[0:45:52.440] Free Life adlı kitabımda bunu çok daha ayrıntılı bulabilir. Ama özetle birkaç

[0:45:55.920] temel nokta var. Birincisi şu insanların büyük çoğunluğunda en geleneksel

[0:45:59.839] çalışmalara göre bile yüksek toplam kolesterol ya da yüksek LDL kalp

[0:46:03.359] hastalığı geliştirip geliştirmeyeceğini öngörmüyordu. Bu ancak çok uç durumlarda

[0:46:07.280] anlamlı bir belirteçti. Özellikle ailesel hiperlipidemi denen bir durum

[0:46:10.920] söz konusuysa zaten kolesterolün büyük bölümü genetiktir. Biraz oynayabilirsin

[0:46:15.040] ama LDL ve toplam kolesterol esas olarak genetik olarak belirlenir. Bu kişilerde

[0:46:19.559] LDL değerleri 250 300'lerin üzerine çıkabiliyor. En azından 190'ın çok

[0:46:23.359] üstüne. Ve bu kişilerde erken yaşta kalp hastalığı görülüyordu. Bir de bunun tam

[0:46:27.720] tersi var Esra. Genetik olarak çok düşük kolesterole sahip insanlar. Mesela

[0:46:31.359] toplam kolesterolü 150'nin altında olanlar. Bu kişiler genellikle kalp

[0:46:34.760] hastalığı geliştirmiyordu ama daha uzun yaşamıyorlardı. başka nedenlerle örneğin

[0:46:38.040] kanser gibi hastalıklardan hayatlarını kaybediyorlardı. Yani şuna vardılar.

[0:46:41.440] Madem uç değerlerde böyle bir tablo var, o zaman kolesterolü ilaçla düşürürsek

[0:46:45.119] kalp hastalığını önleriz diye düşündüler. Ama statinler ortaya

[0:46:48.319] çıkmadan önce kullanılan kolesterol düşürücü ilaçlarla yapılan ilk

[0:46:51.319] çalışmalar hiçbir fayda göstermedi. Randomize yani rastgele atamalı

[0:46:55.280] çalışmalar insanları yıllar boyunca izlediğinde şu ortaya çıktı. Kolesterol

[0:46:58.559] düşüyordu ama kalp krizleri düşmüyordu. Yani rakamları aşağı çekiyorsun ama kalp

[0:47:02.119] krizini engelleyemiyorsun. Buna rağmen araştırmacılar durup, "Bir dakika" dedi,

[0:47:06.040] "denuç doğru olamaz. Belki de yeterince

[0:47:09.200] düşürmedik." dediler. Sonra statinlerle birlikte bir miktar fayda görülmeye

[0:47:12.240] başlandı. Daha önce söylediğim gibi genel popülasyonda 100 kişide bir, daha

[0:47:15.680] önce kalp krizi geçirmiş kişilerde ise yaklaşık 39 kişide bir. Ve o noktada

[0:47:19.240] herkes şunu düşündü. Tamam mesele çözüldü, teori artık kusursuz, konu

[0:47:23.040] kapandı. Ama konuşulmayan çok şey vardı. Çünkü genetik olarak bir hastalığa

[0:47:26.800] yakalanmıyor olman bunun sebebinin mutlaka o genetik özellik olduğu

[0:47:29.680] anlamına gelmez. Asıl neden henüz fark edilmemiş bambaşka bir şey olabilir.

[0:47:33.559] Mesela genetik olarak kolesterolü düşük olan kişiler aynı zamanda metabolik

[0:47:36.599] açıdan çok sağlıklı olabilir. Tersi durumda geçerli olabilir. Yani sebep ile

[0:47:39.880] sonucu karıştırıyor olabiliriz. Ben bu konu üzerinde uzun yıllar ciddi şekilde

[0:47:43.440] çalıştım. Özellikle ailesel hiperlipidemi yani genetik kolesterol

[0:47:46.880] yüksekliği olan insanlara baktım. 2021 yılında iki kardiyolog meslektaşımla

[0:47:51.000] birlikte hakemli olarak yayımlanan bağımsız bir analiz yaptık. Statinleri

[0:47:54.599] de enjeksiyonla verilen yeni kolesterol düşürücü ilaçları da içeren toplam 35

[0:47:58.599] rastgele atamalı çalışmayı inceledik. Ve sorduğumuz soru şuydu. Kolesterol

[0:48:02.160] düştükçe ister düşük riskli ister yüksek riskli olsun insanların kalp hastalığı

[0:48:05.960] riski gerçekten azalıyor muydu? Üstelik bunlar ilaç şirketlerinin kendi yaptığı

[0:48:09.440] çalışmaların verileriydi. Buna rağmen kolesterol düşüşü ile kalp hastalığı

[0:48:12.720] arasında net bir ilişki bulamadık. Benim vardığım sonuç şu: Toplam kolesterolü ya

[0:48:16.480] da ilediyeliği düşürmeye odaklanmak tek başına anlamlı değil. Zaman kaybı gerçek

[0:48:20.160] bir fayda sağlamıyor. Bildiğimiz şey şu. Bir kişinin metabolik sağlığı yerindeyse

[0:48:24.240] kalp hastalığının en güçlü tetikleyicilerinden biri olan insülin

[0:48:26.520] direnci yoksa risk büyük ölçüde düşüyor. Bunu da esas olarak trigliseritlere ve

[0:48:29.720] HDL'ye bakarak anlarsın. Yani kolesterol profiline baktığında trigliseritlerin ve

[0:48:33.240] HDL'nin normalse LDL'nin yüksek olmasının tek başına bir sorun

[0:48:36.200] olmadığını neredeyse kesin olarak söyleyebilirsin. Benim yaklaşımım bu.

[0:48:39.200] Sonra ne mi yaparsın? Kişinin genel riskini hesaplarsın ve ardından oturup

[0:48:42.480] dürüst, bilgili bir konuşma yaparsın. Bu ilacın sana ne kazandıracağını, ne

[0:48:45.480] kazandırmayacağını açıkça anlatırsın. İlerlemenin doğru yolu bu. Ama bugün

[0:48:48.800] yapılan şey bana göre ciddi şekilde yanlış yönlendirilmiş bir yaklaşım.

[0:48:51.400] Üstelik artık başarısız olduğu da ortada. Mesela Avrupa'daki büyük nüfus

[0:48:54.520] çalışmalarına bakıldı. BMC'de yayınlanan verilerde statin reçetelerinin

[0:48:57.720] milyonlarca kişiye yaygınlaştırılmasının kalp hastalığından ölümleri azaltıp

[0:49:00.680] azaltmadığı incelendi. Sonuçta çok netti. Reçeteler arttı ama kalp

[0:49:03.960] hastalığına bağlı ölümlerde hiçbir azalma olmadı. Bunun bir nedeni de şu.

[0:49:07.400] Statinlerin gerçek faydasına baktığında randomize atamalı çalışmalardan çıkan

[0:49:10.640] tablo çok net. Yaşam süresine katkı açısından kalp hastalığı riski yüksek

[0:49:14.040] olan kişilerde bile 5 yıllık bir sürede sağladığı kazanç sadece 4 günü biraz

[0:49:17.119] geçiyor. Bunu Joe Rogan'a da söylemiştim. Yani etkisi son derece

[0:49:19.520] sınırlı bir ilaçtan bahsediyoruz. İnsanların bu küçük faydayı gerçekten

[0:49:22.359] bilmesi gerekiyor. Bunu bilerek statin kullanmak isteyen varsa elbette

[0:49:25.760] kullansın. Buna bir itiraz yok. Ama bu durum asıl önemli olan şeylerin gözden

[0:49:29.160] kaçmasına yol açmamalı. Beslenme, hareket, stres yönetimi gibi yaşam tarzı

[0:49:32.760] değişiklikleri arka plana itinmemeli. Ne yazık ki çoğu zaman olan tam olarak bu.

[0:49:36.440] Peki statin kullanmanın dezavantajları nelerdir? ayrıntılarına hakim değilim

[0:49:41.960] ama vücuttaki koenzim seviyelerini düşürdüğü gibi bir şey duydum.

[0:49:46.000] Ayık kafa izleyicileri için basitçe anlatırsam şunu söyleyebilirim. E

[0:49:50.319] statinler yorgunluk yapıyor çünkü mitokondri fonksiyonunu bozuyor. Artık

[0:49:53.680] iyi biliniyor ki 100 kişide bir ile 50 arasında değişen bir oranda tip 2

[0:49:58.040] diyabete neden olabiliyor. Bilişsel işlemlerle ilgili bazı sorunlar da

[0:50:01.440] görülebiliyor. İnsanlar zihinsel bulanıklık yaşayabiliyor. Mide bağırsak

[0:50:05.280] sorunları olabiliyor. Cinsel işlev bozuklukları görülebiliyor ve en sık

[0:50:08.760] karşılaşılanlardan biri de kas ağrıları. Benim görüşüme göre özellikle uzun süre

[0:50:12.880] statin kullanan insanların en az %20'si bir şekilde yan etki yaşıyor. Ama iyi

[0:50:17.040] haber şu Esra. Vakaların %99,9'unda bu durum tamamen geri döndürülebilir.

[0:50:21.640] Statini bıraktıktan ya da dozu azalttıktan birkaç hafta sonra bu

[0:50:24.400] belirtiler düzeliyor. Bu yüzden bunu her zaman bir deneme olarak görmek mümkün.

[0:50:28.200] Tabii ki ben hastalara gidip kendi başlarına ilacı bırakmalarını

[0:50:31.319] söylemiyorum. Mutlaka doktorlarıyla konuşmaları gerekir. Onlar için neyin

[0:50:34.599] doğru olduğuna birlikte karar verilmesi gerekir. Ama kendi hasta deneyimimde

[0:50:38.440] genelde gördüğüm tablo bu yönde. Peki beslenmenin kolesterol üzerindeki

[0:50:43.160] etkisi yüzde olarak ne kadardır? Abur cuburdan bahsetmiyorum tabii ki. Genel

[0:50:48.880] olarak sağlıklı olan, aşağı yukarı düzgün beslenen birini düşünelim.

[0:50:53.920] Beslenme kolesterol seviyeleriyle doğrudan ilişkili mi?

[0:50:58.000] Evet. Kolesterol profilini iyileştirmek açısından bakıldığında kalp hastalığını

[0:51:01.680] en çok etkileyen trigliseritleri ve HDL'yi düzeltmenin en etkili yolu düşük

[0:51:05.839] karbonhidratlı bir beslenmeye geçmek. Yani şekeri ve nişastayı tamamen

[0:51:09.480] çıkarmak. Ekmek yok, makarna yok, pirinç yok, patates yok, şeker yok, meyve suyu

[0:51:13.720] yok, bal yok. Sadece düşük şekerli meyveleri tüketebilirsiniz. Bunu 6 hafta

[0:51:17.960] boyunca uygular ve ardından açlık kolesterol değerlerine tekrar bakarsan

[0:51:21.680] büyük ihtimalle ciddi bir iyileşme görürsünüz. Bu arada şunu da ekleyeyim.

[0:51:25.480] Aynı beslenme şekli tansiyonu da düşürür ve tip 2 diyabeti geriletebilir ve hatta

[0:51:29.400] tamamen iyileştirebilir. Peki hedeflerin neler? Maha ve Meha yani

[0:51:33.480] hadi Amerika ve Avrupa'yı tekrar sağlıklı hale getirelim hareketleriyle

[0:51:36.480] insanlara ne tür değişimler kazandırmayı amaçlıyorsun?

[0:51:38.680] Şöyle anlatayım. Bence bu küresel bir hareket. Maha bunun sadece bir parçası,

[0:51:42.799] bir aracı ve tabii çok kıymetli ve arkadaşım Robert Kennedy Junor'ın

[0:51:46.599] yaptıklarıyla gerçekten gurur duyuyorum. Maha'nın içinde yer alan pek çok kişi de

[0:51:50.720] oldukça güçlü bir şekilde ses çıkarıyor. Ama bana göre mesele tek bir harekete

[0:51:54.520] bağlı kalmak değil. Hepimizin yapabileceği bir şey var. Bunun başlamış

[0:51:58.319] olması çok iyi ve pek çok açıdan yol açıcı olabilir. Ama asıl olan herkesin

[0:52:02.760] birlikte herkes için daha iyi bir sağlık anlayışını savunması. Benim açımdan

[0:52:06.839] bilgiyi insanlara ulaştırmanın farklı yolları var. Böyle podcastler bunlardan

[0:52:10.720] biri. Aslında benim en güçlü yanım işe başladığım yer yazmak. O yüzden daha

[0:52:14.839] fazla yazabilirim. Yakında yeni bir kitap yazma fikri de aklımda. Bunun

[0:52:18.880] yanında First Do Farm adlı bir belgesel film yaptım. Ana akım medyada ciddi

[0:52:23.400] şekilde sansürlendi. Ama buna rağmen IMDb'de bugüne kadar yapılmış en yüksek

[0:52:28.359] puanlı sağlık belgeseli oldu. 10 üzerinden 9,5 kaldı. First doarm

[0:52:32.920] nofarmfilm.com adresinden indirilebiliyor. Ama Esra asıl hedefimiz

[0:52:37.559] bunu bir üst seviyeye taşımak. Yani gerçekten büyük bir belgesel haline

[0:52:41.440] getirmek. Şu anda dinleyenler arasında ilgisi olanlar varsa yatırımcı arıyoruz.

[0:52:46.359] Etkisini en üst düzeye çıkarmak ve bu hikayenin bir sonraki bölümünü çekip

[0:52:50.520] Oscar kampanyası yapabilmek için yaklaşık 1 ile 3 milyon dolar arasında

[0:52:54.720] bir bütçeye ihtiyacımız var. Bu da şu anda üzerinde çalıştığımız konulardan

[0:52:58.760] biri. Bunun yanında bir yandan da kendimi iyileştirmeye odaklanıyorum.

[0:53:02.720] Özetle kafamdaki plan bu. Elbette mesajı elimden gelen her yolla yaymaya devam

[0:53:07.440] edeceğim. Konferanslarla, podcastlerle, kitaplarla, yapabildiğim her mecrada

[0:53:11.799] bunu sürdürmeyi planlıyorum. Asim, bu harika podcast için gerçekten

[0:53:16.640] çok teşekkür ederim. Açıkçası bunu yapmayı çok ama çok istiyordum. Çünkü

[0:53:20.880] söylediklerinin hepsine yürekten inanıyorum. Ben de çevremdeki insanlara

[0:53:24.640] aynı mesajı yaymaya çalışıyorum. Senin de söylediğin gibi sağlıklı olmak şunu

[0:53:29.640] yaptım, bunu yapmadım diye takıntı haline getirmek değil. Asıl mesele

[0:53:33.760] sağlığını genel olarak iyileştirmek. Çünkü önümüzde sürekli yeni

[0:53:37.359] olumsuzluklar çıkacak. Sonuçta insanız. Yarın başka bir ilaç, başka bir aşı ya

[0:53:42.799] da bu sağlığın için harika denilen yeni bir fikir daha karşımıza çıkacak. O

[0:53:47.400] yüzden insanların ne yaptıklarının gerçekten farkında olması gerekiyor. Bir

[0:53:51.400] şeye başlamadan önce kendi araştırmalarını yapmaları çok önemli.

[0:53:55.119] Bence işin özü bu. Bakınstütun başkanı Erik Verdi'nin bir

[0:53:59.440] konuşmasını dinlemiştim. Şunu söylüyordu. Artık doktorların

[0:54:02.680] hastalarıyla çok daha dikkatli ve özenli bir ilişki kurması gerekiyor. Çünkü

[0:54:06.760] ortada çok sayıda güçlü podcast var, yapay zeka var. İnsanlar kendi

[0:54:10.680] araştırmalarını yapıyor. Yani artık kimse doktora gelip sadece bunu yap

[0:54:14.799] dendi diye sorgulamadan kabul etmeyecek. Şunu da eklemek isterim Esra. Araştırma

[0:54:18.680] yapma sorumluluğu meselesinde herkesin imkanı aynı değil. Bazı insanların

[0:54:21.680] seçenekleri, kaynakları ve kendi kararlarını verme gücü diğerlerine göre

[0:54:24.799] çok daha sınırlı. Herkesin aynı bilgiye ulaşma şansı yok. O yüzden sadece herkes

[0:54:28.400] kendi araştırmasını yapsın deyip işi bireylere bırakamayız. Bizim aynı

[0:54:31.480] zamanda doğru yönlendirmeye ulaşamayan, ana akımda önüne konan bilgiye

[0:54:34.880] sorgulamadan güvenmek zorunda kalan insanlara da rehberlik etmemiz, onları

[0:54:38.119] koruyup kollamamız gerekiyor. Bu da bizim sorumluluğumuz. Yani evet bireysel

[0:54:41.440] farkındalık çok önemli ama iş sadece bireylerle bitmiyor. Başkalarına da

[0:54:44.280] yardımcı olmak zorundayız. Evet ve zamanını ayırdığın için çok

[0:54:46.720] teşekkür ederim. Vaktinin kısıtlı olduğunu biliyorum. Bu podcast için

[0:54:48.920] gerçekten teşekkür ederim. Çok teşekkür ederim Esra.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.