[0:00:00.000] İnsanlar seni Brian Johnson ile olan ilişkinizden tanıyor. Sadece bir bağlam

[0:00:05.040] vermek gerekirse onun organ ölçüm protokolünü yaratan kişi sensin. Aslında

[0:00:09.880] bu senin protokolün. Organlarınızın biyolojik yaşını anlamak

[0:00:12.759] için ölçmeniz gerekir. Longevity Escape Velocity teorisi çok teorik kalıyor ve

[0:00:16.960] ona ulaşıp ulaşamayacağımızı bilmiyoruz. Bu yaşlanmama hedefine

[0:00:20.439] ulaşabileceklerinden gerçekten eminler. Evet, herkes kendinden çok emin.

[0:00:24.199] Peki ya sen ne düşünüyorsun? Harika bir soru.

[0:00:27.320] Türkiye'desin. Dolayısıyla sana bu soruyu sormalıyım.

[0:00:30.679] Problem yaşadığın her sağlık durumu için başvurabileceğin en doğru uzmana

[0:00:34.640] erişimin var mı? Sence biyolojik yaşı tersine çevirip 100

[0:00:39.120] yaşına kadar yaşayabilecekler mi? Ben Esra Çavuşoğlu. 19 yıldır ayık bir

[0:00:45.399] hayat yaşıyorum. Bağımlılık hastalığı ile mücadelem beni beden ve

[0:00:49.120] performansımı iyileştirmek, hayat kalitemi arttırmak, daha sağlıklı ve

[0:00:52.600] uzun yaşamak için yeni yöntemler, cihazlar ve takviye ürünler araştırmaya

[0:00:56.520] yönlendirdi. Bağımlılık hastalığı, baya hacking ve longevity alanlarındaki kendi

[0:01:01.320] deneyimlerimden dünyadaki son gelişmelere, çığır açan girişimcilerden

[0:01:05.519] uzman akademisyenlere yıllardır yaptığım sohbetler artık her hafta Ayık Kafa

[0:01:10.240] podcastı. Bugün Ayık Kafa podcastte konuğum Brian

[0:01:14.320] Johnson'ın Project Blueprintini tasarlayan, veriye dayalı yaklaşımıyla

[0:01:18.000] tanınan Longevity hekimi Dr. Oliver Zolman, kendisiyle Lonevity'nin üç

[0:01:22.640] seviyesini temel yaşam tarzı ve risk azaltma, ileri düzey tedavi yaklaşımları

[0:01:27.320] ve organ bazlı gençleştirmeyi ele alıyoruz. Ayrıca biyolojik yaşı anlamlı

[0:01:32.040] şekilde geriye çevirmek gerçekten mümkün mü? Bugünkü kanıtlar ne söylüyor ve

[0:01:36.360] hangileri hala abartı ya da kanıtlanmamış iddia? Bunların tümünü

[0:01:39.799] tartışıyoruz. Eğer siz de eyleme dönüştürülebilir longevity stratejileri

[0:01:43.720] ile ilgileniyor, şu anda neler yapabileceğinizi, hangi gelişmeleri

[0:01:47.479] izlemeniz gerektiğini ve nelere şüpheyle yaklaşmanız gerektiğini merak

[0:01:51.079] ediyorsanız bu bölüm tam size göre. Ayık Kafan'ın bu bölümü Gedik Eğitim Vakfı

[0:01:56.280] katkısıyla sizlere ulaşıyor. 30 yılı aşkın süredir gençler, çocuklar ve

[0:02:01.399] kadınların eğitimine destek veren burslar, projeler ve sosyal çalışmalarla

[0:02:06.240] onların hayallerine ulaşmalarına imkan sağlayan Gedik Vakfı ile bu yolculukta

[0:02:10.720] birlikte olduğumuz için gurur duyuyoruz. Eğitime yatırım geleceğe yatırımdır. Siz

[0:02:16.080] de Ayık Kafaya konuk olan alanında dünya çapında başarılı uzmanlara isterseniz

[0:02:21.400] orijinal İngilizce kayıtlarıyla, isterseniz Türkçe çeviriyile ve tamamen

[0:02:26.040] ücretsiz şekilde ulaşmaya devam etmek için kanala abone olun, bölümlere yorum

[0:02:31.319] yazın, beğenin ve paylaşın. En güncel bilimsel verilere dayanan içeriklerimize

[0:02:36.680] ulaşmaya devam edebilmek için siz de böylece destek verin.

[0:02:40.640] Doktor Oliver Zolman Ayıkfa Podcast'e hoş geldin. Podcast'timizi online yerine

[0:02:46.480] stüdyomda yapıyor olmak harika. Buna bayılıyorum. Bu sezon ilk konuğum

[0:02:51.560] birlikte çalıştığın Patrick Sivil'dı ve işte senin gibi bir başka doktorla

[0:02:56.360] yeniden İstanbul'daki stüdyomda yapıyorum. Hoş geldin. Çoğu insan seni

[0:03:01.360] Brian Johnson'la çalışmalarından tanıyor. Bu konuya çok derinlemesine

[0:03:05.760] girmeyeceğim ama kısaca açıklamak gerekirse Brian Johnson'ın organlarının

[0:03:10.599] yaşını ölçme protokolünü geliştiren kişi sensin ve tabii ki herkesin de en çok

[0:03:15.680] merak ettiği doktorsun. İngilizsin ve de yaşına göre inanılmaz bir başarıya

[0:03:20.560] sahipsin. Gerçekten çok etkileyici. Ama biraz da senden bahsedelim. kim

[0:03:25.400] olduğunu, bu alanı seçmene neyin yol açtığını anlat bize. Çünkü belli ki

[0:03:30.480] insanları nasıl daha genç tutabileceğimizi keşfetme peşindesin.

[0:03:35.080] Evet. Aslında çok küçük yaşlardan beri biyolojiye ve bilime ilgi duyuyordum.

[0:03:40.319] tıp fakültesine girip sağlık sisteminin nasıl işlediğini ve sınırlarını bizzat

[0:03:45.799] görünce araştırmanın, araştırma fonlarının, stratejik yatırımların ve

[0:03:50.959] yeni ilaçların geliştirilmesinin ne kadar önemli olduğunu fark ettim. E

[0:03:56.239] sağlık sistemlerini iyileştirmek için yapılan bu çalışmaların değeri gerçekten

[0:04:01.280] orada sahada hissediliyor. Bu deneyimi doğrudan yaşamak bence teoriyle elde

[0:04:07.200] edilemeyecek kadar özel bir şey. En azından benim için bu süreç beni

[0:04:12.599] geleneksel doktorluk ya da aile hekimliği yerine klinik araştırmalar ve

[0:04:17.400] inovasyon alanına yönlendirdi. Sağlık sisteminin mevcut durumunu ve

[0:04:22.759] içindeki sorunları görünce sağlık hizmetlerini iyileştirmek için yeni

[0:04:28.479] şeyler yaratma fikrine doğal olarak kendimi çok yakın hissettim.

[0:04:33.039] Sen bir tıp doktorusun. Evet, tıp doktoruyum.

[0:04:38.600] Araştırma da yapıyor musun peki? Evet. Esas odağım organların bilimsel

[0:04:43.600] olarak kanıtlanabilir bir şekilde yeniden gençleştirilebileceğini

[0:04:48.759] göstermek. Geçen hafta sonu Türkiye'nin güneyinde bulunan Ahama Otel'de yaptığın

[0:04:54.880] sunumu dinleme fırsatım oldu. Sunumun gerçekten çok etkileyici, ilgi çekici ve

[0:05:00.639] düşündürücüydü. Her yönüyle harikaydı. 81 organ biyolojik yaşını ölçmeye

[0:05:06.160] odaklandığını fark ettim. Ama merak ediyorum neden özellikle 81 organ?

[0:05:13.039] Çünk ölçülebilecek organların hepsini saydım. Aslında 81 organ derken örneğin

[0:05:18.440] kasları da ayrı birer organ olarak sayıyoruz. Çünkü her kas kendi başına

[0:05:23.400] bir organ kabul ediliyor. Yani yaklaşık 81 farklı organ türü var. Hatta belki 82

[0:05:29.639] bile olabilir. Yakın zamanda bir tanesini eklemeyi unuttuğumu fark ettim.

[0:05:34.639] E bu sayı her iki cinsiyet için de geçerli. Yaşlanmayı organlar üzerinden

[0:05:39.039] ele almamızın nedeni şu. Biyolojik yaşı gerçekten anlayabilmek için organların

[0:05:44.319] yaşını ölçmek gerekiyor. Çünkü her organ farklı bir hızla yaşlanıyor ve bir organ

[0:05:48.720] belirli bir eşiği açtığında o organa özgü yaşa bağlı hastalıklar ortaya

[0:05:53.600] çıkıyor. Örneğin beyin belli bir yaşın üstüne çıktığında erken evre demans,

[0:05:57.960] hafif veya orta düzeyde bilişsel bozulma gibi sorunlar görülmeye başlıyor.

[0:06:03.400] Aynı şey cilt, kalp, böbrekler, bağırsaklar gibi diğer organlar için de

[0:06:07.560] geçerli. Longevity'yi üç farklı seviyeye

[0:06:11.319] ayırdığını biliyorum. İnsanların bu seviyelere göre uygulayabileceği

[0:06:15.880] yöntemler var. Bazıları şimdiden mümkün ama bazıları sanırım henüz araştırma

[0:06:21.120] aşamasında. Evet. Fikir şu: Longevity konusu o kadar çok değişkenin bir araya

[0:06:26.080] geldiği karmaşık bir alan ki bunu belli bir düşünce sistemi ve çerçeveye

[0:06:30.560] oturtarak sadeleştirmek gerekiyor. Benim oluşturduğum yapı da bu şekilde

[0:06:35.080] ilerliyor. Birinci seviye en fazla bilimsel kanıtla desteklenen

[0:06:40.120] uluslararası klinik standartlarda kabul görmüş yöntemleri kapsıyor. Yani

[0:06:46.160] dünyanın farklı sağlık sistemlerinde onaylanan uygulamalardan söz ediyoruz.

[0:06:51.240] Bu uygulamaların güzel yanı birbirini tamamlamaları tek başına etki etseler de

[0:06:56.599] bir arada uygulandıklarında çok daha güçlü sonuçlar veriyorlar. Eee ikinci

[0:07:01.520] seviye yaşa bağlı olmayan durumları eee 3üncü seviye ise yaşa bağlı hastalıkları

[0:07:07.919] kapsıyor. 3üncü seviyede ayrıca organ yaşının ölçülmesi gibi konular da yer

[0:07:14.440] alıyor. O zaman ilk olarak birinci seviyeden

[0:07:17.560] bahsedelim mi? Şu anda önümde görüyorum sigara, ruh sağlığı, egzersiz, kalori

[0:07:23.479] alımı, beslenme, vücut kitle indeksi, tansiyon, VO2 max, hormonlar, uyku,

[0:07:31.720] vitaminler, sosyal bağlantılar, hava kalitesi, alkol. Evet, bunlar uzun

[0:07:37.840] yaşamın temel taşları gibi görünüyor. Eğer bunların çoğunu doğru şekilde

[0:07:42.520] uygularsan ya da bazı zararlı alışkanlıklardan uzak durursan uzun

[0:07:47.599] yaşaman bekleniyor. Evet. Evet. Yani bunların çoğuyla ilgili

[0:07:51.720] elimizde onlarca yıllık kanıt var. Mesela sigaranın zararlı olduğunu 50

[0:07:55.840] yıldan uzun süredir biliyoruz. Egzersizin faydalı, beslenmenin de

[0:08:00.120] çeşitli şekillerde sağlığı desteklediğini yine uzun zamandır

[0:08:03.159] biliyoruz. Tüm bu faktörlerin hem yaşam süresini hem de sağlıklı yaşam süresini

[0:08:07.680] uzatabildiğini, birçok yaşa bağlı hastalığı önleyebildiğini ve hatta

[0:08:12.280] yaşlanma sürecini bir miktar yavaşlatabildiğini gösteren güçlü

[0:08:15.319] kanıtlar var. Senin konuşmanı dinlerken şunu düşündüm.

[0:08:19.800] Tamam, beslenmeden bahsetmiştin ama toksinlerden bahsetmedin. EMF

[0:08:26.080] radyasyonları, çevresel faktörler yani bizi etkileyen

[0:08:31.039] tüm bu diğer faktörler bunlar burada listelenmemiş.

[0:08:35.399] Aslında çevresel faktörler listede var. Daha aşağıda diş sağlığının hemen

[0:08:38.880] yanında. Ama bir şeyin birinci seviyeye dahil edilip edilmeyeceğine karar

[0:08:42.640] verirken şuna dikkat etmek gerekiyor. O faktör dünyanın farklı yerlerindeki

[0:08:47.040] birçok araştırma grubunun ve sağlık sisteminin verilerine göre gerçekten

[0:08:50.600] sağlık süresine ve yaşam süresine anlamlı bir katkı sağlıyor mu? Ayrıca

[0:08:54.399] yıllar boyunca hastalar üzerinde yapılan gözlemlerle, klinik deneyimlerle de

[0:08:58.600] destekleniyor mu? Yani bir faktörün birinci seviyeye girebilmesi için

[0:09:02.839] ortalama olarak yaklaşık 1 yıl kadar yaşam süresine veya sağlıklı yaşam

[0:09:07.200] süresine katkı sağladığına dair güçlü kanıt olması gerekiyor. Eee mesela

[0:09:11.240] egzersiz örneğini düşünelim. en az egzersiz yapan %20'lik kesimle en doğru

[0:09:16.200] şekilde en çok egzersiz yapan %20'lik kesimi karşılaştırdığında

[0:09:20.240] uzun vadede farklı toplumlarda, genetik yapılarda, etnik gruplarda ve sağlık

[0:09:25.440] geçmişlerinde yaşam süresi ve sağlık süresi arasında tutarlı yaklaşık 1

[0:09:29.880] yıllık bir fark görüyorsan işte o faktör birinci seviyede yer almayı hak ediyor.

[0:09:34.519] Temel longevity verilerini biraz daha derinden inceleyelim. Çünkü bazı şeyler

[0:09:39.720] artık neredeyse kesin kabul ediliyor. Mesela her gece 7 ila 9 saat uyumanın

[0:09:46.440] ideal olduğu söyleniyor. Bunun bilimsel bir dayanağı var mı? Sonuçta sen her

[0:09:51.800] şeyi ölçüyorsun. Evet, toplam uyku süresi önemli ama uyku

[0:09:56.279] bundan biraz daha karmaşık bir konu. Sadece toplam süreye bakmak uyku sağlığı

[0:10:00.560] için oldukça basit bir ölçüt. Bazı insanlar var ki, eee, genetik

[0:10:04.760] mutasyonları sayesinde uzun vadede gecede sadece 4 saat uyuyup gayet iyi

[0:10:09.720] hissedebiliyorlar. Ama biz genel yani toplum ortalamasından bahsediyorsak

[0:10:14.760] uykunun sağlık ve uzun yaşam üzerindeki etkisini anlamak için aslında beş kadar

[0:10:19.399] farklı uyku kalitesi göstergesine bakmak gerekiyor. Bunlardan biri toplam uyku

[0:10:24.079] süresi genelde 7 saat ve üzeri olması ideal kabul ediliyor. Ve bunun dışında

[0:10:29.640] dört gösterge daha var. Birkaçını hatırlamaya çalışayım. Birincisi haftada

[0:10:35.519] en az 5 sabah uyanıp kendini dinlenmiş hissetmek.

[0:10:40.200] Bu uyku kalitesinin en basit göstergelerinden biri. İkincisi uykuya

[0:10:46.320] dalmakta zorlanmamak. Yani haftada iki geceden fazla uykuya dalma güçlüğü

[0:10:52.120] yaşamamak. Üçüncüsü de benzer şekilde uyku sürdürme

[0:10:56.880] güçlüğü yaşamamak. Yani uykunun sık sık bölünmemesi.

[0:11:01.720] Bunun da haftada iki geceden fazla olmaması gerekiyor. Sonuncusu ise uyku

[0:11:08.000] ilacı kullanımının haftada iki geceden fazla olmaması. Burada ilaçların kötü

[0:11:14.760] olmasından değil çoğunun uyku kalitesini bozmasından ve uzun vadede diğer

[0:11:21.240] organlar üzerinde yan etkilere yol açabilmesinden bahsediyoruz. Peki

[0:11:26.320] kişinin genetik olarak uyku bozukluğu varsa ne yaparsın?

[0:11:31.560] Hangi tür olduğuna bağlı? Şimdi mesela bizi bir aile olarak ele

[0:11:35.040] alalım. Gerçekten bu konuda zorlanıyoruz. Her şeyi yapmaya

[0:11:38.279] çalışıyorum. Elimden geleni deniyorum ama uykum hep bölünüyor. Bu yüzden

[0:11:42.200] uyuyabilmek için biraz destek alıyoruz. Kullandığımız ilaçlar bağımlılık yapan

[0:11:46.839] türden değil. Çünkü ben bu tür ilaçları kullanamam ama yine de o kullandıklarım

[0:11:51.519] da sonuçta ilaç. Yani bu biraz artı eksi dengesi gibi ya. Hiç uyumayıp bunun

[0:11:57.360] olumsuz etkilerini yaşıyorum ya da ilaçla uyuyorum. Ama o zaman da sen

[0:12:01.600] diyorsun ki bu ilaçlar uzun vadede organlara zarar verebilir.

[0:12:06.399] Evet. Bu aslında tamamen kişiye, kullanılan ilaca, dozuna ve o beş

[0:12:12.000] kriterden diğer dördünü ne kadar yerine getirdiğine bağlı. Ayrıca uyku apnesi

[0:12:17.240] gibi başka bir durumun olup olmaması da önemli. Bunlar tabii genel üst düzey

[0:12:22.519] öneriler. Burada asıl önemli olan şu: Kullandığın ilacın etkileri senin için

[0:12:27.680] olumsuz mu yoksa faydalı mı ve vücudun buna nasıl tepki veriyor? Bu sorulara

[0:12:32.560] cevapların önemli. Eğer ilaç bazı riskler taşısa da sen onunla kendini iyi

[0:12:37.440] hissediyorsan ve o beş maddeden diğer dördünü sağlamana yardımcı oluyorsa o

[0:12:42.560] zaman işe yarıyor demek yanlış olmaz. Harika. Tamam. Gördüğüm kadarıyla bu

[0:12:47.320] konuda çok daha esnek ve analitik bir yaklaşımın var. Katı değilsin. Peki

[0:12:52.600] beslenme konusuna gelelim. Çünkü bu konuda bir sürü farklı görüş var. Kimisi

[0:12:56.240] vejetaryen ol diyor. Kimisi hayır vegan ol diyor. Biri bol protein al derken

[0:12:59.800] diğeri proteinden uzak dur diyor. Ama sen sonuçta her şeyi ölçüyorsun. Sence

[0:13:03.720] protein gerçekten zararlı mı? Proteine kesinlikle ihtiyaç var. Yoksa

[0:13:09.639] vücutta olumsuz sonuçlar ortaya çıkar. Beslenmede her besin türü makro

[0:13:15.519] besinler, mikro besinler hatta makrotoksinler ve mikrotoksinler

[0:13:19.720] diyebileceğimiz zararlı maddeler kendi içinde ayrı bir dünya. Her birini

[0:13:25.600] gerçekten anlamak ve kişisel duruma uygun şekilde uygulamak gerekiyor. Yani

[0:13:33.040] beslenme konusu son derece karmaşık. Hatta bir bakıma uykudan bile daha

[0:13:38.279] karmaşık diyebilirim. Ama longevity ile ilişkisi kanıtlanmış beslenme

[0:13:44.279] modellerine baktığımızda Alternative Healthy Eating Index 2010 öne çıkıyor.

[0:13:51.120] Bu model 10 temel beslenme alışkanlığını içeriyor. Yeterli miktarda sebze, meyve,

[0:13:58.000] kuru yemiş omega 3 ve omega6 almak, işlenmiş trans yağlardan kaçınmak. Ama

[0:14:05.519] tabii süt ürünlerinde doğal olarak bulunanlar hariç. onları tüketebiliriz.

[0:14:11.320] Fazla miktarda işlenmiş etten ve özellikle sodyum formundaki fazla tuzdan

[0:14:17.000] kaçınmak aslında oldukça basit bir prensibe dayanıyor. Bol sebze, meyve ve

[0:14:23.720] sağlıklı yağ tüketmek, işlenmiş gıdalardan uzak durmak. uzun vadeli

[0:14:29.720] araştırmalarda da bu tarz beslenmenin eee longevity ile en güçlü şekilde

[0:14:35.199] bağlantılı olduğu görülüyor. Yani üstelik artık bunu biyolojik yaş

[0:14:40.040] göstergelerinde örneğin epigenetik yaş ölçümlerinde

[0:14:44.880] giderek daha net bir şekilde gözlemliyoruz.

[0:14:48.560] Görüyoruz ki bu beslenme tipi klasik Akdeniz diyeti, tansiyon düşürmeyi

[0:14:53.959] hedefleyen daş diyeti ya da pesketaryen gibi diğer beslenme türlerine göre biraz

[0:15:00.360] daha fazla fayda sağlayabiliyor. Bu fark epigenetik yaş ölçümlerine göre ortaya

[0:15:06.040] çıkıyor. Ama tabii bunlar oldukça genel çıkarımlar. Yani birebir herkese

[0:15:12.320] uygulanabilir şeyler değil. Yani demek istediğim şu, senin yaklaşık 100 kadar

[0:15:17.639] danışanın olduğunu ve onlara hayatlarını şekillendirmede yardımcı olduğunu

[0:15:22.839] söylemiştin. Ve belli ki çoğu hatta belki hepsi organlarını daha sağlıklı

[0:15:28.240] hale getirmek, mümkünse de gençleştirmek istiyor.

[0:15:31.800] Evet. Eee, birinci seviyeye geri dönersek orada aslında daha genel bir

[0:15:35.880] bakış açısı var. Bu seviye için geliştirilen bazı ölçüm sistemleri var.

[0:15:40.399] bu sistemlerle kendine bir seviye, bir puanı çıkarabiliyorsun. Yani yaşam

[0:15:46.120] tarzındaki hangi alanların sağlık süreni ve yaşam süreni en çok etkilediğini

[0:15:50.800] somut şekilde görebiliyorsun. Mesela birinin beslenmesi gayet iyi olabilir

[0:15:55.639] ama bel kalça oranı kötü, VO2 max değeri düşükse o zaman hangi alana ağırlık

[0:16:01.959] vermesi gerektiğini kolayca belirleyebilirsin.

[0:16:04.959] Bu ölçüm sana adeta bir sıralama yapma imkanı veriyor. Yani şu alan sana en

[0:16:08.959] fazla faydayı getiriyor. Bu ikinci sırada, bu 3üncü sırada gibi. Sonra da

[0:16:13.360] kişiye özel bir plan oluşturup aynı anda birden fazla alanı iyileştirebileceğin

[0:16:18.680] pratik adımlar belirleyebiliyorsun. Tabii bir kişinin bu birinci seviyedeki

[0:16:22.639] tüm maddeleri eksiksiz yerine getirmesi çok nadir. Hatta sadece ilk beşini yani

[0:16:28.199] longevity'nin büyük beşlisi olan egzersiz, sigara, alkol, vücut ağırlığı,

[0:16:33.880] BMI'ı ve beslenmeyi tam anlamıyla uygulayanların oranı bile çok düşük.

[0:16:38.800] Amerika'da bu beşini doğru şekilde yapanlar nüfusun sadece %0,5'i yani

[0:16:43.600] yaklaşık her 200 kişiden biri. Yani bir kişinin birinci seviyedeki her şeyi

[0:16:47.440] eksiksiz uygulaması gerçekten çok ama çok nadir. Dünyada bunu tamamen yapan

[0:16:51.240] neredeyse hiç kimse yok. Muhtemelen binde bir kişi hatta belki ondan da azı

[0:16:54.680] tüm birinci seviye adımlarını tam olarak yerine getiriyor.

[0:16:56.800] Aslında bunlar temel şeyler. Öyle uçuk ya da aşırı zor şeyler değil.

[0:17:00.920] Evet. Herkes bu birinci seviyedeki bütün adımları uygulasa ortalama yaşam süresi

[0:17:06.240] muhtemelen en az 10 yıl daha uzun olurdu. Yani doğumdan itibaren mi yoksa

[0:17:12.120] mesela 40 yaşına gelip tamam artık bunların hepsini hayatıma dahil etmek

[0:17:17.120] istiyorum demek gibi mi? Evet tabii ki 80 yaşında başlamak çok

[0:17:20.760] ideal değil. Ne kadar erken başlarsan o kadar iyi. Ama bazı şeyler için de çok

[0:17:24.919] erken başlamak doğru olmayabilir. Mesela kalori kısıtlaması gibi konularda

[0:17:28.760] dikkatli olmak gerekiyor. Bunun gibi birkaç istisna daha var. Genel olarak ne

[0:17:32.679] kadar erken başlanırsa o kadar etkili olur. Hatta eğer bu alışkanlıklar

[0:17:36.600] çocuklukta kazanılırsa uzun vadede onları sürdürmek ve yaşam tarzının bir

[0:17:40.840] parçası haline getirmek çok daha kolay olur.

[0:17:43.440] Hepimiz aslında bunların hepsini hayatımıza dahil etmeye çalışıyoruz.

[0:17:49.720] Bazıları gerçekten kolay ama bazıları daha zor. Mesela ben 3 hafta sonra 54

[0:17:56.600] olacağım ve bu kavramlar 101 yıl önce bu kadar yaygın değildi. Peki senin

[0:18:02.880] gözlemlerine göre hem danışanlarında hem de diğer araştırmacılarda bu durum

[0:18:08.000] nasıl? birisi tüm bunları uygulamaya belli bir yaştan sonra başlarsa bazı

[0:18:14.440] biyolojik saatleri tersine çevirebilir ve 100 küsur yaşına kadar hiç

[0:18:19.400] hastalanmadan yaşayabilir mi? Gen tedavisi ve egzozomlar kök hücre terapi

[0:18:25.440] falan hiç yaptırmadan yani birinci seviye için 100 yaş oldukça

[0:18:31.039] iddialı olurdu. Bunu istatistiksel olarak hesaplamanın bir yolu var

[0:18:35.360] aslında. Ne zaman başladığınıza ve her alandaki geçmişinize bakarak tüm

[0:18:39.960] nedenlere bağlı ölüm oranı erileri üzerinden çıkarılabilir. Ama bunu şöyle

[0:18:44.320] düşünebilirsin. Mesela sigarayı ele alalım. Bu iyi bir örnek. Eğer eskiden

[0:18:48.880] sigara içtiysen, bırakmış olsan bile bu durum sağlık süreni ve yaşam süreni bir

[0:18:53.600] ölçüde kalıcı olarak etkiler. Yani artık ideal versiyonu yani sigara içmemeyi

[0:18:58.600] uygulasan bile geçmişteki etkileri tamamen silmek kolay değil. Aynı durum

[0:19:03.960] egzersiz, uyku ve diğer birçok faktör için de geçerli. Evet, erken başlamak en

[0:19:09.480] iyisi ama eğer yıllarca sigara içtiysen, egzersiz yapmadıysan ya da kötü

[0:19:14.799] beslendiysen, o zaman oluşan hasarı telafi etmek için birinci seviye

[0:19:19.240] dışındaki yöntemlere giderek daha fazla ihtiyaç duyuyorsun.

[0:19:22.640] Şimdi ikinci seviyeye gelelim. Çünkü bu konsept 2018'de yayınlanan bu ilk

[0:19:28.559] longevity Escape Velocity çalışmasına dayanıyor. Bu ikinci seviye yani orta

[0:19:34.360] seviye aslında uygulanabilir bir aşama mı ve şu anda zaten var olan yöntemleri

[0:19:40.200] mi kapsıyor? Evet. O çalışma aslında 2018'de

[0:19:45.240] Rejuvenation Research Journal adlı bilimsel dergide Obry de Grey'in

[0:19:50.280] editörlüğünü yaptığı bir yayında yeni bir tıbbi uzmanlık alanı önerisi olarak

[0:19:54.960] ortaya çıktı. Fikir şuydu. Tüm hastalık risklerini en üst düzeyde azaltmaya

[0:20:00.640] odaklanan yani sağlık süresini ve yaşam süresini maksimuma çıkaran özel bir tıp

[0:20:06.799] dalı aslında mevcut değil. Normalde bunun için yaşam tarzı hekimine,

[0:20:12.200] fizyoterapiste, beslenme uzmanına, farklı alanlardaki

[0:20:16.520] birçok uzmana ayrı ayrı gitmen gerekiyor ve bu süreci birleştirmek oldukça

[0:20:21.039] karmaşık. Oysa longevity escape velocity medicine denilen bu kavram tüm bunları

[0:20:27.320] bilimsel temelde bir araya getiren adeta uzun yaşamın yönetmeni olacak bir

[0:20:33.360] uzmanlık alanı öneriyor. Longevity Escape Velocity terimi ise şunu ifade

[0:20:38.960] ediyor. Sağlık hizmetlerinin her yıl yaşlanma hızını o kadar yavaşlatması ki

[0:20:45.480] sen bir yıl yaşlanırken tıp senin yaşam sürene bir yıl ekleyebiliyor hale

[0:20:51.000] geliyor. Yani yaşam süresi teorik olarak sınırsız bir hale geliyor. Bu noktada

[0:20:57.600] aslında yaşlanmayı tedavi etmiş oluyorsun. Tabii bu tamamen teorik bir

[0:21:02.120] kavram. Henüz bu noktaya ulaşılıp ulaşılamayacağı bilinmiyor. Belki 20 yıl

[0:21:07.080] sonra, belki 10 yıl sonra belki de yapay zeka çok ilerlerse sandığımızdan bile

[0:21:11.480] yakın olabilir. Ama senin bahsettiğin o isimlerin çoğu

[0:21:15.559] hatta birkaç tanesi daha bu hedefe 10 ya da 20 yıl içinde ulaşabileceklerine

[0:21:21.440] gerçekten inanıyor. 2045'ten önce gibi. Evet. Bu konuda

[0:21:27.000] herkes kendinden çok emin. Peki ya sen ne düşünüyorsun? Evet, son

[0:21:31.640] zamanlarda bu konuda büyük bir değişim oldu. Bence her şey önümüzdeki yıllarda

[0:21:36.760] ne kadar fazla 3ünc seviye tedavi geliştirebileceğimize bağlı. Yapay

[0:21:41.279] zekadan önce insanlar bu fikre çok daha şüpheyle yaklaşıyordu ama şimdi yapay

[0:21:46.440] zekanın hızla ilerleyişini ve geleceğe dair öngörüleri görünce biyoteknolojiye

[0:21:51.679] olan güven de arttı. Eskiden bu düşünceyi savunanlar neredeyse yok

[0:21:56.200] gibiydi. Şimdi ise bu oran 10 katına çıktı. Net bir veri olmasa da önümüzdeki

[0:22:00.080] birkaç 10 yıl içinde bunun gerçekten mümkün olduğuna inananların sayısının

[0:22:03.960] çok daha fazla olacağı kesin gibi görünüyor.

[0:22:08.080] Bu ikinci seviyede birincisi sağlık rolodeksiniz diyorsun. Bununla ne demek

[0:22:12.320] istiyorsun? Evet. Yani ikinci seviye sağlıkta yaşla

[0:22:15.400] ilgili olmayan ve birinci seviyede yer almayan tüm bu şeylerdir. Yani bu büyük

[0:22:19.000] bir ven şeması gibi. Burada her şeyi kapsamaya çalışıyorsunuz.

[0:22:22.360] Yaşla ilgili değil mi yani? Hayır, yaşla ilgili değiller.

[0:22:26.919] Peki bununla ne demek istiyorsun? Mesela genetik yapın, otoimmün

[0:22:30.760] hastalıkların, Covid geçirmiş olman, bir enfeksiyonun ya da cinsel yolla bulaşan

[0:22:35.799] bir hastalığın olup olmaması. İşte bunların hepsi senin health rolodex'inin

[0:22:40.120] bir parçası. Bunlar birçok insan için sağlığı etkileyen eee çok önemli

[0:22:44.760] faktörler ama yaşa bağlı değiller. Eee yani yaşlanmayla doğrudan ilişkili

[0:22:49.559] hastalıklar değil. Eee, health rolodex dediğimiz şey aslında şu anlama geliyor.

[0:22:54.559] Eee, kendi sağlık durumunla ilgili her konuda en doğru uzmana ulaşabiliyor

[0:22:59.039] musun? Elinin altında o kişiler var mı? Bu çok büyük bir mesele. Çünkü eğer

[0:23:03.760] bulunduğun alanda en iyi uzmanlardan birine erişimin yoksa tedavi sonuçların

[0:23:08.600] veya sağlık hedeflerine ulaşma ihtimalin ciddi biçimde etkilenebiliyor. Tıbbın şu

[0:23:13.240] anda karşılaştığı en büyük sorunlardan biri bu. eee İngiltere'de buna adres

[0:23:18.080] piyangosu deniyor. Yani yaşadığın bölgeye göre hangi uzmanlara

[0:23:21.799] erişebileceğin değişiyor. Bu da dünyanın en iyi uzmanının sunduğu tedavi düzeyine

[0:23:27.760] ulaşamamak anlamına geliyor. İşte bu yüzden güçlü bir health rolodex'e sahip

[0:23:32.520] olmak yani her durum için en iyi uzmanlara erişebilmek.

[0:23:36.600] sağlık sonuçlarını dramatik şekilde iyileştirebilir. İlginç bir şekilde

[0:23:41.360] yapay zeka bu sorunu çözmeye başlıyor gibi görünüyor. Bu da gerçekten umut

[0:23:45.720] verici. Peki sen nasıl yaşıyorsun? Teorik kısmı

[0:23:50.679] biliyorsun. Bunları kendi üzerinizde uyguluyor musun?

[0:23:57.600] Evet hem de çok. Ama bazı şeyler diğerlerinden çok daha zor olabiliyor.

[0:24:02.159] Özellikle ben eee Tıp Fakültesi'nin 1. yılında yani 2012'de yaklaşık 12 yıl

[0:24:08.000] önce bir omurga sakatlığı geçirdim. Bu da bana kronik kas iskelet sistemi

[0:24:12.720] sorunları bıraktı ve hala bunları çözmeye çalışıyorum. Eee yani birinci

[0:24:16.400] seviyeyi başta basit sanıyorsun ama sonra fark ediyorsun ki eee teoride

[0:24:21.279] kolay gibi geliyor. Spor yaparım iyi beslenirim diyorsun ama uygulamada o

[0:24:25.600] kadar da basit değil. Ama iş uygulamaya geldiğinde yani birinci seviyedeki her

[0:24:28.960] şeyi birebir reçeteye uygun şekilde yapmaya çalıştığında o zaman bunun ne

[0:24:32.440] kadar zor olduğunu anlıyorsun ve neden insanların sadece %1'inin bunu tam

[0:24:35.720] anlamıyla uygulayabildiğini fark ediyorsun.

[0:24:37.840] Peki Oliver, senin danışanlarınla ilgili detaylara girmek istemediğini biliyorum.

[0:24:43.159] O yüzden beni örnek alabilirsin. Çünkü kimleri tedavi ettiğini daha ayrıntılı

[0:24:48.159] öğrenmek isterdim. Ama bunun gizli olması gerektiğini biliyorum. Mesela ben

[0:24:53.159] sana geldim diyelim. 13 yıllık bir madde geçmişim var. Muhtemelen senin bazı

[0:24:59.000] danışanların da bir gün uyanıp uzun ve sağlıklı yaşamak istiyorum dediklerinde

[0:25:04.799] benzer sorunlar yaşamıştır. Uyku sorunları, beslenme sorunları, stres

[0:25:10.440] vesaire. Gerçekten mesela 47 yaşında birinin 2 yıl içinde her organını

[0:25:17.240] tersine çevirip 40 37 hatta 18 yaş seviyesine getirmek ne kadar gerçekçi?

[0:25:23.240] Böyle bir teknoloji var mı? Hayır. Bu mümkün değil.

[0:25:27.760] Peki birinci seviyedeki her şeyi tam tahmine doğru yapsanız bile mi?

[0:25:30.880] Birinci seviyedeki her şeyi eksiksiz yapsam bile evet bu yaşlanmayı bir nebze

[0:25:34.520] yavaşlatır ama seni 90 yaşın üzerine sağlıklı bir şekilde taşır diye kesin

[0:25:38.720] bir şey yok. Ama evet ilginç olduğunu düşünebileceğiniz bir örnek telomeraz

[0:25:43.559] gen terapisidir. Bu yüzden izleyicilere telomerlerin ne olduğunu biraz

[0:25:47.520] anlatalım. Şimdi kromozomlarınızın ucundaki bu kapaklar hücrelerinizdeki,

[0:25:52.520] çekirdeğinizdeki DNA'dır. Bu kapaklar kromozomları korur ve hücre her

[0:25:57.640] bölündüğünde kısalır. Sonunda o kadar kısalırlar ki hücreler hasar görür ve

[0:26:02.720] belirli yaşlanma hasarları meydana gelir. Kanser olabilir ya da zombi

[0:26:07.279] hücreleri ya da yaşlanmaya bağlı diğer birçok hasar türü oluşabilir.

[0:26:11.960] telomerleri uzatarak deney farelerinin potansiyel olarak %4050 kadar daha uzun

[0:26:18.320] yaşamalarını sağlayabilecek kanıtlar vardır. Tabii eğer tedaviyi doğru

[0:26:22.720] şekilde doğru organ hedeflemesiyle yaparsanız ve bu telomeraz gen

[0:26:27.039] terapisini yaklaşık 10 yıl önce insanlarda da yapmaya başladık. Bu arada

[0:26:31.360] telomeraz telomerleri uzatan enzimdir. Bunu son 10 yıldır mı yapıyorsun? Bazı

[0:26:37.240] doktorlar bunu yapıyor. Çoğunlukla Patrick Seville ve birkaç kişi daha.

[0:26:42.760] Evet. Bill Andrews'la röportaj yapmıştım.

[0:26:45.679] Evet kesinlikle. O da Telomerler alanında çalışıyor. Ama görüyoruz ki

[0:26:49.600] Telomeras gen terapisiyle bile Telomerlerin sadece birkaç yılda 70 yaş

[0:26:53.640] ortalamasından 20 yaş ortalamasına [ __ ] gibi bir şey söz konusu değil.

[0:26:57.679] Bu aslında oldukça yavaş ilerleyen bir süreç. Üstelik aynı kişinin farklı

[0:27:01.440] organlarında bile bu süreç farklı işliyor ve kişiler arasında da

[0:27:04.960] değişiklik gösterebiliyor. Bir vaka çalışmasında Telomeraz gen tedavisi ile

[0:27:09.799] Telomerlerinin her yıl yaklaşık 7 yıllık bir gençleşmeye denk gelecek kadar

[0:27:13.480] uzadığı görülmüş ve 10 yıllık bir süreçte yani 5 yıl boyunca bu devam

[0:27:17.760] ettiğinde 7 ile 5'i çarptığında Telomerlerin bu belirli organda yaklaşık

[0:27:22.200] 35 yıllık bir gençleşmeye eşdeğer bir uzama gösteriyor. Bu nedenle aslında

[0:27:26.919] oldukça yavaş ilerleyen ama bir o kadar da ilginç bir süreç.

[0:27:30.000] Yani bunu sormamın nedeni şu. Ben izleyicilerime karşı dürüst ve samimi

[0:27:34.360] olmaya çalışıyorum. Onlar da bana gerçekten güveniyor. Bu yüzden konulara

[0:27:39.080] mantık çerçevesinde yaklaşmak istiyorum ve insanların internetteki tüm o

[0:27:44.039] influencerların etkisinde kalmasını istemiyorum. Mesela biri çıkıyor.

[0:27:48.080] Diyelim ki 65 yaşında ama biyolojik yaşım 45, sonra 35

[0:27:53.519] diyor. Böyle söyleyen o kadar çok kişi var ki. Hatta bazıları organ ölçüm

[0:27:59.080] yapıyor. Açık konuşmak gerekirse ben de çoğu şeyi yapıyorum. Hatta ikinci seviye

[0:28:03.880] dediğimiz uygulamalara kadar geldim. Belki 3. seviyeye geçmedim ya da kontrol

[0:28:08.919] etmedim ama muhtemelen oradan bir şeyler yapıyorumdur. Yine de bu biyolojik yaş

[0:28:14.480] testlerinden ben kendimde bir gençleşme görmüyorum. O yüzden açıkçası bana çok

[0:28:20.440] inandırıcı gelmiyor. Şöyle düşün. Bu insanların bazılarının alkol aldığını

[0:28:26.240] görüyorum. Bense son 19 yıldır ne alkol ne de herhangi bir madde kullanıyorum.

[0:28:32.279] Kan serum değerlerime dikkat ederim. Spor yaparım. sağlıklı beslenirim. O

[0:28:37.120] yüzden seni dinleyen insanlara bu biyolojik yaşım şu kadar söylemleriyle

[0:28:42.679] ilgili nasıl bir mesaj vermek istersin? Evet, bence de kimse bunu gerçekten

[0:28:48.519] ciddiye almıyor. İnsanlar böyle şeyleri söylerken çok da önemsemiyorlar ki bu

[0:28:53.080] aslında iyi bir şey. Çünkü çoğu zaman tam anlamıyla palavradan ibaret.

[0:28:56.480] Özellikle kan testleriyle yapılan biyolojik yaş ölçümlerinde durum böyle.

[0:29:00.200] Aynı testi defalarca yaptırıp iyi çıkan bir sonucu seçmek mümkün. Sonra da

[0:29:04.799] biyolojik yaşım şu kadar genç diye paylaşabiliyorlar. Bu konuda yani

[0:29:08.760] biyolojik yaş ölçümü ve raporlamasında hatta bilimsel makalelerde bile hala

[0:29:13.039] ciddi istatistiksel hatalar yapılıyor. Bu yüzden ben de buna karşılık olarak

[0:29:17.399] biyolojik yaş testi kriterleri adını verdiğim bir sistem geliştirdim. Bu

[0:29:21.679] sistem bir test sonucunun gerçekten güvenilir sayılabilmesi için karşılaması

[0:29:25.799] gereken 15 istatistiksel ya da biyoistatistiksel ölçütten oluşuyor. Hiç

[0:29:29.880] histe eee eğer bir test bu kriterlerin hepsini karşılıyorsa mükemmel, çoğunu

[0:29:35.559] karşılıyorsa iyi, daha azını karşılıyorsa da bir alt dereceye

[0:29:39.480] düşüyor. Yani bir tür puanlama ya da derecelendirme sistemi var.

[0:29:43.279] Sanırım bir barodun var. Yani web sitene yönlendiren şu bağlantıdan mı söz

[0:29:47.799] ediyorsun? Evet. Bunu web sitesine koyacağım. Şu

[0:29:51.000] anda orada yok. Çünkü konu oldukça teknik. Ama bu alanda gerçekten uzman

[0:29:56.159] eee birkaç doktora sahibi eee kişi tarafından incelenip onaylandı. Yani

[0:30:00.440] kısacası iyi bir biyolojik yaş testi yapmak istiyorsan bu kriterleri

[0:30:04.600] karşılaması gerekiyor. Eee aksi halde açıkçası pek güvenilir sayılmaz.

[0:30:08.640] Yani sen sitende testten bahsediyorsun. İnsanlardan ya da nelere dikkat etmeniz

[0:30:11.919] gerektiğinden bahsetmiyorsun. Biyolojik yaş testleri ile ilgili ilk dikkat

[0:30:15.640] edilmesi gereken şey ölçümün biyofiziksel olarak doğru yapılması ve

[0:30:19.519] sonuçların da doğru şekilde raporlanmasıdır. Ki bunu neredeyse kimse

[0:30:23.480] yapmıyor. Genelde bu testlerin sunuluş biçimi oldukça rahatsız edici oluyor.

[0:30:27.799] Ama evet bundan sonra asıl soru şu oluyor. İnsanlar farklı tedaviler

[0:30:32.519] uyguladıklarında bundan ne bekleyebilirler? Birinci seviye tedavide

[0:30:36.559] yaşınızı biraz tersine çevirebilirsiniz. Eğer biyolojik yaşın gerçek yaşından

[0:30:41.120] biraz daha yüksekse ve bunu biraz aşağı çekebiliyorsan mesela 40 yaşındaki

[0:30:46.600] birini %10 kadar daha genç hale getirmek mümkünse bu zaten oldukça iyi bir sonuç

[0:30:52.080] sayılır. Eee bunu anlamanın yolu e birinci seviyedeki uygulamalardan

[0:30:57.000] alınabilecek en yüksek faydaya ve bunun toplumdaki ortalama yaşam süresiyle

[0:31:01.799] nasıl kıyaslandığına bakmaktır. en iyi ihtimalle birinci seviye uygulamalarla

[0:31:07.240] yaklaşık %10 civarında bir gençleşme ya da yaşlanmayı yavaşlatma etkisi elde

[0:31:12.760] edilebilir. Ama bu bile gerçekten kayda değer bir sonuçtur. Çünkü bu seviyede

[0:31:18.559] yaşanan değişim sadece gençleşme ile sınırlı kalmaz. Yaşam kalitesi çok daha

[0:31:24.080] fazla artar. yıllarca süren sağlık sorunları, diyabet, hareketsizlik gibi

[0:31:29.279] durumlar yerini yaşamın sonunda yaşanabilecek kısa bir sağlık düşüşüne

[0:31:33.600] bırakır. Asıl etkileyici olan da bu. Sağlıklı yaşam süresinin uzaması. Bunu

[0:31:39.399] kimse inkar edemez. Ama biyolojik yaşı gerçekten geri çevirmek istiyorsan o

[0:31:44.679] zaman bu verilere bakmak ve daha ileri seviye tedavilere geçmek gerekir.

[0:31:49.360] Örneğin biz kalbin emarı taramasını yapıyoruz. Ardından yapay zekayile

[0:31:55.080] kalpteki 200 farklı bölümü analiz edip biyolojik yaşı hesaplıyoruz. Bu durumda

[0:32:00.360] birinci seviye uygulamalarla en fazla %1020 oranında bir gençleşme

[0:32:05.480] sağlanabilir. Fakat yaşlanma süreci yine devam eder. Kalp hastalıkları gibi pek

[0:32:10.240] çok sağlık riskini ortadan kaldırmak için 3ünc seviye tedaviler yani organ

[0:32:14.799] yenileme ya da farklı gençleştirme yöntemleri gerekir.

[0:32:17.720] Organ yenileme konusu belli ki bu işin anahtarı olacak. Doktor Elizabeth

[0:32:21.600] Yört'la yaptığım bir röportajda o da şunu söylemişti. Gerçekten çok uzun bir

[0:32:25.880] yaşam hedefine ulaşmak istiyorsak bir noktadan sonra organ değişiminin kolay

[0:32:30.720] ve erişilebilir hale gelmesi gerekiyor. Evet, bence de harika bir fikir. Sanırım

[0:32:35.279] dün Amerika'da domuz böbreği nakli denemelerine onay verildi. Birkaç yıl

[0:32:40.360] önce akciğerle ilgili benzer bir çalışma yapılmıştı. Hatta domuzun içinde insan

[0:32:45.440] akciğeri geliştirilip daha sonra bu akciğerin insana nakledildiği ilk

[0:32:49.399] denemeyi gerçekleştirdiler ve bildiğim kadarıyla o kişi hala yaşıyor. Hatta bu

[0:32:54.519] nakil hayatını kurtardı. Benzer şekilde bu organlar biyoreaktörlerde de

[0:32:59.519] üretilebiliyor. Hatta genetik olarak kişinin kendi organlarından bile daha

[0:33:03.919] gelişmiş hale getirilmeleri mümkün. Üstelik bu organlar adeta fabrikadan

[0:33:08.600] yeni çıkmış gibi oluyor. Yani biyolojik yaşları sıfır ya da çok genç kabul

[0:33:13.320] ediliyor. Yani uyku, sigara içmemek gibi klasik şeylerden bahsetmiyorum ama

[0:33:18.880] diyelim ki herkesin erişebileceği uygulanabilir ya da beş etkili yöntem

[0:33:24.279] nedir? Gen terapisi gibi ileri seviye şeyler hariç. Tabii insanların gerçekten

[0:33:30.639] fark yaratabilecek, sağlığını belirgin biçimde iyileştirecek birkaç şeye

[0:33:35.960] odaklanması gerekse bunlar neler olurdu? Evet. Yani ortalama bir insandan

[0:33:41.639] bahsediyoruz. Dediğin gibi burada diyet ya da sigara gibi konuların ötesine

[0:33:46.120] geçmek gerekiyor. Birinci seviyede şu anda yapmadığınız

[0:33:50.519] şeyleri düşünmek önemli. Hangi alışkanlıkları uygularsanız diğer

[0:33:55.679] birinci seviye adımlar da aynı anda otomatik olarak iyileşir. Çünkü bazıları

[0:33:59.360] birbirine bağlı. Hatta bazen tek bir şeyi değiştirdiğinizde farkında olmadan

[0:34:04.159] üç şeyi birden yapmış oluyorsunuz. Peki ne tür egzersizlerden ve ne kadar

[0:34:08.240] yapmaktan bahsediyoruz? Çünkü ben Bill Andrews'la olan programda kendisi açıkça

[0:34:13.919] özellikle aşırı egzersizin telomer kaybını artırabileceğini vurgulamıştı.

[0:34:19.040] Yani fazla kas çalışması, aşırı yoğun antrenmanlar ya da yüz bölgesine yapılan

[0:34:24.079] fazla estetik müdahaleler gibi şeylerin telomerleri olumsuz etkileyebileceğini

[0:34:29.240] söylüyordu. Yani ne kadar egzersizden bahsediyorsun?

[0:34:32.040] Hafif, orta ve yoğun egzersiz türleri var. Esneklik, kuvvet ve kardiyovasküler

[0:34:37.159] egzersizler de var. Yani bunların hepsinden yeterince yapmak gerekiyor.

[0:34:41.399] Dünya Sağlık Örgütün'nün önerdiği egzersiz kılavuzları bu konuda iyi bir

[0:34:45.119] rehber. Bu aslında birinci seviye önerilere oldukça benziyor ama burada

[0:34:48.800] longevit ile ilgili bilimsel literatüre biraz daha yakından bakıyoruz. Haftada

[0:34:52.399] birkaç kez kuvvet antrenmanı yapmak gerekiyor. Bu da toplamda birkaç saate

[0:34:55.639] denk gelir. Hatta sadece bir saat bile yapsan oldukça etkili bir sonuç elde

[0:34:59.079] edersin. Kardio açısından bakarsak ideal olan bolca zone 2 antrenmanı yapmak.

[0:35:04.119] Yani kalp atış hızının hem metabolik hem de kardiyovasküler fayda sağlayacak

[0:35:09.280] aralıkta olduğu egzersizler. Bu tür antrenmanlar VO2 max değerini artırır,

[0:35:14.520] egzersiz kapasitesini geliştirir ve yaşlanmayla ilişkili biyolojik

[0:35:18.800] süreçlerde olumlu değişimler yaratır. Genelde bu kalp atış aralığı kişiye göre

[0:35:23.599] değişir ama ortalama 110 ila 130 civarındadır. Burada Bil'in de

[0:35:29.400] bahsettiği önemli nokta şu: Fazla yoğun, aşırı zorlayıcı egzersizler vücuda

[0:35:34.640] gereksiz yük bindirir ve yaşlanma açısından bakıldığında bu süreci

[0:35:38.680] hızlandırabilir. Yani aslında egzersiz performansı açısından da zone 2

[0:35:43.359] antrenmanı yapmak çok faydalı. Haftada saatlerce zone 4 ya da zon 5

[0:35:48.240] seviyelerinde çalışmaya hiç gerek yok. Ama bazı mesleklerde bu kaçınılmaz

[0:35:52.599] olabiliyor ve bu da yaşlanmayı hızlandırma riski taşıyor. Çünkü vücut

[0:35:56.359] fazla uyarılıyor. Yine de bundan az miktarda yapmak iyi olur. Güvenli bir

[0:36:00.960] şekilde yapılan yüksek yoğunluklu egzersizler, kısa süreli sprintler

[0:36:04.440] faydalıdır. 80 yaşında birinin bile kısa mesafe koşabiliyor olması harika bir

[0:36:09.640] şeydir. Yr ama her şey dengede olmalı. eee, çok ağır kilolarla çalışmak ya da

[0:36:17.400] aşırı kuvvet antrenmanı yapmak da iyi değil.

[0:36:23.040] Yani senin odağın daha çok egzersiz gibi görünüyor. Egzersiz önemli tabii. Peki

[0:36:28.319] yağ kalori kısıtlaması bu konuda da oldukça ilgili olduğunu düşünüyorum.

[0:36:32.800] Evet, kalori kısıtlaması hala önemli ama bence artık yerini yavaş yavaş başka

[0:36:37.200] şeylere bırakıyor. Özellikle Muncaro bu konuda öne çıkıyor. Yıllardır bilim

[0:36:41.560] insanları kalori kısıtlamasının etkilerini yansıtacak yöntemler bulmaya

[0:36:45.119] çalıştı. Kron hastalığı kalori kısıtlaması ve beslenme üzerindeki

[0:36:48.960] biyokimyasal yolları inceleyip bu mekanizmaları ilaçlarla benzer şekilde

[0:36:53.359] yeniden oluşturmayı denediler. Ama şimdi GLP1 ilaçlarıyla bu etkiyi doğrudan elde

[0:37:00.160] etmek mümkün hale geldi ve artık elimizde bu ilaçların yaşlanmayı

[0:37:04.280] yavaşlatma ve genel sağlık üzerinde olumlu etkiler yarattığına dair uzun

[0:37:09.160] vadeli kanıtlar da birikmeye başladı. söylesene sen bir doktor olarak

[0:37:13.800] neredeyse tüm organları ölçüyorsun ya da en azından şimdi bahsedeceklerimi.

[0:37:19.240] Çünkü pek çok önemli doktoru konuk ettim ve çoğu CLPI 1 ilaçlarının büyük

[0:37:23.839] hayranıydı. Hatta bazıları bu ilaçların tüm organlardaki enflamasyonu azalttığı

[0:37:30.240] için longevity için en etkili ilaç olabileceğini söylüyor. Ama bir de karşı

[0:37:35.640] görüş var. Bazı doktorlar ve uzmanlar bu ilaçların kansere, tiroid sorunlarına ya

[0:37:41.880] da başka yan etkilere neden olabileceğini iddia ediyor. Sen

[0:37:46.599] organları birebir ölçtüğünde GLP1 kullanımına bağlı herhangi bir olumsuz

[0:37:52.000] etki görüyor musun? Eğer görüyorsan bu etkiler belli bir dozun ya da kullanım

[0:37:57.280] düzeyinin üzerinde mi ortaya çıkıyor? Evet. Mesela iki etaplı iştah dediğimiz

[0:38:02.960] bir durum var. Bu da artık giderek daha yaygın hale geliyor. Yani Manjar'an

[0:38:07.960] bahsediyorum. Evet. Markası bu. Ozenpik ya da semaglutide birinci nesil

[0:38:13.200] ilaçlardı. Manjaro 2inci nesil olarak çıktı ve Retatruti ise 3ünc nesil ilaç

[0:38:19.440] olarak gelecek yıl piyasaya çıkacak. Ama şu davranışsal iştah dediğimiz bir durum

[0:38:26.960] var. Bu da giderek daha yaygın hale geliyor. Bazı insanlar 2,5 miligramlık

[0:38:33.319] bir dozla sadece tek bir enjeksiyon yaptıklarında bile iştahlarının

[0:38:37.960] azaldığını ve kilo vermeye başladıklarını söylüyor. Tabii ki

[0:38:41.880] kullanmamaları için belirli bir tıbbi engel bulunmuyorsa örneğin aktif

[0:38:45.599] pankreas iltihabı veya bazı tür pankreas hastalıkları gibi durumlar gibi. Bu

[0:38:50.720] ilaçlar bazen riskli olabilir ama bir gün kalori kısıtlaması yapmak kimseye

[0:38:55.079] zarar vermez. Buradaki esas mesele doz. Genellikle 2,5 miligram en düşük ya da

[0:39:00.920] başlangıç dozu olarak kabul edilir. Ancak artık elimizdeki veriler daha

[0:39:05.640] düşük dozların da yeterli klinik fayda sağlayabileceğini ve semptomlar

[0:39:09.760] açısından daha az yan etki görülebileceğini gösteriyor. Böylece çok

[0:39:14.240] nadir de olsa rastlanan pankreas hasarı gibi ciddi komplikasyonların önüne

[0:39:19.520] geçmek mümkün olabilir. Bu nedenle 1.25 25 miligram ya da yarım miligram gibi

[0:39:25.800] çok düşük mikrodozlarda kullanım hem etkili hem de daha güvenli bir seçenek

[0:39:30.720] olabilir. Çünkü bazı insanlar gerçekten kilo veremiyor. Özellikle de vücut

[0:39:34.880] yağını azaltmakta zorlanıyor. Bu CLP1 ilaçları onlar için adeta hayat

[0:39:40.520] kurtarıcı olabiliyor. Bence bu ilaçlar doğru şekilde kullanıldığında son derece

[0:39:45.720] faydalı. Üstelik zamanla onlar hakkında çok daha fazla bilgi sahibi olacağız. Şu

[0:39:51.160] anda bile uzun vadeli takip çalışmalarından gelen oldukça umut

[0:39:55.760] verici veriler var. Ama zamanla bu ilaçlar hakkında çok daha fazla şey

[0:39:59.839] öğreneceğiz. Hangi dozun en uygun olduğunu, yan etkilerin nasıl

[0:40:03.079] azaltılabileceğini ve gerçekten kalori kısıtlamasına benzer bir etki gösterip

[0:40:06.760] göstermediğini daha iyi anlayacağız. Eee aslında bu ilaçlar tam anlamıyla kalori

[0:40:11.160] kısıtlaması etkisi yaratmıyor. Çünkü kalori kısıtlaması dediğimiz şey zaten

[0:40:14.800] normal vücut kitle indeksine, normal yağ oranına ve kas kütlesine sahip. eee

[0:40:19.599] metabolik olarak sağlıklı kişiler üzerinde uygulanıyor. Klasik kalori

[0:40:23.079] kısıtlaması çalışmalarında zaten sağlıklı bireylerde kalori alımı

[0:40:26.680] azaltılıyor ve buna rağmen olumlu etkiler görülüyor. Şimdi merak edilen

[0:40:30.240] şu, sağlıklı bir kişiye GLP ilaçları çok düşük dozda yani 2,5 miligramın altında

[0:40:36.079] verilirse benzer faydalar sağlanabilir mi? Bu çok ilginç bir araştırma olurdu.

[0:40:40.280] Bu mümkünse eee etkisi inanılmaz güçlü olabilir. Eee böyle bir sonuç yaşam

[0:40:45.160] süresine ve sağlıklı yaşam süresine ortalama 5 yıl kadar ekleyebilir.

[0:40:49.000] Özellikle erkeklerde. Çünkü erkeklerin kalori ihtiyacı ve enerji harcaması

[0:40:53.359] kadınlara göre daha yüksek. Bu da önemli fark yaratan nedenlerden biri.

[0:40:56.839] Kalori kısıtlamasından bahsettiğinde CLP1 olsun ya da olmasın normal kalori

[0:41:01.160] alımına göre ne kadar azaltmaktan söz ediyoruz? Yüzde kaç civarı bir düşüş

[0:41:04.680] gerekiyor? İdeal olarak ünlü rezus maymunu çalışmasındaki modeli baz

[0:41:08.880] alırsak bu çalışmada maymunlara orta yaşlardan itibaren ömür boyu kalori

[0:41:13.640] kısıtlaması uygulanmıştı ve bu oran e günlük önerilen kalori miktarının

[0:41:17.880] yaklaşık 1te'i kadar yani %25 civarındaydı. Erkekler için

[0:41:22.359] düşündüğümüzde bugün de 2500 kalori yerine yaklaşık 1900 kalori civarına

[0:41:27.880] denk geliyor. Ancak bireysel olarak değerlendirildiğinde yaklaşık %10'luk

[0:41:32.880] bir kalori kısıtlaması bile bu faydaların çoğunu sağlayabiliyor. Yani

[0:41:37.359] eee %10 civarındaki bir azalma, faydanın başladığı eşik gibi görünüyor ve bunu

[0:41:43.040] destekleyen makul bilimsel kanıtlar var. Fakat en yüksek faydayı elde etmek için

[0:41:48.079] %20 ila %25 civarında bir kısıtlama gerekebiliyor. Bu özellikle erkeklerde

[0:41:53.800] daha belirgin. Çünkü hem maymun çalışmalarında hem de insan biyolojik

[0:41:57.720] göstergelerinde bu fark açıkça görülüyor. Erkeklerde hem yaşam süresi

[0:42:02.240] hem de sağlıklı yaşam süresi uzarken kadınlarda daha çok sağlıklı yaşam

[0:42:06.440] süresinde iyileşme oluyor. Bunun nedeni ise kadınların yaşam süresinin zaten

[0:42:11.079] daha uzun olması ve yaşam tarzı farklılıklarının bu etkiyi dengelemesi.

[0:42:15.520] Peki bu metabolizmayı yavaşlatmaz mı peki? Çünkü asıl endişe bu. Sürekli

[0:42:20.480] diyet yapan birinde olduğu gibi %25'lik bir kalori kısıtlaması da aslında

[0:42:26.079] sürekli diyet yapmak anlamına geliyor gibi.

[0:42:28.800] Evet. Metabolizma bir süre sonra buna uyum sağlıyor. Yani sürekli kilo vermeye

[0:42:34.480] devam etmiyorsun. Yani bunun uzun vadeli ve sürekli uygulanması gerekiyor. Bir

[0:42:40.680] yıl diyet yapıp sonra eski yeme alışkanlıklarına dönmek gibi bir şey

[0:42:46.040] değil. Yine de sadece bir yıl boyunca uygulamak

[0:42:49.079] bile birçok insan için oldukça faydalı. Bunu destekleyen epidemiyolojik veriler

[0:42:54.119] de var. Ama eğer o altın standart dediğimiz araştırmalardaki sonuçları

[0:42:59.160] gerçekten elde etmek istiyorsan bunun uzun vadeli bir süreç olması gerekiyor.

[0:43:03.599] Tabii sürekli kalori hesabı yapmak ve bunu yönetmek oldukça zahmetli bir iş.

[0:43:07.680] Bu yüzden gen terapisi ya da peptit tedavisi gibi yöntemlerle benzer etkiyi

[0:43:11.640] sağlamak çok daha kolay ve sürdürülebilir.

[0:43:14.240] O halde şimdi bana insanlara ömürlerini uzatmak için verilen en kötü fikri

[0:43:20.280] söyle.

[0:43:23.599] Bugünlerde biliyorsun bir sürü biohacker ve sözde longevity uzmanı var. Şunu

[0:43:30.440] yapıyorum, bunu yapıyorum diyorlar. Peki sen insanlara bak bu hiçbir işe

[0:43:35.440] yaramıyor diye uyarı yapacak olsan hangi şeyleri söylerdin?

[0:43:40.040] Yani çok yaygın değil ama daha niş bir örnek olan insan büyüme hormonu yani HGH

[0:43:46.920] olurdu. Biz bunun açtırmalarına fare çalışmaları

[0:43:51.680] ile başladık. Farelerde yaşam süresini ve sağlıklı yaşam süresini uzatmada

[0:43:55.800] dünya rekoru niteliğindeki sonuçlar büyüme hormonu, salgılatıcı hormon

[0:43:59.760] reseptörünün çeşitli yollarla bloke edilmesiyle elde ediliyor. Bu blokaj

[0:44:04.640] doğumdan itibaren de yapılabiliyor. hayatın ilerleyen dönemlerinde de farklı

[0:44:08.520] fare çalışmalarında bu büyüme hormonu yolunun azaltılması, özellikle kalori

[0:44:13.079] kısıtlaması ya da büyüme baskılayıcı başka mutasyonlarla örneğin Amy'nin cüce

[0:44:17.800] farelerinde olduğu gibi beraber uygulandığında yaşam süresinde %50 hatta

[0:44:22.960] %75'e varan uzamalar görülebiliyor. Fare deneylerinin ispatı, büyüme hormonu

[0:44:28.760] artıran şeyler verdiğimizde fareler daha uzun yaşıyor gibi görünüyor. Ama yine

[0:44:34.160] büyüme hormonunu artıran başka şeyler verdiğimizde bu kez daha kısa

[0:44:37.960] yaşıyorlar. Farelerde her ikisi için de kanıtlar var ve insanlarda büyüme

[0:44:43.760] hormonunun yaşlanma karşıtı amaçlarla kullanıldığı durumlarda biyolojik yaş

[0:44:48.480] değerlerinin kötüleştiği görülüyor. En azından kanda bu çok net. diyabet,

[0:44:53.400] enflamasyon ve kolesterol artışı gibi etkiler ortaya çıkıyor. Görüntüleme

[0:44:57.880] testlerinde iç organ yağlanması, beyinde enflamasyon belirtileri ve epigenetik

[0:45:03.680] yaşlanmanın hızlanması dikkat çekiyor. Epigenetik yaşlanma tek başına kusursuz

[0:45:08.680] bir veri olmasa da geniş kitlelerde oldukça anlamlı kabul ediliyor.

[0:45:13.400] Araştırmalarda bu kişilerin eee birçok organında yaşlanma belirtilerinin

[0:45:17.760] arttığı ve genel yaşlanma hızının yükseldiği tespit ediliyor. Yani insan

[0:45:21.960] büyüme hormonu aslında dengelenmesi oldukça karmaşık bir sistem. Eee elbette

[0:45:25.760] bir miktarına ihtiyaç var. Çünkü özellikle beyinde yaşla birlikte

[0:45:29.839] azalmaya başlıyor. Ama bunu HGH enjeksiyonlarıyla yapmak doğru değil.

[0:45:35.200] Dengeyi sağlamanın daha akıllıca yollarını bulmak gerekiyor.

[0:45:37.920] Tamam bu zor. Çünkü özellikle menopozdan sonra kadınlar için büyüme hormonu

[0:45:42.839] oranları düşüyor ve vücut iyileşmekte zorlanıyor.

[0:45:46.920] Evet. Ölçmesi oldukça zor bir hormon. eee, IGF1'i ölçmek ise çok daha kolay.

[0:45:54.040] Çünkü basit bir kan testiyle yapılabiliyor. Eee, üstelik yaşla

[0:45:58.960] birlikte düzenli olarak düşüyor. Neredeyse düz bir çizgi gibi. Eee,

[0:46:04.280] İngiltere ya da Amerika birimleriyle bakıldığında ICF1 seviyesi 100'den aşağı

[0:46:09.400] indiğinde eksiklik riski ortaya çıkıyor. Hani gerçekten de dengeyi sağlamak zor

[0:46:15.119] bir sistem. Yani hormon destek iğneleri olmadan

[0:46:20.319] sadece enjeksiyonlardan bahsetmiyorum aslında. Sorun şu ki hala IGF1 ve büyüme

[0:46:24.760] hormonunun günün hangi saatinde, yılın hangi döneminde ya da yaşamın hangi

[0:46:28.640] evresinde ne kadarının ideal olduğunu tam olarak bilmiyoruz. Çünkü bu

[0:46:32.480] hormonlar hızlanmış yaşlanmayla ilişkilendirilen birçok faktörde rol

[0:46:35.839] oynuyor. Bu yüzden konu oldukça karmaşık. IGF1'in fazla olması kanser ve

[0:46:40.160] kalp hastalığı riskini artırabiliyor. Ama öte yandan ciltte mikro iğneleme

[0:46:44.319] yaptığında oradaki IGF1 seviyesini yükseltiyorsun. Bunu kendi üzerimde

[0:46:47.880] yaptığım biyopsilerde de gördüm ve bu da cildi pek çok yönden yeniliyor. Yani bu

[0:46:52.240] hormon etkisi hem çok güçlü hem de oldukça karmaşık. Sadece protein alımını

[0:46:56.760] artırarak ya da HGH kullanarak bunu dengelemek o kadar basit değil. Bence bu

[0:47:01.079] konu şu anda tam olarak çözülebilecek kadar net değil. Hala anlamamız gereken

[0:47:04.800] çok şey var. Peki Rapamisin hakkında ne düşünüyorsun?

[0:47:08.640] Evet, Rapamisin dinleyenler için hayvan çalışmalarında sağlık ve yaşam süresini

[0:47:13.240] uzatıyor. Pek çok farklı fare türü ve diğer birçok hayvanda ama bunların

[0:47:18.040] içinde hiç maymun çalışması olduğunu sanmıyorum. Ama ömür uzatmayı oldukça

[0:47:22.160] dramatik bir şekilde yaptı. Fare ömrü liderlik tablolarında mousespen.com. Bu

[0:47:27.480] liderlik tablolarını gösterdiğim web sitem. Rapamisin ile metformini

[0:47:31.200] birleştirdiğinizde her ikisinin de düşük dozlarda Rapamisin kullandığınız

[0:47:35.119] bağışıklık hastalığı için kullanacağınızdan çok daha düşük bir

[0:47:37.920] dozda olduğunu görebilirsiniz. potansiyel olarak %25 daha uzun

[0:47:41.720] yaşadıklarını gösteriyor. Ama sorun şu ki eee bunu insanlarda uyguladığımızda

[0:47:47.040] bazen sadece belirtilerde kısmi bir iyileşme görülüyor. Örneğin kalp

[0:47:50.960] yetmezliği olan kişilerde özellikle kalbin pompalama gücü korunmuş tipte ise

[0:47:55.440] bir miktar düzelme olabiliyor. Bunun dışında bazı insanlar kendilerini biraz

[0:47:59.559] daha enerjik hissediyor. Fakat rapamisinin gerçekten işe yarayıp

[0:48:03.000] yaramadığını objektif olarak takip edebileceğimiz net bir yöntem yok. Bunun

[0:48:07.319] bir nedeni yaşlanmanın hala doğru şekilde ölçülememesi. Bir diğeri ise bu

[0:48:11.960] konuda istatistiksel olarak güvenilir klinik çalışmalar yapmanın maddi açıdan

[0:48:15.800] çok cazip olmaması. Ayrıca rapamisinin doz ayarlaması da oldukça karmaşık. Bu

[0:48:20.160] yüzden ben her zaman şunu tavsiye ediyorum. Eğer rapamisini longevity

[0:48:23.720] amacıyla kullanıyorsan ilacı aldıktan 90 dakika sonra kan testi yaptırmalısın.

[0:48:28.000] Buna timax deniyor. Yani kandaki en yüksek ilaç düzeyinin görüldüğü zaman.

[0:48:32.040] Çünkü aynı dozu alan iki kişiden biri ilacı çok az, diğeri ise çok fazla

[0:48:36.640] emebiliyor. Rapamisini longeviti için kullanırken önemli olan teorik olarak

[0:48:41.400] doğru kan seviyesine ulaşmak ve bu etkiyi aralıklı şekilde oluşturmak.

[0:48:45.359] Ancak o zaman yıllar sonra eee bunun gerçekten sağlıklı bir etki yaratıp

[0:48:49.440] yaratmadığını anlayabiliriz. Yani kullanımı biraz zor ama eee tıbbi eee

[0:48:54.559] protokollere uygun şekilde doktor gözetiminde yapıldığında tehlikeli bir

[0:48:58.960] ilaç sayılmaz. Hastalarının tüm organlarının biyolojik

[0:49:04.040] yaşını o ölçüyor musun? Çoğu zaman buna gerek yok. Çünkü süreç

[0:49:09.960] oldukça karmaşık, yavaş ve pahalı. Ayrıca şu an için kimse için eğlenceli

[0:49:14.440] bir şey de değil. Bence MR teknolojisi biraz daha geliştiğinde muhtemelen 5 yıl

[0:49:19.440] içinde sadece MR kullanarak tüm vücudu yani 81 organı birden analiz etme

[0:49:25.160] imkanımız olacak. Bu gerçekten inanılmaz bir şey olurdu. belki 5 belki 10 yıl

[0:49:29.839] sonra hatta MR sistemlerine entegre edilecek başka teknolojiler de devreye

[0:49:34.400] girebilir. Tabii buna MR dışındaki bazı fonksiyonel ölçümler, tıbbi cihaz

[0:49:39.280] verileri ve cilt görüntülemeleri de eklenecek. O noktaya geldiğimizde

[0:49:43.680] yalnızca bir saat sürecek bir MR taramasıyla pek çok organın yaşını son

[0:49:48.400] derece doğru ve klinik olarak anlamlı bir şekilde ölçebileceğiz. Bu veriler

[0:49:53.920] organ yenilenmesini doğrulamak için yapılacak klinik araştırmalarda da son

[0:49:58.000] derece faydalı olur. Böyle bir sistem sağlık hizmetlerinde büyük bir dönüşüm

[0:50:02.200] yaratabilir. Muhtemelen FDA gibi kurumlar bu konuda biraz yavaş kalır.

[0:50:06.559] Çünkü fazla yenilikçi bir yaklaşım olur. Ama başka sağlık sistemlerinin biyolojik

[0:50:11.200] yaş ölçümlerini ilaç onaylarında klinik dışı ama geçerli sonucu olarak

[0:50:15.799] kullanmaya başlayacağını düşünüyorum. Benim hedefim de tam olarak bu

[0:50:19.799] teknolojiyi geliştirmek. Özellikle MR alanında. Çünkü ultrason tıbbi cihazlar

[0:50:25.400] ve kan testlerinin hala pek çok sınırlaması var. Elbette bazı organlar

[0:50:30.359] için hala gerekli olacaklar ama bireysel danışanlar söz konusu olduğunda önceliği

[0:50:36.000] birkaç organa vermek gerekiyor. Genelde toplum düzeyinde bu organlar beyin,

[0:50:41.480] akciğerler, damarlar, kalp, cilt ve kaslar oluyor.

[0:50:44.359] Peki şöyle bir durum olursa diyelim ki biri günde sadece 2ü sigara içiyor ve

[0:50:49.880] sen tüm testleri yapıyorsun. Sonuçlar gayet iyi çıkıyor.

[0:50:55.040] Güzel soru. Türkiye'desin. Bunu da eklemeliyim.

[0:50:57.599] Çünkü birçok kişi sigara içiyor burada.

[0:50:59.680] Ha bu doğru. Gördüğüm pek çok insan içiyor.

[0:51:03.520] Tamam. Diyelim ki tüm sonuçlar mükemmel görünüyor ve kişinin ailesinde akciğer

[0:51:07.640] kanseri öyküsü yok. MR, ultrason, solunum testleri, tıbbi geçmiş, genetik

[0:51:13.319] analiz, kanleri hepsi düşük riskli ve enflamasyon ya da kalp sorunu da yok.

[0:51:19.359] Her şey ortalamanın üstünde. O zaman evet sorun yok diyebilirim. Ama bence

[0:51:25.400] gen terapileri ile birlikte işler yavaş yavaş o noktaya doğru gidiyor. Çoğu

[0:51:31.880] sağlık sorununu düzeltmek mümkün hale gelecek ve insanlar zaman zaman

[0:51:37.559] sağlıksız bir şey yaptıklarında bunun etkisi artık o kadar büyük olmayacak

[0:51:42.720] gibi geliyor. Ama bahsettiğin gen teknolojisi çok

[0:51:46.839] pahalı. Diğer yapılması gerekenler ise neredeyse bedava. Evet, bu doğru. Yani

[0:51:52.559] dediğimiz gibi yakın gelecekte sigara içme isteğini bile gen terapisiyle

[0:51:57.960] ortadan kaldırmak mümkün olabilir. Şu anda bunu bırakmak için bilişsel

[0:52:03.440] davranış terapisi, chapik ya da bu propiyon gibi ilaçlar, nikotin replasman

[0:52:09.760] tedavileri hatta bazen bağımlılık tedavisi için eee

[0:52:14.599] psikelik terapi ya da TMS gibi daha sofistike yöntemler gerekiyor. Ama tek

[0:52:20.680] seferlik bir gen terapisi enjeksiyonuyla kişinin sigara içme isteği tamamen

[0:52:25.640] ortadan kalksa bu gerçekten devrim niteliğinde olurdu.

[0:52:29.599] Sence yaşlanma sorununu tek bir şey mi çözecek yoksa aslında hepinizin peşinde

[0:52:33.880] olduğu bu yaşlanma meselesi birçok farklı etkenin birleşimiyle mi

[0:52:37.280] çözülebilecek bir şey? Bence pek çok şey gerekecek ama gene de

[0:52:41.119] birinci seviye sağlık müdahalelerini yapmalısınız.

[0:52:45.079] Ancak 3ün seviyenin mümkün olduğunca iyi çalışmasını sağlamak için birinci

[0:52:49.160] seviyeyi yapmanız gerekir. Bunu şöyle düşünebiliriz. Mesela diz

[0:52:54.359] osteoarttritinde uygulanan kök hücre tedavisi artık oldukça yaygın. Mezen

[0:52:59.960] Kimal kök hücre tedavilerinde ister hastanın kendi hücreleri kullanılsın

[0:53:04.960] ister başka bir donörden alınsın genelde önce enflamasyonu ortadan kaldırmak

[0:53:09.960] gerekiyor. Yani kök hücrelerin yerleştirileceği

[0:53:14.200] ortamı iyileştirmek önemli. Bunun için mevcut bir yaralanma varsa

[0:53:19.720] onu onarmak, enflamasyonu azaltacak ilaçlar veya takviyeler kullanmak, D

[0:53:25.760] vitamini eksikliğini düzeltmek gibi adımlar atılıyor. Bunlar tedavinin

[0:53:30.359] başarısını ciddi şekilde artırıyor gibi görünüyor. Bu konuda net bir çalışma

[0:53:35.040] olmasa da birçok merkez kendi hasta kayıtlarında bu yaklaşımın olumlu

[0:53:39.359] sonuçlar verdiğini gözlemliyor. Aslında bu vücudun doğal işleyişine oldukça

[0:53:44.000] uygun bir mantık. Eğer bu birinci seviye konuları yani enflamasyonu azaltma ve

[0:53:49.240] eksikleri giderme gibi adımları önce tamamlarsan 3ünc seviye tedaviler çok

[0:53:54.480] daha kolay, etkili ve güvenli hale geliyor.

[0:53:57.359] Kadınlar için son bir soru. Çünkü bu konuda çok çelişkili şeyler duyuyoruz.

[0:54:03.559] Bazı cilt bakım markalarının sahipleri Bill Andrews ve birkaç uzman daha

[0:54:10.200] yüzümüze yaptırdığımız bu lazer tedavilerinin aslında kısa vadede cildi

[0:54:15.520] daha dolgun ve genç gösterse de uzun vadede tam tersine cildi

[0:54:20.240] yaşlandırabileceğini söylüyor.

[0:54:23.319] Geçen hafta seninle yan yana otururken de sana bunu sormuştum. Çünkü sunumunda

[0:54:30.440] cildi gençleştirmeye yönelik bazı tedavilerden bahsediyordun. Senin bu

[0:54:36.280] konudaki görüşün ne? Bu lazer tedavileri sadece cildi daha genç mi gösteriyor

[0:54:42.440] yoksa gerçekten gençleştiriyor mu? Evet. Yani cildin biyolojik yaşı tam

[0:54:47.359] olarak nedir? Bunu nasıl ölçüyorsunuz? Ve bu tür tedavileri yıllar boyunca

[0:54:51.200] yaptıran kişilerde araştırmalar ne gösteriyor? Henüz kesin bilinmiyor

[0:54:55.079] aslında. Eee bu konuda elimizde çok uzun vadeli takip çalışmaları yok. Çünkü eee

[0:54:59.799] etkili lazer tedavileri zaten sadece son 20 yıldır uygulanıyor.

[0:55:03.640] Evet. Yani sen bunu danışanlarına da uyguluyorsun. Hatta ünlü bir danışanın

[0:55:08.200] vardı. O da yüzüne pek çok farklı işlem yaptırmıştı. İzlediğimiz sonuçlara göre

[0:55:14.040] cildi belirgin şekilde daha genç görünüyordu. Bu etkiyi yaratan şeyler

[0:55:19.280] radyofrekans ve mikro iğneleme gibi uygulamalar mı? Evet aslında enerji

[0:55:24.000] temelli tüm cihazlar bu kapsama giriyor. Cildi tedavi etmenin başka bir yolu pek

[0:55:28.599] yok tabii. Egzersiz kuvvet antrenmanı ya da ağızdan alınan hyaluronik asit gibi

[0:55:32.960] desteklerle içeriden etki etmek mümkün ama gerçekten belirgin sonuçlar almak

[0:55:37.280] istiyorsan dışarıdan müdahale etmek gerekiyor. Bence burada önemli olan

[0:55:41.799] cildin yaşını düzenli olarak ölçebilmek. Böylece kişiye özel olarak bu işlemlerin

[0:55:46.920] olumsuz bir etkisi olup olmadığını net biçimde görebilirsin. Eğer bunu

[0:55:51.079] ölçebiliyorsan o zaman bu işlemlerin uzun vadede yaşlanmayı hızlandırdığına

[0:55:55.559] dair bir gerekçe kalmıyor. Benim gözlemlerime göre kaliteli bir

[0:55:59.880] gençleştirici dermatoloji veya estetik uygulama yapıldığında cildin yaşlanma

[0:56:04.440] süreci hızlanmıyor. Tabii burada dolgulardan bahsetmiyorum. Hayır, ben

[0:56:08.599] dolgular ya da benzeri şeylerden bahsetmiyorum aslında ama cildi

[0:56:12.240] gençleştirmek için kullanılan bu tür cihaz bazlı uygulamalarda sonuçta bir

[0:56:16.760] hücre yenilenmesi gerçekleşiyor. Yani eski hücreler yok olurken yerlerine

[0:56:21.520] yenileri geliyor. Fakat hücrelerin bölünebilme kapasitesi sınırlı. Benim

[0:56:26.319] sormak istediğim de tam olarak ama cildin gençleşmesi sadece hücre

[0:56:29.359] bölünmesiyile gerçekleşmiyor. Hücre bölünmesini gerektirmeyen başka yollar

[0:56:32.920] da var. Aslında bu konu epey kapsamlı ama kısaca özetlemeye çalışayım.

[0:56:37.760] Mesela tretino buna bir örnek. Eee, cilde uygulanan bazı maddeler hücrelerin

[0:56:42.839] hflik sınırı dediğimiz yani bölünebilme kapasitesini artırabiliyor.

[0:56:47.079] Hflik sınırın ne olduğunu söyleyeyim. Hücrelerin belirli bir sayının ötesinde

[0:56:51.760] artık bölünememesi demek. Evet. Yaşlanan yani zombi hücrelerden

[0:56:57.079] bahsediyorum. Bu durum tamamen hücrelerin içinde bulundukları ortama

[0:57:01.079] bağlı. En uç örneği şöyle. Telomerazgen terapisi mikro iğneler aracılığıyla tüm

[0:57:07.359] vücut cildine uygulanıyor. Bu şekilde terapinin doğru cilt hücrelerine

[0:57:11.640] ulaştığını doğruluyorsun. Uygun taşıyıcı vektörü seçiyorsun. Gen ifadesini

[0:57:15.359] kontrol ediyorsun. Sonrasında telomer uzunluklarını ve telomeraz aktivitesini

[0:57:20.039] vücudun farklı bölgelerindeki cilt hücrelerinde ölçüyorsun. Ve bu süreçte

[0:57:25.240] cilt her yıl ortalama 7 yıl kadar gençleşiyor.

[0:57:29.160] Bu durumda artık highfli sınırı diye bir sorun kalmıyor. Yani bu telomeras gen

[0:57:34.280] terapisinin bulunduğu bir ortamda hücrelerin doğal bölünme sınırının

[0:57:38.240] geçerliliğini yitirdiği uç bir senaryo. Bu benzer bir durum. Ancak muhtemelen

[0:57:43.160] Hfli limitini artıran diğer tedavileri uyguladığınız durumlardan daha az

[0:57:46.680] etkili. Eğer güneş kremi kullanıyorsanız muhtemelen helyinizi belirli bir süre

[0:57:51.359] boyunca artıracaksınız ve muhtemelen diğer birçok enerji tabanlı cihaz gibi.

[0:57:55.599] E ama bu gerçekten iyi çalışılmış bir alandır. Özellikle helyck enerji bazlı

[0:57:59.520] cihazların etkilerinin sınırı. Ancak klinik olarak bunu göremezsiniz. Eee

[0:58:03.359] birisi son 20 yıldır iyi lazer yapıyorsa lazer değil ama eee enerji bazlı

[0:58:07.960] cihazlar yani radyofrekans vesaire. Eğer biri bu işlemleri işinin ehli kişilerle

[0:58:13.920] doğru şekilde yaptırıyorsa ki bu gerçekten uzmanlık gerektiren bir alan.

[0:58:18.520] Son 10 yıldır bu tür uygulamaları yaptıranların cilt biyolojik yaşına

[0:58:23.000] baktığımızda kesinlikle yaşlandıklarını söyleyemeyiz.

[0:58:26.599] Görünen ispat istemez. Eğer ciltleri genç görünüyorsa belli ki yaptıkları ise

[0:58:32.880] yarıyor diyebilir miyiz? Şu anda yapılan bazı çalışmalarda cilt

[0:58:37.559] biyopsileri alınıp farklı türde zombi yani yaşlanmış hücrelerin sayısı ve

[0:58:43.200] hücre dışı matristeki kolajen bağlanmaları inceleniyor. Bu

[0:58:47.520] araştırmaların çoğu henüz çok kapsamlı değil ama özellikle zombi hücreler

[0:58:51.400] açısından baktığımızda lazer eee radyofrekans ve mikro iğneleme gibi

[0:58:55.559] uygulamaların eee bu hücreleri ortadan kaldırdığı görülüyor. Bu da tanım olarak

[0:58:59.880] cildi gerçekten gençleştirmek anlamına geliyor. Programı bitirmeden önce neden

[0:59:04.599] İstanbul'da olduğunu da anlatır mısın? Çünkü İstanbul her geçen gün çok daha

[0:59:09.559] ilginç bir hale geliyor. Senin gibi doktorların sayısı giderek artıyor. Peki

[0:59:14.839] senin buraya gelme sebebin nedir? Only Health Kliniğinin davetiyle

[0:59:19.240] buradayım. Bu Levent'te bulunan bir longevity kliniği. Göcek'te çok güzel

[0:59:25.400] bir tatil köyü olan Ahama'da ev sahipliği yapıyorlardı. Bir de sanırım

[0:59:29.799] onlarla bir işbirliğiniz de olacak. Triple Helix isimli şirkete danışmanlık

[0:59:35.000] veriyorum. Ancak şu anda onlarla herhangi bir maddi bağım yok. Sadece

[0:59:39.760] teknolojilerini gerçekten çok başarılı bulduğum için destek veriyorum. Şirket

[0:59:44.520] Only Health ile işbirliği yaparak deneysel klinik protokolleri kapsamında

[0:59:49.359] Only Health danışanlarına gen terapileri sunuyor. Bunlar arasında folistatin,

[0:59:55.200] telomeraz ve birkaç farklı gen terapisi daha var. Bu gerçekten heyecan verici

[1:00:00.559] bir gelişme. Çünkü yakında burada İstanbul'da biyolojik yaş ölçümlerini

[1:00:04.839] yapma imkanımız olabilir. Yani bu işbirliğinde yer alıyorsun. Tamam,

[1:00:10.240] anladım. Gen terapilerinin farklı organlarda

[1:00:13.480] biyolojik yaşı ne ölçüde gençleştirdiğini görmek için buradayım.

[1:00:16.720] Çok heyecan verici. Programa katıldığın için teşekkürler

[1:00:20.520] Oliver. Çok heyecan vericiydi. Belki Londra'da görüşürüz. Cuma günü

[1:00:24.200] geliyorum. O süper. Lütfen kliniğime de bekliyorum

[1:00:26.640] seni Esra. Görünüşe göre Türkiye'ye, İstanbul'a daha sık geleceksin. Buraya

[1:00:31.039] geldiğin için teşekkür ederim. Ben de teşekkür ederim.

*Transkript YouTube'dan alınmıştır.